Γιὰ τὸ ψέμα καὶ τὴ δολιότητα

Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης

Ἀδελφοί μου Χριστιανοί, προσέχετε, ὅσο μπορεῖτε, νὰ μὴ λέτε ψέματα, γιατί τὸ ψέμα εἶναι ἔφεύρεση τοῦ διαβόλου καὶ ὁ διάβολος εἶναι ὁ πατέρας τοῦ ψεύδους.

Ἑπομένως, ὅσοι εἶναι ψεῦτες, ἔχουν πατέρα τους τὸν διάβολο καὶ μοιάζουν μ’ αὐτὸν καὶ τὸν ἔχουν πατέρα, καθὼς τὸ ἀναφέρει καὶ ὁ Κύριός μας στὴν Ἁγία Γραφή, λέγοντας: «Ὁ πατέρας ποὺ ἔχετε ἐσεῖς εἶναι ὁ διάβολος, κι ὅσα ἐπιθυμεῖ ὁ πατέρας σας, αὐτὰ θέλετε νὰ κάνετε. Ἐκεῖνος ἐξαρχῆς ἦταν ἀνθρωποκτόνος καὶ δὲν μπόρεσε νὰ σταθεὶ μέσα στὴν ἀλήθεια, γιατί δὲν ὑπάρχει μέσα του τίποτε τὸ ἀληθινό. Ὅταν λέει ψέματα, ἐκφράζει τὸν ἑαυτό του, γιατί εἶναι ψεύτης καὶ εἶναι ὁ πατέρας τοῦ ψεύδους (Ἰωαν.8,44) Ἀντίθετα, ὅσοι λένε τὴν ἀλήθεια, ἔχουν ὡς πατέρα τους τὴν Ἀλήθεια, ποὺ εἶναι ὁ Θεὸς καὶ ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Καὶ εἶναι γεννημένοι ἀπὸ τὴν Ἀλήθεια, καθὼς μᾶς λέει ὁ «ἀγαπημένος» μαθητὴς Ἰωάννης : «Παιδιά μου, ἂς μὴν ἀγαπᾶμε μὲ λόγια καὶ ὡραῖες φράσεις, ἀλλὰ μὲ ἔργα καὶ ἀγάπη ἀληθινή. Ἀπ’ αὐτὸ θὰ καταλάβουμε ὅτι εἴμαστε παιδιὰ τῆς ἀλήθειας»(Ἀ΄ιωάν.3,18).

Ἐσεῖς εἶσθε Χριστιανοὶ καί, μέ τη Χάρη τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος, ἀπογυμνωθήκατε ἀπὸ τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο καὶ ἐνδυθήκατε τὸν Χριστό, ποὺ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὅπως τὸ λέει καὶ ὁ Ἴδιος: «Ἐγὼ εἶμαι ἡ ὁδός, ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή»(Ἰωάν.14,6). Πῶς τολμᾶτε λοιπὸν νὰ ἀφήνετε τὴν ἀλήθεια καὶ νὰ προτιμᾶτε τὸ ψεῦδος; Δὲν σκέπτεσθε ὅτι μὲ τίς ψευδολογίες σας αὐτὲς ξεντύνεστε τὸν Χριστό, τὸν νέο ἄνθρωπο, καὶ ἐνδύεσθε πάλι τὸν παλαιὸ ποὺ φθείρεται καὶ χάνεται; Δὲν ἀκοῦτε πῶς σᾶς συμβουλεύει ὁ μακάριος ἀπόστολος Παῦλος, νὰ μὴ λέτε ψέματα ὁ ἕνας στὸν ἄλλον, ἀλλὰ νὰ πετάξετε ἀπὸ πάνω σας τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο, τοῦ ὁποίου τὸ κύριο χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ ψεῦδος, καὶ νὰ ἐνδυθεῖτε τὸν νέο, τοῦ ὁποίου ἴδιο εἶναι ἡ ἀλήθεια; «Μὴ λέτε ψέματα ὁ ἕνας στὸν ἄλλον, ἀφοὶ βγάλατε ἀπὸ πάνω σας τὸν παλαιὸ ἀμαρτωλὸ ἑαυτό σας μὲ τίς συνήθειές του, καὶ ντυθήκατε τὸν καινούργιο ἄνθρωπο, ποὺ ἀνανεώνεται συνεχῶς, σύμφωνα μὲ τὴν εἰκόνα τοῦ Δημιουργοῦ του, ὥστε μὲ τὴ νέα ζωὴ νὰ φθάσει στὴν τέλεια γνώση τοῦ Θεοῦ» (Κολ. 3,9)

Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος λέει: Ἄν κάποιος φοράει καινούργιο φόρεμα, αὐτὸ γίνεται εὔκολα ἀντιληπτὸ ἀπὸ ὅλους. Ἔτσι καὶ σείς, λέει, εἶσθε Χριστιανοί, ἐπειδὴ ἔχετε ἐνδυθεῖ, κατὰ τὸ ἅγιο Βάπτισμα, τὸν Χριστὸ σὰν ἕνα φόρεμα. Αὐτὸ μόνο πρέπει νὰ φροντίζετε νὰ γίνεται φανερὸ στὸ περιβάλλον σας μὲ τὰ ἔργα καὶ τὰ λόγια σας καὶ γενικὰ μὲ ὅλη σας τὴ βιοτή. Νὰ γίνεται ἀντιληπτὸ δηλαδὴ ὅτι τὸ ἔνδυμά σας εἶναι ὁ Χριστός: «Ἄς ἐνδυθοῦμε τὸν Χριστό», λέει ὁ ἱερὸς πατέρας, «καὶ ἂς εἴμαστε μαζί Του. Διότι ἐκεῖνος ποὺ φοράει ἕνα καινούργιο ἔνδυμα, αὐτὸ γίνεται καταφανὲς σὲ ὅλους τους γύρω του. Ἄς γίνεται λοιπὸν καταφανὴς ἀνάμεσά μας μὲ κάθε τρόπο ὁ Χριστός. Πῶς ὅμως θὰ γίνει φανερός; Ἄν πράττουμε πάντοτε ὅσα Ἐκεῖνος ἐπιθυμεῖ».

Κάθε ψέμα, ὅ,τι λογῆς κι ἂν εἶναι, μὲ ὅποιο τρόπο κι ἂν λέγεται, εἶναι κακὸ καὶ ὀλέθριο. Τὸ ψέμα δὲν πρέπει νὰ τὸ φέρνουν στὸ στόμα τους οἱ Χριστιανοί, διότι τοὺς γίνεται εὔκολα κακὴ συνήθεια, ὅπως λέει ὁ σοφὸς Σειράχ: «Ἀπόφευγε νὰ λὲς ὁποιοδήποτε ψέμα, γιατί αὐτὴ ἡ συνήθεια δὲν βγάζει σὲ καλό»(Σοφ. Σειρ. 7,13). Καὶ σὲ ἄλλο σημεῖο λέει ὁ ἴδιος ὁ Σειράχ, ὅτι «ὁ κλέφτης εἶναι προτιμότερος ἀπὸ τὸν ἐπαγγελματία ψεύτη, ἀλλὰ καὶ οἱ δυὸ βαδίζουν στὴν καταστροφὴ καὶ στὴν ἀπώλεια»(Σοφ. Σειρ. 20,25).

Ἄν ἔχει ἔτσι τὸ πρᾶγμα, πόσο πρέπει νὰ προσέχουν οἱ Χριστιανοί, ὥστε νὰ μὴ λένε ψέματα, μὲ σκοπὸ νὰ ξεγελάσουν τὸν ἀδελφό τους μὲ δόλο καὶ κακία, ὅπως τὸ κάνουν συνήθως οἱ διάφοροι ἐπιστήμονες, οἱ τεχνῖτες καὶ οἱ ἐπαγγελματίες; Φοβηθεῖτε λοιπὸν τὸν Θεὸ καὶ πάψετε νὰ χρησιμοποιεῖτε τὸ ψέμα στὶς σχέσεις σας μὲ τοὺς συνανθρώπους σας, διότι ὁ Θεὸς ἐπιτρέπει νὰ ἀφανίζονται ὅσοι λένε ψέματα, ὅπως μᾶς τὸ λέει καὶ ὁ προφήτης Δαβίδ: «Θὰ ἐπιτρέψεις νὰ ἐξολοθρευθοῦν ὅσοι λένε ψέματα» (Ψαλμ. 5,6).

Πράγματι, ὁ Θεὸς παραχωρεῖ νὰ πέσουν σὲ μεγάλα δεινὰ καὶ σὲ διάφορες δυστυχίες ὅσοι ψεύδονται. Ὅσοι λένε ψέματα στὶς ἐπαγγελματικές τους συναλλαγές, φέρνουν τὸν διάβολο μέσα στὴν ἐργασία τους. Στὴν ἐργασία ὅμως καὶ στὸ ἐπάγγελμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἀποδιώκεται ὁ Θεὸς καὶ διαφεντεύει ὁ διάβολος, τί εὐλογία ἢ τί καλὸ μπορεῖ νὰ ἀκολουθήσει; Ὁπωσδήποτε κανένα. Καὶ ὄχι μόνο δὲν μπορεῖ νὰ ἐπέλθει ἐκεῖ κανένα καλό, ἀλλὰ κατάρα καὶ δυστυχία καὶ κάθε μορφὴ κακοῦ θὰ ἐπικρατήσει.

Ἔπειτα συλλογιστεῖτε καὶ τοῦτο: Ἄν μιὰ φορὰ φανεῖτε ψεῦτες στὶς συναλλαγές σας, μετά, καὶ ἀλήθεια νὰ λέτε, κανεὶς πιὰ δὲν θὰ σᾶς πιστεύει.

Πόσο κακὸ πρᾶγμα εἶναι ἡ δόλια συμπεριφορὰ καὶ ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ διάφοροι ἐπαγγελματίες νὰ χρησιμοποιοῦν το δόλο στὶς συναλλαγές τους, διότι ἡ δολιότητα εἶναι μισητὴ στὸν Θεό.

Προσέχετε, ἀδελφοί μου, νὰ μὴ μεταχειρίζεστε το δόλο στὶς ἐργασίες σας καὶ στὶς τέχνες σας, γιατί ὁ Θεὸς ἀποστρέφεται καὶ ἀπεχθάνεται τὸν δόλιο ἄνθρωπο, κατὰ τὸν Δαβίδ, ὁ ὁποῖος λέει: «Ὅλους τοὺς ψεῦτες, Κύριε, τοὺς ἐξόντωσες· αἱμοχαρεὶς καὶ ὕπουλους ὁ Κύριος τοὺς ἀπεχθάνεται » (Ψαλμ. 5,7).

Δολιότητα εἶναι τὸ νὰ βάζει λ.χ. ὁ γεωργὸς σιτάρι ἢ ἀλεύρι καλὸ καὶ καθαρὸ στὸ πάνω μέρος τοῦ σακιοῦ, γιὰ νὰ ἐξαπατήσει τοὺς ἀγοραστές, ἐνῶ στὸ κάτω μέρος ἔχει βάλει ἄμμο, ἄχυρα, κεχρὶ καὶ ἄλλα παρόμοια.

Δολιότητα εἶναι τὸ νὰ στολίζει τὰ ὑποδεέστερα ὑφάσματα ὁ ὑφαντουργὸς καὶ τὸ νὰ στιλβώνει τὰ κακῆς ποιότητας δέρματα ὁ ὑποδηματοποιός, γιὰ νὰ ξεγελάσει τοὺς ἀνθρώπους νὰ τὰ ἀγοράσουν.

Δολιότητα εἶναι τὸ νὰ ἔχει ὁ πραγματευτῇς καὶ ὁ ἔμπορος ζυγαριὰ δόλια καὶ δυὸ λογιῶν μέτρα- μικρότερα ὅταν πουλάει καὶ μεγαλύτερα ὅταν ἀγοράζει.

Δολιότητα εἶναι τὸ νὰ βάζετε ἐξωτερικὰ καὶ ἐπιφανειακὰ σὲ κάθε πρᾶγμα ποὺ πρόκειται νὰ πουληθεῖ μόστρα καλὴ καὶ μέσα τὸ πρᾶγμα νὰ μὴν εἶναι καλό. Τὸ νὰ βρέχετε τὸ σιτάρι, γιὰ νὰ εἶναι πιὸ βαρὺ στὸ ζύγι καὶ νὰ τὸ ἀνακατεύετε μὲ ρύζι καὶ ἁλάτι.

Δολιότητα εἶναι τὸ νὰ ἔχουν λ.χ. οἱ σαράφηδες (ἀργυραμοιβοὶ) κρυμμένο μικρὸ μασούρι στὸ στόμὰ τοὺς καὶ μ’ αὐτὸ νὰ φυσᾶνε τὸ ἕνα μέρος τῆς ζυγαριᾶς, γιὰ νὰ βαρύνει, ὅταν ζυγίζουν τὰ νομίσματα, χωρὶς νὰ τὸ ἀντιλαμβάνεται ὁ νοικοκύρης ποὺ εἶναι παρὼν καὶ βλέπει.

Δολιότητα εἶναι τὸ νὰ ἀνακατεύουν οἱ οἰνοπῶλες, οἱ κάπηλοι καὶ οἱ μπακάληδες τὸ κρασὶ καὶ τὸ μέλι μὲ τὸ νερό. Τὸ λάδι μὲ τὸ κολοκύθι. Τὸ καθαρὸ κερὶ καὶ τὸ βούτυρο μὲ τὸ ξύγκι. Καὶ γενικὰ σὲ ὅλα τὰ εἴδη ποὺ ἐμπορεύονται νὰ σμίγουν τὰ καλὰ μὲ τὰ κακά, τὰ ἀκριβὰ μὲ τὰ τιποτένια.

Ἀλλὰ ποῦ μπορῶ ἐγὼ νὰ ἀπαριθμήσω τίς τόσες καὶ τόσες δολιότητες ποὺ μεταχειρίζεται ὁ κάθε ἐπαγγελματίας, γιὰ νὰ ξεγελάσει τὸν ἄλλον; Οὔτε ὁ ἴδιος ὁ διάβολος δὲν μπορεῖ νὰ ἐπινοήσει αὐτοῦ τοῦ εἴδους τίς δολιότητες ποὺ ἐπινοοῦν οἱ εἰδικοὶ γιὰ τὸ κάθε ἐπάγγελμα.

Τοῦτο μόνο θὰ πῶ σὰν γενικὸ συμπέρασμα: Δολιότητα εἶναι κάθε ἐργασία ψευδὴς καὶ κάθε ὑποκριτικὴ καὶ ψεύτικη συμπεριφορὰ ποὺ μεταχειρίζονται -ποιοὶ ἄλλοι;- οἱ κάθε εἴδους ἐπαγγελματίες γιὰ νὰ ξεγελάσουν τοὺς προμηθευτὲς καὶ νὰ πάρουν τὰ χρήματά τους. Τὰ χρήματα ὅμως αὐτὰ εἶναι μισητὰ καὶ σιχαμερὰ καὶ ἀκάθαρτα μπροστὰ στὸν Θεό. Παρόμοια εἶναι ἀκάθαρτοι καὶ βδελυκτοὶ καὶ ὅσοι κάνουν αὐτὲς τίς δολιότητες. Γι’ αὐτὸ ὁ Σολομῶντας λέει: «Τὴ ζυγαριὰ ποὺ κλέβει τὴν μισεὶ ὁ Κύριος, ἐνῶ τὸ ζύγι τὸ σωστὸ Τὸν εὐχαριστεῖ»(Παροιμ. 11,1).

Τί κάνετε δύστυχοι, ἀδελφοί μου, τεχνίτες, κάπηλοι καὶ ἔμποροι; Χρησιμοποιεῖτε το δόλο γιὰ νὰ ἐξαπατήσετε τὸν ἀδελφό σας; Καὶ δὲν ἀκούσατε πῶς ὁ Θεὸς προστάζει στὴν Παλαιὰ Διαθήκη νὰ μὴ δολιεύεται κανεὶς τοὺς συνανθρώπους του; «Μὴν τριγυρνᾷς», λέει. «καὶ σκορπᾷς ψευτιὲς καὶ συκοφαντίες στοὺς συμπατριῶτες σου, οὔτε νὰ σηκώνεσαι στὴ δίκη νὰ μιλᾷς ἐναντίον τοῦ συμπολίτη σου, ὅταν κινδυνεύει νὰ καταδικασθεῖ σὲ θάνατο. Ἐγὼ εἶμαι ὁ Κύριος»(Λευιτ. 19,16).

Κι ἂν ὁ Θεὸς ἐμπόδισε τοὺς Ἑβραίους -ποὺ ἦταν ἀρχάριοι πνευματικὰ σὰν νήπια- νὰ μεταχειρίζονται δολιότητες στὶς σχέσεις τους μὲ τοὺς ἀδελφούς τους, πόσο μᾶλλον ἐμποδίζει ἐσᾶς, τοὺς Χριστιανοὺς νὰ πέφτετε σὲ δόλο; Ἐσᾶς τοὺς Χριστιανοὺς ποὺ εἶσθε τέκνα τοῦ Εὐαγγελίου καὶ ἔχετε φθάσει σὲ πιὸ ὥριμη πνευματικὴ κατάσταση «στὴν τελειότητα ποὺ μέτρο της εἶναι ὁ Χριστός»;(Ἐφεσ.4,13). Περιπλέκεστε σὲ δολιότητες καὶ δὲν ἀκοῦτε τὸν προφήτη Δαβὶδ ποὺ λέει ὅτι ὁ Θεὸς παραχωρεὶ νὰ περιπέσουν σὲ πολλὰ κακὰ καὶ σὲ ἀπίστευτες δυστυχίες ἐκεῖνοι ποὺ δολιεύονται τὸν πλησίον τούς: «Εὐτυχοῦν τώρα», λέει ὁ Ψαλμωδός. «ἀλλὰ γιὰ τίς δολιότητές τους θὰ παραχωρήσεις νὰ πέσουν σὲ πολλὰ βάσανα»(Ψαλμ. 72,18). …

Γι’ αὐτό, ἀδελφοί μου, γιὰ νὰ μὴν παραδοθεῖτε κι ἐσεῖς στὴ δίκαιη παιδεία τοῦ Θεοῦ, παραιτηθεῖτε ἀπὸ κάθε κακία καὶ κάθε εἴδους ὑποκρισία. Καὶ οὔτε λόγια δόλια καὶ ἀπατηλὰ νὰ λαλεῖτε, γιὰ νὰ προσελκύσετε στὴν ἐργασία σας τοὺς διάφορους προμηθευτὲς καὶ ἀγοραστές, οὔτε στὴν πράξη νὰ μεταχειρίζεστε τὴ δολιότητα. Ἀλλά, σὰν ἄκακα βρέφη καὶ ὡς ἀληθινοὶ Χριστιανοί, νὰ ποθήσετε τὸ ἄδολο καὶ λογικὸ γάλα. Νὰ συμπεριφέρεστε μὲ ἁπλότητα, νὰ ἐργάζεσθε μὲ ἁπλότητα, νὰ πουλάτε καὶ νὰ ἀγοράζετε μὲ ἁπλότητα καὶ καθαρὴ καρδιὰ τὸ ἐμπόρευμά σας. Ἔτσι σᾶς προτρέπει νὰ κάνετε καὶ ὁ κορυφαῖος ἀπόστολος Πέτρος στὴν Ἐπιστολή του: «Πετᾶξτε ἀπὸ πάνω σας», λέει, «κάθε εἴδους κακία, κάθε δολιότητα, ὑποκρισία, φθόνο καὶ κάθε εἴδους κακογλωσσιά. Σὰν τὰ νεογέννητα βρέφη, νὰ λαχταρᾶτε τὸ λογικὸ γάλα, γιὰ νὰ αὐξηθεῖτε πνευματικὰ καὶ νὰ ὁλοκληρώσετε τὴ σωτηρία σας»(Ἀ΄ Πετρ. 2,1-3).

Ἄν συμπεριφέρεστε μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο, ὄχι μόνο ἐδῶ θὰ ἔχετε τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ σὲ ὅ,τι ἐπαγγέλλεσθε, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ, στὴν αἰώνια ζωή, θὰ συναριθμηθεῖτε μὲ τοὺς δίκαιους ἐκείνους, στων οποίων τὸ στόμα δὲν βρέθηκε δολιότητα, ὅπως γράφει καὶ ἡ Ἀποκάλυψη: «Εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἀκολουθοῦν τὸ Ἀρνίο, ὅπου κι ἂν πάει. Ἀπ’ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα αὐτοὶ ἔχουν λυτρωθεῖ, ὡς πρώτη προσφορὰ στὸν Θεὸ καὶ στὸ Ἀρνίο. Δὲν ἀκούστηκε ἀπὸ τὸ στόμα τους κανένα ψέμα οὔτε κατηγοροῦνται γιὰ κάποιο δόλο, εἶναι ἀψεγάδιαστοι»(Ἀποκ. 14, 4-5). Ἔτσι θὰ βρεῖτε παρρησία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, μπροστὰ στὸν Ὁποῖο δὲν μπορεῖ νὰ σταθεῖ κανένας ἄνθρωπος ποὺ διακατέχεται ἀπὸ δόλο, ὅπως λέει ὁ Ἰώβ: «Κανένας ἄνομος καὶ δόλιος ἄνθρωπος δὲν τολμᾷ νὰ παρασταθεῖ ἐνώπιον Αὐτοῦ»(Ἰώβ. 13,16).

