Η μουσική των Ελλήνων του Πόντου

Η Ποντιακή Μουσική ως επέκταση της Βυζαντινής Μουσικής

Παύλου Ι. Τσακαλίδη, Διδάκτορα Μουσικής του Εθνικού Πανεπιστημίου Μουσικής του Βουκουρεστίου

Η ιστορική εξέλιξη της μουσικής των Ελλήνων του Πόντου αποτελεί ένα μεγάλο και εξαιρετικά πολύτιμο κεφάλαιο που -σε σύγκριση με την ιστορία τους- έχει ερευνηθεί πολύ λιγότερο. Οι γραπτές, ηχητικές και φωτογραφικές πηγές για τη μουσική του ποντιακού λαού είναι περιορισμένες και αυτό κάνει πιο δύσκολη την έρευνα στο θέμα αυτό. Για σχεδόν 3.000 χρόνια οι Πόντιοι ζούσαν ως συμπαγής ομάδα σε κοινό έδαφος και ο μουσικός τους πολιτισμός εξελισσόταν ομαλά. Η συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής αναγκάζουν των ελληνοποντιακό πληθυσμό να αλλάξουν τον τόπο παραμονής τους. Η συνθήκη της Λοζάννης, που υπογράφτηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1923, ανοίγει την νέα, προσφυγική σελίδα για τους Έλληνες του Πόντου.

Η ιδιαιτερότητα της ιστορικής εξέλιξης της μουσικής των Ελλήνων του Πόντου οφείλεται στη διαρκή παρουσία τους στα ίδια εδάφη -στα νότιο-ανατολικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας- από το 8-7ο αιώνα π.Χ. μέχρι το έτος 1922. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε τη βασική αιτία για την εξέλιξή της στο πλαίσιο της κλειστής κοινωνίας, που με τη σειρά της έδωσε την μοναδική ευκαιρία για την δυνατότητα διατήρησης των αρχαιοελληνικών πολιτιστικών αρχών: στη γλώσσα, στα έθιμα, στη μουσική και στο χορό. Παρακάτω αναφέρονται οι βασικές φάσεις της εξέλιξης αυτής από τους αρχαίους χρόνους μέχρι σήμερα. Όλη η έρευνά μας θα χωριστεί σε δύο κεφάλαια: α) πριν από το 1922, και β) μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και το βίαιο ξεριζωμό του Ποντιακού Ελληνισμού από τα πάτρια εδάφη.

O ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Α΄ Φάση

Στην ελληνική μυθολογία έχουμε την περιγραφή της Αργοναυτικής εκστρατείας στην Κολχίδα, στην οποία συμμετέχει και ο πρώτος «πρεσβευτής» της ελληνικής μουσικής παράδοσης, ο θρυλικός λυράρης και τραγουδιστής Ορφέας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι «πίσω από το γοητευτικό και μαγικό προπέτασμα της Αργοναυτικής εκστρατείας κρύβονται πολλοί πεζοί και αιματηροί αγώνες των Ελλήνων στην αυγή της ιστορίας, γύρω στην πρώτη χιλιετηρίδα, για τον έλεγχο του εμπορικού δρόμου προς τον Εύξεινο Πόντο και την Ανατολή […] και τη μόνιμη εγκατάσταση των Ελλήνων του Πόντου». Βλέπουμε ότι ήδη στο στάδιο του μύθου έχουν γίνει οι πρώτες επαφές τον ντόπιων λαών της Μαύρης Θάλασσας με το αρχαίο ελληνικό πολιτισμό (Εικ.1).

Απ’ τον 8ο αιώνα π.Χ. δημιουργούνται οι πρώτες αποικίες στον Άξενο (αφιλόξενο) Πόντο που αργότερα χάρη των αποικιών αυτών μετονομάστηκε σε Εύξεινο (φιλόξενο) Πόντο. Επειδή οι κάτοικοι των πόλεων αυτών ήταν Ίωνες, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι και ο πολιτισμός τους ήταν απόλυτα ταυτόσημος με τον αρχαιοελληνικό. Όμως, όπως θα φανεί στη συνέχεια, οι ιστορικές περίοδοι που θα ακολουθήσουν (Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, Βυζάντιο και Τουρκοκρατία), θα αφήσουν τα δικά τους σημάδια πάνω στο «σώμα» της παράδοσης του Ελληνισμού του Πόντου.

Τα μουσικά όργανα είναι κοινά σε όλο τον αρχαιοελληνικό κόσμο μέχρι και τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Τα κυριότερα απ’ αυτά είναι τα έγχορδα (η αρχαία λύρα(προγονος της ποντιακης λυρας), η αρχαία κιθάρα(σαν λυρα επταχορδη που παιζονταν με πληκτρο)), τα πνευστά (ο αυλός(σαν φλάουτο), ο δίαυλος(σαν διπλο φλάουτο)) και διάφορα κρουστά.

Β΄ Φάση

Μετά τις κατακτήσεις του Μεγαλέξανδρου, μέχρι και τα βάθη της Ανατολής, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τη μεγάλη πρόσμιξη των πολιτισμών των περιοχών αυτών. Αυτό είναι έκδηλο και κατά τη διάρκεια της ίδρυσης του Βασιλείου του Πόντου (3ος αιώνας π.Χ.) με πρωτεύουσα την Τραπεζούντα απ’ τους περσικής καταγωγής Μιθριδάτες βασιλείς.

Στο πλαίσιο του Βασιλείου αυτού ο πολιτισμός, πιθανόν, συνεχίζει να διαφοροποιείται απ’ το αρχαιοελληνικό λόγω της γεωγραφικής του θέσης και των ευρύτατων επαφών με τους πολιτισμούς της Ασίας και της Ανατολής (μάλλον πιο πολύ των Περσών και των Αράβων). Ο Χρήστος Σαμουηλίδης αναφέρει ότι «η ελληνική πολιτιστική παράδοση αφομοίωσε τα ντόπια στοιχεία και έκανε […] τη θαυμαστή σύνθεση […] να παίρνει δηλαδή στοιχεία πολιτισμού από την Ανατολή, να τα μεταπλάθει και να τα κάνει δικά του […]». Τη μεγαλύτερη συμβολή στη διατήρηση του ελληνικού πολιτισμού στην περιοχή του Πόντου έχει ο τελευταίος και πιο γνωστός απ’ τους Μιθριδάτες, ο επονομαζόμενος Ευπάτωρ (120-63 π.Χ.), η μητέρα του οποίου ήταν ελληνικής καταγωγής. Αυτός προσπάθησε να δημιουργήσει ένα «ενιαίο ποντιακό έθνος και πολιτισμό» που σε μεγάλο βαθμό βασιζόταν στα αρχαιοελληνικά πρότυπα. Όλα αυτά έδωσαν τις βάσεις για τη δημιουργία του «αυτόνομου πολιτισμού των Ελλήνων του Εύξεινου Πόντου», που πιθανόν να περιείχε στοιχεία άλλων πολιτισμών. Όμως, σε γενικές γραμμές, ο πολιτισμός αυτός παρέμεινε αμιγώς ελληνικός (γλώσσα, έθιμα, μουσική και επιλογή μουσικών οργάνων).

Γ΄ Φάση

Κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (64/63 π.Χ. – 330 μ.Χ.) όλος ο πολιτισμός των Ρωμαίων βασιζόταν στα πρότυπα της Αρχαίας Ελλάδας. Αυτή ήταν μία από τις αιτίες που δεν υπήρχε σημαντική διαφοροποίηση του μουσικού πολιτισμού των Ελλήνων του Πόντου. Ως άλλη αιτία μπορούμε να υποθέσουμε ότι, λόγω της γεωγραφικά απομονωμένης θέσης του Πόντου, ο πολιτισμός του συνεχίζει να διατηρείται ελληνικός περισσότερο από τα άλλα μέρη της Αυτοκρατορίας. Ο Πόντος διατηρεί εμπορικές σχέσεις με όλη την Ανατολή που με τη σειρά τους μπορούσαν να επιφέρουν κάποιες αλλαγές και διαφοροποιήσεις στο μουσικό του πολιτισμό. Τα βασικά ερωτήματα είναι τα εξής: υπήρξε όντως διαφοροποίηση του μουσικού πολιτισμού των Ποντίων, προς ποια κατεύθυνση έγινε αυτή, και σε ποιο βαθμό; Προς αυτή του πολιτισμού της Αρχαίας Ελλάδας ή της Ανατολής, με την οποία μετά τον Μέγα Αλέξανδρο έχει στενές σχέσεις όλος ο ελλαδικός χώρος; Αυτά τα ερωτήματα αφενός δύσκολα μπορούν να απαντηθούν σε τόσο μικρή σε έκταση εργασία και αφετέρου για τη διασάφησή τους απαιτούνται μελλοντικές εξειδικευμένες μελέτες.

Η μεγάλη διαφοροποίηση της πολιτιστικής ζωής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας φέρνει μαζί της τις αλλαγές στην χρήση των μουσικών οργάνων. Χαρακτηριστική είναι για την περίοδο αυτή η οργάνωση μεγάλων ορχηστρών (περίπου 100 ατόμων) στις αυλές των αυτοκρατόρων στη Ρώμη, που έπαιζαν διάφορα μουσικά όργανα. Ένα από αυτά ήταν και ένα καινούριο ύδραυλο όργανο ή ύδραυλις, που είχε ιδιαίτερες τεχνικές και ακουστικές δυνατότητες και σταδιακά έγινε το κυριότερο όργανο της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Αυτό δημιουργεί αφενός τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη των μουσικών οργάνων και αφετέρου γεννιέται ένα είδος αυλικής μουσικής που απέχει από τις λαϊκές μάζες.

Στον Πόντο δεν ακολουθούν το δρόμο αυτό. Επειδή «οι ελληνικοί πληθυσμοί του Πόντου συνέχισαν να διατηρούν το ελληνικό φρόνημα και τον πολιτισμό τους» αυτό είχε ως συνέπεια την πρώτη φάση διαίρεσης της μουσικής σε αυλική και δημοτική.

Δ΄ Φάση

Τα πιο κρίσιμα χρόνια για την ελληνική παράδοση είναι όμως τα χρόνια του χριστιανικού Βυζαντίου, κατά τη διάρκεια των οποίων, λόγω της κυριαρχίας της Ορθοδοξίας, ακολουθούν σημαντικές πολιτιστικές αλλαγές. Τα πρώτα χρόνια η ορθόδοξη εκκλησία δέχεται τόσο τη μουσική όσο και τα μουσικά όργανα των Ελλήνων μέσα στη θεία λειτουργία. Mε την πάροδο του χρόνου τα μουσικά όργανα στους ναούς απαγορεύονται κατηγορηματικά, ως κάτι που είναι συνδεδεμένο με την ειδωλολατρία και το οποίο, κατά τη γνώμη της εκκλησίας, εμποδίζει την σωστή επικοινωνία των ενοριτών με τη Θεία Λειτουργία.

Η μουσική της ορθόδοξης εκκλησίας έχει μέσα της στοιχεία και από την αρχαία ελληνική μουσική (του λαού που ασπάστηκε την ορθοδοξία) και απ’ την εβραϊκή μουσική (του λαού που έφερε στους Έλληνες τη θρησκεία αυτή). Αντίθετα, η δημοτική μουσική των Ελλήνων του Πόντου δε δέχεται μεγάλη επιρροή των ξένων στοιχείων, γιατί ήδη λειτουργεί στην κλειστή κοινωνία, η οποία περισώζει στα σπλάχνα της σε μεγαλύτερο βαθμό τα κωδικοποιημένα μηνύματα από την πρωτοχριστιανική ελληνική μουσική παράδοση.

Στους προηγούμενους αιώνες, που η μουσική παιδεία ήταν υποχρεωτική για όλους τους Έλληνες, η μουσική αισθητική ήταν ενιαία σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Από την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπήρχε διαφοροποίηση ανάμεσα στην αυλική μουσική και τη μουσική του απλού λαού, ενώ στην περίοδο του Βυζαντίου (μετά τον 8ο αιώνα) γίνεται και άλλος διαχωρισμός της εκκλησιαστικής μουσικής από τη δημοτική.

Αυτή την περίοδο απ’ τους μουσικούς ποντιακής καταγωγής «ξεχωρίζουν ο Βασίλειος ο Μέγας (330-379 μ.Χ.) που καταγόταν από την Νεοκαισάρεια του Πόντου και ο μικρότερος του αδελφός και μαθητής ο Γρηγόριος ο Νύσσης της Καππαδοκίας (335-395 μ.Χ.)», των οποίων η συμβολή στη μουσική της Ανατολικής Εκκλησίας ήταν αξιόλογη.

Γύρω στον 9ο-10ο αιώνα χρονολογείται η αρχή των ακριτικών τραγουδιών, στα οποία ακούγονται οι απόηχοι των θρύλων και των παραδόσεών των Ελλήνων. Εδώ συναντάμε τα έπη ηρώων όπως: ο Διγενής Ακρίτας, ο Πορφύρης ή Πόρφυρας, ο Κωνσταντίνος, ο Γιάννες ο Μονόγιαννες, ο Μάραντος κ.ά.

Αυτή την περίοδο (9-10ος αιώνας περίπου) εμφανίζονται στο Βυζάντιο και οι πρώτες λύρες με δοξάρι, οι οποίες στην εποχή μας έφθασαν σε διάφορες μορφές (ανά περιοχή): η ποντιακή λύρα, ο κεμανές Καπαδοκίας αλλά και η πολίτικη, η κρητική, η θρακιώτικη και η νησιώτικη λύρα. Στα πνευστά παραμένουν ο αυλός με ονομασία γαβάλ ή χειλιαύρην(φλογερα) και ο δίαυλος σε μορφή ζουρνά και αγγείου ή τουλούμ-ζουρνά(γκάιντα) (προστέθηκε ο ασκός από δέρμα) και στα κρουστά έχουμε το νταούλι. Εδώ μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι το σύνολο των βασικών οργάνων που χρησιμοποιούν οι Πόντιοι στη δημοτική τους μουσική συμπίπτει απόλυτα με τα βασικά αρχαιοελληνικά μουσικά όργανα, με τη διαφορά ότι αυτά εξελίσσονται σε πιο ηχηρά και τεχνικά πιο βελτιωμένα. Αυτά τα μουσικά όργανα ο ποντιακός ελληνισμός διατηρεί μέχρι τις μέρες μας.

Ε΄ Φάση

Με την ίδρυση της αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών (1204) και ιδίως της πρωτεύουσας Τραπεζούντας οι τέχνες και ο πολιτισμός γενικά άνθησαν στον Πόντο. Πιθανόν τότε στο Βυζάντιο να αναπτύχθηκαν και κάποιες μορφές της λόγιας μουσικής σε μορφή ορχηστρών λεπτών οργάνων, που παρουσίαζαν τα έργα ελλήνων συνθετών, όπως του Ιωάννη Κουκουζέλη κ.ά. και επίσης μουσικά έργα των γύρω περιοχών, λ.χ. Περσία, Βουλγαρία.

Πιθανών σ’ αυτά τα χρόνια η παραδοσιακή μουσική των Ελλήνων του Πόντου έχει απομονωθεί περισσότερο στις κλειστές κοινωνίες των χωριών και μικρών πόλεων του Πόντου. Μάλλον είναι ελάχιστες επαφές της με τη λόγια μουσική της πόλης, με τα μουσικά της όργανα και με την καθεαυτού μουσική της.

Στ΄ Φάση

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης (το έτος 1453) και λίγο αργότερα της Τραπεζούντας (το έτος 1461) στον Πόντο αρχίζει η περίοδος της Τουρκοκρατίας, στην οποία μεγαλώνει το χάσμα μεταξύ της μουσικής της πόλης ή αστικής μουσικής και της μουσικής του χωριού, της αυτούσιας δηλαδή δημοτικής μουσικής, βασισμένης στα γνήσια ελληνικά ακούσματα με τη συνοδεία των ελληνικών παραδοσιακών μουσικών οργάνων, που προαναφέρθηκαν (βλ. 4η φάση).

Αναμφισβήτητα, οι αιώνες συμβίωσης στις ίδιες περιοχές με τους μουσουλμάνους Τούρκους επέφεραν κάποιες προσμίξεις και στους δυο πολιτισμούς. Σε κάποιες περιοχές έχει εισαχθεί μέσα στην ποντιακή μουσική παράδοση η τούρκικη γλώσσα, σε κάποιες άλλες μπήκαν οι αμανέδες, χαρακτηριστικοί για το μουσουλμανικό μουσικό πολιτισμό (πλείστοι έγκυροι ανατολιστές και μουσικοκριτικοί υποστηρίζουν ότι, αν και καλλιεργήθηκε από τους Τούρκους και άλλους λαούς της Ανατολής, φέρεται να έχει κάποια επίδραση απο την Βυζαντινή μουσική και συγκεκριμένα του ήχου που λέγεται "βαρύς" και ανήκει στο εναρμόνιο γένος). Είναι πιθανόν ακόμη και να υιοθετήθηκαν και κάποιες μελωδίες.

Αυτό, όμως, δεν αποκλείει την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού και της παράδοσης του Πόντου στους κατακτητές, οι οποίοι έλαβαν αρκετά πολιτιστικά στοιχεία από τους Έλληνες της περιοχής. Μην ξεχνάμε ότι την εποχή της κατάκτησης του Βυζαντίου οι Τούρκοι Οσμάνοι (αρχικά Σελτζούκοι) ζούσαν ως νομάδες καβαλάρηδων, με βασική ασχολία τους πολέμους. Δεν είχαν ούτε σπίτια, ούτε πόλεις και συνεχώς μετακινούνταν στις στέπες. Είναι γνωστό ότι η ραγδαία ανάπτυξη του πολιτισμού του κάθε λαού άμεσα είναι συνδεδεμένη με τη μόνιμη διαμονή τους σ’ ένα μέρος. Δεν μπορούσε ένας λαός, που ζούσε κάτω από τις συνθήκες συνεχόμενων μετακινήσεων, να έχει ανεπτυγμένο πολιτισμό, ικανό να προσφέρει κάτι ανώτερο στον πολιτισμό των Ελλήνων του Πόντου. Επομένως, μπορούμε να υποθέσουμε ότι αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως τουρκικό πολιτισμό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στον ελληνικό.

Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι την περίοδο της Τουρκοκρατίας όλος ο μουσικός πολιτισμός των σκλαβωμένων Ελλήνων, που ζούσαν στις διάφορες περιοχές του Πόντου, διακρίνεται σε τέσσερις βασικούς κλάδους:

1) τη λατρευτική μουσική της Ορθόδοξης Εκκλησίας (τη βυζαντινή),

2) τη δημοτική μουσική (των διάφορων περιοχών στις οποίες κατοικούσαν οι Πόντιοι),

3) την αστική μουσική (η μουσική των πόλεων ),

4) τη λόγια μουσική (έχοντας υπόψη μας τις εικόνες των συνόλων που υπήρχαν στις αρχές του 20ου αιώνα αυτή η μουσική μάλλον πιο πολύ σχετίζεται με την ευρωπαϊκή).

Στα μουσικά όργανα που χρησιμοποιούσαν στη δημοτική και αστική μουσική, εκτός απ’ τα παραδοσιακά, από το 19ο αιώνα συμπεριλαμβάνονται: το ευρωπαϊκό βιολί και το ούτι (στο Δυτικό Πόντο), το κλαρίνο και το ακορντεόν (στον Καύκασο), ενώ στη ρεμπέτικη μουσική της Μικρασίας συναντάμε το μπουζούκι. Στην εκκλησιαστική μουσική δεν υπήρχαν όργανα, ενώ στη λόγια μουσική συναντάμε όλα τα όργανα που είναι χαρακτηριστικά για την ευρωπαϊκή κλασική μουσική όπως: πιάνο, κλασική κιθάρα αλλά και ιταλικό μαντολίνο κ.ά.

Ζ΄ Φάση

Αυτή τη φάση (από το τέλος του 19ου – αρχές του 20ού αιώνα) (Εικ.2) θα μπορούσαμε να τη θεωρήσουμε ως μια περίοδο από την οποία έμειναν στη διάθεσή μας σημαντικές γραπτές και ακουστικές πηγές της μουσικής παράδοσης των Ελλήνων του Πόντου. Στο «Αρχείον Πόντου» έχουμε καταγραφές λαμπρών μουσικών της εποχής τους όπως των: Δ. Κουτσογιαννόπουλου, Ξ. Άκογλου, Τρ. Γεωργιάδη κ.ά., που μας δίνουν γραπτά στοιχεία από το τέλος του 19ου έως τις αρχές 20ου αιώνα (περίπου 300 μελωδίες). Στην δεκαετία του ΄30-΄40 του 20ού αιώνα από την ερευνήτρια Μέλπω Μερλιέ έγιναν ηχογραφήσεις της ποντιακής μουσικής, που έφεραν μαζί τους οι ξεριζωμένοι από τον Πόντο πρόσφυγες (περίπου 100 μελωδίες). Αυτά τα αρχεία -συμπληρομένα- με άλλα αρχεία από προσωπικές συλλογές- μας δίνουν μια σαφή εικόνα της κατάστασης στην οποία βρισκόταν η δημοτική μουσική του Πόντου στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Η ανάλυση αυτών των πηγών μάς δείχνει ότι η ποντιακή μουσική κατά κύριο λόγο έμεινε ανεπηρέαστη και πιστή στις ελληνικές τις ρίζες. Παράλληλα, όμως, έχει στο ρεπερτόριό της ορισμένες μελωδίες με την επιρροή της βυζαντινής μουσικής και των παραδόσεων άλλων γειτονικών λαών.

Θεωρούμε ότι η δημοτική μουσική παράδοση του Πόντου σταματάει τη φυσική της εξέλιξη με τους ανθρώπους, οι οποίοι γεννήθηκαν, μεγάλωσαν στο Πόντο και άντλησαν τα βιώματά τους απ’ τα τοπία και τις παραστάσεις της ζωής στη λεγόμενη «Πατρίδα». Μάλλον πιο κοντά σε αυτές τις δημοτικές ρίζες βρίσκεται η μουσική των εξισλαμισμένων Ποντίων της Τουρκίας, οι οποίοι δεν έχασαν την επαφή τους με τον τόπο που ενέπνευσε για αιώνες ολόκληρες γενιές. Οι Πόντιοι πρόσφυγες δεύτερης και τρίτης γενιάς εν μέρει αναπαράγουν τις δημοτικές μελωδίες και στίχους, αλλά σταδιακά χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο δικές τους δημιουργίες. Όλο το φάσμα των «επώνυμων» μελωδιών που εκτελούνται από αυτούς -παράλληλα με τις αντίστοιχες δημοτικές- μπορούν να θεωρούνται ως λόγια μουσική των Ποντίων. Κάποιες από αυτές μπορεί σταδιακά να γίνουν μέσα στο χρόνο η παράδοση του ποντιακού λαού, όμως μόνο λόγια και όχι δημοτική «ανώνυμη» παράδοση.

https://ep-ma.gr/page-223.html

Ο Βεροίας Παντελεήμων σέρνει τον ποντιακό χορό σε πείσμα των άθλιων συκοφαντιών

Δημοσιεύτηκε στις 23 Ιουλίου 2018 από Angel


Με τις απονομές των αναμνηστικών, την κατάθεση στεφάνων και τον καθιερωμένο μεγάλο χορό μπροστά από τον Ιερό Ναό, ολοκληρώθηκε την Κυριακή 22 Ιουλίου το 20ο συναπάντημα νέων στις εγκαταστάσεις του Ιερού Προσκυνήματος Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο Ημαθίας.
Οπως αναφέρει ανακοίνωση της Μητρόπολης, το Συναπάντημα αποτελεί την ετήσια συνάντηση στην Ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά, των νέων ποντιακής καταγωγής από όλη την Ελλάδα και τη Διασπορά.Κάθε χρόνο και για ένα τετραήμερο, πολυπληθείς αντιπροσωπείες, διανυκτερεύουν στην Παναγία Σουμελά και συμμετέχουν στις προγραμματισμένες εκδηλώσεις. Στη συνάντηση αυτή, που έχει πλέον καταστεί θεσμός, η Οργανωτική Επιτροπή σε συνεργασία με το Σωματείο και το Προσκύνημα «Παναγία Σουμελά» ετοιμάζουν ένα πλούσιο πρόγραμμα.

Επιλέγουν κάθε χρονιά ενδιαφέρουσες εισηγήσεις για επίκαιρα κοινωνικά, πολιτιστικά και ιστορικά θέματα του Ποντιακού Ελληνισμού, ενώ δίδεται η ευκαιρία να γίνει η γνωριμία με καταξιωμένους επιστήμονες, συγγραφείς και καλλιτέχνες που συμβάλλουν στην τεκμηρίωση, καταγραφή της Παράδοσης.

Στην λήξη του Συναπαντήματος παρευρέθηκε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων.

ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΝΑ ΤΙΜΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΘΑ ,ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ

         Πολλοί στην Χωρα μας και κυρίως νεόκοποι της πολιτικης ζωης της Χωρας μας, φαινεται ότι δεν γνώριζουν ότι, όταν ο Lemkin επινόησε τον όρο γενοκτονία , ο οποίος έγινε αποδεκτός από τα Ηνωμένα Έθνη με τη χάρτα του 1948,χρησιμοποίησε για παράδειγμα επεξήγησης τις περιπτώσεις των Ποντίων και των Αρμενίων.� Δεν γνωριζουν την απόφαση της Ελληνικής Βουλής του 1994 και δεν γνώριζουν ότι το 2006 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την γενοκτονία των Ποντιων την αναγνώρισε ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας μαζί με το παράδειγμα των Ασσυριο- Χαλδαιων και των Αρμενίων.� Το κυριότερο δεν εχουν υπόψη τους το από το 2007 πόρισμα της Διεθνούς Ένωσης Μελετητών Γενοκτονιών, δηλαδή του καθ' ύλην αρμόδιου διεθνώς επιστημονικού οργανισμού για το θέμα, η οποία απεφάνθη ότι έγινε γενοκτονία των Ποντίων από τους Νεότουρκους .�
Γενικα δεν γνωριζουν την ιστορια του Ποντιακου Ελληνισμου.Αυτά να τα βλέπουν οι διάφοροι δικοί μας «φωστήρες» της ιστορίας, που με μανία προσπαθούν με κάθε μέσο να αποδημήσουν την ιστορική πραγματικότητα.
          Αλλά η ιστορία δεν εξαρτάται από τις ιδεοληψίες τους και τρανταχτή απόδειξη οι ομολογίες πολλων Τούρκων ιστορικων , που φυσικά κινούνται εκτός του επισήμου τουρκικού καθεστώτος που ταυτίζεται με τους δικούς μας τουρκολάγνους.
           Ενα εκλεκτό τμήμα του Ελληνισμού ζούσε στα βόρεια της Μικράς Ασίας, στην περιοχή του Πόντου, μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η άλωση της Τραπεζούντας το 1461 από τους Οθωμανους δεν τους αλλοίωσε το φρόνημα και την ελληνική τους συνείδηση, παρότι ζούσαν αποκομμένοι από τον εθνικό κορμό. Μπορεί να αποτελούσαν μειονότητα -το 40% του πληθυσμού, αλλά γρήγορα κυριάρχησαν στην οικονομική ζωή της περιοχής, ζώντας κυρίως στα αστικά κέντρα.
          Η οικονομική τους ανάκαμψη συνδυάστηκε με τη δημογραφική και την πνευματική τους άνοδο. Το 1865 οι Έλληνες του Πόντου ανέρχονταν σε 265.000 ψυχές, το 1880 σε 330.000 και στις αρχές του 20ου αιώνα άγγιζαν τις 700.000. Το 1860 υπήρχαν 100 σχολεία στον Πόντο, ενώ το 1919 υπολογίζονται σε 1401, ανάμεσά τους και το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Εκτός από σχολεία διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες και θέατρα, που τόνιζαν το υψηλό τους πνευματικό επίπεδο.
           Το 1908 ήταν μια χρονιά - ορόσημο για τους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τη χρονιά αυτή εκδηλώθηκε και επικράτησε το κίνημα των Νεότουρκων, που έθεσε στον περιθώριο τον Σουλτάνο. Πολλές ήταν οι ελπίδες που επενδύθηκαν στους νεαρούς στρατιωτικούς για μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της θνήσκουσας Αυτοκρατορίας.
Σύντομα, όμως, οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Οι Νεότουρκοι έδειξαν το σκληρό εθνικιστικό τους πρόσωπο, εκπονώντας ένα σχέδιο διωγμού των χριστιανικών πληθυσμών και εκτουρκισμού της περιοχής, επωφελούμενοι της εμπλοκής των ευρωπαϊκών κρατών στο Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ελληνικό κράτος, απασχολημένο με το «Κρητικό Ζήτημα», δεν είχε τη διάθεση να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με την Τουρκία.
           Οι Τούρκοι με πρόσχημα την «ασφάλεια του κράτους» εκτοπίζουν ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού στην αφιλόξενη μικρασιατική ενδοχώρα, μέσω των λεγόμενων «ταγμάτων εργασίας» («Αμελέ Ταμπουρού»). Στα «Τάγματα Εργασίας» αναγκάζονταν να υπηρετούν οι άνδρες που δεν κατατάσσονταν στο στρατό. Δούλευαν σε λατομεία, ορυχεία και στη διάνοιξη δρόμων, κάτω από εξοντωτικές συνθήκες. Οι περισσότεροι πέθαιναν από πείνα, κακουχίες και αρρώστιες.
            Αντιδρώντας στην καταπίεση των Τούρκων, τις δολοφονίες, τις εξορίες και τις πυρπολήσεις των χωριών τους, οι Ελληνοπόντιοι, όπως και οι Αρμένιοι, ανέβηκαν αντάρτες στα βουνά για να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν. Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1916, οι τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοπόντιους. Ό,τι δεν κατάφερε ο Σουλτάνος σε 5 αιώνες το πέτυχε ο Κεμάλ σε 5 χρόνια!
         Το 1919 οι Έλληνες μαζί με τους Αρμένιους και την πρόσκαιρη υποστήριξη της κυβέρνησης Βενιζέλου προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα αυτόνομο ελληνοαρμενικό κράτος. Το σχέδιο αυτό ματαιώθηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι εκμεταλλεύθηκαν το γεγονός για να προχωρήσουν στην «τελική λύση».
          Στις 19 Μαΐου 1919 ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα για να ξεκινήσει τη δεύτερη και πιο άγρια φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας, υπό την καθοδήγηση των γερμανών και σοβιετικών συμβούλων του. Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 οι Ελληνοπόντιοι που έχασαν τη ζωή τους ξεπέρασαν τους 350.000.
Όσοι γλίτωσαν από το τουρκικό σπαθί κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία, ενώ γύρω στις 400.000 ήλθαν στην Ελλάδα. Με τις γνώσεις και το έργο τους συνεισέφεραν τα μέγιστα στην ανόρθωση του καθημαγμένου εκείνη την εποχή ελληνικού κράτους και άλλαξαν τις πληθυσμιακές ισορροπίες στη Βόρειο Ελλάδα.
          Με αρκετή, ομολογουμένως, καθυστέρηση, η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα στις 24 Φεβρουαρίου 1994 την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του .
Η θανάτωση απο τους Νεοτουρκους 353.000 Ελληνων Ποντιων και η εκδίωξη χιλιάδων άλλων απο τις πατρογονικές τους εστίες ,συνιστά σαφώς γενοκτονια και έγκλημα κατα της ανθρωπότητας.
Η προσφυγιά των Ποντιων ειναι ιστορικά πρόσφατη και δρα με καταλυτικό τροπο στη συμπεριφορά μας προς τους πρόσφυγες του σημερα,αφου οι Πόντιοι πρόσφυγες δίδαξαν σε όλους μας αξιοπρέπεια ,ήθος, αλληλεγγύη .
.

Ο πυρρίχιος χορός των Ποντίων και η πυρρίχη των Σπαρτιατών

Μια  ακομη  αποδειξη  της ενοτητας του Ελληνισμου !!

Posted by Ιωάν. Παρίσης

                                                        

Γράφει ο Δρ. Ιωάννης Παρίσης

Στο βιβλίο του ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ, ο Γιώργος Μπαγανάς, από τη Θεσσαλονίκη, καταγράφει και τη σχέση του αρχαίου χορού πυρρίχη με τον χορό πυρρίχιο των Ποντίων.

Η σελίδα 51 του βιβλίου (παρακατω) είναι αφιερωμένη στο θέμα αυτό, με τεκμηρίωση την παράσταση που υπάρχει σε αρχαίο αγγείο που βρέθηκε στο ιερό του Απόλλωνα στις Αμύκλες (αρχαίος οικισμός, 5 χλμ. νοτίως της Σπάρτης, στην περιοχή του σημερινού Σκλαβοχωριού).

Ο Γιώργος Μπαγανάς, που διαθέτει εξαιρετικό ταλέντο σχεδιαστή, δούλεψε περισσότερο από δυο χρόνια, επισκεπτόμενος μουσεία και αρχεία, φωτογραφίζοντας και καταγράφοντας λεπτομέρειες, για τη συγκέντρωση των στοιχείων. Έτσι απέδωσε με λεπτομέρεια και ιστορική ακρίβεια όλο τον βίο των αρχαίων Σπαρτιατών (πολιτικό, οικογενειακό, πολεμικό, κλπ.).
Στην  παρακατω  εικόνα δειτε και στη συνεχεια μπορείτε να διαβάσετε το κείμενο.

https://parisis.wordpress.com/

ΠΕΡΙ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΠΟΝΤΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ !

Θέματα Ελληνικής Ιστορίας

---

Ανιστόρητες οι δηλώσεις Φίλη για την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου! γράφει ο Φιλίστωρ Χωρίς ιδιαίτερη έκπληξη διάβασα σήμερα τις δηλώσεις του κ Φίλη σχετικά με την άρνηση του για την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Δεν μου προξένησε έκπληξη καθώς ο ίδιος εμπιστεύεται τις επιστημονικές απόψεις που έχουν εκφραστεί από την κα Μαρία Ρεπούση και τον κ. Αντώνη Λιάκο όπως συνοπτικά εκφράζονται στο ακόλουθο σύνδεσμο (http://www.chronosmag.eu/). Η ομάδα αυτή προσπαθεί να πείσει ότι δεν υπήρξε γενοκτονία όπως περιγράφεται στο νομικό πλαίσιο του όρου, αλλά υπήρξαν κάποιες εκτοπίσεις, κάποιες ακρότητες του Τουρκικού στρατού χωρίς κεντρικό σχεδιασμό, εγκλήματα που είχαν προσωπική διάσταση κτλ. Οι θέσεις αυτές όμως, εκτός του γεγονότος ότι έρχονται σε αντίθεση με την ομόφωνη αναγνώριση της ποντιακής γενοκτονίας από την Ελληνική Βουλή το 1994 και ταυτίζονται με τις επίσημες θέσεις του Τουρκικού κράτους είναι και ανιστόρητες η για την ακρίβεια αντιεπιστημονικές.  Διαβάστε περισσότερα »

Η προδοσία των Ποντίων λίγο πριν τη σφαγή από τον Κεμάλ !!!

ΘΕΜΑ: Μέγας προδότης ο δήθεν "εθνάρχης" Βενιζέλος, και η προδοσία των Ποντίων λίγο πριν τη σφαγή από τον Κεμάλ !!!

Μέγας προδότης ο δήθεν "εθνάρχης" Βενιζέλος, και η προδοσία των Ποντίων λίγο πριν τη σφαγή από τον Κεμάλ !!!    σ.σ.ΠΑΣΠΑΡΤΟΥ: Ο "εθνάρχης" Βενιζέλος το 1918 στη συνδιάσκεψη ειρήνης του Παρισιού το Δεκέμβρη του 18' δηλώνει υπέρ της ενσωμάτωσης του Πόντου στην...Αρμενία!!!, ενώ κατά τη διάρκεια του λυτρωτικού πολέμου του Ελληνικού Στρατού στην αιώνια Ελληνική γη (Ιωνία) ευθαρσώς και χωρίς ντροπή δηλώνει στον αμερικάνο Πρόεδρο Ουίλσον ότι κατόρθωσε!!!! να.... αποτρέψει του Πόντιους από ένοπλο αγώνα. Αυτός ήταν ο ΠΡΟΔΟΤΗΣ Βενιζέλος... Απέτρεψε τους Έλληνες του Πόντου να πολεμήσουν ενάντια του Κεμάλ και ίσως να αποφεύγονταν η Μικρασιατική Καταστροφή και στη συνέχεια οι σφαγές των Ελλήνων Χριστιανών της Καππαδοκίας και της Μικράς Ασίας από τους μογγόλους... Διαβάστε για τον "Εθνάρχη" και φρίξτε με τα... "κατορθώματά" του.. "Έχουμε στρατό 20.000 ανδρών για να χτυπήσουμε τον Κεμάλ", γράφουν σε υπόμνημα τον Ιανουάριο του 1920, με τις πρώτες μάχες στη Μικρά Ασία, οιΈλληνες του Πόντου. ΤΕΤΟΙΕΣ ΜΕΡΕΣ του ‘22 ολοκληρωνόταν η.... καταστροφή του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας. Ο στρατός επέστρεφε στη βάση του, οι Τούρκοι κυνηγούσαν και σκότωναν τους Ελληνες και οι φωτιές έζωναν τα σπίτια τους στη Σμύρνη (κάποιοι ιστορικοί αναθεωρητές τους θέλουν να «συνωστίζονται» στα πλοία για να έρθουν στπν Ελλάδα... Προφανώς για διακοπές...). Σήμερα, σχεδόν 90 χρόνια μετά, θα αποκαλύψουμε ένα ξεχασμένο υπόμνημα, που έστειλε στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο τον Ιανουάριο του 1920 η Επιτροπεία των Ποντίων. Ζητούσε την άδειά του να επιτεθεί στον Κεμάλ, δημιουργώντας δεύτερο μέτωπο, για να δέχεται μικρότερη αντίσταση ο ελληνικός στρατός στην κεντρική Μικρά Ασία. Το υπόμνημα είναι αποκαλυπτικό. Παραδόθηκε τον.... Γενάρη του 1920 στον ίδιο τον Βενιζέλο όταν βρισκόταν στο Παρίσι και έθετε στη διάθεση του μαχόμενου ελληνικού στρατού ισχυρή δύναμη 20.000 στρατιωτών, περίπου δύο μεραρχιών, για να χτυπήσουν τον Κεμάλ στη Σεβάστεια. Αλλά ας δούμε σημεία του ιστορικού αυτού υπομνήματος: Το υπόμνημα «Προς τον Εξοχώτατον Πρόεδρον της Ελληνικής Κυβερνήσεως κ. Ελευθέριον Βενιζέλον, εις Παρισίους. Εξοχώτατε, εθεωρήσαμεν σκόπιμον να υποβάλωμεν Υμίν συνημμένως υπόμνημα, όπερ η Επιτροπεία των εν Ελλάδι Ποντίων απέστειλεν εις το Γενικόν Επιτελείον. Προέλασις δυνάμεως είκοσι χιλιάδων ανδρών ως εκείνης την οποίαν, κατά μετρίους υπολογισμούς είναι εις θέσιν καλώς εφοδιαζόμενος και εξοπλιζόμενος να παρατάξη εις πρώτην στιγμήν ο Πόντος δύναται να απασχολήση σοβαρώς τον εις Σεβάστειαν συγκεντρούμενον στρατόν του Κεμάλ Είναι γνωστόν ότι η Σεβάστεια αποτελεί σπουδαίαν δράσιν του κεμαλισμού. Η από Αμισόν εις Σεβάστειαν αμαξιτή οδός είναι εις την διάθεσιν ημών, δεδομένου ότι ο Κεμάλ απέσυρε τελευταίως πάσας τας δυνάμεις αυτού εκ της περιφερίας ταύτης. Επιτυχής προέλασις προς την διεύθυνσιν ταύτην αποκόπτει τπν υποχώρησιν του πρός δυσμάς δρώντος στρατού. Πάντα ταύτα θα επέφερον ευθύς αμέσως σοβαρόν αντιπερισπασμόν εις τας δυνάμεις του Κεμάλ εξ ού προφανές ότι θα επωφεληθή ο ημέτερος στρατός... Το υπόμνημα τούτο αποστέλλομεν Υμίν διά του κ. Ι Θιάκη, εντεταλμένου να υποβάλη Υμίν και προφορικώς τας επί τούτω ιδέας ημών. Αθήναι24/1/1920 Ο Πρόεδρος Χ. Καλαντίδης Ο Γραμματεύς Κ. Κανσήζ» Και προς τον Στρατό Υπήρχε και άλλο υπόμνημα προς το Γενικό Επιτελείο Στρατού, που έδινε λεπτομερή στοιχεία για τη συγκρότηση και τις διαθέσιμες δυνάμεις του ποντιακού στρατού όπως: «Εις την περιφέρειαν Αμασείας 4.000 άνδρες έχουν τα όπλα των και είναι οργανωμένοι εις τα ελληνικά χωρία» και «ο στρατηγός Ανανίας του ρωσικού στρατού, Πόντιος την καταγωγήν, ως ο ίδιος εδήλωσεν εις την καθ’ ημάς Επιτροπείαν, δύναται να ανασυντάξη εντός βραχυτάτου χρονικού διαστήματος την μεραρχίαν ταύτην με δύναμιν 10.000 ανδρών». Αδιαφόρησε Δυστυχώς ο Βενιζέλος ή αδιαφόρησε ή αγνόησε σκοπίμως την πρότασή τους. Αν γινόταν αποδεκτή, ίσως η έκβαση της μικρασιατικής εκστρατείας να ήταν διαφορετική και ο Ελληνισμός να μην υφίστατο την ήττα, την ταπείνωση και τον ξεριζωμό.. Σύμμαχοι όλοι οι μη μουσουλμάνοι ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΕΙΝΑΙ και το σημείο στο οποίο η Επιτροπεία των Ποντίων τονίζει τους δεκάδες μη μουσουλμάνους συμμάχους που θα στηρίξουν την εκστρατεία κατά του Κεμάλ: «…Προ Ποντίων βαδιζόντων κατά του Κεμάλ δεν θα μείνουν απλοί θεαταί οι Αρμένιοι, αλλά κυρίως οι Κιρκάσιοι και οι Κιζηλμπάσηδες της Σεβαστείας, ούτε οι Χριστιανοί Λαζοί, ούτε οι Σταυριώται και διάφοροι άλλοι μουσουλμανικαί αλλά μη τουρκικοί φυλαί, οι οποίοι τα προς τους Έλληνας αισθήματά των πολλάκις και εμπράκτως εξεδήλωσαν...». http://epanellinismos.com/index.php?option=com_kunena&func=view&id=27197&catid=85&Itemid=2&lang=el

Οι Έλληνες γηγενείς αντιμετώπισαν τους μικρασιάτες σαν ξένους εισβολείς.

Οι πρόσφυγες στήν Ελλάδα, οι τότε «τουρκόσποροι» τά σημερινά μας αδέλφια

Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν περί τους 1.500.000 πρόσφυγες.

Οι 400.000 περίπου προέρχονταν από το μικρασιατικό Πόντο, οι 250.000 από την Ανατολική Θράκη και οι υπόλοιποι από τη Δυτική Μικρά Ασία και την Καππαδοκία. Περίπου 70.000 πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στη Σοβιετική Ένωση, στις ήδη υπάρχουσες ελληνικές κοινότητες.
 

Τού Βλάση Αγτζίδη

Στην Ελλάδα οι πρόσφυγες πέρασαν από τις εξευτελιστικές διαδικασίες των λοιμοκαθαρτηρίων της Μακρονήσου, του Χαρμάν Κιοϊ κ.ά. Με βάση τα στοιχεία της Κοινωνίας των Εθνών, σε πολλές περιοχές της νέας τους εγκατάστασης κατά τα πρώτα χρόνια πέθανε από τις κακουχίες το 20% των προσφύγων, ενώ αντιστοιχούσε 1 γέννηση σε 3 θανάτους.

Η άφιξη των προσφύγων στη Ελλάδα προκάλεσε γενική κρίση. Ο αρχικός εκνευρισμός που ένοιωσαν οι ντόπιοι για τους πρόσφυγες πήρε σύντομα τη μορφή εχθρότητας. Οι πρόσφυγες αντιμετώπισαν πραγματικό μίσος από τους ντόπιους.

Ο Μάρκος Βαμβακάρης, Σκυριανός στην καταγωγή, περιέγραψε θαυμάσια την κατάσταση αυτή:

«Έμενε ο κόσμος στα βαγόνια των σιδηροδρόμων. Έμενε εκεί που είχε καμιά αποθήκη εγκαταλειμμένη. Τσαντήρια κάνανε. Καταστροφή, μεγάλη καταστροφή. Να μην ξαναδούν τα μάτια μας τέτοια πράγματα. Το τι τραβήξανε αυτοί οι άνθρωποι δεν λέγεται. Ατιμαστήκανε. Γίνανε χάλια, χάλια, χάλια. ’σε που ήταν ατιμασμένοι από κει με τους Τούρκους που τους καταδιώκανε. Και κατόπιν εδώ που ήρθανε τα ίδια. Προσπαθήσανε, κάνανε χίλια δυό να βρίσκουνε το ψωμί τους, μέχρι να βρουν ένα σπίτι να κάτσουνε. Αν ένας πατέρας είχε πέντε-έξη παιδιά και κορίτσια, άλλα άρπαγε ο ένας από δω, άλλα ο άλλος από κει.

Καταστροφή μάνα μου… Και οι ντόπιοι δεν τους έβλεπαν με καλό μάτι. Αλλά τους βρίζανε. Χίλια δυό. Φύγετε από δω ρε! Πηγαίνετε παρά πέρα. