Περαιτέρω πρωτοβουλίες λαμβάνονται επίσης από την Εκκλησία για δράσεις που αφορούν σε ευάλωτες ομάδες όπως άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ). Παράδειγμα τέτοιας δράσης αποτελούν οι Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης «Μαρία Κόκκορη»95 που αποτελούν ένα σύγχρονο πλαίσιο ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης με παροχή ολοκληρωμένων ποιοτικών υπηρεσιών εξειδικευμένης επιστημονικής υποστήριξης σε άτομα με νοητική υστέρηση και σύνδρομο Down. Αντίστοιχα λειτουργούν δομές που στεγάζουν και περιθάλπουν ηλικιωμένους με χρόνια προβλήματα (όπως το Οικοτροφείο Νόσου Alzheimer και Συναφών Παθήσεων «Αγία Ερμιόνη») ή ξενώνες που φιλοξενούν πρόσφυγες ή μετανάστες (όπως ο Ξενώνας Ασυνόδευτων Προσφύγων «Εστία»). Λειτουργούν ακόμα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης (ΚΔΑΠ) και διάφορα εκπαιδευτικά προγράμματα (πρόγραμμα Δεύτερη Πατρίδα για την εκπαίδευση των μεταναστών) και γενικότερα πολλές διαφορετικές πρωτοβουλίες για ευάλωτες ομάδες και στήριξη ανθρώπων που το έχουν ανάγκη. Η Εκκλησία, ακριβώς λόγω του ποιμαντικού χαρακτήρα της και αφουγκραζόμενη την ανάγκη για ολιστική προσέγγιση καίριων κοινωνικών προβλημάτων μου μαστίζουν στην εποχή μας, συνεργάζεται με κρατικούς επιστημονικούς φορείς ή φορείς της πολιτείας προκειμένου να ανοίξει δίαυλο διακονίας του ανθρώπου όχι μόνο από πνευματικής πλευράς αλλά και σε συνδυασμό με την απαιτούμενη ψυχολογική ή ψυχιατρική στήριξη του ανθρώπου. Σκοπός της είναι ο πνευματικός να λειτουργεί συμπληρωματικά και σε καμία περίπτωση ανταγωνιστικά με τη απαιτούμενη ιατρική βοήθεια που χρήζει ο ασθενής. Είναι λοιπόν αφενός πολύ σημαντική η συνεργασία με ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς ή ιατρούς αλλά εξίσου σημαντικό είναι οι ιερείς και κυρίως εκείνοι που επιτελούν το ιερό έργο του πνευματικού, να λαμβάνουν συχνά σχετική επιμόρφωση προκειμένου να μπορούν αφενός να αξιολογήσουν καλύτερα την κατάσταση και να προτείνουν συνδυαστικά την παρακολούθηση από ιατρό, αφετέρου να χειριστούν την κατάσταση με την δέουσα σημασία. Η συνεργασία της Εκκλησίας με επιστημονικούς και άλλους φορείς δεν σταματάει ποτέ. Γίνονται συχνά διοργανώσεις επιστημονικών συνεδρίων με ποικίλη θεματολογία σε θέματα ψυχολογίας και ποιμαντικής ή χειρισμού και διαχείρισης προβλημάτων και κρίσεων ενώ η Εκκλησία επιδιώκει συναντήσεις με επιστημονικές ομάδες/πανεπιστήμια για την ενίσχυση της ποιότητας των παρεμβάσεών της.
