ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΚΕΚΟΙΜΗΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΡΑΔΟΝΙΤΣΑΣ, ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ

 

Ομιλία Αρχιμανδρίτη Τύχωνα

Κάποτε, ένας ασκητής της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου πήγε την ημέρα του Πάσχα στα περίφημα σπήλαια όπου είναι θαμμένοι εκατοντάδες μοναχοί και, από την άφθονη πασχαλινή του χαρά, αναφώνησε: «Χριστός ανέστη!» «Αληθώς ανέστη!» ακούστηκε μια αδελφική, πανηγυρική απάντηση. Ήταν ένας χαιρετισμός από έναν άλλο κόσμο, από τους κοιμισμένους μοναχούς που διαμένουν στα φέρετρα των σπηλαίων· πολίτες της Ουράνιας Βασιλείας.

Σήμερα, υπακούοντας στην Αγία Εκκλησία, τηρούμε επίσης την Πασχαλινή ημέρα μνήμης των νεκρών, την οποία ονομάζουμε «Ραδόνιτσα», φωνάζοντάς τους: ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ! Και ακούμε την απάντησή τους.

Μία από αυτές τις αντιδράσεις ήταν η ζωή και ο θάνατος ενός ασκητή της Μονής των Σπηλαίων του Πσκοφ—του Αρχιμανδρίτη Αντίπα.

Ο π. Αντύπας ήρθε στο μοναστήρι μετά τον Β Παγκοσμιο Πόλεμο. Ήταν ανάμεσα στον μικρό αριθμό αξιωματικών και στρατιωτών που ο Κύριος βοήθησε να επιβιώσουν από τον πόλεμο και τους κάλεσε στη  μοναχικη πολιτεία. Ένα άλλο τέτοιο άτομο ήταν ο Ηγούμενος της μονής, Αρχιμανδρίτης Αλίπης. Ο π. Αντύπας έγινε πνευματικό τέκνο του ηγουμένου Σάββα. Αγωνίστηκε πολλά χρόνια στο μοναστήρι, ήταν εξαιρετικά ευγενικός, πάντα φιλικός με όλους. Κανείς δεν τον είδε ποτέ θυμωμένο, παρόλο που πλήθη ανθρώπων έρχονταν σε αυτόν καθημερινά για εξομολόγηση και συμβουλές. Το βράδυ ο π. Αντύπας έκανε το πιο αγαπημένο του έργο - την προσευχή (αγαπούσε περισσότερο να διαβάζει το Ψαλτήρι και τους ακάθιστους), την ατελείωτη μνήμη των ζωντανών και των νεκρών. Συνήθιζε να λέει σε εμάς τους νεαρούς δόκιμους πόσο σημαντικές είναι οι εκκλησιαστικές εορτές. «Το κύριο πράγμα είναι να πεθάνεις και η Εκκλησία να σε μνημονεύει! Οι προσευχές για τους ζωντανούς και τους νεκρούς στη Λειτουργία και τα καθίσματα των αέναων αναγνώσεων του Ψαλτηρίου έχουν μια αόρατη δύναμη που νικάει τους δαίμονες, μαλακώνει τις καρδιές και ικετεύει το έλεος του Κυρίου τόσο πολύ που βγάζει τους αμαρτωλούς από την κόλαση».

Ο π. Αντίπας ήταν υπεύθυνος για το «Ακοίμητο Ψαλτήριο». Αν συνέβαινε κάποιος να μην μπορεί να διαβάσει το Ψαλτήριο κατά την καθορισμένη ώρα του λόγω ασθένειας ή εργασίας (η ανάγνωση δεν σταματούσε ποτέ ούτε για μία ώρα), τότε ο π. Αντίπας ερχόταν και το διάβαζε ο ίδιος, μαζί με τα αναμνηστικά βιβλία. Φαίνεται ότι ο ίδιος είχε τέσσερις ώρες ανάγνωσης Ψαλτηρίου κάθε βράδυ.

