Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιωσηφ ησυχαστης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιωσηφ ησυχαστης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

19 Ιανουαρίου, 2026

ΟΙ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΙΩΣΗΦ


     Το 1929, όταν ο Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης (1897–1959) πέρασε από τη Θεσσαλονίκη, γνώρισε κάποιες ενάρετες χήρες, Μικρασιάτισσες, που είχαν μέσα τους πόθο και δίψα Θεού. Από τότε αλληλογραφούσε μαζί τους και προσπαθούσε να τις καθοδηγήσει προς την τελειότητα της προσευχής, στην πλήρη αφοσίωση και τη λατρεία του Θεού. Κι εκείνες, γευόμενες τους γλυκούς καρπούς της προσευχής, άρχισαν να επιζητούν το άγιο και αγγελικό Σχήμα.

     Τα γράμματα του Γέροντα Ιωσήφ προς αυτές ήταν απλά και ανεπιτήδευτα, αλλά γεμάτα σοφία και πολλή αγάπη. Σε κάποια απ’ αυτά έγραφε: «Ζήτησες, τέκνο του αγαθού μας Θεού, να μάθεις αν ο Κύριος θέλει να λάβεις το άγιο Σχήμα. Εσύ, αδελφή μου, από τότε που είδες και γνώρισες τον κόσμο, βαδίζεις στο δρόμο του Θεού και δεν ζήτησες ποτέ σου τίποτε άλλο εκτός από το θέλημα του Κυρίου. Λοιπόν, μην αμφιβάλλεις ότι έφτασε πια ο καιρός να φορέσεις κι εσύ το άγιο Σχήμα, αφού και, δίχως το Σχήμα, είσαι ήδη καλογριά· και τώρα που γέρασες, τι έργα ζητάς (να βρεις στον εαυτό του που να σε καθιστούν άξια να λάβεις το Σχήμα);»!

     Τελικά, το 1930, για να τις βοηθήσει καλύτερα, αποφάσισε να τις μαζέψει και να μείνει για λίγο μαζί τους. Του παραχωρήθηκε ένα άδειο μοναστήρι που ήταν σ’ ένα έρημο χωριό, τη Γεροβίτσα, που βρίσκεται κοντά στο Ζύρνοβο της Δράμας, το σημερινό Κάτω Νευροκόπι. Το μοναστήρι ήταν κατεστραμμένο, σχεδόν ερείπιο, γι’ αυτό και φώναξε τον αδελφό του, τον Λεονάρδο, από την Αθήνα, να τον βοηθήσει στα κτισίματα.

     Εκεί, στο Ζύρνοβο, έκανε πέντε μοναχές: την Θεοδώρα, που ήταν μια αγιασμένη ψυχή, την οποία και όρισε ως ηγουμένη· την Ευπραξία, που ανέλαβε την ηγουμενία μετά την κοίμηση της Θεοδώρας· μια άλλη δεύτερη Ευπραξία· την «Κλαιο-Μαρία»*, που όλο έκλαιγε από την πολλή κατάνυξη που είχε· και, τέλος, την Φεβρωνία.

     Οι μοναχές του Γέροντος Ιωσήφ ήταν πολύ ενάρετες ψυχές και όλες Πόντιες. Τις έμαθε τη νυκτερινή ακολουθία με τη Νοερά Προσευχή. Κι αυτές έλεγαν το Όνομα του Χριστού, μοιρολογώντας στα τούρκικα: «Ζακλίμ Ιησού! Ζακλίμ Ιησού!», δηλαδή «Γλυκύτατε Ιησού! Γλυκύτατε Ιησού!».


     Αγρυπνούσαν γονατισμένες κι έλεγαν λόγια στον Χριστό με πολύ κλαυθμό, η μια ξεχωριστά από την άλλη, στα κελάκια τους. Πήγαινε ο Γέροντας με το κομποσχοίνι να τις επισκεφθεί, να δει αν αγρυπνούσαν ή όχι, και δεν τον έπαιρναν είδηση από τον πολύ κλαυθμό και την κατάνυξη που είχαν!

     Η μοναχή Θεοδώρα είχε πολλή «πνευματική συγγένεια» με τον Γέροντα Ιωσήφ. Ο ίδιος αναφέρει σε μια από τις επιστολές του ότι και την αναπνοή της αισθάνθηκε κάποτε νοερά. Ενώ, δηλαδή, εκείνος ήταν πλέον στο Άγιον Όρος και προσευχόταν, ξαφνικά, τρόπον τινά «έφυγε» ο τόπος –διότι η Χάρη του Θεού δεν γνωρίζει περιορισμό από τόπο και χρόνο–, και την αισθάνθηκε δίπλα του, ενώ εκείνη ήταν έξω στον κόσμο.


     Ανάμεσα στις χήρες που έκειρε μοναχή ο Γέροντας ήταν και μια εξαιρετικά αγία ψυχούλα, η οσιότατη Ευπραξία. Ενώ ακόμα εκείνη ήταν λαϊκή στη Θεσσαλονίκη και ο Γέροντας Ιωσήφ με τον πατέρα Αρσένιο (τον συνασκητή του) στη Δράμα, αυτή είπε στις γνωστές της:
     –Είδα έναν Γέροντα, έτσι και έτσι, και αυτός θα με κάνει καλόγρια...
     –Άντε βρε, της είπαν αυτές, που πιστεύεις στα όνειρα!
     –Δεν ξέρω· έτσι είδα… απαντά αυτή.
     Πράγματι, όταν έφθασε ο Γέροντας Ιωσήφ στη Θεσσαλονίκη, κατά θεία συγκυρία, συναντήθηκαν και τελικά την έκειρε μοναχή με το όνομα Ευπραξία! Επειδή όμως ήταν Πόντια, Τραπεζούντια, δεν ήξερε τα Ελληνικά καλά και, αντί να λέει «Ευπραξία», έλεγε «Απραξία».
     –Πώς εκλήθης, αδελφή; τη ρωτούσαν.
     Κι εκείνη απαντούσε:
     –Απραξία!

     Όταν έγινε μοναχή, ακόμα και το Ψαλτήρι στα τούρκικα το διάβαζε. Όταν διάβαζε το «Ωρολόγιον» καθώς και άλλα εκκλησιαστικά βιβλία, δεν καταλάβαινε και γι’ αυτό έκλαιγε συνέχεια και παρακαλούσε θερμά τον Θεό να τη φωτίσει να «γινώσκῃ ἃ ἀναγινώσκῃ», δηλαδή να καταλαβαίνει αυτά που διαβάζει (πρβλ. Πράξ. 8, 30). Ένα βράδυ, μετά από ποταμούς δακρύων, είδε στον ξύπνιο της τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο που της έδωσε κάτι να πιει μ’ ένα κουταλάκι. Όταν ξύπνησε, αισθάνθηκε ότι μπορούσε πια να διαβάζει ο,τιδήποτε και να το καταλαβαίνει πλήρως! Αμέσως, πήρε το «Ωρολόγιον» και τα βιβλία της Εκκλησίας στα χέρια της, τα διάβαζε και τα καταλάβαινε όλα!


     Η Γερόντισσα Ευπραξία ήταν πολύ ασκητική, αλλά η μεγαλύτερη αρετή της ήταν ότι είχε πολλή πίστη στον Γέροντα. Ό,τι της έλεγε ο Γέροντας, το δεχόταν σαν αποκάλυψη!
     Μάλιστα, συχνά συνέβαινε και η ακόλουθη χαριτωμένη μεταξύ τους στιχομυθία: πριν ξεκινήσει την αγρυπνία της, πήγαινε στον Γέροντα Ιωσήφ και του έλεγε:
     –Γέροντα, πες τώρα «να έχω προσευχή».
     –Άντε, θα έχεις προσευχή.
     –Όχι «έτσι», Γέροντα! Δεν το είπες με την καρδιά σου. Πες, πες, πες! του ξαναλέει.
     –Άντε, θα έχεις πλημμύρα προσευχής! της λέει ο Γέροντας.
     –Ε, τώρα, ευχαριστώ, Γέροντα!
     Και πώς ο Θεός σφραγίζει πραγματικά το στόμα του Γέροντα! Πράγματι, με το που της έλεγε έτσι, μια πλημμύρα Χάριτος τής ερχόταν!
     Τόση πίστη είχε η αγαθή Γερόντισσα Ευπραξία προς τον Γέροντά της, που έλεγε:
     –Γέροντα, να σε πάρω στον ώμο μου, να σ’ έχω στον ώμο μου και, τότε, δεν φοβάμαι. Και στα Ιεροσόλυμα πηγαίνω περπατώντας!
     Κι επειδή είχε αυτή την ευλάβεια προς τον Γέροντά της, είχε πετύχει πολλά στην προσευχή. Έκανε πολλή ώρα καρδιακή προσευχή κι έφθασε σε μεγάλη απάθεια και σε υψηλή πνευματική κατάσταση. Όταν έμπαινε ο Γέροντας καμιά φορά στο κελί της, τη σκουντούσε και συνερχόταν, δηλαδή βρισκόταν σε προστάδιο θεωρίας. Σίγουρα θα είχε και εκστάσεις. Ήταν βέβαια πάντοτε καλής προαίρεσης, αγιασμένη και μυροβλυσμένη.
     Γι’ αυτό κι έλεγε ο Γέροντας πως η μοναχή Ευπραξία είχε τόση Χάρη απ’ τον Θεό, που στο μοναστήρι όταν ήταν, έβγαλε και δαιμόνιο από ένα παιδάκι.