3.4. Η σχέση Εκκλησίας και επαγγελματιών ψυχικής υγείας
Η σχέση της ορθόδοξης εκκλησίας με τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, ψυχολόγους, ψυχιάτρους, έχει πολλά περιθώρια εξέλιξης προς όφελος του ανθρώπου. Πρακτικά η συνεργασία μεταξύ τους μπορεί να δώσει τα βέλτιστα αποτελέσματα εφόσον τα όρια μεταξύ τους είναι διακριτά και υπάρχει και αλληλοσεβασμός μεταξύ των δύο πεδίων. Αυτό που διαφοροποιείται είναι ο τρόπος προσέγγισης τόσο της μεθοδολογίας η οποία χρησιμοποιείται, όσο και της τελικής αποστολή που έχει η κάθε πλευρά. Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η ρίζα «ψυχ-» από τις σύγχρονες επιστήμες του ανθρώπου, όπως η ψυχολογία, η ψυχανάλυση, η ψυχοθεραπεία κ.ο.κ. διαφοροποιείται εντελώς από την έννοια της ψυχής όπως αυτή προσεγγίζεται από την ορθόδοξη θεολογία. Οι επιστήμες αυτές δεν έχουν πρακτικά ως αντικείμενο μελέτης την ψυχή του ανθρώπου και μάλιστα γίνεται προσπάθεια να αναπτυχθεί νέα ορολογία χωρίς το συνθετικό «ψυχ-» αλλά αντιμετωπίζεται μεγάλη δυσκολία στην καθιέρωση νέων περιεκτικών όρων κοινής αποδοχής. Επίσης, η επιστήμη της Ψυχιατρικής, που αποτελεί κλάδο της Ιατρικής πρέπει να έχει σαφή διαχωρισμό από τις διάφορες θεωρίες ψυχολογικών και θεραπευτικών σχολών και μεθόδων καθώς δεν πρέπει να συγχέεται για κανένα λόγο το έργο των ψυχιάτρων με αυτόν των ψυχολόγων, ψυχαναλυτών, ψυχοθεραπευτών κ.ο.κ.. 96 Για την ορθόδοξη θεολογία οι επιστήμες του ανθρώπου (sciences humaines) στηρίζονται κατά βάση στην μελέτη του πεπτωκότος ανθρώπου και αγνοούν τις ανθρωπολογικές και ψυχολογικές προσεγγίσεις που βασίζονται στην αγιοπνευματική εμπειρία του θεουμένου ανθρώπου όπως αυτές διασώζονται στην πατερική και ασκητική γραμματεία της ορθόδοξης ανατολικής παράδοσης97. Η ψυχολογία από την άλλη πλευρά, αγνοεί το νόημα της προπτωτικής κατάστασης του ανθρώπου. Θεωρεί ότι ο πεπτωκός άνθρωπος υπάρχει ως το μοναδικό ανθρωπολογικό δεδομένο και οι ανθρωπολογικές συνέπειες της ενσάρκωσης του Θεού- Λόγου βρίσκονται εκτός του πεδίου των ενδιαφερόντων της.
Από τα παραπάνω, εύκολα κατανοεί κανείς ότι η ανθρωπολογία της ορθόδοξης θεολογίας διαφέρει από αυτή των σύγχρονων επιστημών του ανθρώπου και ως εκ τούτου απαιτείται μεγάλη προσοχή κατά τον διάλογο με αυτές τις επιστήμες ώστε να μην υιοθετούνται ανθρωπολογικές αντιλήψεις ασύμβατες με την ορθόδοξη παράδοση.98 Οι επιστήμες του ψυχισμού σπεύδουν να σπουδάσουν τα προβλήματα που έφερε η πτώση στην ανθρώπινη φύση και να προσφέρουν τις λύσεις τους. Ωστόσο, περιορίζονται υποχρεωτικά στην φθορά της φύσης όπως αυτή εκδηλώνεται στις ψυχιατρικές παθήσεις, στις διαταραχές του χαρακτήρα ή στις επίκτητες προβληματικές συμπεριφορές, και αφήνουν την φθορά της προαιρέσεως για την πνευματική ζωή που λαμβάνει χώρα στους κόλπους της εκκλησίας. Με άλλα λόγια, οι ψυχολογικές επιστήμες ασχολούνται κυρίως με τα προβλήματα που ταλαιπωρούν τον άνθρωπο παρά την θέλησή του, ενώ η Θεολογία και η Ποιμαντική στηρίζονται κυρίως στην ελευθερία που έχει ο άνθρωπος προκειμένου να διορθώσουν της συνέπειες της αμέλειας ή της κακής χρήσης της99.
-43-