Προσευχόταν επίσης με όλη του την καρδιά για τους ανθρώπους όταν διάβαζε τους ακάθιστους. Μερικές φορές οι άνθρωποι παρήγγειλαν ειδικές ακάθιστες ακολουθίες που περιείχαν από δώδεκα έως δεκαπέντε ακάθιστους. Πολλοί μοναχοί δεν άρεσαν και πολύ σε αυτές τις μακριές ακολουθίες - μακριές ακάθιστες και μετά ατελείωτες λίστες ονομάτων... Αλλά ο π. Αντίπας έλαμπε κατά τη διάρκεια αυτών των μακρών, σκληρών ακολουθιών. Χαιρόταν τόσο πολύ και ένιωθε πόσο σημαντικές είναι οι προσευχές της Εκκλησίας για τους ζωντανούς και τους νεκρούς.

Λοιπόν, ήρθε η ώρα που ο π. Αντύπας δεν μπορούσε πλέον να ανέβει τη μακριά σκάλα που οδηγούσε στον καθεδρικό ναό του Αγίου Μιχαήλ στο λόφο. Ο Μπατίουσα γιόρτασε την τελευταία του λειτουργία με δάκρυα στα μάτια. Οι ενορίτες έκλαιγαν επίσης, επειδή αγαπούσαν πολύ τον π. Αντύπα και λυπούνταν που αυτός ο μεγάλος άνθρωπος της προσευχής δεν θα ήταν πλέον παρών στις ακαθιστες λειτουργίες. Ο π. Αντύπας λυπόταν επίσης επειδή θα στερούνταν τη δυνατότητα να διαβάζει τους αγαπημένους του ακάθιστους. Αυτό συνέβη στα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν δεν εκδίδονταν ακάθιστα βιβλία. Οι άνθρωποι διάβαζαν από χειρόγραφα σημειωματάρια εκείνη την εποχή. Η βαλίτσα γεμάτη ακάθιστους που ο π. Αντύπας πάντα προιστατο, τώρα ανατίθετο σε άλλους κληρικούς.

Στο τέλος αυτής της θλιβερής λειτουργίας, μια ομάδα ξένων τουριστών μπήκε στην εκκλησία. Στάθηκαν για λίγο, αλλά πριν φύγουν, μια γυναίκα έβγαλε ένα μικρό βιβλίο από την τσάντα της, το έδειξε από μακριά στον π. Αντύπα και το έβαλε στο σολέα. Όταν ο π. Αντύπας έφυγε από την εκκλησία συνοδευόμενος από τους κλαίγοντες ενορίτες, πήρε το βιβλίο... Ήταν ένα βιβλίο με ακάθιστους που εκδόθηκε στις Βρυξέλλες. Για τη μεγάλη του αγάπη για τον συνάνθρωπο, για τους πολλούς κόπους του στην προσευχή για ζωντανούς και νεκρούς, ο Κύριος παρηγόρησε τον π. Αντύπα. Θυμόμαστε πώς ο π. Αντύπας καθόταν με αυτό το βιβλίο στον πάγκο έξω από το κελί του στον ιερό λόφο και, φορώντας τα μεγάλα του γυαλιά, προσευχόταν με μεγάλη συγκέντρωση και θέρμη σαν να ήταν η πρώτη φορά, και στη συνέχεια διάβαζε το χοντρό, φθαρμένο αναμνηστικό του βιβλίο μετά από κάθε ακάθιστο ή κάθισμα.

Πριν πεθάνει, ο π. Αντύπας πήγε στο κρεβάτι του. Του έγινε εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία. Αλλά όπως θυμούνται, βρήκε την εσωτερική δύναμη να σηκωθεί και να πάει στις σπηλιές, στον τάφο του πνευματικού του πατέρα, του π. Σάββα. Πήρε μαζί του τον σταυρό του και τα Ευαγγέλια, εξομολογήθηκε στον εκλιπόντα πνευματικό του πατέρα, ζήτησε τις προσευχές του πριν από το μεγάλο ταξίδι που τον περίμενε και μετά επέστρεψε στο νοσοκομείο για να πεθάνει.

Όταν ήρθα στο Πεχόρι από τη Μόσχα για την κηδεία του, με εξέπληξε που δεν βρήκα το φέρετρό του στο παρεκκλήσι όπου γινόταν ο αγιασμός του νερού, γιατί εκεί συνήθως διαβάζουν τα Ευαγγέλια και το Ψαλτήρι στους νεοκοιμημένους μοναχούς. Το παρεκκλήσι επισκευαζόταν και ο Ηγούμενος ευλόγησε το φέρετρο που περιείχε το σώμα του π. Αντίπα για να τοποθετηθεί στις σπηλιές. Τοποθετήθηκε ακριβώς δίπλα στον τάφο του ηγουμένου Σάββα, τον οποίο ούτε ο θάνατος δεν μπορούσε να χωρίσει από τον π. Αντίπα για όλα αυτά τα χρόνια. Τώρα, τόσο τα λείψανά τους όσο και τα πνεύματά τους ήταν μαζί. Λέω «λείψανα» όχι επειδή κάποιος μπορεί να ονομαστεί άγιος πριν αγιοποιηθεί από την Εκκλησία, αλλά απλώς επειδή το σώμα οποιουδήποτε Ορθόδοξου Χριστιανού ονομάζεται λείψανο στην εκκλησία.

Έτσι, η ζωή και ο θάνατος αυτού του αξιοσημείωτου αγωνιστή μας μεταδίδουν την ευλογία του Θεού για την ένθερμη μνήμη των κεκοιμημένων. Αυτό είναι απαραίτητο όχι μόνο για τους κεκοιμημένους, αλλά και για τις δικές μας ψυχές για θεραπεία και ανύψωση. Η ζωή και ο θάνατός Του είναι επίσης μια απάντηση στην σημερινή μας αναφώνηση «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!» που απευθύνεται στους κεκοιμημένους. Αληθώς ανέστη ο Χριστός, ο Οποίος «με την άφατη σοφία και την αγάπη Του για την ανθρωπότητα διατάζει τα πάντα και χορηγεί σε όλους τα ωφέλιμα» και μας εδραιώνει στην πίστη μας στον μέλλοντα αιώνα - τον αληθινό στόχο της επίγειας ζωής μας. Αμήν.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

Αρχιμανδρίτης Τύχων (Σεβκούνοφ)

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΕΥΦΗΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΠΑΪΣΙΟ

 Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΕΥΦΗΜΙΑΣ

     Στις 26 Φεβρουαρίου 1974 (με το παλιό ημερολόγιο) ο Πατήρ Παΐσιος επέστρεψε στο Άγιον Όρος. Την επόμενη ημέρα, 27 Φεβρουαρίου, κατά τις δέκα η ώρα το πρωί, ενώ έκανε την Ακολουθία των Ωρών με κομποσχοίνι, άκουσε ξαφνικά χτύπημα στην πόρτα και μία απαλή γυναικεία φωνή να λέει: «Δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων ημών». Παραξενεύτηκε και ρώτησε: «Ποιος είναι;». Άκουσε την ίδια φωνή να λέει: «Η Ευφημία!». «Ποια Ευφημία;», σκέφθηκε, «Μήπως καμμιά γυναίκα έκανε την τρέλλα να έρθει στο Άγιον Όρος;». Το χτύπημα επαναλήφθηκε τρεις φορές. Με το τέταρτο χτύπημα, η πόρτα, αν και ήταν κλεισμένη με σύρτη, άνοιξε μόνη της και μπήκε μέσα η Αγία Μεγαλομάρτυς Ευφημία! Την συνόδευε ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, ο οποίος δεν μπήκε μέσα μαζί της, αλλά αμέσως εξαφανίσθηκε.