( σ. 150 κ. ἐξ. ἀποσπάσματα)

https://agiazoni.gr/%ce%b3%ce%b9%e1%bd%b0-%cf%84%e1%bd%b8-%cf%88%ce%ad%ce%bc%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%e1%bd%b6-%cf%84%e1%bd%b4-%ce%b4%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1/

Ο ΚΑΛΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ

 
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος στὴν Α΄ πρὸς Τιμόθεον ἐπιστολή του προτρέπει τὸν μαθητή του Τιμόθεο νὰ ἀγωνίζεται τὸν καλὸ ἀγώνα τῆς πίστεως. «Ἀγωνίζου τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς πίστεως» (ς΄ 12). 

Τὸ ὡραιότατο αὐτὸ σύνθημα τὸ ἀπευθύνει καὶ στὸν καθένα μας. Ἀλλὰ σὲ ποιὸν ἀγώνα ἀναφέρεται ὁ θεῖος Ἀπόστολος; Πρωτίστως ἀναφέρεται στὸν χριστιανικὸ ἀγώνα ποὺ ἀγωνίζεται ὁ πιστὸς χριστιανὸς γιὰ νὰ νικήσει τὸν παλαιὸ ἑαυτό του, τὴ διαφθορὰ τῆς φύσεώς του, τὰ πάθη καὶ τὶς ἀδυναμίες του. 

Ἐπίσης ἀναφέρεται στὸν ἀγώνα ποὺ κάνει γιὰ νὰ νικήσει τὸν κόσμο, ὁ ὁποῖος ἔχει δέλεαρ καὶ προσπαθεῖ σὰν μαγνήτης νὰ τὸν τραβήξει κοντά του. Ἀκόμη ἀναφέρεται στὸν ἀγώνα ποὺ κάνει γιὰ νὰ νικήσει τὸν διάβολο καὶ ὅλες τὶς δυνάμεις τοῦ σκότους. 

Τέλος ἀναφέρεται καὶ στὸν ἀγώνα ποὺ κάνει ὑπὲρ τῆς ἀληθείας κατὰ τῶν ψευδοδιδασκάλων γιὰ τὴ διαφύλαξη τῆς Ὀρθοδόξου πίστεώς του, ὅταν ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ πολεμεῖται μὲ θανάσιμο μίσος ἀπὸ τὸν κόσμο τῆς ἀπιστίας καὶ τῆς ἀθεΐας, τῆς πλάνης καὶ τῆς κακοδοξίας, τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀπάτης. 

Κανεὶς δὲν ἀρνεῖται ὅτι ὁ ἀγώνας αὐτὸς εἶναι δύσκολος, διότι ἡ πάλη μας, ὅπως γράφει ὁ θεόπνευστος Ἀπόστολος Παῦλος, δὲν εἶναι «πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου», πρὸς τὰ πνευματικὰ ὄντα ποὺ εἶναι γεμάτα πονηρία καὶ κατοικοῦν μεταξὺ γῆς καὶ οὐρανοῦ (Ἐφ. ς΄ 12). 

Εἶναι ἀγώνας  σφοδρός, διότι ἔχει ὡς πεδίο μάχης τὴν καρδιὰ τοῦ κάθε ἀνθρώπου καὶ διότι σὰν αὐτὸν τὸν ἀγώνα δὲν διεξήχθη οὔτε θὰ διεξαχθεῖ ὅμοιος σὲ κανένα ἄλλο πεδίο μάχης· ἀγώνας κοπιαστικός, ποὺ γιὰ νὰ τὰ βγάλει πέρα κανεὶς θὰ χρειασθεῖ νὰ παλέψει μὲ αὐτοθυσία, νὰ ἱδρώσει, νὰ ματώσει, νὰ δώσει τὰ πάντα γιὰ τὴ νίκη. 

Ἀλλὰ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐπίσης τὸν ὀνομάζει «καλὸν ἀγῶνα» (Α΄ Τιμ. ς΄ 12 καὶ Β΄ Τιμ. δ΄ 7), διότι εἶναι εὐλογημένος καὶ ἅγιος· ἀγώνας ὠφέλιμος, σωτήριος καὶ πρόξενος κάθε καλοῦ· ἀγώνας ἔνδοξος, ὁ ἐνδοξότερος ἀπ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνες! Ἴσως νὰ προβάλει κάποιος τὴν εὔλογη ἀπορία: Ἐφόσον ὁ ἀγώνας αὐτὸς ἔχει ὡς χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τὴν κακοπάθεια (βλ. Β΄ Τιμ. β΄ 3), πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζεται ὡς «καλὸς ἀγώνας»; Δὲν ὑπερβάλλει ὁ θεῖος Ἀπόστολος, ἀλλὰ κυριολεκτεῖ ποὺ τὸν ὀνομάζει «καλὸν ἀγῶνα». «Ὄντως καλὸς ὁ ἀγών, οὐ τέρπων ἁπλῶς τὸν θεατὴν ἀλλὰ καὶ ὠφελῶν», ἑρμηνεύει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος (P.G. 62, 653). Εἶναι «καλός», διότι γίνεται ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ ἔχει μεγάλα στεφάνια. «Οὐδὲν τούτου βελτίων τοῦ ἀγῶνος, οὐ λαμβάνει τέλος ὁ στέφανος οὗτος. Οὗτος οὐκ ἀπὸ κοτίνων ἐστίν, οὐκ ἔχει ἄνθρωπον ἀγωνοθέτην, οὐκ ἔχει ἀνθρώπους θεατάς· ἀπὸ ἀγγέλων σύγκειται τὸ θέατρον». Τίποτε ὡραιότερο δὲν ὑπάρχει ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἀγώνα. Αὐτὸ τὸ στεφάνι δὲν τελειώνει. Αὐτὸ τὸ στεφάνι δὲν εἶναι ἀπὸ κλαδὶ ἀγριελιᾶς, δὲν εἶναι ἄνθρωπος ὁ ἀγωνοθέτης, δὲν ἔχει θεατὲς ἀνθρώπους· τὸ θέατρο ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀγγέλους (ΕΠΕ 23, 640). Ἡ νικηφόρα διεξαγωγὴ αὐτοῦ τοῦ ἀγώνα χαρίζει στὸν ἄνθρωπο τὰ μεγαλύτερα ἀγαθὰ ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξει καὶ νὰ ἀπολαύσει, τὴν κληρονομία τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Ὁ θρίαμβος τοῦ νικητῆ δὲν εἶναι ἐπίγειος ἀλλὰ οὐράνιος. Δὲν εἶναι πρόσκαιρος ἀλλὰ αἰώνιος. «Μὴ στοχασθῇς», γράφει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στὸ βιβλίο του Συμβουλευτικὸν ἐγχειρίδιον, «ὅτι ἡ νίκη αὐτὴ εἶναι εὐτελὴς καὶ παραμικρά. Κατὰ ἀλήθειαν, ἀγαπητέ, μεγαλυτέρα νίκη εἶναι νὰ νικήσῃς ἕν σου πάθος καὶ μίαν ἡδονὴν τῶν αἰσθήσεών σου, παρὰ τὸ νὰ νικήσῃς ἑκατὸν ἐχθρούς· ἐνδοξότερον τρόπαιον εἶναι τὸ νὰ χύσῃς θεληματικῶς ὀλίγον ἱδρῶτα καὶ μίαν ρανίδα αἵματος δι’ ἀγάπην Θεοῦ καὶ τὸ νὰ καταβάλῃς ἕν σου κακὸν θέλημα εἰς πεῖσμα τοῦ διαβόλου, παρὰ τὸ νὰ χύσῃς ποταμοὺς αἱμάτων, διὰ νὰ καταβάλῃς ὁλόκληρα στρατεύματα· καὶ περιφανέστερος λογίζεται θρίαμβος τὸ νὰ ὑποτάξῃς τὰς αἰσθήσεις καὶ ὅλον τὸ σῶμα σου εἰς τὸν ἡγεμόνα σου νοῦν, παρὰ νὰ ὑποτάξῃς εὐρύχωρα βασίλεια» (σελ. 99).

 Ἆραγε μπορεῖ νὰ ἀναδειχθεῖ νικητὴς ὁ ἄνθρωπος σ’ αὐτὸ τὸν ἀγώνα; Βεβαίως μπορεῖ. Καὶ μάλιστα ἐκ τῶν προτέρων εἶναι βέβαιος γιὰ τὴ νίκη, διότι γνωρίζει ὅτι συμπολεμεῖ ἀφανῶς στὸ πλευρό του ὁ Κύριος καὶ τὸν ἐνισχύει μυστικὰ μὲ τὴ θεία Του Χάρη. Ὑπόσχεται στοὺς ἀγωνιστὲς τοῦ καλοῦ ἀγώνα ὅτι θὰ τοὺς βοηθήσει νὰ ἀναδειχθοῦν νικητές. «Ἰδοὺ δίδωμι ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ» (Λουκ. ι΄ 19). Σᾶς δίνω ἐξουσία καὶ δύναμη νὰ νικᾶτε καὶ νὰ ποδοπατεῖτε ὅλα τὰ ὄργανα τοῦ σατανᾶ. Μὴ φοβάστε. Θὰ εἶμαι μαζί σας. «Θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον» (Ἰω. ις΄ 33). Μὲ τὴ δική μου δύναμη θὰ νικήσετε κι ἐσεῖς. ΟΣΩΤΗΡ2118

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ΥΠΑΤΙΑ

 
ΕΠΕΙΔΗ ΠΟΛΛΑ ΨΕΜΜΑΤΑ ΛΕΓΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ΥΠΑΤΙΑ ΠΑΡΑΤΙΘΕΤΑΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΔΙΑΖΩΖΕΙ Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ.