     Να, τι είχε γίνει ακριβώς:
     Είχε έρθει ένα παιδί στο ναό του μοναστηριού κατά τη θεία Λειτουργία. Όταν τελείωσε η θεία Λειτουργία, το παιδί πλησίασε τον ιερέα, παρακαλώντας τον να του διαβάσει κάποια ευχή και να το σταυρώσει, διότι είχε δαιμόνιο.
     Ο ιερέας είπε στο παιδί:
     –Παιδί μου, πήγαινε σ’ εκείνη τη μοναχή να σε σταυρώσει· εκείνη έχει τη δύναμη να γίνεις καλά.
     Το παιδί έκανε υπακοή και πήγε και την παρακάλεσε:
     –Γερόντισσα, σταύρωσέ με!
     –Παιδί μου, του λέει τότε αυτή, στον ιερέα να πας· εκείνος έχει τη Χάρη και τη δύναμη. Εγώ είμαι μια απλή μοναχή.
     –Μα, λέει αμέσως το παιδί, εκείνος μ’ έστειλε σ’ εσένα να με σταυρώσεις. Σταύρωσέ με, σε παρακαλώ, αδελφή! Είναι τόσο δύσκολο;
     Ήρθε σε δύσκολη θέση η αγαθή Γερόντισσα, αλλά τι να κάνει μπροστά στην τόση επιμονή του παιδιού; Το σταύρωσε κι αμέσως το δαιμόνιο «όπου φύγει-φύγει»! Και το παιδί θεραπεύτηκε εντελώς.


     Ο παπα-Εφραίμ ο Κατουνακιώτης (1912–1998) γνώρισε εξ ιδίας πείρας τη Χάρη που είχαν οι ευλαβείς αυτές Γερόντισσες και κάποτε διηγήθηκε τις ακόλουθες ιστορίες για την αδελφή Ευπραξία.
     «Κάποτε, περίμενα τον Γέροντα Ιωσήφ να έλθει απ’ έξω (από τον κόσμο προς το Άγιον Όρος). Είχε βγει έξω τη Διακαινήσιμο Εβδομάδα. Εν τω μεταξύ, είπε ο Γέροντας στις μοναχές:
     –Βρήκα ένα παπαδάκι καλό! (για μένα τό ’λεγε).
     Συνεννοήθηκε η Γερόντισσα Ευπραξία με τις άλλες και μού ’πλεξαν ένα σκουφάκι. Όταν ήρθε ο Γέροντας (μέσα στο Όρος), πήγε (κατευθείαν) στις «αλυκές» και δεν ανέβηκε πάνω στο καλυβάκι του, όπως συνήθιζε. Έτσι, κατεβήκαμε όλοι κάτω. Βγήκε στο λιμάνι από τη βάρκα και πλησίασα κοντά του.
     –Φόρεσε αυτό το σκουφάκι! μου λέει.
     Μόλις το φόρεσα, πήρα Χάρη, ενέργεια πνευματική, άναψα από προσευχή και θείο έρωτα.
     –Τι σκουφί είναι αυτό, Γέροντα; ρώτησα έκπληκτος.
     –Νά ’ξερες, λέγει ο Γέροντας Ιωσήφ, τι προσευχές έκανε η Γερόντισσα σ’ αυτό το σκουφάκι! Αυτά είναι “κειμήλια”!»**.

     Με τόση άσκηση και προσευχή πέρασαν όλη τους τη ζωή οι άγιες αυτές ψυχές. Πραγματικά διαμάντια! Η τελευταία από τις πέντε γερόντισσες που πέθανε, ήταν η Ευπραξία· έζησε περίπου 100 έτη.
     Ήταν στη Θεσσαλονίκη και, όταν ήλθε το τέλος της, είδε τους δαίμονες που ήλθαν να την πάρουν.
     Γύριζε προς τ’ αριστερά κι έλεγε:
     –Γκιτ! Γκιτ! Δηλαδή «φύγε!» στα τούρκικα κι έδιωχνε τους δαίμονες μ’ ανοιχτά μάτια και μ’ όλα τα λογικά της.
     Μετά, γύριζε προς τα δεξιά και, βλέποντας τους Αγγέλους, έλεγε:
     –Γκελ! Γκελ! Δηλαδή «Ελάτε! Ελάτε!».
     Και έτσι εκοιμήθη η τελευταία καλόγρια του οσίου Γέροντα Ιωσήφ του Ησυχαστή.


     Μια μοναχή, κάποτε, έγραψε στον Γέροντα ότι είναι άρρωστη και ότι, αν δεν κάνει εγχείρηση, θα πεθάνει. Αλλά επειδή η ασθένεια ήταν γυναικολογική, δεν ήθελε ο Γέροντας να γίνει εγχείρηση κι έκανε πολλή προσευχή γι’ αυτήν. Πάνω στην προσευχή πήρε την πληροφορία ότι η ασθένεια θα περάσει και έτσι της έγραψε τελείως αντίθετα από τη γνώμη του γιατρού, ότι δηλαδή θα ζήσει και χωρίς εγχείρηση.
     Εκείνη, ξανάγραψε στον Γέροντα ότι, αν δεν κάνει εγχείρηση, όπως της είπε ο γιατρός, θα πεθάνει.
     Ο Γέροντας όμως επανέλαβε:
     –Έχε πίστη, άφησέ τα όλα στον Θεό.
     Και, τελικά, η μοναχή τού έστειλε απάντηση ότι η ασθένειά της υποχώρησε.
     Στις αρχές ο Γέροντας Ιωσήφ ήταν ανυποχώρητος στον τομέα της αρρώστιας και των γιατρών. Αργότερα, όμως, προς τα τέλη της ζωής του, υποχωρώντας στις παρακλήσεις των υποτακτικών του, δέχτηκε φαρμακευτική περίθαλψη και είδε την ωφέλεια από τα φάρμακα, ομολογώντας ο ίδιος: «Ήλθαν κοντά μου πολλοί άρρωστοι, οι οποίοι με προσευχή και νηστεία θεραπεύτηκαν. Τώρα, όμως, δεν μ’ ακούει ο Κύριος, ακριβώς για να μάθω κι εγώ τα φάρμακα και τους γιατρούς και να γίνω συγκαταβατικός προς τους άλλους. Διάβασα και τις επιστολές του αγίου Νεκταρίου και είδα πόσο πρόσεχε (έδινε σημασία) στους γιατρούς και τα φάρμακα ένας τόσο μεγάλος άγιος! Ενώ, εγώ, ο φτωχός ασκητής, γέρασα μέσα στην έρημο κι ήθελα όλο μόνο με την πίστη να θεραπεύω. Τώρα, όμως, μαθαίνω κι εγώ ότι χρειάζονται και τα φάρμακα και η θεία Χάρη».


     Κάποτε, επισκέφθηκε ο Γέροντας ένα άλλο μοναστήρι, εκεί κοντά στη Δράμα και, επειδή πέρασε η ώρα, έτυχε να κοιμηθεί στον ξενώνα. Οι διακονήτριες μοναχές, που φρόντιζαν το κελί του Γέροντα, παρατήρησαν ότι όπως ακριβώς έστρωναν το κρεβάτι του, έτσι και το έβρισκαν την επομένη. Διότι, ο Γέροντας Ιωσήφ και ο συνασκητής του, ο πατήρ Αρσένιος, δεν κοιμούνταν στο πλευρό ούτε καν σε κρεβάτι, για άσκηση. Όταν όμως το έμαθε αυτό η ηγουμένη της μονής, τον κάλεσε και του είπε:
     –Ξέρεις να κάνεις υπακοή, Γέροντα;
     –Ξέρω!
     –Λοιπόν, από σήμερα θα ξαπλώνεις στο κρεβάτι, όταν ξεκουράζεσαι.
     Δυσκολεύτηκε λίγο εσωτερικά ο Γέροντας να εγκαταλείψει την άσκησή του, αλλά αποφάσισε να κάνει υπακοή. Για πρώτη φορά, ύστερα από χρόνια, κοιμήθηκε σε κρεβάτι. Και, τι συνέβη; Όταν ξύπνησε για την αγρυπνία του, είχε τόση διανοητική διαύγεια και ψυχική άνεση, που θαύμαζε τη δύναμη της υπακοής. Στη συνέχεια, όλη η αγρυπνία του πέρασε με πολλή επιτυχία. Και τότε ήταν που είπε στον πατέρα Αρσένιο:
     –Από σήμερα θα ξεκουραζόμαστε σε ξύλινα κρεβάτια.


