Ορθόδοξος Χριστιανισμός και Ψυχική Υγεία 24o

 Η ελπίδα αποτελεί μια ακόμα θεμελιώδη προϋπόθεση για την πνευματική θεραπεία του ανθρώπου και την σωτηρία του. Ελπίδα σημαίνει το να αναμένει και να προσδοκεί κάποιος την πραγματοποίηση αυτού που επιθυμεί. Προϋποθέτει την εγκαρτέρηση, την υπομονή δηλαδή με την οποία η ελπίδα συνδέεται στενά. Γενικότερα, η ελπίδα αναφέρεται στην αναμονή όλων των αγαθών αποκλειστικά από τον Θεό και επομένως στην ανάθεση σε Αυτόν της κάθε ανάγκης και της κάθε μέριμνας. Αυτό σημαίνει ότι η ελπίδα προϋποθέτει την πίστη και πηγάζει από αυτή. 

Η ελπίδα αποτελεί μια από τις γενικές προϋποθέσεις της πνευματικής θεραπείας του ανθρώπου καθώς μέσω αυτής στρέφεται προς τον ουράνιο ιατρό και αποδέχεται τον λόγο Του, του οποίου οι υποσχέσεις θεραπεύουν τα τραυματία των παραπτωμάτων μας128. 

 Μελετώντας την παθολογία του ξεπεσμένου ανθρώπου βλέπουμε ότι τα πάθη, τα νοσήματα της ψυχής, είναι στην ουσία τους διαστροφή της ανθρώπινης φύσης και πιο συγκεκριμένα αποτελούν εκτροπή όλων των δυνάμεων της που πριν την πτώση ήταν στραμμένες προς τον Θεό. Είναι σαφές λοιπόν, ότι η θεραπεία του ανθρώπου, έγκειται στην μεταστροφή του, δηλαδή στην επιστροφή και την αλλαγή προσανατολισμού στην προγενέστερη κατάσταση που μπορεί να γίνει αν ο άνθρωπος πληροί τις παραπάνω προϋποθέσεις129. 

 Η σύγχρονη ψυχολογία, από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζει την θεραπεία με επιστημονικές αποκλειστικά μεθόδους. Οι δραστηριότητες που στεγάζονται κάτω από τον  όρο θεραπεία είναι πολλές και πολύπλευρες. Η θεραπευτική δραστηριότητα έχει σαν στόχο την ίαση. Η ίαση είναι μια επιστροφή σε μια προηγούμενη κατάσταση, κάτι  περισσότερο ή κάτι λιγότερο από πριν130. Συνοπτικά θα λέγαμε, ότι για την θεραπεία των ασθενών συχνά απαιτείται η χορήγηση ψυχιατρικών φαρμάκων ή και η νοσηλεία τους. Άλλες φορές συνιστάται η ψυχοθεραπεία, δηλαδή μια μορφή θεραπείας των ψυχικών διαταραχών στην οποία ένα εκπαιδευμένο άτομο εγκαθιστά μια συμφωνία συνεργασίας με τον ασθενή και μέσα από μια καθορισμένη θεραπευτική επικοινωνία, λεκτική ή μη λεκτική, επιχειρεί να ανακουφίσει την ψυχική διαταραχή, να αντιστρέψει ή να μεταβάλλει τη δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά και να ενθαρρύνει την πρόοδο και την ανάπτυξη της προσωπικότητας131. Συχνά, τα έντονα συμπτώματα του ασθενή αντιμετωπίζονται με φαρμακοθεραπεία για να δώσουν στην συνέχεια την δυνατότητα ψυχοθεραπείας στον ασθενή και να του επιτρέψουν στη συνέχεια να επιστρατεύσει τις ψυχικές του δυνάμεις ενάντια στην ψυχική διαταραχή132. 

 Ο διάλογος ορθοδοξίας και ψυχολογίας έχει απτά όρια και περιορισμούς. Όπως έχουμε αναλύσει προηγουμένως υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ ορθόδοξης ανθρωπολογίας και ανθρωπολογίας όπως την αντιλαμβάνονται οι επιστήμες του ψυχισμού. Η εκ του μη όντος δημιουργία του ανθρώπου κατ΄ εικόνα και καθ΄ ομοίωσιν, η  πτώση του ανθρώπου, και η δυνατότητα που του δόθηκε δια της ενσάρκωσης του Ιησού Χριστού να επανασυνδεθεί με τη ζωοποιό θεία Χάρη, αποτελούν θεμελιώδη δεδομένα της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης που η ψυχολογία δεν αποδέχεται. Η ψυχολογία αγνοεί εξ ορισμού την ύπαρξη μιας προπτωτικής κατάστασης του ανθρώπου, και η θεραπεία της στοχεύει στην επιστροφή του ανθρώπου στην προγενέστεση κατάσταση που όμως δεν έχει καμία σχέση με αυτή της ορθόδοξης παράδοσης. Η χριστιανική πίστη θέτει ένα καίριο διαχωρισμό, από την μια πλευρά ο παλαιός άνθρωπος που είναι αμέτοχος των ενεργειών του Θεού, και από την άλλη ο καινός, ο κοινωνός των χαρισμάτων Του133. Το ίδιο συμβαίνει κατ επέκταση και στις θεραπευτικές μεθόδους που κάθε ένα από τα δύο μέρη χρησιμοποιεί. Μπορεί ο στόχος της αποκατάστασης της εσωτερικής ενότητας του ανθρώπου να είναι ακούγεται κοινός, ωστόσο η εσωτερική ενότητα έχει διαφορετική ερμηνεία για την ορθόδοξη θεολογία σε σχέση με την σύγχρονη ψυχολογία. Στην κοινή προσπάθεια για διάλογο η ορθόδοξη θεολογία προσέρχεται με ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, την οντολογική της θεμελίωση. Αντίθετα, οι ψυχολογικές επιστήμες ,  παρουσιάζουν μια σοβαρή αντίφαση που δεν μπορούν να υπερβούν, συζητούν για ενέργειες χωρίς να διαθέτουν άποψη για την ουσία από την οποία αυτές εκπορεύονται.

-59-