Στην Αλεξανδρεια ηταν μια παρθενος φιλοσοφος,ονομαζομενη Υπατια,ευσεβης και εναρετος ,κορητου Θεωνα Φιλοσοφου, απο τον πατερα της  εδιδαχθη την φιλοσοφιαν εκ νεαρας ηλικιας,τοσο πολυ προκοψε που ξεπερνουσε  στην σοφια ολους τους φιλοσοφους του τοτε καιρου,αυτα τα γραφει ο σοφος Συνεσιος Επισκοπος Κυρηνης ο οποιος την  επαινει παρα πολυ .Η Υπατια  φυλαγε καθαρη παρθενια και δεν ηθελε να παντρευτει για δυο λογους πρωτον για την αγαπη του Χριστου και δευτερον για να μπορει αταράχως να καταγινεται εις  τα βιβλια της φιλοσοφιας. Ετσι  λοιπον οι σπουδαιοι φιλοσοφοι εκεινου του καιρου  ερχονταν στην Αλεξανδρεια για να ακουσουν την διδασκαλιαν της Υπατιας. Οι κληρικοι ,οι αρχοντες και ολος ο λαος τιμουσαν την Υπατια και ακουγαν με αγαπη τις νουθεσιες και τις συμβουλες της . Αυτη λοιπον η φιλοσοφος και παρθενος ηθελε να  ειρηνευσει προς αλληλους τον Πατριαρχην Κυριλλον και τον επαρχον της πολεως. Πηγαινε με πολλη πραοτητα ποτε εις τον ενα και ποτε εις τον αλλον και με σοφα και φρονιμα λογια καταφερε και τους δυο να ομονοησουν. Βεβαια ο αγιος Κυριλλος ηθελε  να συμφιλιωθει με τον επαρχο αλλα ο επαρχος κακοτροπος και μνησικακος καθως ηταν δεν ηθελε να ακουσει για συμφιλιωση. Ετσι λοιπον ειχαν τα πραγματα  και μια  ημερα οταν γυριζε η Υπατια στο σπιτι της με την αμαξα της μερικοι στασιαστες που μισουσαν την ειρηνη του πατριαρχη και του επαρχου ,ορμησαν καταπανω της ,την εσυραν εξω απο την αμαξα της της εσχισαν τα ρουχα της ,την εχτυπησαν τοσο πολυ που στο τελος την σκοτωσαν. Υστερα εκοψαν  σε κομματια το σωμα της ,και τα εκαψαν ,σε εναν τοπο που λεγεται Κήναρος. Με την ειδηση του φρικτου θανατου της Υπατιας ,ξεσηκωθηκαν 500 μοναχοι απο το ορος της Νητρίας και κατεβηκαν στην Αλεξανδρεια για να υποστηριξουν τον Πατριαρχη Κυριλλο, εκει στην πολη εγιναν ταραχες και συγκρουσεις και ενας μοναχος ονοματι Αμμώνιος συνεληφθη για επιθεση εναντιον του επαρχου και εθανατωθη. ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ,ΝΕΟΝ ΕΚΛΟΓΙΟΝ ,ΣΕΛ 141,1η Εκδοσις 1803 ,Βενετια.

ΤΙ ΣΥΜΒΟΛΙΖΕΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΡΙΑ ?

Ενῶ οἱ πρῶτες ὀκτὼ ὠδές εἶναι παρμένες

ἀπὸ βιβλία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἡ ἔνατη καὶ τελευταία ὠδή,

ποὺ εἶναι τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, εἶναι παρμένη ἀπὸ τὴν

Καινὴ Διαθήκη καὶ συγκεκριμένα ἀπὸ

τὸ πρῶτο κεφάλαιο τοῦ κατὰ Λουκᾶν

Εὐαγγελίου (στίχ. 46-55).

Στὴν Καινὴ Διαθήκη ἔχουμε τρεῖς ὠδές, οἱ ὁποῖες χρησιμοποιοῦνται καὶ

στὴ Λατρεία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

ἤδη ἀπὸ τοὺς πρώτους αἰῶνες. Περιέχονται δὲ καὶ οἱ τρεῖς στὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Λουκᾶ. Ἡ μία εἶναι αὐτὴ τῆς Θεοτόκου (Λουκ. α΄ 46-55), ἡ ἄλλη εἶναι  ἡ ὠδὴ τοῦ Ζαχαρία, πατέρα τοῦ ἁγίου

Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου (Λουκ. α΄ 68-

79). Ἡ ὠδὴ αὐτὴ εἶναι ἡ δοξολογία ποὺ

ἀπηύθυνε ὁ ἱερεὺς Ζαχαρίας στὸν Θεὸ

μὲ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἡ ὠδή του ἦταν ταυτόχρονα καὶ προφητεία γιὰ τὸ ἔργο τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ καὶ τοῦ Προδρόμου Ἰωάννου, υἱοῦ

τοῦ Ζαχαρία. Ἡ τρίτη ὠδὴ εἶναι ἡ ὠδὴ

τοῦ ἁγίου Συμεών, ὁ ὁποῖος ὑποδέ-

χθηκε τὸ παιδίον Ἰησοῦν στὴν ἀγκαλιά

του στὸ ναὸ τῶν Ἱεροσολύμων. Γεμάτος ἅγιο ἐνθουσιασμὸ καὶ ἱερὴ συγκίνηση ὁ πρεσβύτης Συμεὼν εὐχαρίστησε τὸν Θεὸ γι’ αὐτὴ τὴ μοναδικὴ εὐλογία καὶ ἀναφώνησε: «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, δέσποτα, κατὰ τὸ ρῆμά

σου ἐν εἰρήνῃ, ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί

μου τὸ σωτήριόν σου, ὃ ἡτοίμασας

κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν,

φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καὶ δόξαν

λαοῦ σου Ἰσραήλ» (Λουκ. β΄ 29-32).

Τὴ συγκινητικὴ αὐτὴ ὠδὴ τὴν ἀκοῦμε

σὲ κάθε Ἑσπερινὸ πρὶν ἀπὸ τὴν προσευχὴ τοῦ Τρισαγίου, τὸ Ἀπολυτίκιο ἢ τὰ

Ἀπολυτίκια τῆς ἡμέρας καὶ τὴν ἀπόλυση.

Στὴ συνέχεια θὰ προσπαθήσουμε νὰ

ἑρμηνεύσουμε καὶ νὰ ἀναλύσουμε μὲ

τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ τὴ θαυμάσια ὠδὴ

τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Πρὶν προχωρήσουμε ὅμως, θεωροῦμε πολὺ βοηθητικὰ γιὰ τὸν βαθὺ σεβασμὸ καὶ τὴν ἄπειρη εὐγνωμοσύνη

ποὺ ὀφείλουμε στὴν Κυρία Θεοτόκο,

νὰ ἀναφέρουμε μερικὰ ἀπὸ ὅσα γράφει ὁ ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης γιὰ

τὸ ὄνομα Μαρία, ποὺ δόθηκε στὴ Δέσποινα τοῦ κόσμου. Γράφει ὁ Ὅσιος:

«Τὸ πανσέβαστον καὶ παντοπόθητον

καὶ κεχαριτωμένον ὄνομα τῆς Μαρίας,

προσφυέστατα καὶ ἁρμοδιώτατα ἐδόθη

εἰς τὴν Ἀειπάρθενον Θεοτόκον, καὶ ὡς

λέγει ὁ Ἱερώνυμος, κατὰ πρόγνωσιν

καὶ βουλὴν τοῦ Θεοῦ, παρὰ τοῦ ὁποίου ἦταν προωρισμένη εἰς τὸ νὰ γίνῃ

Μήτηρ αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ συνέδραμον

εἰς τὸ δι’ αὐτῆς τελεσθὲν μυστήριον τῆς

ἐνσάρκου Οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ Λόγου

τὰ τρία ταῦτα· Παντοδυναμία», ἡ ὁποία

«ἥνωσε τὰ δύο ἄκρα ἀντικείμενα, Θεὸν

καὶ ἄνθρωπον· Σοφία», ἡ ὁποία βρῆκε

«τρόπον διὰ νὰ ἑνώσῃ δύο φύσεις εἰς

μίαν ὑπόστασιν», δηλαδὴ εἰς ἕνα πρόσωπο, «χωρὶς νὰ συγχύσῃ τὰ ἰδιώματα

τῶν φύσεων· καὶ Ἀγαθότης, ἤτοι χάρις»,ἡ ὁποία «ἐθεοποίησε τὴν ἀνθρωπίνην

φύσιν, καὶ ἀνεβίβασεν αὐτὴν ὑπεράνω

τῶν οὐρανίων δυνάμεων, διὰ τοῦτο καὶ

τὸ ὄνομα τῆς Μαρίας, ὅπου ἔμελλε νὰ

ὑπηρετήσῃ εἰς τοιοῦτον μέγα Μυστήριον, αὐτὰ τὰ τρία περιέχει».

Καὶ ὁ θεόσοφος Ὅσιος αἰτιολογεῖ τὸ

πῶς τὸ ὄνομα Μαρία περιέχει αὐτὰ τὰ

τρία, δηλαδὴ τὴν Παντοδυναμίαν, τὴν

Σοφίαν καὶ τὴν Ἀγαθότητα, προσθέ-

τοντας: Πρῶτον, διότι τὸ ὄνομα Μαρία,

ποὺ παράγεται ἀπὸ τὸ ἑβραϊκὸ ὄνομα

Ἀϊά, ποὺ σημαίνει Κύριος, ἑρμηνεύεται

Κυρία, «διότι κυριεύει καὶ ἐξουσιάζει

ὅλα τὰ κτίσματα οὐράνια καὶ ἐπίγεια,

ὡς Μήτηρ Θεοῦ, καὶ κατὰ τοῦτο ἔχει

τὴν τελειότητα τῆς δυνάμεως· ἐπειδὴ τὸ

θεμέλιον τῆς κυριότητος εἶναι ἡ δύναμις, καὶ ὅπου εἶναι κυριότης καὶ ἐξουσία, ἐκεῖ ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ εἶναι καὶ δύναμις.

Δεύτερον, Μαρία ἑρμηνεύεται φωτισμός», σύμφωνα μὲ τὸν ἅγιο Γρηγόριο Νεοκαισαρείας, ποὺ λέγει «Μαρία γὰρ ἐκλεκτή, ὅπερ δὴ φωτισμὸς ἑρμηνεύεται· Τί γὰρ τοῦ φωτὸς τῆς Παρθενίας λαμπρότερον;». Ἐπειδὴ δὲ ἡ Σοφία «ἐτυμολογεῖται ἀπὸ τὸ σῶον φῶς (=ἀκέραιο, βέβαιο φῶς), καὶ εἶναι κατὰ

τὸν Σολομῶντα, ‘‘ἀπαύγασμα φωτὸς

ἀϊδίου’’ (Σ. Σολ. ζ΄ 26), διὰ τοῦτο τὸ

ὄνομα τῆς Μαρίας περιέχει ἐν ἑαυτῷ

κατὰ τοῦτο τὴν τελειότητα τῆς Σοφίας.

Τρίτον», συνεχίζει ὁ μέγας θεοτοκόφιλος ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης,

«Μαρία ἑρμηνεύεται Πέλαγος, κατὰ τὸν

θεῖον Ἀμβρόσιον», ὁ ὁποῖος λέγει: «Πέλαγος ἑβραϊστὶ Μαριὰμ ἑρμηνεύεται».