     Η ζωή του Γέροντα Ιωσήφ, εκεί στη Δράμα, δεν διέφερε σε τίποτα από τη ζωή του στο Άγιον Όρος. Ζούσε με σκοπό την «ατέλεστη τελειότητα». Έτσι, μόλις άκουγε ότι κάποιος ήταν προχωρημένος στην αρετή, αμέσως έσπευδε να τον συναντήσει προς ωφέλειά του. Ενώ λοιπόν ήταν στο μοναστήρι, πήγαν κάποιοι και του είπαν:
     –Είναι μια μοναχή, στη Δράμα, που προφητεύει και λύνει όλα τα προβλήματα.
     –Θα πάω να τη δω! είπε ο Γέροντας.
     Αυτή η μοναχή μιλούσε δήθεν με την Παναγία, που της «προέλεγε» τα πάντα, ακόμα και για ανθρώπους που θα την επισκέπτονταν. Έτσι, πήγαινε προς αυτήν πολύς κόσμος.
     Πάει ο Γέροντας και της λέει:
     –Πώς πήρες αυτή τη Χάρη;
     –Είναι από τον Θεό, από το Άγιο Πνεύμα! ισχυρίστηκε εκείνη.
     –Και καταλαβαίνεις τις σκέψεις;
     –Ναι.
     –Θα βάλω μια σκέψη μέσα στην καρδιά μου, κι αν τη βρεις, εντάξει. Αν δεν τη βρεις, θα μουγγαθείς.
     Έβαλε ο Γέροντας στο νου του μια βρισιά κατά του διαβόλου, διότι κατάλαβε ότι ο διάβολος ήταν αυτός που της έλεγε όλα τα «προφητικά».
     –Πες μου τώρα τη σκέψη μου!
     Αυτή όμως βουβάθηκε. Δεν μπορούσε να μιλήσει καθόλου.
     –Μίλα!
     Δεν μπορούσε να μιλήσει.
     –Άμα μετανοήσεις και σταματήσεις να κάνεις προφητείες με τον διάβολο, θα σε σταυρώσω και θα γίνεις καλά.
     Αυτή ένευσε θετικά ότι δέχεται και τότε ο Γέροντας Ιωσήφ τη σταύρωσε, λύθηκε το στόμα της, και της είπε:
     –Είσαι πλανεμένη από εγωισμό και από οίηση. Να κοιτάξεις τις αμαρτίες σου και να μην το ξανακάνεις αυτό!
     Η μοναχή έγινε καλά, αλλά δυστυχώς μετά από λίγο καιρό ξαναγύρισε στην πλάνη της.


     Ο τότε οικείος Μητροπολίτης πολύ χαιρόταν με την ίδρυση της γυναικείας μονής από τον Γέροντα Ιωσήφ, διότι ήταν πνευματικός άνθρωπος. Με το ορθόδοξο φρόνημα που τον διέκρινε, πίστευε ακράδαντα ότι η λειτουργία μοναστηριών θα έφερνε πολλή ωφέλεια στο ποίμνιό του.
     Συνέβη όμως κάποια πρόσωπα, που δεν συμπαθούσαν τον Γέροντα, να τον συκοφαντήσουν πολύ άσχημα στον επίσκοπο για ζητήματα ηθικής φύσεως, όπως συνέβη και στον άγιο Νεκτάριο. Ο Μητροπολίτης, κατά παραχώρηση Θεού, ως άνθρωπος κι αυτός, παρασύρθηκε. Έδωσε βάση στις διαβολές χωρίς να τις ερευνήσει και, έτσι, άρχισε να καταδιώκει τον Γέροντα και να τον εμποδίζει στο έργο του.

     Ο Γέροντας κατανόησε τη θέση του ευλαβούς Μητροπολίτου και, για να μη δώσει συνέχεια στην υπόθεση, πήγε και κρύφτηκε σ’ ένα γνωστό του σπίτι. Εκεί, διάλεξε μια ήσυχη γωνιά και ησύχαζε σαν να ήταν μέσα σε σπήλαιο. Ανησυχούσε όμως πολύ, διότι δεν γνώριζε τι ν’ απέγιναν οι μοναχές του, αν τις έδιωξαν ή όχι. Και ενώ έτσι ανησυχούσε, συνέβη και χειρότερος πειρασμός: έμαθε ότι οι κομιτατζήδες πήγαν στο μοναστήρι, όπου ήσαν οι μοναχές του.
     Έτσι, λοιπόν, με μεγάλη αγωνία και πόνο έκανε πολλή προσευχή όλη την ημέρα. Το βράδυ, εξαντλημένος από την αγωνιώδη προσευχή και μισοξυπνητός όπως ήταν, βλέπει τον άγιο Νικόλαο, προς τιμήν του οποίου ήταν αφιερωμένο το μοναστήρι, να του λέγει:
     –Μη στενοχωριέσαι! Εγώ έχω υπό την προστασία μου τις μοναχές σου.
     Συνήλθε αμέσως και αισθάνθηκε παρηγοριά· δεν έφυγε τελείως ο φόβος και η αγωνία. Σε λίγο, εξαντλημένος από την κόπωση κι από τη στενοχώρια, μόλις βυθίστηκε για λίγο στον ύπνο, του εμφανίζεται η Παναγία και τον ασπάσθηκε· από δε τα φορέματά της εξέρχονταν άρρητη ευωδία.
     Ο Γέροντας τότε βρέθηκε σε κατάσταση απερίγραπτης μακαριότητας. Ο φόβος και η αγωνία του εξαφανίστηκαν εντελώς και για μήνες αισθανόταν την υπερκόσμια αυτή ευωδία των πάνσεπτων ενδυμάτων της Υπεραγίας Θεοτόκου. Λίγες ημέρες αργότερα, πληροφορήθηκε πως οι μοναχές του διαφυλάχθηκαν σώες και αβλαβείς από τους πειρασμούς.


     Εν τω μεταξύ, είχε ήδη συμπληρώσει πάνω από δύο χρόνια εκεί στη Δράμα. Πέθαναν δύο από τις μοναχές του κι απέμειναν τρεις. Κι επειδή ο επίσκοπος συνέχιζε να τις κυνηγάει, μετέβησαν στην Ουρανούπολη. Εκεί, οι καλόγριες είχαν ένα μύλο και από την εκεί εργασία τους συντηρούνταν.

     Όμως, όσο καιρό έμεινε έξω από το Άγιον Όρος ο Γέροντας Ιωσήφ δεν γευόταν τη Χάρη της θεωρίας όπως παλιά στην έρημο· γι’ αυτό γύρισε και είπε στον πατέρα Αρσένιο:
     –Τι κάνουμε; Ήρθαμε να σώσουμε τον κόσμο, να κάνουμε καλογριές και, τώρα, πού είναι ο Θεός; Έχασα τον Θεό μου!
     Έτσι, πήρε την αμετάκλητη απόφαση να γυρίσει οριστικά στην πολυπόθητη έρημο του Αγίου Όρους. Αλλά δεν μπορούσε και να παρατήσει τις μοναχές του· γι’ αυτό τις είπε: «Τώρα δεν μπορώ να συνεχίσω να ζω άλλο μαζί σας. Θα πάω στο Άγιον Όρος να ζήσω σαν ασκητής. Θα μου κάνετε απόλυτη υπακοή και θα επικοινωνούμε με γράμματα». Και, όπως αποδείχθηκε, η αλληλογραφία κάλυψε πλήρως τις πνευματικές τους ανάγκες και όλες τους είχαν οσιακό τέλος μέσα στις οικογένειές τους…

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΕΦΡΑΙΜ ΦΙΛΟΘΕΪΤΗΣ


※
[Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου:
«Ο Γέροντάς μου,
Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης
(1897–1959)»,
κεφ. 2ο, §ζ΄, σελ. 97–107,
Έκδοσις Ιεράς Μονής Αγίου Αντωνίου
Αριζόνας USA, 2008.
*Ιερομονάχου Δημητρίου Καββαδία:
«Μοναζουσών Σύναξις»
–Θαυμαστόν γυναικείον Γεροντικόν
του 20ου αιώνος»–
κεφ. 9ο και 12ο,
σελ. 195–198 και 211–212,
Εκδοτική Παραγωγή «Επτάλοφος»,
Αθήναι, Απρίλιος 20051.
**Ιωσήφ Ιερομονάχου:
«Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης»,
μέρος Β΄, §8, σελ. 204–205,
Έκδοση Ιερού Ησυχαστηρίου
«Άγιος Εφραίμ»,
Κατουνάκια, Αγίου Όρους
Ιούνιος 20001.
Επιμέλεια ανάρτησης,
επιλογή θέματος και φωτογραφιών,
έρευνα, προσάρτηση
και πληκτρολόγηση κειμένων:
π. Δαμιανός.]
※




Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

https://toeilhtarion.blogspot.com/2017/03/blog-post_23.html

10 Σεπτεμβρίου, 2023

Ὅταν σοῦ ἔλθει θυμὸς κλεῖσε τὸ στόμα δυνατὰ Άγιος Ἰωσήφ ὁ Ἡσυχαστής

 Γράφεις γιὰ τὸ θυμὸ στὴν καρδιὰ τοῦ ἀνόητου. Ὁ θυμὸς ἀπὸ μόνος του, εἶναι φυσικός. Ὅπως τὰ νεῦρα στὸ σῶμα. Εἶναι καὶ αὐτὸς νεῦρο ψυχῆς. Καὶ ὀφείλει νὰ τὸν μεταχειρίζεται ὁ καθένας ἐναντίον τῶν δαιμόνων, ἀνθρώπων αἱρετικῶν, καὶ σὲ ὅσους τὸν ἐμποδίζουν ἀπὸ τὸ δρόμο τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν  θυμώνεις κατὰ τῶν ὁμοψύχων ἀδελφῶν ἢ γίνεσαι ἕκτος ἑαυτοῦ, χαλᾶς τὰ ἔργα τῶν χεριῶν σου, γνώριζε ὅτι πάσχεις ἀπὸ κενοδοξία καὶ κάνεις παράχρηση τοῦ νεύρου τῆς ψυχῆς. Ἀπαλλάσσεσαι δὲ μὲ τὴν ἀγάπη πρὸς ὅλους καὶ τὴν ἀληθινὴ ταπεινώση.

Γι’ αὐτό, ὅταν σοῦ ἔλθει θυμὸς κλεῖσε τὸ στόμα δυνατὰ καὶ μὴ μιλήσεις σ’ αὐτὸν ποὺ σὲ βρίζει ἢ σὲ ἀτιμάζει ἢ σὲ ἐλέγχει ἢ μὲ πολλοὺς τρόπους καὶ χωρὶς λόγο σὲ πειράζει.

Καὶ αὐτὸς σὰν τὸ φίδι θὰ στρίψει μέσα στὴν καρδιά, θὰ ἀνέβει μέχρι τὸ λαιμό, καὶ ἀφοῦ δὲν θὰ τοῦ δώσεις διέξοδο θὰ πνιγεῖ καὶ θὰ σκάσει. Καί, ὅταν αὐτὸ ἐπαναληφθεῖ λίγες φορές, θὰ λιγοστέψει καὶ θὰ πάψει τελείως.

Ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος εἶναι πλασμένος λογικὸς καὶ ἥμερος, διορθώνεται ἀσυγκρίτως καλύτερα μὲ τὴν ἀγάπη καὶ τὸν ἥμερο τρόπο, παρὰ μὲ τὸν θυμὸ καὶ τὴν ἀγριότητα.

Αὐτὸ τὸ βρῆκα καὶ ἐγὼ μετὰ ἀπὸ πολλὴ καὶ μεγάλη δοκιμασία. Μὲ τὸ καλὸ καὶ μὲ τὴν ἀγάπη μπορεῖς νὰ κάνεις πολλοὺς νὰ ἡμερέψουν, Καὶ ἂν κανεὶς εἶναι καλοπροαίρετος, τὸν κάνεις γρήγορα νὰ συμμορφωθεῖ, νὰ γίνει Ἄγγελος τοῦ Θεοῦ.

Λοιπὸν, αὐτὸ λέω σὲ σένα καὶ σὲ ὅλους. Ποτὲ μὲ θυμὸ μὴ ζητᾶτε νὰ διορθώνεσθε, διότι πειρασμὸς τὸν πειρασμὸ δὲν βγάζει ἀλλὰ μὲ ταπείνωση καὶ ἀγάπη εἰλικρινῆ. Ὅταν βλέπεις ὅτι ὑπάρχει θυμός, ἄφησε πρὸς στιγμὴν τὴν διόρθωση. Καὶ ὅταν δεῖς ὅτι πέρασε ὁ θυμὸς καὶ ἦλθε εἰρήνη καὶ λειτουργεῖ χωρὶς πάθος ἡ διάκριση, τότε λὲς τὰ ὠφέλιμα.

Ποτὲ δὲν εἶδα ἐγὼ νὰ γίνει διόρθωση μὲ θυμό, ἀλλὰ πάντοτε μὲ ἀγάπη. Τότε καὶ ὁ νουθετούμενος θυσιάζεται. Λοιπὸν, ἔτσι νὰ κάνετε. Πάρε παράδειγμα ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό σου. Πότε ἡμερεύεις; Μὲ τὶς ὕβρεις, ἢ μὲ τὴν ἀγάπη;

Καὶ δὲν θαυμάζεις τὸν λόγο ποὺ λέγει ἐκεῖνος ὁ Ἅγιος στὸ Γεροντικὸ «ὅτι ὁ θυμώδης καὶ ὀργίλος ἄνθρωπος, καὶ νεκρὸν ἀκόμη ἐὰν ἀναστήσει, δὲν εἶναι δεκτὸς στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ»!

Λὲς ὅτι σέβεσαι τοὺς λόγους μου. Δοκίμασε, λοιπὸν, ἐὰν ἀληθεύει αὐτό, νὰ κάνεις αὐτὰ πού σοῦ γράφω. Πνίξε τὸ πάθος, ὅταν ἔλθει νὰ σὲ πνίξει αὐτό. Κράτα τὸ φίδι μέσα κλειστὸ μία καὶ δυὸ καὶ πολλὲς φορές, καὶ ἀμέσως θὰ βρεῖς τὸ δρόμο τῆς χαρᾶς καὶ τῆς νίκης. Καὶ τότε θὰ ἐνεργήσουν ἀμέσως οἱ προσευχὲς ποὺ κάμνω γιὰ σένα. Καὶ ἀφοῦ νικηθεῖ ἡ μητέρα, καταπίπτει ὅλο τὸ σμῆνος τῶν θυγατέρων, ποὺ γεννᾶ ὁ θυμός.

Διότι τὰ κύρια πάθη, ποὺ γεννοῦν ὅλα τὰ ἄλλα, εἶναι θυμὸς καὶ ἐπιθυμία.

Λοιπόν, πνίξε μὲ ὅλη σου τὴ δύναμη τὸ θυμό, κάθε στιγμὴ ποὺ θὰ κινηθεῖ, καὶ θὰ τὸν βρεῖς τὴν ἑπομένη φορὰ ἀσθενέστερο. Καὶ πάλιν ἐξακολούθησε νὰ τὸν κτυπᾶς καὶ νὰ τοῦ κόβεις τὸ κεφάλι -ὅταν τὸν δεῖς νὰ σηκώνει κεφάλι καὶ σὲ λίγο θὰ δημιουργηθεῖ ἡ ἀταραξία ποὺ εἶναι ὁ καρπὸς τῆς μακροθυμίας. Μετὰ ἀκολουθεῖ εἰρήνη καὶ χάρις, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ἀγαθά.

Ἀντιστάσου λοιπὸν μὲ ἀντίρρηση. Μὴν ἀφήνεις τοὺς λογισμοὺς νὰ εἰσέρχονται, ἀλλὰ πολέμησε μὲ τὴν προσευχή. Πολέμησε μὲ ἀνδρεία καὶ ὄχι μὲ χαυνότητα. Καὶ ἀμέσως παραλύουν. Καὶ κάνοντας ἔτσι θὰ ἀνθήσει τὸ ἄνθος τῆς καθαρότητας καὶ ἁγνείας, καὶ θὰ χαίρεται ἡ ψυχή σου χαρὰ ἀνεκλάλητη καὶ θὰ ἔχεις πληροφορία ὅτι ἀπὸ τώρα σοῦ ἑτοιμάσθηκε τόπος τῆς ἀναπαύσεως.

https://agiazoni.gr/%e1%bd%85%cf%84%ce%b1%ce%bd-%cf%83%ce%bf%e1%bf%a6-%e1%bc%94%ce%bb%ce%b8%ce%b5%ce%b9-%ce%b8%cf%85%ce%bc%e1%bd%b8%cf%82-%ce%ba%ce%bb%ce%b5%e1%bf%96%cf%83%ce%b5-%cf%84%e1%bd%b8-%cf%83%cf%84%cf%8c%ce%bc/

03 Αυγούστου, 2023

Ἡ Παναγία στὴ ζωὴ καὶ τὴν διδασκαλία τοῦ Ἁγ. Ἰωσὴφ τοῦ Ἠσυχαστοῦ

Ἰωὴλ Φραγκᾶκος
Μητροπολίτης Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας


Κατ’ ἀρχὴν, θὰ ἤθελα νὰ φανερώσω στὸ παρὸν φιλάγιο καὶ φιλοπατερικὸ συνέδριο, ποὺ διοργανώνει ἡ Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου γιὰ τὸν μεγάλο Γέροντα ἡσυχαστὴ Ἰωσήφ, πὼς ἡ πρώτη μου γνωριμία μαζί του ἦταν στὴν ἐρημικὴ Προβάτα τοῦ Ἁγίου Ὅρους καὶ μάλιστα στὸ κελλὶ τοῦ ἁγίου Ἀρτεμίου, ποὺ τότε μόναζε ἡσυχαστικὰ ἡ συνοδεία τοῦ Παπᾶ Ἐφραίμ, τοῦ κατοπινοῦ ἡγουμένου τῆς Μονῆς Φιλοθέου στὸν Ἄθωνα. Νὰ γίνω πιὸ σαφής. Ἐκεῖ πρωτοάκουσα ἀπὸ τὸν Γέροντα Ἐφραίμ, ὄντας νεαρὸς φοιτητὴς τῆς θεολογίας, γιὰ τὴν προσωπικότη­τα καὶ τὴν πνευματική του ἐργασία. Ἐκεῖ μοῦ δόθηκε ἡ εὐκαιρία, κατὰ τὴ διάρκεια τῆς θείας Λειτουργίας, νὰ προσκυνήσω καὶ τὴν κάρα τοῦ Ἰωσὴφ τοῦ ἡσυχαστῆ, τυλιγμένη, ἂν δὲν κάνω λάθος, μέσα σ’ ἕνα κε­ντημένο ὡραῖο σάκκο. Ὄντως ἡ ἁγία κάρα του ἀπέπνεε τὸ ἄρωμα τῆς ἁγιότητας, ποὺ πρόδιδε τὴν ἔνθεη ἐπίγεια ζωή του καὶ τὴ ζωντανὴ πα­ρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ μετὰ θάνατο στὰ ἁγιασμένα ὀστέα καὶ λείψανά του.



