Αντώνιος Παρασκευόπουλος
Ιστολόγιο ποικίλης ύλης και απλής σκέψης
11 Ιανουαρίου, 2026
Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης: «Μην χάνεις την ελπίδα σου στο Θεό»
10 Ιανουαρίου, 2026
Ορθόδοξος Χριστιανισμός και Ψυχική Υγεία 19o
3.5. Προκλήσεις και προτάσεις για ενίσχυση του ρόλου της Εκκλησίας
Η Εκκλησία διαδραματίζει αναμφισβήτητα σπουδαίο ρόλο στην στήριξη της ψυχικής υγείας των ανθρώπων. Ως πνευματικό θεραπευτήριο καλείται να στηρίξει το ποίμνιο και να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις της εποχής που σχετίζονται με την ψυχική υγεία. Τέτοιες προκλήσεις αποτελούν η ανάπτυξη συνεργασίας της εκκλησίας με επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η αύξηση της επιμόρφωσης των ποιμένων, η ανάπτυξη οργανωμένων δομών στήριξης αλλά και η εξάλειψη του στιγματισμού των ψυχικά νοσούντων με το άνοιγμα της αγκαλιάς της Εκκλησίας σε όσους το έχουν ανάγκη. Η συνεργασία μεταξύ πνευματικών ποιμένων και επαγγελματιών ψυχικής υγείας αποτελεί δύσκολο εγχείρημα που όμως είναι ιδιαίτερα επιτακτικό στις μέρες μας. Υπέρ της ανάγκης για εγρήγορση συνηγορεί η επίγνωση της ελλιπούς, προς το παρόν, ανάπτυξης από την ορθόδοξη θεολογία, υπεύθυνου διαλόγου με την ψυχιατρική και την ψυχολογία ώστε να καταστεί εφικτό να αναπτυχθεί πλαίσιο επικοινωνίας και συνεργασίας111. Η στήριξη από την πλευρά της εκκλησίας τέτοιων πρωτοβουλιών είναι απαραίτητες και προκειμένου να είναι αποτελεσματικές απαιτούν τόσο θεολογική εμβάθυνση όσο και επιστημονική ενημέρωση. Η ύπαρξη καχυποψίας και η έλλειψη διαλόγου έχουν σχεδόν εκμηδενίσει την σχέση μεταξύ εκκλησίας και επαγγελματιών ψυχικής υγείας και έχουν διχάσει την ισορροπία που θα έπρεπε να υπάρχει μεταξύ πνευματικής και ψυχικής θεραπείας. Ο άνθρωπος ως ψυχοσωματικό και πνευματικό όν έχει ανάγκη ισορροπίας στο σώμα και τον νου. Οι πνευματικοί ποιμένες αναλαμβάνουν την πνευματική ισορροπία ωστόσο κάποιες φορές απαιτείται η συμβολή και ειδικών επιστημόνων-ιατρών που θα φροντίσουν το άτομο να απαλλαχθεί ευκολότερα από τις ψυχικές ασθένειες και να θεραπευθεί πλήρως. Πολλοί άνθρωποι χρήζουν ολοκληρωμένης φροντίδας η οποία δεν τους παρέχεται εξαιτίας αμοιβαίων προκαταλήψεων από πλευράς μη σωστά καταρτισμένων κληρικών και ψυχολόγων. Αποτελεί πρόκληση η θεολογία να καθορίσει τις ορθόδοξες, πατερικές προδιαγραφές της συνάντησης της εκκλησιαστικής διακονίας των ψυχικών πασχόντων με την ψυχολογία και την ψυχιατρική επιστήμη112. Η έλλειψη κατάρτισης των ποιμένων σε εξειδικευμένα θέματα ψυχικής υγείας αποτελεί επίσης τροχοπέδη στην ολιστική θεραπευτική προσέγγιση. Οι κληρικοί και πνευματικοι πατέρες συχνά καλούνται να αντιμετωπίζουν θέματα που δεν άπτονται αποκλειστικά στην ανάπτυξη της πνευματικότητας των πιστών αλλά συνδέονται με την ψυχολογικής τους κατάσταση. Η εκκλησιαστική παρουσία σε αυτές τις περιπτώσεις δεν επιτρέπει ερασιτεχνισμούς και φονταμενταλιστικές μονομέρειες113. Χωρίς πλήρη κατάρτιση σε θέματα ψυχικής υγείας ελλοχεύει ο κίνδυνος παρερμηνείας της κατάστασης ενός ανθρώπου με αποτέλεσμα την παροχή λάθος συμβουλής και επιδείνωσης του προβλήματος. Η αντιμετώπιση του στιγματισμού των ψυχικά νοσούντων αποτελεί μια ακόμα πρόκληση στους κόλπους της Εκκλησίας. Άνθρωποι που ζουν έγκλειστοι υπό τον φόβο του στίγματος του ψυχικά ασθενούς επί πολλές δεκαετίες μέσα σε ψυχιατρικά ιδρύματα, έχοντας χάσει κάθε ελπίδα για το μέλλον, πολλές φορές σε άθλιες συνθήκες πρέπει να αντιμετωπιστούν με ευαισθησία και αγάπη από την εκκλησία. Η εκκλησία οφείλει να προβάλλει ότι η ψυχική ασθένεια δεν είναι αμαρτία και να αγκαλιάσει τους ανθρώπους αυτούς χωρίς να τους αποκλείει από την κοινωνική και εκκλησιαστική ζωή. Η ενεργός συμμετοχή της εκκλησίας σε δράσεις επανένταξης ψυχικά νοσούντων ανθρώπων είναι καθήκον της εκκλησίας γιατί οι άνθρωποι αυτοί έχουν ανάγκη την έμπρακτη αγάπη που δίδαξε ο Χριστός.
-50-