Ἀλλά, συμπληρώνει ὁ ὅσιος Νικόδη-

μος, «καὶ λατινικῶς Μάρια αἱ θάλασσαι

λέγονται» (ἀπὸ τὸ mare=θάλασσα).

«Τὸ δὲ πέλαγος καὶ ἡ θάλασσα εἶναι

σύμβολον τῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς χά-

ριτος τοῦ Θεοῦ, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Θεοτόκος». Διότι, «καθὼς ἡ θάλασσα καὶ

τὸ πέλαγος περιέχει ἐν ἑαυτῷ πλῆθος

ὑδάτων καὶ δέχεται ὅλους τοὺς ποταμούς, τοιουτοτρόπως καὶ ἡ Θεοτόκος

περιέχει ἐν ἑαυτῇ πλῆθος χαρίτων καὶ

ἐδέχθη ὅλους τοὺς ποταμοὺς τῶν δωρεῶν, ὅπου κατὰ μέρος ἔχουν ὅλα τὰ

κτίσματα νοητὰ καὶ αἰσθητά, Ἄγγελοι

ὁμοῦ καὶ ἄνθρωποι».

Ἐφόσον λοιπόν, συμπεραίνει ὁ Ὅσιος τῆς Ἀθωνικῆς Πολιτείας, ἡ Θεοτόκος

ἔλαβε «κατὰ πρόγνωσιν θείαν τὸ μυ-

στηριῶδες ὄνομα Μαρία», ἔλαβε καὶ ὅλα ὅσα σημαίνονται συμβολικῶς «παρὰ τοῦ ὀνόματος αὐτῆς». Ἔλαβε «ἀπὸ

τὸν Πατέρα τὴν δύναμιν, ὡς θυγάτηρ

αὐτοῦ, διὰ νὰ τελειῇ ὡς Μήτηρ εἰς τὴν

γῆν ἐκεῖνο, ὅπου ὁ Θεὸς τελειοῖ ὡς

Πατὴρ εἰς τὸν οὐρανόν· ἔλαβε τὴν Σοφίαν ἀπὸ τὸν Υἱόν, ὡς Μήτηρ αὐτοῦ,

διὰ νὰ ἠξεύρῃ νὰ φιλιώνῃ τὸν οὐρανὸν

μὲ τὴν γῆν καὶ τὸν Θεὸν μὲ τὸν ἄνθρωπον. Ἔλαβε καὶ τὴν ἀγαθότητα καὶ χάριν ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, ὡς Νύμφη

αὐτοῦ, διὰ νὰ μεταδίδῃ εἰς ὅλα τὰ κτίσματα, οὐράνια καὶ ἐπίγεια, τὰς πνευματικὰς αὐτῆς δωρεάς τε καὶ χάριτας»(*).

Παραθέτει καὶ ἄλλους ὡραίους συμβολισμοὺς τοῦ ὀνόματος τῆς Θεοτόκου

καὶ Παρθένου Μαρίας ὁ ὅσιος Νικόδημος, ἀλλὰ ἐμεῖς ἂς μείνουμε μόνο σ’

αὐτούς. Ἄλλωστε ἐκφράζουν καὶ αὐτοὶ

τὸν βαθὺ σεβασμὸ τῆς ψυχῆς κάθε

Ὀρθοδόξου στὸ πάνσεπτο πρόσωπο τῆς Μητέρας τοῦ Κυρίου καὶ δικῆς

μας μητέρας, ἀλλὰ καὶ μόνιμης στοργικῆς καὶ ἰσχυρῆς πρέσβειράς μας στὸν

θρόνο τῆς χάριτος.

(*) ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ, Κῆπος Χαρί-

των, σελ. 190-191.ΟΣΩΤΗΡ2048

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ: ΑΝ ΕΠΕΣΕΣ, ΑΔΕΛΦΕ ΜΟΥ, ΑΠΟ ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΘΕΪΚΟΥ ΝΟΜΟΥ, ΜΗΝ ΑΠΕΛΠΙΖΕΣΑΙ!

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης:

Αν έπεσες, αδελφέ μου, από το ύψος του θεϊκού νόμου, μην απελπίζεσαι. Αγωνίσου να επιστρέψεις και ο Θεός θα σε στολίσει και θα σε στερεώσει με τις αρετές του.

Από το βιβλίο «ΝΕΑ ΚΛΙΜΑΞ»: Ερμηνεία του τετάρτου Αναβαθμού του Α΄ ήχου:

Απόδοση στην Νεοελληνική Σάββας Ηλιάδης, δάσκαλος- Κιλκίς

Ἀντίφωνον Β΄

«Εἰς τὰ ὄρη τῶν σῶν, ύψώσας με νόμων, ἀρεταῖς ἐκλάμπρυνον, ὁ Θεός, ἵνα ὑμνῶ σε».

Ο μεν Θεοπάτωρ Δαβίδ έτσι άρχισε τον β΄ Ψαλμό των Αναβαθμών: «Ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν ἥξει ἡ βοήθειά μου» (Ψαλμ. 120,1), εννοώντας όρη τους ουρανούς, επειδή είναι ψηλοί και στέκονται πάνω απ` αυτόν τον κόσμο, όπως λένε ο Χρυσόστομος και ο Ευθύμιος. Διότι οι Ιουδαίοι, που ήταν αιχμάλωτοι στην Βαβυλώνα, από τους ουρανούς έλπιζαν να έλθει η βοήθεια του Κυρίου και να τους οδηγήσει στην πατρίδα τους, την Ιερουσαλήμ. Ο δε Θεόδωρος ο Στουδίτης, ο μελουργός των Αναβαθμών αυτών, ως όρη εννοεί τους νόμους και τα προστάγματα του Θεού, επειδή, όπως τα ψηλά βουνά στέκονται  ψηλότερα από τη χαμηλή γη και από όλα τα γήινα, έτσι και οι νόμοι και οι προσταγές του Θεού είναι ψηλότερα από κάθε γήινο νόημα και μας ανεβάζουν στα ύψη της πρακτικής και της θεωρητικής αρετής, με την προϋπόθεση ότι όλοι μας και ολοκληρωτικά είμαστε προσηλωμένοι σ` αυτές  και τις εργαζόμαστε με προθυμία(1).

     Και με άλλα λόγια , θα μπορούσαμε να πούμε πως οι νόμοι και οι εντολές του Θεού μοιάζουν με έναν μεγάλο φάρο, ο οποίος ανάβει πάνω σε ψηλό μέρος, για να οδηγεί στο λιμάνι αυτούς που ταξιδεύουν στη θάλασσα. Γι `αυτό είπε ο Προφητάναξ Δαβίδ: «Φωτοβόλος λύχνος στην πορεία της ζωής μου είναι ο Νόμος σου. Φως πλούσιο στους δρόμους μου». (Ψαλμ. 118,105) και πάλι: «οι εντολές του Κυρίου σκορπίζουν μέχρι των πλέον μακρινών περάτων άπλετο το φως και φωτίζουν τους οφθαλμούς των ανθρώπων» (Ψαλμ. 18,9). Και ο Ησαΐας έλεγε: «διότι γνωρίζω, ότι φως είναι τα προστάγματά σου για τους ανθρώπους της γης» (Ησ. 26,9). Ποιος δε υψώνεται στα όρη των νόμων και των εντολών του Θεού; Όποιος, όχι μόνο τους μελετά θεωρητικά, εξετάζοντάς τους και περιεργαζόμενος τους θαυμαστούς λόγους και τις αιτίες κάθε εντολής, αλλά τις κάνει πράξεις και έργα στη ζωή του, όσο είναι δυνατό, άλλοτε μεν φωνάζοντας με τον Δαβίδ: « Στη μελέτη των εντολών σου θα επιδοθώ με χαρά και θα καταβάλλω κάθε προσπάθεια να κατανοήσω τους δρόμους σου» (Ψαλμ. 118,15), άλλοτε δε: «Με ιερό πόθο σήκωσα τα χέρια μου προς τις εντολές σου, τις οποίες αγάπησα πάρα πολύ» (Ψαλμ.118, 48). Ποιος υψώνεται στα όρη των εντολών του Θεού; Όποιος απορροφηθεί κατά τον νου και την καρδιά από την αγάπη και την θεωρία αυτών, όπως λέει ο ερμηνευτής των Αναβαθμών Κάλλιστος. Διότι, κατά φυσική συνέπεια, όποιο πράγμα σκέφτεται ο άνθρωπος, συχνά και με πόθο καρδιακό, προς εκείνο έχει στραμμένο και τον εαυτό του` έπειτα, σιγά σιγά, αφού του γίνει συνήθεια εκείνο το πράγμα, μεταβάλλεται σε μέρος της φύσης του η κλίση αυτή και η αγάπη, και γίνεται πραγματικά ίδιος με εκείνο το πράγμα που αγαπά.