Τὸ θέμα πού μοῦ δόθηκε νὰ ἀναπτύξω εἶναι ἡ παρουσία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου στὴ ζωὴ τοῦ ὁσίου αὐτοῦ ἀνδρὸς Ἰωσὴφ στὸ πολύφημο περιβόλι της, στὸν Ἄθω. Πάντοτε ἡ Κυρία Θεοτόκος ἦταν βοηθὸς καὶ σκεπαστῆς στὴ ζωή του καὶ στὴ ζωὴ αὐτῶν ποὺ τὸν ἀκολουθοῦσαν καὶ εἶχαν ἐμπιστευθεῖ τὴν πρόοδό τους στὴ σοφὴ καθοδήγησή του. Εἶχε φλογερὴ ἀγάπη πρὸς τὴν Κυρία μας Θεοτόκο. Μόνο ποὺ ἄκουγε τὸ ὄνομά Της δάκρυζε ἀπὸ τὸν θεῖο πόθο καὶ τὸν πάναγνο ἔρωτα, γρά­φει ὁ Βατοπαδινὸς ἡγούμενος π. Ἐφραίμ.1 Ὁ εὐγνώμων ὑποτακτικός του, Ἰωσὴφ ὁ Βατοπαιδινὸς, διηγεῖται πὼς στὶς πρῶτες δυσκολίες στὴν ἐπίπονη πνευματική του ἐργασία βρῆκε συμπαραστάτιδα τὴν τροφὸ καὶ βοηθὸ τῶν μοναστῶν τοῦ Ἄθωνος, τὴν Γερόντισσα Θεοτό­κο. Ἀναφέρει χαρακτηριστικὰ, πὼς στὶς ἀψυχολόγητες ἀντιδράσεις τοῦ Γέροντα τῶν ἡσυχαστηρίων τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ποὺ φθονοῦσε τὴν πρόοδο τοῦ νεαροῦ Ἰωσήφ, τὴν προσευχὴ ποὺ ἔκανε στὴν Πανα­γία· «Ἀπευθυνόμουνα καὶ στὴν Δέσποινά μας καὶ Τὴν ἱκέτευα. Ὅπως ἤμουν ἐκεῖ καὶ κοίταζα πρὸς τὸν Ἄθωνα, ὅπου φαινόταν καλὰ καὶ τὸ μέρος μὲ τὸ ἐκκλησάκι τῆς Παναγίας μας, σὰν νὰ αἰσθάνθηκα μέσα μου ἕνα σκίρτημα χαρᾶς. Ἀμέσως βλέπω μία φωτεινὴ ἀκτίνα νὰ βγαί­νει ἀπὸ τὴν ἐκκλησία τῆς Παναγίας καὶ σὰν οὐράνιο τόξο ἦρθε καὶ ἀκούμπησε ἐπάνω μου. Ἀμέσως ἀλλοιώθηκα ὅλος καὶ ξέχασα τὸν ἑαυτό μου. Γέμισα φῶς μέσα στὴν καρδία μου, ἔξω καὶ παντοῦ, καὶ δὲν αἰσθανόμουνα ἂν ἔχω σῶμα. Τότε ἄρχισε νὰ λέγεται ἡ εὐχὴ μέσα μου τόσο ρυθμικά, ποὺ ἀποροῦσα, γιατί ἐγὼ δὲν προσπαθοῦσα· μόνο ἔβλεπα καὶ ἄκουγα ταυτοχρόνως, καὶ θαύμαζα»2. Στὰ πρῶτα χρόνια τῆς ἡσυχαστικῆς του ζωῆς, σύχναζε πυκνὰ στὸ ναΐδριο τῆς Κυρίας Θε­οτόκου στὶς παρυφὲς τῆς κορυφῆς «ἀπ’ ὅπου τοῦ συνέβηκε τὸ μεγάλο γεγονὸς καὶ καλλιεργοῦσε μὲ μεγάλη ἀκρίβεια τὴν εὐχή»3.

Εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τοὺς βίους τῶν Ἁγίων, πὼς στὰ μεγάλα χαρίσματα ποὺ δίνει ὁ Θεὸς ἀντιστοιχοῦν καὶ μεγάλοι πειρασμοί. Ὁ ἅγιος διέρχεται τὴν κάμινο τῶν πειρασμῶν καὶ καθαρίζεται ὡς χρυσὸς ἐν χωνευτηρίῳ. Βέβαια, κατὰ τὴ διάρκεια τῶν πειρασμικῶν ἐνοχλήσεων ἀποκαλύπτεται ἡ δύναμη καὶ ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνση τῶν πειρασμῶν, ἐπειδὴ εἶναι ἐλεύθερος πλέον τῶν παθῶν, φανερὰ καὶ ἀποκαλυπτικὰ φαίνεται νὰ ἐπανθεῖ ἐπάνω του αὐτὴ ἡ χάρη καὶ νὰ μεταδίδεται καὶ στοὺς ἄλλους. Ἀπὸ τὸν αἰώνιο αὐτὸ κανόνα δὲν μποροῦσε νὰ ἑξαιρεθεῖ ὁ Γέροντας Ἰωσήφ. Δέχθηκε τὶς ἐπιθέσεις τῶν κακοβούλων δαιμόνων μὲ τὴ μορφὴ διαφόρων πειρασμῶν. Ἀλλὰ ἡ χειρότερη ὄχληση ἦταν ὁ πόλεμος τῆς πορνείας, δηλαδὴ τῶν πορνικῶν λογισμῶν καὶ πυρώσεων. «Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ἀντιμετώπιζε γενναία αὐτὸν τὸν πόλεμο μὲ τὴ θερμότητα τοῦ ζήλου, μὲ τὴν ὁρμὴ τῆς ἀθλητικῆς προθέσεως, μὲ τὴν πεῖρα τῆς θείας ἀντιλήψεως καὶ τὴν ἱερώτατη μορφὴ τοῦ περιβάλλοντος, μὲ τὸ ὁποῖο «ἀποκλειστικὰ ὁ Ἁγιώνυμος Ἄθωνας περιβάλλει τοὺς φοιτητὲς του»4. Προκειμένου νὰ βγεῖ νικηφόρος ἀπὸ τὸν ἀγῶνα αὐτό, χρησιμοποίησε διάφορα πρακτικὰ μέσα, ὅπως π.χ. τὸ «ἀλεξιτήριο ξύλο»5, τὴν κατάργηση τοῦ στρώματος κ.ἅ. Ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ πὼς, ἐπειδὴ ὁ πόλεμος δὲν ὑποχωροῦσε, «ἔκλαια, στέναζα, παρακαλοῦσα τὴν Δέσποινά μας Θεοτόκο, ποὺ πολλὲς φορὲς μὲ πα­ρηγόρησε ἀλλὰ καμία λύση δὲν φαινόταν νὰ δίνεται»6. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸ, πὼς ὁ σαρκικὸς πόλεμος δὲν ὑποχωρεῖ μὲ μόνο τὶς ἀσκητικὲς σωματικὲς πράξεις ἀλλὰ μὲ τὴν ταπείνωση καὶ προπαντὸς τὴν θεία βο­ήθεια. Αὐτὴν ἐπεκαλεῖτο ὁ μακαριστὸς Γέροντας. Ἰδιαιτέρως ζητοῦσε τὴ βοήθεια τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, γιὰ νὰ λυτρωθεῖ ἀπὸ τὸν εἰδεχθῆ αὐτὸν πειρασμό. Ὁ ἐπιφανὴς ὁμώνυμός του ὑποτακτικὸς γράφει, πὼς σχεδὸν κάθε βράδυ τοῦ ἐμφανιζόντουσαν τὰ πονηρὰ πνεύματα καὶ τοῦ ἔκαναν βίαια ἐπίθεση. «Ὁ Γέροντας, ὅμως, μὲ τὴν ἐπίκληση τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ καὶ τῆς Παναγίας μας, ἀμυνόταν»7. Ἀκοῦστε, πῶς ἐπικαλεῖται τὴν Παναγία μας: «Δέσποινά μας, Δέσποινα, φώναζα μὲ πόνο, γνωρίζεις ἐσὺ ἡ κουροτρόφος τῶν παρθένων, ὅτι ποτὲ δὲν συμπά­θησα τὴν σαρκικὴ ἁμαρτία καὶ μετὰ τὴν ἐπίγνωση τοῦ Υἱοῦ σου ἔταξα ὄρο γιὰ τὴν πλήρη κατ’ ἄνθρωπο ἁγνότητα. Γιατί τόση βία καὶ ἐπιμονή; Θὰ νικήσει τὴν προαίρεσή μου;»8. Στὴ δύναμη τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν ἐνέργεια τῆς χάριτος τῆς Παναγίας ὁ ἡσυχαστὴς Ἰωσὴφ ἀποδίδει τὴν ἀπαλλαγή του ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς πορνείας 9.