     Η Αγία έλαμπε ολόκληρη. Τα ενδύματά της, όπως και τα πάνινα υποδήματα που φορούσε, είχαν ένα ουράνιο γαλάζιο χρώμα. Στην παρουσία της ο Όσιος ένιωσε «ειρήνη, η οποία έγινε θεία ευφροσύνη». Αλλά, για να βεβαιωθεί τελείως ότι ήταν πράγματι η Αγία και όχι δαιμονική φαντασία, της ζήτησε να προσκυνήσουν την Αγία Τριάδα, λέγοντας προς αυτήν: «Πες: “Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός”!». Η Αγία το επανέλαβε απαλά κάνοντας συγχρόνως και μία μετάνοια, όχι όμως προς το Εκκλησάκι, όπως εκείνος, αλλά προς το κελλί του. Ο Όσιος παραξενεύθηκε, αλλά αμέσως κατάλαβε ότι η Αγία κοίταζε προς το εικονάκι της Αγίας Τριάδος, που ήταν κρεμασμένο πάνω από την πόρτα του κελλιού του. «Πιο δυνατά!», της είπε.

     Το ξαναείπε η Αγία λίγο πιο δυνατά.

     –Πιο δυνατά! της είπε και πάλι.

     Κι εκείνη το επανέλαβε ακόμη πιο δυνατά.

     –«Καὶ τοῦ Υἱοῦ!», είπε ο Όσιος.

     –«Καὶ τοῦ Υἱοῦ!», επανέλαβε η Αγία.

     –«Καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος!», συνέχισε ο Όσιος, και η Αγία το επανέλαβε κάνοντας και τις μετάνοιες.

     –Τώρα να σε προσκυνήσω κι εγώ, της είπε, και την προσκύνησε με ευλάβεια.

     Ασπάσθηκε τα πόδια της, τα χέρια και την άκρη της μύτης. Έπειτα, κάθισαν στον μικρό διάδρομο, όπου υπήρχε ένα μπαουλάκι και ένα σκαμνάκι, και η Αγία τού διηγήθηκε τον βίο και τα μαρτύριά της. Την ώρα που τα διηγείτο, ο Όσιος δεν τα άκουγε απλώς, αλλά ένιωθε ότι τα έβλεπε και τα ζούσε.

     –Πώς άντεξες τόσα μαρτύρια; την ρώτησε.

     –Αν ήξερα πόση δόξα έχουν οι Άγιοι στον Ουρανό, θα ήθελα να περάσω ακόμη μεγαλύτερα μαρτύρια! απάντησε η Αγία.

     Έπειτα, την συμβουλεύθηκε για τρία θέματα που τον απασχολούσαν: το ένα θέμα ήταν εκκλησιαστικό· του είχαν ζητήσει την γνώμη του για ένα ζήτημα, και η Αγία τού επιβεβαίωσε ότι η απάντηση που είχε δώσει ήταν η σωστή. Το δεύτερο ήταν η έκδοση του Βίου του Αγίου Αρσενίου και το τρίτο θέμα ήταν δύο ζητήματα που αφορούσαν το Ησυχαστήριο.

     Όταν η Αγία έφυγε, άφησε τον Όσιο σε κατάσταση «θείας τρέλλας». Έμεινε κλεισμένος στο Καλυβάκι του, μέσα στην παραδεισένια ατμόσφαιρα που είχε φέρει η Αγία με την επίσκεψή της και όπου ήταν διάχυτη μία ουράνια ευωδία. Ο νους του ήταν προσηλωμένος στην ιερή μορφή της, η δε καρδιά του κόντευε να σπάσει από γλυκειά αγάπη και ανέκφραστη χαρά. «Με παλάβωσες! Με παλάβωσες, Αγία Ευφημία!», φώναζε. «Ξέρεις πώς με έκανες; Τέτοια λεπτή γλυκύτητα!».

     Ύστερα από δώδεκα μέρες ο Όσιος επισκέφθηκε το Ησυχαστήριο, θέλοντας να κάνει και τις Αδελφές κοινωνούς της ουράνιας ευφροσύνης που ο ίδιος ζούσε. Τις ημέρες που έμεινε εκεί, ήταν φανερό ότι ζούσε ακόμη στην ατμόσφαιρα της θείας επισκέψεως. Ένα βράδυ, μία Αδελφή τον βρήκε να ασπάζεται με θερμό πόθο μία εικόνα της Αγίας Ευφημίας. Ήταν όλος αλλοιωμένος από θεία αλλοίωση. Και, καθώς κόχλαζε μέσα του η θεία αγάπη, ο αέρας της αναπνοής του έβγαινε ηχηρός, σαν θερμός ατμός. Η κατάσταση αυτή έμοιαζε με εκείνη που τέσσερις μήνες νωρίτερα είχε περιγράψει σε επιστολή του: «Η ακριβή αγάπη προς τον Θεό, με τις θυσίες της, γλυκοβράζει στην καρδιά, και σαν τον ατμό πετιέται ο θείος έρως, ο οποίος δεν μπορεί να συγκρατηθεί και ενώνεται με τον Θεό».

     Αργότερα, εις ανάμνησιν αυτής της θείας επισκέψεως, ο Όσιος έγραψε ένα τροπάριο που το έψαλλε με όλη του την καρδιά, όταν ήταν μόνος του: «Ποίοις εὐφημιῶν ᾄσμασιν εὐφημήσωμεν τὴν Εὐφημίαν, τὴν καταδεχθεῖσαν ἀπὸ ἄνωθεν καὶ ἐπισκεφθεῖσαν κάτοικον μοναχὸν ἐλεεινὸν ἐν τῇ Καψάλᾳ. Ἐκ τρίτου τὴν θύραν πάλιν τοῦ ἔκρουσε, τετάρτη ἠνοίχθη μόνη ἐκ θαύματος καὶ εἰσελθοῦσα μὲ οὐράνιον δόξαν, τοῦ Χριστοῦ ἡ Μάρτυς, προσκυνοῦντες ὁμοῦ Τριάδα τὴν Ἁγίαν βεβαιοῦσα οὕτω τὴν ἀσφάλειαν τῆς εἰρήνης καὶ τῆς θείας εὐφροσύνης».

     Βοήθησε, επίσης, τις Αδελφές να αγιογραφήσουν και την εικόνα της Αγίας Ευφημίας, σε στάση να χτυπάει την πόρτα του Κελλιού του. Ένα ξύλινο εικονάκι με φωτογραφία αυτής της εικόνας το είχε για πολύ καιρό επάνω στο προσκέφαλό του, στο κελλί του στο Άγιον Όρος. Το εικονάκι αυτό, από τους συνεχείς θερμούς ασπασμούς του, ξεφλουδίσθηκε, και δεν φαινόταν πλέον η μορφή της Αγίας· «έφυγε» από το χαρτί και «τυπώθηκε» στην καρδιά του. «Οι Άγιοι», έγραψε ο Όσιος σε επιστολή του, «χαίρονται, όταν τυπώνονται στις καρδιές των ανθρώπων. Όταν ασπάζεται ο Χριστιανός τις άγιες εικόνες και ζητάει βοήθεια, εάν έχει ευλάβεια, με τον ασπασμό που κάνει με την καρδιά του, ρουφάει όχι μόνον την Χάρη του Χριστού, της Παναγίας ή των Αγίων, αλλά ρουφάει μέσα στην καρδιά του και τον Χριστό ολόκληρο ή την Παναγία ή τους Αγίους, και τοποθετούνται πια στο Τέμπλο του Ναού του. “Ναός του Αγίου Πνεύματος” ο άνθρωπος!».

     Η μεγάλη του αγάπη για την «Μεγάλη αυτή Αγία, η οποία, ενώ του ήταν άγνωστη, του έκανε αυτήν την μεγάλη τιμή», έκαιγε άσβεστη μέσα του, μέχρι την ημέρα που, είκοσι χρόνια αργότερα, το 1994, την επομένη της εορτής της, πήγε να την συναντήσει στον Παράδεισο…

https://toeilhtarion.blogspot.com/2022/09/blog-post.html