     Τι γίνεται δε μετά απ` αυτήν την ύψωση; Άκουσε. Όπως ακριβώς εκείνος που θα ανεβεί επάνω σε ένα ψηλό βουνό, φωτίζεται πρώτος απ` όλους τους άλλους από τις ακτίνες του ηλίου, διότι ο ήλιος προβάλλει πρώτα το φως του στα ψηλά βουνά, έτσι και όποιος ανέβει στα ψηλά βουνά των εντολών, αυτός φωτίζεται πρώτος από το φως και τις ακτίνες του Υπερουσίου Ηλίου Χριστού, ο οποίος μας έδωσε και τις εντολές. Γι` αυτό και ο μελωδός επιστρέφοντας εδώ, λέει, ότι συ Θεάνθρωπε Ιησού Χριστέ, «αφού με υψώσεις» (2), δηλαδή, αφού με ανεβάσεις με τη χάρη σου και τη βοήθειά σου επάνω στα όρη των εντολών σου, εκλάμπρυνέ με, δηλαδή, φώτισέ με πολύ (διότι εδώ η πρόθεση -εκ- σημαίνει υπερβολή) με τις αρετές σου, που είναι πηγές φωτός και θεότητας, οι οποίες είναι σαν ακτίνες που προέρχονται από σένα το λαμπρό Ήλιο της δικαιοσύνης, όπως είπε ο Μαλαχίας: «       Για σας, οι οποίοι ευλαβείσθε το όνομά μου, θα ανατείλει ο ήλιος της δικαιοσύνης». (Μαλ. 4,2). Ονομάζει δε δικαιοσύνη ο Προφήτης κάθε αρετή. Γι` αυτό είπε ο θεοφόρος Μάξιμος: «Κάθε αρετή δεν έχει αρχή και δεν υπάρχει από αυτήν τίποτε παλιότερο στο χρόνο, καθώς έχει τον μοναδικό Θεό γεννήτορα, ο οποίος είναι άναρχος και ατελεύτητος». (κεφ. μη΄ της α΄εκατοντάδος των θεολογ.). Και πάλι: «Όλα τα ενάρετα και αυτή η ίδια η αρετή, είναι προφανώς έργα του Θεού(αυτόθι κεφ. ν΄) και ο θεολόγος Γρηγόριος είπε στο εγκώμιο για τον Αθανάσιο: «Αν επαινέσω την αρετή, θα επαινέσω τον Θεό, αφού από  αυτόν δίδεται η αρετή στους ανθρώπους και το να ανεβαίνουμε προς αυτόν ή να απομακρυνόμαστε απ` αυτόν  με τη βοήθεια της οικείας γινομένης σε εμάς ελλάμψεως». Είπε δε και ο Ιωάννης της Κλίμακος: «Όλα τα πράγματα έλαβαν από τον Δημιουργό τάξη και αρχή, μερικά δε και τέλος, το τέλος όμως της αρετής είναι χωρίς τέλος (τέλος ατελεύτητο)» (λόγ. κστ΄). Και ο Χρυσόστομος λέει ότι η αρετή είναι ανώτερη και από αυτά τα θαύματα: «Αν βέβαια όλοι μας ζούσαμε όπως έπρεπε, θα μας θαύμαζαν τα παιδιά των ειδωλολατρών περισσότερο από εκείνους που θαυματουργούν. Διότι, τα μεν θαύματα πολλές φορές είναι και δημιουργήματα της φαντασίας και κάποιας άλλης πονηρής υποψίας, αν και τα δικά μας θαύματα δεν είναι τέτοιου είδους, ενώ ο καθαρός βίος δεν είναι δυνατόν να δεχτεί καμιά παρόμοια επίδραση, αλλά η απόκτηση της αρετής, κλείνει τα στόματα όλων. Ας φροντίσουμε λοιπόν γι` αυτήν` διότι είναι πολύ μεγάλος ο πλούτος της και το θαύμα πολύ μεγάλο. Αυτή παρέχει την πραγματική ελευθερία και όταν οι άνθρωποι είναι δούλοι, τους κάνει να φαίνονται σπουδαιότεροι από  τους ελεύθερους, πράγμα που είναι πολύ ανώτερο από του να τους δώσει την ελευθερία. Δεν κάνει τον φτωχό πλούσιο, αλλά, ενώ εξακολουθεί να είναι φτωχός, τον κάνει να φαίνεται πιο πλούσιος από τον πλούσιο. Αν όμως θέλεις να κάνεις και θαύματα, απαλλάξου από τις αμαρτίες σου και τότε θα πετύχεις τα πάντα. Καθόσον, αγαπητέ μου, η αμαρτία είναι πολύ μεγάλος δαίμονας και, αν κατορθώσεις να την εκριζώσεις, πέτυχες τότε πολύ πιο μεγάλο κατόρθωμα από αυτούς που εκδιώκουν αμέτρητο πλήθος δαιμόνων». Άκου και τον Παύλο, που γράφει για την αρετή και την κατατάσσει πριν από τα θαύματα: «Δείξτε ζήλο, λέει, για τα ανώτερα χαρίσματα και θα σας δείξω μια ακόμη πιο σπουδαία οδό». (ομιλ. εις το κατά Ματθ. λόγ. λγ΄).

     Αυτός λοιπόν που υψώνεται νοερά στα όρη των νόμων και των εντολών του Θεού, αυτός φωτίζεται από εκεί με τις θείες φωτοχυσίες, κατά τον ερμηνευτή Κάλλιστο και έτσι, αρχίζοντας πρώτα από το φόβο του Θεού, ο οποίος είναι αρχή σοφίας κατά τον Δαβίδ και αρχή αρετής κατά τον άγιο Ισαάκ (λόγ.α΄), σπουδάζει να φυλάξει όλες τις εντολές και αγωνίζεται να αποκτήσει όλη την χρυσή σειρά των αρετών, δηλαδή, την κάθαρση του σώματος και της ψυχής, την απάθεια, την ταπείνωση, την αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. Και έτσι, επιμένοντας σχολαστικά σ` αυτά, ανεβαίνει στο Θεό, με τον τρόπο που ανεβαίνουν οι αγαθές ψυχές και αφού βρεθεί κοντά σ` αυτό το θείο φως, φωτίζεται και καταλάμπει απ` αυτό.  Βλέπει τον Θεό, όσο είναι δυνατόν να τον δει και τον βλέπει και ο Θεός.  Γίνεται λοιπόν μέτοχος του άκρως ποθουμένου, ικανοποιεί τον πόθο και τον θείο έρωτά του και γίνεται ένας άγγελος. Συνυπάρχει ο νους με τον Νου, ο κτιστός με τον Άκτιστο και ο πεπερασμένος με τον Άπειρο. Και κατ` αυτόν τον τρόπο διατηρεί ατελείωτο και αεικίνητο στην καρδιά του τον πόθο και τον έρωτα αυτόν προς τον Θεό. Γι` αυτό είπε ο θεολόγος Γρηγόριος: «όπου υπάρχει φόβος Θεού, εκεί υπάρχει και τήρηση των εντολών. Όπου υπάρχει τήρηση των εντολών, εκεί υπάρχει κάθαρση της σάρκας από το νέφος, το οποίο σκεπάζει την ψυχή και δεν την αφήνει να δει καθαρά την θεία ακτίνα. Όπου  υπάρχει κάθαρση, εκεί υπάρχει έλλαμψη. Είναι  η έλλαμψη ολοκλήρωση του πόθου της μετοχής στα ποθούμενα μέγιστα, δηλαδή, των τριών υποστάσεων (της Αγίας Τριάδος) ή του μεγίστου, δηλαδή, της μιας φύσεως των τριών ή υπέρ το μέγα, δηλαδή, επειδή η θεότητα είναι πάνω από κάθε μέγεθος και ποσότητα». (λόγος εις τα Φώτα).

     Παρακαλεί δε ο μελωδός τον Θεό να τον στολίσει με τις αρετές. Διότι οι αρετές είναι από τη φύση τους λαμπρές και φωτεινές και στη συνέχεια λαμπρύνουν και φωτίζουν τους ενάρετους. Αυτό δε συμβαίνει, διότι από τη μια, όπως είπαμε, οι αρετές είναι ακτίνες και αποτέλεσμα του πρώτου φωτός και του υπερουσίου Ηλίου, από την άλλη δε και διότι, αν οι αμαρτίες είναι ζοφώδεις και σκοτεινές, ως γεννήματα του σκοτεινού διαβόλου, είναι επόμενο ότι οι αρετές, ως αντίθετες των αμαρτιών, να είναι φωτεινές και λαμπρές. Αυτά τα δυο , τα μαρτυρεί ο Χρυσόστομος, λέγοντας, για μεν την αμαρτία τα παρακάτω: «Ας καθαρίσουμε την ψυχή από τα πάθη. Διότι, η αμαρτία είναι σκοτάδι και μάλιστα σκοτάδι βαθύ και αποδεικνύεται αυτό από το ό,τι, χωρίς να το καταλάβουμε και ασυνειδήτως, την διαπράττουμε. «Διότι, κάθε ένας που αμετανόητα πράττει έργα κακά και διεστραμμένα, αντιπαθεί και αποστρέφεται το φως και δεν έρχεται στο φως».(Ιωάν. 3,20) Και «Διότι όσα από τους ασεβείς και αμαρτωλούς γίνονται κρυφά και στο σκότος, είναι αισχρό και να τα αναφέρει κανένας». (Εφ. 5,12) Και όπως μέσα στο σκοτάδι δεν μπορεί κανείς να ξεχωρίσει τον φίλο ή τον εχθρό του, αλλά αγνοεί όλες τις φυσικές ιδιότητες των πραγμάτων, έτσι και στην αμαρτία». (ομιλ. ε΄εις τον Ιωάννην). Για δε την αρετή, ερμηνεύοντας το «οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν» (Ματθ. 5,16), «δηλαδή, ας είναι πολλή η αρετή, πλούσια ας είναι η φωτιά και το ανέκφραστο φως. Διότι, όταν είναι τόση πολλή η αρετή, είναι αδύνατο να διαφύγει της προσοχής, ακόμη και αν αυτός που την κατέχει την αποκρύπτει με μύριους τρόπους». (ομιλ. ιε΄εις τον Ματθαίον).

     Σε μερικά δε αντίγραφα των Αναβαθμών βρίσκεται γραμμένο: «εις τα όρη των σων νόμων» και γράφεται «ελλάμπρυνον», όχι «εκλάμπρυνον». Αλλά αυτά κι έτσι να γράφονται, δεν είναι ασύμφωνα με το νόημα του μελωδού. Διότι, ο Χριστός είναι αληθινός ποιμένας και πρόβατό του είναι ο χριστιανός, αυτός που πρόθυμα μαθήτευσε κοντά του. Γι` αυτό λέγεται νομή Χριστού η γνήσια των εντολών και των αρετών τροφή της ψυχής, σύμφωνα με το «οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾿ ἐπὶ παντὶ ῥήματι τῷ ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ» (Δευτ. 8,3). «Ελλάμπρυνον» δε, θέλει να πει, λάμπρυνέ με μέσα στην ψυχή και στην καρδιά, καθώς η πρόθεση –εν-  φανερώνει το μέσα. Βέβαια, δεν γίνεται από τον Θεό η έλλαμψη εξωτερική, αλλά στο εσωτερικό της καρδιάς. Όταν δε πλημμυρίσει η καρδιά, τότε υπερχειλίζει και έξω στο πρόσωπο, όπως έγινε με τον πρωτομάρτυρα Στέφανο. Εξ αυτού είπε ο ερμηνευτής των Αναβαθμών Κάλλιστος: «έλλαμψη , θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ο μυστικός και με ταχύτητα αστραπής πνευματικός φωτισμός του νου, και η οποία γίνεται με τη βοήθεια της απόκτησης των αρετών». Λέει δε και ο Ιωάννης της Κλίμακος: «Όταν λοιπόν ολόκληρος ο άνθρωπος συγχωνευτεί κατά κάποιον τρόπο με την αγάπη του Θεού, τότε και εξωτερικά στο σώμα του, σαν σε καθρέπτη δείχνει την εσωτερική λαμπρότητα της ψυχής του. Κατ` αυτόν τον τρόπο δοξάστηκε και εκείνος ο θεόπτης Μωυσής». (λόγος λ΄). Αλλά πάλι ο ίδιος, ο Ιωάννης της Κλίμακος,  λέει τα εξής: «Η άβυσσος του πένθους αντικρίζει την (εκ μέρους του Θεού) παράκληση. Και η καθαρότητα της καρδιάς δέχεται τη θεία έλλαμψη. Έλλαμψη σημαίνει, απερίγραπτη ενέργεια, η οποία κατανοείται χωρίς να κατανοείται και βλέπεται χωρίς να βλέπεται» (λόγος ζ΄περί πένθους). Και πάλι: «Η αγάπη χορηγεί τη χάρη της προφητείας, η αγάπη παρέχει τη δύναμη της θαυματουργίας, η αγάπη είναι η άβυσσος της θείας ελλάμψεως, η αγάπη είναι η πηγή της θεϊκής φωτιάς – όσο περισσότερη φωτιά αναβλύζει, τόσο περισσότερο κατακαίει εκείνο που διψάει. Η αγάπη είναι η στάση και η εδραίωση των Αγγέλων, η προκοπή των ανθρώπων. Ανάγγειλέ μας, εσύ, η ωραία ανάμεσα στις αρετές, πού βόσκεις τα πρόβατά σου; Πού κατασκηνώνεις το μεσημέρι; Φώτισέ μας, πότισέ μας, οδήγησέ μας, χειραγώγησέ μας, επειδή επιθυμούμε να ανεβούμε κοντά σου» (λόγ. λ΄).