Ὅσο αὐξάνει ἡ ἐνέργεια τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, τόσο καὶ μεγαλώνουν οἱ πειρασμοί. Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ ὀπτασία ποὺ εἶδε μὲ τὸν οὐράνιο ἐκεῖνο ναό, ποὺ ψαλλόταν ὁ ὕμνος πρὸς τὴν Παναγία 10. Ἐκεῖ, στὸν οὐράνιο ναὸ, εἶδε τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας στὸ τέμπλο ποὺ κρατοῦσε «στὰ γόνατά Της ὡς βρέφος τὸν προαιώνιο Κύριό μας» 11. Καλύτερα, ὅμως, εἶναι νὰ ἀφήσω τὴ διήγηση ποὺ κάνει ὁ Ἰωσὴφ ὁ Βατοπαιδινὸς νὰ ἀκουσθεῖ ὁλόκληρη. «Τότε μοῦ ἔκανε νεῦμα ὁ ὁδηγός μου νὰ πλησιάσω γιὰ νὰ προσκυνήσω καὶ μὲ γύρισε πρὸς τὴν Δέσποινά μας Θεο­τόκο καὶ Παραμυθία ὅλων τῶν Χριστιανῶν. Δὲν κατάλαβα ἂν καὶ πόσο κινήθηκα καί, ἐνῶ ἤμουν στραμμένος πρὸς Αὐτὴν καὶ προσπαθοῦσα νὰ θαυμάσω τὴ δόξα καὶ τὸ μεγαλεῖο της, ὁ ὁδηγός μου, ποὺ φαινόταν ὅτι εἶχε πολλὴ οἰκειότητα καὶ παρρησία, μὲ ἕνα ὕφος παρακλητικὸ καὶ μὲ φωνὴ πολὺ καθαρή, ποὺ τὴ θυμᾶμαι καὶ τώρα, εἶπε πρὸς τὴν Κυρία μας· “Δέσποινα τοῦ κόσμου, δεῖξε τὴν δόξα Σου στὸν δοῦλο Σου, νὰ μὴν κυριευθεῖ ἀπὸ τὴν λύπη”! Τότε, τί νὰ πῶ ὁ εὐτελὴς καὶ περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄνθρωπο ἀνάξιος; Ἔλαμψε ὅπως ὁ ἥλιος ἡ παναγία μορφή Της καὶ εἶδα καθαρὰ πλέον, ὄχι σὰν εἰκόνα ἀλλὰ ζωντανὴ καὶ ὁλόσωμη, κατὰ τὴ δύναμη τῆς θνητότητός μου, τὴν Κυρία τῶν ὅλων καὶ Βασίλισσα νὰ βαστάζει στὶς ἀγκάλες Της τὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ, πλήρη Χάριτος καὶ μεγαλείου. Μόλις εἶδα μέχρι σὲ ἕνα σημεῖο τὴν θεοπρεπὴ ἐκείνη δόξα τῆς Κυρίας μας, δὲν μπόρεσα νὰ σταθῶ ἄλλο καὶ ἔπεσα κάτω στὸ δάπεδο καὶ ἄρχισα νὰ κλαίω ψιθυρίζοντας: “Δέσποινά μου, Δέσποινά μου, μὴ μὲ ἐγκαταλείπεις”. Τότε ἄκουσα τὴν μακάρια, μελισταγὴ καὶ ἀνώτερη κάθε παρηγοριᾶς φωνή Της νὰ λέει στὸν ὁδηγό μου: “Πάρε τον τώρα στὸν τόπο του, νὰ ἀγωνίζεται καὶ νὰ ἔχει τὴν ἐλπίδα του σὲ μένα”. Αἰσθάνθηκα, ὅτι κάποιος μὲ κτύπησε ἐλαφρὰ στὸν ὦμο καὶ καθὼς δοκίμαζα νὰ σηκωθῶ βρέθηκα στὸν τόπο μου, ὅπως κάθησα στὴν ἀρχὴ καὶ προσευχόμουν, μὲ τὸ πρόσωπό μου βρεγμένο ἀπὸ δάκρυα. Ἀπὸ τότε καὶ πέρα, τόση ἀγάπη καὶ εὐλάβεια αἰσθανόμουν πρὸς τὴν Κυρία μας, ὥστε μόνο τὸ ὄνομά Της μὲ γέμιζε χαρὰ πνευματική. Τὸ “ἃς ἔχει τὴν ἐλπίδα του σὲ μένα” ἦταν ἀπὸ τότε καὶ μπρὸς ἡ μόνιμη παρηγοριά μου» 12.

Σημαντικὴ, ἐπίσης, εἶναι ἡ πληροφορία, πὼς κατόπιν ἐπικλήσεως τοῦ ὀνόματος τῆς Παναγίας, βρέθηκε νερὸ στὸν τόπο τῶν ἀσκητικῶν του παλαισμάτων, προκειμένου νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὸν κόπο τῆς μεταφορᾶς τοῦ νεροῦ ἀπὸ μακρινὴ ἀπόσταση13. Ἡ Παναγία ἦταν μετὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ ἡ κυρία ἀπασχόληση τοῦ λογισμοῦ καὶ τοῦ ἐργοχείρου του. Ὡς ξυλογλύπτης ποὺ ἦταν, ἔφτιαχνε ἕναν σταυρὸ «ποὺ πάνω του ἦταν σκα­λισμένος ὁ ἐσταυρωμένος Κύριός μας ἀπὸ τὴν μία πλευρὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ Κυρία μας Θεοτόκος»14.

Ἐξαιρετικῆς σημασίας εἶναι ἡ πληροφορία τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ τοῦ Βατοπαιδινοῦ γιὰ τὸν ὅσιο Ἰωσὴφ τὸν ἡσυχαστὴ, πὼς τὸν βρῆκε μία φορᾶ κατὰ τὴ διάρκεια μίας σωματικῆς ταλαιπωρίας (εἶχε δύσπνοια), νὰ κρατάει τὴν εἰκόνα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ νὰ τῆς ἀπευθύνει λόγια ἱκετευτικά· «Δέσποινά μου, Δέσποινά μου, μὴ μὲ ἐγκαταλείπεις, ἐγὼ σὲ ἀσπάζομαι στὴν εἰκόνα Σου καὶ Σὺ μὲ χαΐδεψες ζωντανή!» 15. Στὴ συνέχεια, διηγεῖται ὁ Ὅσιος, πὼς στὸ παρελθὸν σὲ κάποια δυσκο­λία του τοῦ ἐμφανίσθηκε ἡ Κυρία Θεοτόκος, κρατοῦσα τὸν Κύριο καὶ τοῦ ὑπενθύμισε: «Δὲν σοῦ εἶπα νὰ ἔχεις τὴν ἐλπίδα σὲ μένα; Γιατί ἀποθαρρύνεσαι; Νὰ, πάρε τὸν Χριστὸ ! Ἅπλωσε τὴν μακαρία ἀγκαλιὰ Της πρὸς ἐμένα καὶ τὸ πανάγιο Βρέφος μὲ πλησίασε, ὅσο ποὺ νὰ μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ τὸ φτάσει! Ἐγὼ, ἐπειδὴ ἀπὸ τὴν ἔκπληξή μου δὲν τολμοῦσα νὰ κάμω καμμιὰ κίνηση, ἅπλωσε ὁ πανάγαθος Ἰησοῦς τὸ χεράκι Του καὶ μὲ χαΐδεψε τρεῖς φορὲς στὸ μέτωπο καὶ στὸ κεφάλι! Γέμισε ἡ ψυχή μου ἀγάπη ἀμέτρητη καὶ φῶς, ποὺ δὲν μποροῦσα νὰ σταθῶ πλέον στὰ πόδια μου. Ἔπεσα κάτω καὶ μὲ πόθο καὶ δάκρυα φιλοῦσα τὸ μέρος, ὅπου στεκόταν ἡ Βασίλισσα τῶν ὅλων» 16.

Τέλος, κατὰ τὴν τελευτή του στὸν ἐπίγειο κόσμο, τὴν Παναγία μας ἐπικαλέσθηκε ἐκτενῶς. Γράφει ὁ ὁμώνυμός του ὑποτακτικός· «Ὅταν τοῦ εὐχήθηκαν ἀνάρρωση, τοὺς εἶπε· «ὄχι, ὄχι· φεύγω σύντομα! Ὅταν θὰ ἀκούσετε μετὰ ἀπὸ τρεῖς ἡμέρες τὶς καμπάνες, νὰ ξέρετε ὅτι ἔφυγε ὁ φίλος σας· ὑπολογίζω τῆς Παναγίας μας» 17. Στὶς δεκαπέντε Αὐγούστου, ἡμέρα τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, κοινώνησε γιὰ τελευταῖα φορᾶ. «Κοίταζε μὲ ἐπιμονὴ τὴν εἰκόνα τῆς Κυρίας μας, ποὺ τόσο ἀγαποῦσε, σὰν νὰ Τῆς ζητοῦσε κάτι. Κάτι ποὺ τὸ γνώριζε ἀκριβῶς Ἐκείνη. Τὰ ἤρεμα δάκρυά του μαρτυροῦσαν τὴν ἐνδόμυχη αἴτηση τῆς ψυχῆς τοῦ πρὸς Αὐτήν· Αὐτήν, ποὺ τόσες φορὲς τὸν παρηγόρησε καὶ τοῦ συνέστησε νὰ τρέφει βέβαιη ἐλπίδα πρὸς τὴν εὐσπλαχνία της. Πράγματι, τὴν ἴδια μέρα παρέδωσε τὴν ἁγία του ψυχὴ πρὸς τὸν Κύριο καὶ ἄφησε ἄριστο παράδειγμα σὲ ὅλο τὸ Ὅρος ἀλλὰ καὶ σὲ ὅλους μας μέχρι καὶ σήμερα».

Σύντομη ἀναφορὰ στὴ διδασκαλία τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ γιὰ τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο.

Περιττὸ εἶναι νὰ πῶ, πὼς ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν Παναγία εἶναι «ἀνωτέρα πάσης περιγραφῆς» 18. Τὴν ὀνομάζει – «ἡ Πάναγνος Μητέρα μας, Βασίλισσα καὶ Κυρία τῶν ὅλων» 19. Μόνον ἡ ἀνάμνηση τῆς Θεοτόκου καὶ ἡ ἐπίκληση τοῦ ὀνόματός της φέρνουν δάκρυα στὰ μάτια – «Μόλις εἰπῇς – Παναγιά μου! δὲν δύνασαι νὰ κρατήσης. Ὁπότε ἐξ αὐτῶν γεννᾶται μία γαλήνη εἰς ὄλον τὸ σῶμα καὶ τελεία εἰρήνη» 20. Γιὰ νὰ ἐπέλθει κατάνυξη, ἀπαραίτητη βέβαια προϋπόθεση γιὰ προσευχή, εἶναι ἡ ἀπαγγελία τῶν ὕμνων τῆς Θε­οτόκου 21. Ἡ ἀνταμοιβὴ ὅσων ἀγωνίζονται εἶναι «νὰ εὐρισκώμεθα μὲ τὴν Παναγίαν μας, ὡς γνήσια τέκνα της», «νὰ συγχαίρωμεν διαρκῶς μὲ τὴν γλυκειάν μας Μαννούλα» 22. Στὴν τριακοστὴ τρίτη ἐπιστολὴ του, περι­γράφει τὴ σωφροσύνη καὶ τὴν καθαρότητα ὡς ἀρετὲς ποὺ ἀναπαύουν τὴν Παναγία: «Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς περιγράψω, πόσον ἀρέσκει ἡ Παναγία μας τὴν σωφροσύνην καὶ καθαρότητα. Ἐπειδὴ Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἁγνὴ Παρθένος, δι’ αὐτὸ καὶ ὅλους τοιούτους μᾶς θέλει καὶ ἀγαπᾶ. Καὶ μόλις ἡμεῖς τὴν φωνάζομεν, σπεύδει εὐθὺς εἰς βοήθειαν. Δὲν προλαμβάνεις νὰ εἰπῇς, Παναγία Θεοτόκε, βοήθει μοί! Καὶ εὐθὺς, ὡς ἀστραπὴ, διαυγάζει τὸν νοῦν καὶ πληροῖ φωτισμοῦ τὴν καρδίαν. Καὶ ἑλκύει τὸν νοῦν εἰς τὴν προσευχὴν καὶ τὴν καρδίαν εἰς τὴν Ἀγάπην» 23. Ἐπίσης, σὲ ἄλλη ἐπιστολὴ του λέγει, ὅτι ἡ Παναγία ἀγαπᾶ τὴν ἀγνείαν 24.

Σταθερὴ εἶναι ἡ διδασκαλία του, πὼς στοὺς πειρασμοὺς βοηθὸς ἀκαταίσχυντη εἶναι ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος 25. Εἶναι ἡ παράκληση πάσης ψυχῆς χριστιανών 26. Σκέπη κραταιὰ τῶν πιστών 27. Ὁ φύλακας τῶν χριστιανῶν ἀπὸ κάθε κακό, «ἀπὸ παντοίων ἐχθρῶν ὁρατῶν, ἀοράτων» 28. Εἶναι ἡ γλυκυτάτη Ἄνασσα 29. Εἴμαστε «ἀδελφοί τοῦ Χριστοῦ μας καὶ τέκνα τῆς Παναχράντου Μητρὸς Του» 30. Εἶναι μητέρα τοῦ ἐλέους καὶ πηγὴ ἀγαθότητος καὶ ἄμισθος βοηθὸς ἰατρὸς τῶν θλίψεῶν μας 31.

Προτρέπει στὶς θλίψεις μας νὰ ἀγκαλιάζουμε τὴν εἰκόνα τῆς Παναγί­ας «ὡς νὰ εἶναι ζῶσα» 32 καὶ αὐτὴ θὰ γίνει μεσίτης γιὰ μᾶς στὸν Θεό 33.

Δίδει καὶ τὶς ἑξῆς πρακτικὲς ὁδηγίες: «Φώναζε τὴν Μαννούλα Του συνεχῶς, διάβαζε τοὺς Χαιρετισμοὺς καὶ Αὐτὴ θὰ σὲ προστατεύη· πάντα θὰ σὲ φυλάττη ἀπὸ κάθε κακόν… Νὰ ἔχεις πάντοτε μίαν εἰκονούλα τῆς Παναγίας στὸν κόρφον σου, νὰ τὴν προσκυνῇς, ὅπου κάθεσαι καὶ πλα­γιάζεις νὰ κοιμηθῇς. Καὶ ὅσον τὴν ἀγαπᾶς, περισσότερον θὰ σὲ ἀγαπᾶ· καὶ εἰς κάθε περίστασιν ποὺ θὰ τὴν φωνάξης θὰ αἰσθανθῇς αἰσθητὴν τὴν βοήθειαν καὶ παρηγορὶαν Της. Αὐτὴ πάντοτε καὶ ἀδιαλείπτως μεσιτεύ­ει δι’ ὅλα τὰ τέκνα της, ὅπου θερμῶς τὴν φωνάζουν» 34.

Τὸ ὄνομα τῆς Παναγίας εἶναι γλυκύτατον καὶ ποθεινότατον 35.

Θὰ ἤθελα νὰ τελειώσω τὴν μικρὴ αὐτὴ εἰσήγησή μου μὲ στίχους τοῦ Ὁσίου ἀνδρὸς Ἰωσὴφ τοῦ σπηλαιώτου πρὸς τὴν Παναγία.

«Εἰ δὲ ζητεῖς καὶ ἄλληνε δευτέραν μαρτυρίαν,

ἄκουσε καί τὴν Ἄνασσαν Θεοτόκον Μαρίαν,

ὅπου σοῦ λέγει: “Ὅποιος σταθεῖ ἐδῶ γιὰ τ’ ὄνομά μου”,

μὴ ἀμελῶν τὰ χρέη του ποιῶν τὸ θέλημά μου,

Ἐγὼ θὰ ἐπιμεληθῶ νὰ τὸν τροφοδοτήσω,

κι εἰς κάθε θλίψιν κι’ ἀρρώστια θὰ τὸν ὑπερασπίσω!

Ἀλλὰ καὶ Πρέσβυς συμπαθής, ἄξιος καὶ μεγάλος,

θὰ τοῦ φανῶ στοὺς οὐρανούς, ὅσον ἐμὲ κανεὶς ἄλλος.

Διότι ἐγὼ ἐγέννησα, βάστασα, θήλασά Τον,

τὸν Κύριόν μου καὶ Θεὸν καὶ Σωτήρα πάντων!

Ὅπου τὸν παραστέκουνε Θρόνοι καὶ Ἐξουσίαι,

τὰ Χερουβείμ, τὰ Σεραφείμ, Ἀγγελικαὶ στρατειαί,

χοροὶ Μαρτύρων, Προφητῶν, Ἀποστόλων κι Ὁσίων,

ἔτι κι ἐγὼ, ἡ Βασίλισσα ὅλης τῆς γῆς

καὶ τῶν ἐπουρανίων!

Λοιπόν, ἂν θέλης, ἄκουσον καὶ βάσταζε τὰς θλίψεις,

καὶ τοῦ Υἱοῦ μου τὸν σταυρόν, ποτέ σοῦ μὴν ἀφήσης!

Καὶ μέλλεις εἰς τοὺς οὐρανούς, ν’ ἀγάλλεσ’ αἰωνίως,

εὐχαῖς πάντων Ἁγίων τὲ σὺν ταῖς ἐμαῖς πρεσβείαις!

Ἀμήν» 36.

1 .Διάλεξη γιὰ τὴ Μονὴ Μαχαιρά. Δημοτικὸ Θέατρο Λευκωσίας. 21 ’Οκτωβρίου 2001.Γέροντος Ἰωσήφ Βατοπαιδινοῦ. Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής. Βίος – Διδασκαλία – «Ἡ Δεκάφωνος Σάλπιγξ», Ἱερὰ Μεγίστη Μονὴ Βατοπαιδίου, Ἅγιον Ὅρος 2004. σ. 45.
Ό. π., σ. 4
Γέροντος Ἰωσὴφ Βατοπαιδινοῦ, Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής, σ. 71.
Ό. π., σ. 71.
Ό. π., σ. 72.
Ό. π., σ. 85.
Ό. π., σ. 86.
Βλ. ὅ. π., σ. 87.
Βλ. ὅ. π., σ. 100.
Γέροντος Ἰωσὴφ Βατοπαιδινοῦ. Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής, σ. 103.
Ό. π., σ. 103-104.
Ό. π., σ. 106
Γέροντος Ἰωσὴφ Βατοπαιδινοῦ, Ὁ Γέροντας Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστής, σ. 110.
Ό. π., σ. 155.
Ό. π., σ. 157.
Ό. π., σ. 159.
Γέροντος Ἰωσήφ, Ἔκφρασις μοναχικῆς ἐμπειρίας, Ἱερὰ Μονὴ Φιλοθέου, Ἅγιον Ὅρος 2003, σ. 22.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 5. σ. 56.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 5. σ. 57.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 26. σ. 159.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 32. σ. 190 καὶ Ἐπιστολὴ 57. σ. 316.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 33. σ. 198.
Βλ. Ό. π. Ἐπιστολὴ 34. σ. 202-203.
Βλ. Γέροντος Ἰωσήφ, Ἔκφρασις μοναχικῆς ἐμπειρίας. Ἐπιστολὴ 40. σ. 246 κ. ἔ.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 43. σ. 264. Πρβλ καὶ Ἐπιστολὴ 46. σ. 273.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 44. σ. 268.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 44. σ. 269.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 55. σ. 303.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 46. σ. 311.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 66. σ. 346.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 72. σ. 364.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 72. σ. 364.
Ό. π. Ἐπιστολὴ 78. σ. 382-383.
Βλ. ὅ. π. Ἐπιστολὴ 81. σ. 391

09 Σεπτεμβρίου, 2022

ΑΓΙΟΣ ΙΩΣΗΦ Ο ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ: Όλα συγχωρούνται, μόνο όσα δέν εξομολογηθούν, εκείνα δέν συγχωρούνται…


Χύσε δύο σταγόνες δάκρυα μέ πόνο ψυχής και ξεπλύνεται όλος ο ρύπος…
Μόνο την μετάνοια του ανθρώπου, εάν λάβει εις χείρας Του ο Φιλάνθρωπος, όλα τα άλλα γνωρίζει.
Αυτός να οικονομεί πανσόφως εις σωτηρία… Ο ελεήμων Θεός αιτία γυρεύει και αφορμή διά να σώσει ψυχή.
https://www.vimaorthodoxias.gr/theologikos-logos-diafora/agios-iosif-o-isychastis-chyse-dyo-stagones-dakrya-me-pono-psychis-kai-xeplynetai-olos-o-rypos/

16 Αυγούστου, 2021

Ο Γέροντας Όσιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής (1898 - 1959).