     Δες δε, αδελφέ, ότι αφού ο μελωδός είπε πρώτα νόμους, που σημαίνει το ίδιο  με τις εντολές, ύστερα λέει αρετές. Διότι, από τους νόμους και τις εντολές γεννιούνται οι αρετές. Γι` αυτό είπε ο άγιος Μάρκος ο ασκητής: «Άλλο είναι η εφαρμογή της εντολής και άλλο η αρετή, έστω και αν παίρνουν η μια από την άλλη την αφορμή για τις αγαθές πράξεις. Πράξη της εντολής λέγεται, το να κάνεις το διατεταγμένο, αρετή δε, το να απολαμβάνεις πραγματικά αυτό που κάνεις». (κεφ. 193,194, περί νόμου πνευματικού).

     Ποιο δε ωφέλιμο νόημα μπορείς να κερδίσεις εσύ, αγαπητέ, από τον Αναβαθμό αυτό; Άκουσε. Είπαμε πιο πάνω ότι ο νόμος και οι εντολές του Θεού είναι κατά φύση ψηλές και μετέωρες, όχι μόνο γιατί δόθηκαν από τον ύψιστο Θεό, αλλά και διότι διδάσκουν τα θεία και υψηλά πράγματα, και καθιστούν υψηλά πνευματικούς, αυτούς που τις εργάζονται(3). Λοιπόν, για να γίνει φανερό το πνευματικό τους ύψος, δόθηκαν στους ανθρώπους σε μέρη και όρη ψηλά. Έτσι, ο πρώτος και άγραφος νόμος που δόθηκε στον Αδάμ, δόθηκε μέσα στον Παράδεισο, ο οποίος ήταν ψηλότερος από όλα τα βουνά της γης, όπως λέει γι` αυτό ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός: «Στην Ανατολή βρίσκεται, ψηλότερα από κάθε σημείο της γης (δηλ. ο Παράδεισος) (βιβλ. Β΄ κεφ. κη΄). Έτσι ο γραπτός νόμος δόθηκε στο ψηλό όρος του Σινά. Έτσι και ο νόμος της χάριτος δόθηκε από το όρος Σιών, όπως λέει ο Ησαΐας: «ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος» (Ησ. 2,3). Ομοίως και ο Μιχαίας: «ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος» (Μιχ. 4,2). Αλλά και ο Ευαγγελιστής Ματθαίος διηγείται ότι ο Κύριος επάνω από το όρος εκφώνησε τους Μακαρισμούς και τις περισσότερες από τις εντολές του: «Ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς» (Ματθ. 5, 1).

     Επειδή λοιπόν ο Αδάμ παρέβη τον πρώτο και άγραφο νόμο του Θεού και έπεσε από το ύψος κάτω στη γη και στα γήινα, γι` αυτό ο Θεός σπλαχνίστηκε το γένος των ανθρώπων και του έδωσε τον γραπτό νόμο, για να το βοηθήσει να ανεβεί πάλι στο ύψος εκείνο, από το οποίο έπεσε. Φανερώνοντας αυτό το νόημα ο Ησαΐας έλεγε: «νόμον γὰρ εἰς βοήθειαν ἔδωκεν» (Ησ. 8,20). Επειδή δε, ούτε με τον γραπτό νόμο μπόρεσε ο άνθρωπος να βοηθηθεί, για να αρθεί στο ύψος του θείου νόμου, ο Θεός του έδωσε και τον νόμο της χάριτος και έτσι τον ανέβασε στο ύψος από το οποίο κατρακύλισε.

     Τώρα και συ αδελφέ, αν έπεσες από το όρος, δηλαδή από το ύψος του θεϊκού νόμου και έκανες παράβαση στις εντολές του Θεού, μην απελπίζεσαι για τη σωτηρία σου και μην  αφήνεσαι ολοκληρωτικά έκθετος στα πάθη και στα γήινα. Όχι! Αλλά πες στον εαυτό σου εκείνο που είπε ο Ιερεμίας: «Μήπως εκείνος που πέφτει, δεν σηκώνεται; Μήπως εκείνος ο οποίος χάνει το δρόμο του και παραπλανάται, δεν προσπαθεί να επιστρέψει στο δρόμο του;» (Ιερ. 8,4). Και θέλει να πει πως ναι, σηκώνεται και επιστρέφει. Λοιπόν, ας αγωνιστώ κι εγώ, για να ανεβώ ξανά στο όρος του θείου νόμου από τον οποίον έπεσα. Ας μιμηθώ κι εγώ τους Ιουδαίους, οι οποίοι, μολονότι σκλαβώθηκαν στην Βαβυλώνα, όμως με τη θλίψη που ένιωσαν, σήκωσαν τα μάτια τους στον ουρανό και από εκεί τους ήρθε βοήθεια και έτσι γύρισαν πάλι στη Ιερουσαλήμ, την πατρίδα τους και αυτό ακριβώς συγκεφαλαιώνει ο δεύτερος αυτός Αναβαθμός.

     Γι` αυτό είπε ο Χρυσορρήμονας: «Αν οι πνευματικά παχείς και προσκολλημένοι στη γη Ιουδαίοι έγιναν τόσο σπουδαίοι και έβλεπαν προς τον ουρανό, εξαιτίας της αιχμαλωσίας και της ταλαιπωρίας τους, δεν θα μας διορθώσει πολύ περισσότερο εμάς η θλίψη; Ερμηνεύει δε και ο όσιος Νικήτας ο Στηθάτος: «Αυτήν την φωνή την στέλνει ψηλά, δηλαδή το, «Ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη», αυτός που μόλις τώρα ανεβαίνει από την αιχμαλωσία των Βαβυλωνίων παθών και δαιμόνων προς την νοητή πόλη της απαθείας, την Ιερουσαλήμ, δηλαδή, ο κάθε πιστός από εμάς. Όρη δε είναι οι ψηλές εντολές του Θεού. Αυτός ο πιστός, λοιπόν, σηκώνει τα μάτια του και τα χέρια του στα ψηλά όρη των εντολών του Θεού και στην εργασία τους. Από εκεί δε έρχεται προς αυτόν κάθε βοήθεια κατά των δαιμόνων και των παθών, ως στήριγμα στην αδυναμία του». Έτσι, λοιπόν, αγαπητέ, ανεβαίνοντας στα όρη των θείων νόμων και φωτιζόμενος με τις αρετές, θα συνεχίσεις να υμνείς πάντοτε τον Θεό, ο οποίος σε ύψωσε και σε φώτισε, ψέλνοντας και ευχαριστώντας τον Κύριο μαζί με τον Δαβίδ: «ᾄσω τῷ Κυρίῳ ἐν τῇ ζωῇ μου, ψαλῶ τῷ Θεῷ μου ἕως ὑπάρχω» (Ψαλμ. 103,33).    

(1) Έχε υπόψη ότι, κατά τον μέγιστο ονομαζόμενο Μάξιμο: «είναι ανάγκη, τις μεν εντολές του νόμου να τις φυλάσσουμε και σωματικώς και πνευματικώς, τις  δε πνευματικώς μόνο.  Όπως, το ου μοιχεύσεις, ου φονεύσεις, ου κλέψεις και τα παρόμοια και πνευματικώς και σωματικώς πρέπει να τις φυλάσσουμε. Και πνευματικώς μεν, με τρεις τρόπους (ίσως κατά προσβολή, πάλη και συγκατάθεση ή κατά το λογιστικό, το θυμικό και επιθυμητικό). Το δε της περιτομής και το να φυλάσσεις το Σάββατο και να σφάξεις το αρνί και να φας άζυμα με πικρά χόρτα και τα παρόμοια, μόνο πνευματικά.

(2) Έτσι γράφεται στους χειρόγραφους Αναβαθμούς, στα δε ήδη τυπωμένα, γράφεται «ύψωσάς με», σωστότερο όμως είναι το πρώτο.

(3) Και πώς δεν είναι πνευματικά ψηλά αυτοί που εργάζονται τις εντολές του Θεού; Διότι, όποιος δεχτεί την εντολή και την εφαρμόσει, πήρε μέσα του την Αγία Τριάδα. Θέλεις να το βεβαιωθείς; Άκουσε τον θεηγόρο Μάξιμο, που το λέει αυτό: «Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε κάθε μια από τις εντολές του. Ο Θεός και Πατέρας είναι όλος αχώριστος σε όλο το Λόγο του εκ φύσεως. Εκείνος λοιπόν που δέχεται μια θεία εντολή και την πράττει, δέχεται το Λόγο του Θεού, που υπάρχει μέσα σ` αυτήν. Εκείνος που δέχτηκε το Λόγο διά μέσου των εντολών, διά μέσου Αυτού δέχτηκε και [τον Πατέρα που υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ` Αυτόν, όπως επίσης και ] το Πνεύμα, που εκ φύσεως υπάρχει μέσα σ` Αυτόν. Γιατί λέει: «Σας λέω αλήθεια, όποιος δέχεται αυτόν που θα στείλω, δέχεται εμένα και όποιος δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που μ` έχει στείλει» (Ιω. 13,20) Εκείνος λοιπόν που έλαβε εντολή και την τήρησε, έλαβε και έχει μυστικά την Αγία Τριάδα». (κεφ. οα΄της β΄εκατοντάδ. Των θεολογικών).

Απόδοση στην Νεοελληνική

Σάββας Ηλιάδης

Δάσκαλος

Κιλκίς, 15-12-2017

http://aktines.blogspot.com 

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΛΗΓΩΜΕΝΟΙ (Αγ. Νικόδημος Αγιορείτης)

μ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΟΤΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΛΗΓΩΜΕΝΟΙ

Όταν βρίσκεσαι πληγωμένος, επειδή έπεσες σε κάποιο αμάρτημα λόγω αδυναμίας σου ή καμιά φορά με τη θέλησή σου, μη δειλιάσεις· ούτε να ταραχθείς γι’ αυτό, αλλά αφού επιστρέψεις αμέσως στον Θεό, μίλησε έτσι:  

«Βλέπε, Κύριέ μου· έκανα τέτοια πράγματα, σαν τέτοιος που είμαι ούτε ήταν δυνατό να περίμενες και τίποτε άλλο από εμένα τον τόσο κακοπροαίρετο και αδύνατο, παρά ξεπεσμό και γκρέμισμα».

Και ευχαρίστησέ Τον και αγάπησέ τον περισσότερο παρά ποτέ, θαυμάζοντας την τόσο μεγάλη ευσπλαχνία του, διότι μολονότι λυπήθηκε από σένα, πάλι σου δίνει το δεξί του χέρι και σε βοηθάει, για να μη ξαναπέσεις στην αμαρτία· τελευταία, πες με μεγάλο θάρρος στη μεγάλη ευσπλαχνία του:  

«Εσύ, Κύριέ μου, συγχώρησέ με και μην επιτρέψεις στο εξής να ζω χωρισμένος από σένα, ούτε να απομακρυνθώ ποτέ, ούτε να σε λυπήσω πλέον».

Και κάνοντας έτσι, μη σκεφτείς αν σε συγχώρεσε, διότι αυτό δεν είναι τίποτε άλλο, παρά υπερηφάνεια, ενόχληση του νου, χάσιμο του καιρού και απάτη του διαβόλου, χρωματισμένη με διάφορες καλές προφάσεις. 

 Γι’ αυτό, αφήνοντας τον εαυτό σου ελεύθερο στα ελεήμονα χέρια του Θεού, ακολούθησε την άσκησή σου, σαν να μην είχες πέσει. Και αν συμβεί εξ’ αιτίας της αδυναμίας σου να αμαρτήσεις πολλές φορές την ημέρα, κάνε αυτό που σου είπα όλες τις φορές, όχι με μικρότερη ελπίδα στον Θεό. Και κατηγορώντας περισσότερο τον εαυτό σου και μισώντας την αμαρτία περισσότερο, αγωνίσου να ζεις με μεγαλύτερη προφύλαξη.

Αυτή η εκγύμναση δεν αρέσει στον διάβολο· γιατί βλέπει πως αρέσει πολύ στον Θεό, επειδή και μένει ντροπιασμένος ο αντίπαλος, βλέποντας ότι νικήθηκε από εκείνον, που αυτός είχε πριν νικήσει. Γι’ αυτό και χρησιμοποιεί διαφορετικούς τρόπους για να μας εμποδίσει, να μην το κάνουμε. Και πολλές φορές πετυχαίνει το σκοπό του εξ’ αιτίας της αμέλειάς μας και της μικρής φροντίδας που έχουμε στον εαυτό μας.

Ο τρόπος λοιπόν, για να αποκτήσεις την ειρήνη, είναι ο εξής· να ξεχάσεις τελείως την πτώση και την αμαρτία σου και να παραδοθείς στη σκέψη της μεγάλης αγαθότητας του Θεού· και ότι, αυτός μένει πολύ πρόθυμος και επιθυμεί να συγχωρέσει κάθε αμαρτία, όσο και αν είναι βαριά, προσκαλώντας τον αμαρτωλό με διάφορους τρόπους και μέσα από διάφορους δρόμους, για να έλθει σε συναίσθηση και να ενωθεί μαζί του σε αυτήν τη ζωή με την χάρι του· στην δε άλλη να τον αγιάσει με τη δόξα του και να τον κάνει αιώνια μακάριο. 

Κατόπιν, όταν έλθει η ώρα της εξομολογήσεως, την οποία σε προτρέπω να κάνεις πολύ συχνά, θυμήσου όλες σου τις αμαρτίες, και με νέο πόνο και λύπη, φανέρωσέ τες όλες στον Πνευματικό σου και κάνε με προθυμία τον κανόνα που θα σου ορίσει.

(Από τον “Αόρατο Πόλεμο” του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου)

http://anthologioxr.blogspot.gr 

Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ

- Τι πρέπει να κάνουμε, όταν είμαστε πληγωμένοι;

- Όταν βρίσκεσαι πληγωμένος, επειδή έπεσες σε κάποιο αμάρτημα λόγω αδυναμίας σου ή καμιά φορά με την θέλησή σου για κακό σου, μη δειλιάσεις ούτε να ταραχθείς γι αυτό, αλλά αφού επιστρέψεις αμέσως στο Θεό, μίλησε έτσι «Βλέπε, Κύριέ μου έκανα  τέτοια πράγματα σαν τέτοιος που είμαι ούτε ήταν δυνατό να περίμενες και τίποτα άλλο από εμένα τον τόσο κακοπροαίρετο και αδύνατο, παρά ξεπεσμό και γκρέμισμα».
Και εδώ, ξευτελίσου στα μάτια σου αρκετή ώρα και λυπήσου με πόνο καρδιάς για την λύπη που προξένησες στον Θεό και χωρίς να συγχυσθείς, αγανάκτησε κατά των αισχρών σου παθών, ιδιαιτέρως δε και μάλιστα, εναντίον εκείνου του πάθους που  έγινε  αιτία να πέσεις έπειτα πες πάλι «Ούτε μέχρι εδώ θα στεκόμουνα, Κύριέ μου, και θα αμάρτανα χειρότερα, εάν εσύ δεν με κρατούσες με την πολύ μεγάλη σου αγαθότητα».
Και ευχαρίστησέ Τον και αγάπησέ Τον περισσότερο παρά ποτέ θαυμάζοντας την τόση μεγάλη ευσπλαχνία Του, ότι και παρόλο που λυπήθηκε από σένα, πάλι σου δίνει το δεξί Του χέρι και σε βοηθάει, για να μη ξαναπέσεις στην αμαρτία τελευταία πες με μεγάλο θάρρος στη μεγάλη ευσπλαχνία του «Εσύ, Κύριέ μου, κάνε σαν εκείνος που είσαι και συγχώρεσέ με και μην επιτρέψεις στο εξής να ζω χωρισμένος από σένα, ούτε να απομακρυνθώ ποτέ, ούτε να σε λυπήσω πλέον».
Και κάνοντας έτσι, μη σκεφτείς αν σε συγχώρεσε, διότι αυτό δεν είναι τίποτα άλλο, παρά υπερηφάνεια, ενόχλησης του νου, χάσιμο του καιρού και απάτη του διαβόλου, χρωματισμένη με διάφορες καλές προφάσεις.
Γι αυτό, αφήνοντας τον εαυτό σου ελεύθερα στα ελεήμονα χέρια του Θεού, ακολούθησε την άσκησή σου, σαν να μην είχες πέσει. Και αν συμβεί εξαιτίας της αδυναμίας σου να αμαρτήσεις πολλές φορές την ημέρα και να μείνεις πληγωμένος, κάνε αυτό που σου είπα όλες τις φορές, όχι με μικρότερη ελπίδα στο Θεό. Και κατηγορώντας περισσότερο τον εαυτό σου και μισώντας την αμαρτία περισσότερο, αγωνίσου να ζεις με περισσότερη προφύλαξη.
Αυτή η εκγύμναση δεν αρέσει στο διάβολο γιατί βλέπει πως αρέσει πολύ στο Θεό, επειδή και μένει ντροπιασμένος ο αντίπαλος, βλέποντας ότι νικήθηκε από εκείνον, που αυτός είχε πριν νικήσει.
Γι αυτό και διαφορετικούς απατηλούς τρόπους χρησιμοποιεί για να μας εμποδίσει να μη το κάνουμε. Και πολλές φορές πετυχαίνει τον σκοπό του εξαιτίας της αμέλειάς μας και της λίγης φροντίδας που έχουμε στον εαυτό μας.
Γι αυτό, όσο εσύ βρεις δυσκολία σε αυτό από τον εχθρό, τόσο περισσότερο πρέπει να αγωνισθείς να το κάνεις πολλές φορές, ακόμη και αν μία μόνο φορά έπεσες μάλιστα πρέπει αυτό να κάνεις, αν, αφού αμαρτήσεις, αισθάνεσαι ότι ενοχλείσαι και συγχύζεσαι και σε πιάνει απελπισία για να μπορέσεις έτσι με αυτό να αποκτήσεις ειρήνη και γαλήνη στην καρδιά σου και θάρρος μαζί και αφού οπλισθείς με αυτά τα όπλα, να στραφείς στο Θεό.
Γιατί, αυτή η παρόμοια ενόχληση και ταραχή που έχει κάποιος για την αμαρτία, δεν γίνεται επειδή με αυτό που έκανε λύπησε τον Θεό, αλλά γίνεται για τον φόβο της δικής του καταδίκης και αυτό σημαίνει ότι, αυτή προέρχεται από την φιλαυτία, όπως πολλές φορές είπαμε.
Ο τρόπος λοιπόν, για να αποκτήσεις την ειρήνη, είναι ο εξής να ξεχάσεις τελειωτικά την πτώση και την αμαρτία σου και να παραδοθείς στην σκέψη της μεγάλης και άφατης αγαθότητας του Θεού και ότι, αυτός μένει πολύ πρόθυμος και επιθυμεί να συγχωρέσει κάθε αμαρτία, όσο και αν είναι βαριά, προσκαλώντας τον αμαρτωλό με διάφορους τρόπους και μέσα από διάφορους δρόμους, για να έλθει σε συναίσθηση και να ενωθεί μαζί του σε αυτή την ζωή με την χάρη του στην δε άλλη, να τον αγιάσει με τη δόξα του και να τον κάνει αιώνια μακάριο.
Και αφού με αυτές και παρόμοιες σκέψεις και στοχασμούς, γαληνέψεις το νου σου, τότε θα επιστρέψεις στην πτώση σου, κάνοντας όπως είπα πιο πάνω κατόπιν, όταν έρθει ώρα της εξομολογήσεως (την οποία σε προτρέπω να κάνεις πολύ συχνά), θυμήσου όλες σου τις αμαρτίες, και με νέο πόνο και λύπη, για την λύπη του Θεού, και με πρόθεση και απόφαση να μη τον λυπήσεις πλέον, φανέρωσέ τες όλες στον Πνευματικό σου και κάνε με προθυμία τον κανόνα που θα σου ορίσει.
(Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Askitikon.gr)
*****
Καλημέρα. Ελπίδα, Απόφαση και Ομολογία.