 
Paulos Papadopoulos

Αγαπημένα 1 ώρα 
Γεννήθηκε το 1898 στο χωριό Λεύκες της Πάρου. Σε ηλικία 23 ετών, μετά από κάποιο θείο όραμα που είδε, απαρνείται τον κόσμο και πηγαίνει στο Άγιον Όρος, ποθώντας να ζήσει αυστηρή ασκητική ζωή. Ήταν άνθρωπος της προσευχής. Το χάρισμα της αδιάλειπτης νοεράς προσευχής του δόθηκε από την Παναγία, όταν ήταν ακόμη δόκιμος μοναχός.
Υποτάχθηκαν μαζί με τον παντοτινό συνασκητή του, π. Αρσένιο, στον Γέροντα Εφραίμ που είχε την καλύβη του Ευαγγελισμού στα Κατουνάκια. Για περισσότερη ησυχία αποσύρθηκαν στη Σκήτη του Αγίου Βασιλείου. Μετά την κοίμηση του Γέροντός του άρχισε τους μεγάλους ασκητικούς αγώνες. Άσκησε στο έπακρο τη νηστεία, την αγρυπνία και την προσευχή. Κύριο έργο του αποτελούσε η νήψη, η τήρηση του νου. Συχνές και προσφιλείς πνευματικές καταστάσεις για τον Γέροντα ήταν η αρπαγή του νου, η θεωρία και η θέα του ακτίστου Φωτός.
Το 1938 μαζί με τον π. Αρσένιο μετακόμισαν στις απόκρημνες σπηλιές της Μικρής Αγίας Άννας. Μετά από θεία πληροφορία, το 1947, αποκτά συνοδία. Το 1951 μεταφέρθηκαν στη Νέα Σκήτη, στην καλύβη του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, ως την κοίμησή του που συνέβη στις 15 Αυγούστου 1959 (εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου), ενώ είχε λάβει πληροφορία από την Παναγία, ημέρες πριν, ότι θα τον πάρει στην εορτή Της.
Ο Γέροντας έζησε σε μία περίοδο παρακμής του αγιορείτικου μοναχισμού και γενικότερα του ορθοδόξου μοναχισμού, ο οποίος είχε επηρεασθεί από την κοινωνική δράση του Ρωμαιοκαθολικισμού και τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό. Εισήγαγε, με τον εμπειρικό τρόπο ζωής του, ξανά τη διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου Παλαμά στον αγιορείτικο μοναχισμό. Η παρουσία του ως γνησίου εκφραστού της νηπτικής Πατερικής παραδόσεως, δημιούργησε ρεύμα προσελεύσεως στο σύγχρονο ορθόδοξο μοναχισμό. Στον μακάριο Γέροντα Ιωσήφ τον Ησυχαστή ανάγεται σήμερα η πνευματική πατρότητα έξι Ιερών Μονών του Αγίου Όρους και πολλών άλλων εντός και εκτός Ελλάδας.
Ο όσιος Γέροντας ήταν άμοιρος κοσμικής μορφώσεως, κατέστη όμως σοφός στα θεία, επειδή τα έπασχε.
Έλεγε: Μήν κοιτάζεις τι κάνουν οι άλλοι και να φαίνεσαι ότι ξέρεις. Εκείνο που πρέπει να ξέρεις είναι να προσεύχεσαι συνεχώς και να προσέχεις τον εαυτό σου.
Οι Βίοι των Αγίων είναι σαν ένας καθρέφτης, όπου ο καθένας μπορεί να δει τις ελλείψεις του.
Ο Θεός δεν βλέπει την ποσότητα των αγώνων μας, αλλά εξετάζει τον σκοπό και την διάκριση με την οποίαν τους πραγματοποιούμε και ανάλογα στέλλει το αγαθό, μέγα και πλούσιο Έλεός Του.
Η μνήμη του τιμάται στις 16 Αυγούστου εκάστου έτους.
—————————————————
Λόγοι του Οσίου
Ποιός νίκησε το διάβολο; Αυτός που γνώρισε την ασθένειά του, τα πάθη και τα ελαττώματα, που έχει. Ο φοβούμενος να γνωρίσει τον εαυτό του, αυτός βρίσκεται μακριά από τη γνώση· άλλο τίποτε δεν αγαπά παρά να βλέπει μόνο λάθη στους άλλους και να τους κρίνει. Αυτός δεν βλέπει στους άλλους χαρίσματα, αλλά μόνον ελαττώματα- δεν βλέπει στον εαυτό του ελαττώματα, παρά μόνο χαρίσματα. Και αυτό είναι το χαρακτηριστικό ελάττωμα των ανθρώπων του καιρού μας που δεν αναγνωρίζουμε ο ένας το χάρισμα του άλλου. Ο ένας στερείται πολλά, μα οι πολλοί τα έχουν όλα. Αυτό που έχει ο ένας δεν το έχει ο άλλος. Και, αν αυτό το αναγνωρίζουμε, υπάρχει πολλή ταπείνωση. Γιατί έτσι τιμάται και δοξάζεται ο Θεός, ο οποίος με πολλούς τρόπους στόλισε τους ανθρώπους και έκανε όλα τα δημιουργήματά του άνισα, δηλ. διαφορετικά. Όχι όπως προσπαθούν οι ασεβείς να φέρουν ισότητα ανατρέποντας την θεία Δημιουργία.
Καθένας λοιπόν που επιθυμεί και ζητεί να λάβει τη χάρη, να του δώσει δωρεάν ο Θεός, πρέπει πρώτον να γνωρίσει καλά την ύπαρξή του, το «γνώθι σαυτόν». Και αυτή είναι η όντως αλήθεια. Γιατί κάθε πράγμα έχει αρχή. Και αν δεν αρχίσεις καλά δεν θα έχεις τέλος καλό.
————————
Να, έμαθες ότι είσαι πηλός, πτωχός και γυμνός. Τώρα ζήτησε απ’ αυτόν που μπορεί να αναπλάσει τη φύση να σε πλουτίσει. Και, αν σου δώσει πολύ ή λίγο, αναγνώρισε τον ευεργέτη σου. Και μη σφετερισθείς τα ξένα ως δικά σου. Με πόνο και δάκρυα θα λάβεις τη χάρη. Και πάλι με δάκρυα χαράς και ευχαριστίας, με φόβο Θεού θα την κρατήσεις. Με θέρμη και ζήλο ελκύεται· με ψυχρότητα και αμέλεια χάνεται.
Δεν σου ζητεί περισσότερο ο Χριστός για να σου δώσει τα άγιά Του χαρίσματα· μόνο να αναγνωρίζεις ότι, ό,τι καλό και αν έχεις, είναι δικό Του. Και να συμπαθείς αυτόν που δεν έχει. Να μην τον κρίνεις ότι δεν έχει· ότι είναι αμαρτωλός, φαύλος, πονηρός, φλύαρος, κλέπτης, πόρνος και ψεύτης. Εάν αποκτήσεις αυτή την επίγνωση, δεν μπορείς ποτέ να κρίνεις κανένα, έστω και αν τον βλέπεις να αμαρτάνει θανάσιμα• γιατί αμέσως θα λες·
«Δεν έχει, Χριστέ μου, τη χάρη σου, γι’ αυτό αμαρτάνει. Αν φύγεις και από μένα θα πράξω χειρότερα. Αν στέκω, στέκω, γιατί Συ με βαστάζεις. Τόσο βλέπει ο αδελφός, τόσο κάνει. Είναι τυφλός. Πώς τον θέλεις να βλέπει χωρίς μάτια; Είναι πτωχός. Πώς γυρεύεις να είναι πλούσιος; Δος του πλούτο να έχει. Δος του μάτια να βλέπει».
Τόση χάρη δικαιούται να έχει ο άνθρωπος, όσο πειρασμό ευχαρίστως υπομένει, όσο βάρος του πλησίον του αγογγύστως βαστάζει.
————————
Επειδή ο άνθρωπος είναι πλασμένος λογικός και ήμερος, διορθώνεται ασυγκρίτως καλύτερα με την αγάπη και τον ήμερο τρόπο, παρά με το θυμό και τη αγριότητα.
Αυτό το βρήκα και εγώ μετά από πολλή και μεγάλη δοκιμασία. Με το καλό και με την αγάπη μπορείς να κάνεις πολλούς να ημερέψουν, Και αν κανείς είναι καλοπροαίρετος, τον κάνεις γρήγορα να συμμορφωθεί, να γίνει Άγγελος του Θεού.
Λοιπόν αυτό λέω σε σένα και σε όλους. Ποτέ με θυμό μη ζητάτε να διορθώνεσθε, διότι πειρασμός τον πειρασμό δεν βγάζει· αλλά με ταπείνωση και αγάπη ειλικρινή. Όταν βλέπεις ότι υπάρχει θυμός, άφησε προς στιγμήν την διόρθωση. Και όταν δεις ότι πέρασε ο θυμός και ήλθε ειρήνη και λειτουργεί χωρίς πάθος η διάκριση, τότε λες τα ωφέλιμα.
Ποτέ δεν είδα εγώ να γίνει διόρθωση με θυμό, αλλά πάντοτε με αγάπη. Τότε και ο νουθετούμενος θυσιάζεται. Λοιπόν έτσι να κάνετε. Πάρε παράδειγμα από τον ίδιο τον εαυτό σου. Πότε ημερεύεις; Με τις ύβρεις, ή με την αγάπη;
Και δεν θαυμάζεις τον λόγο που λέγει εκείνος ο Άγιος στο Γεροντικό «ότι ο θυμώδης και οργίλος άνθρωπος, και νεκρόν ακόμη εάν αναστήσει, δεν είναι δεκτός στη Βασιλεία του Θεού»!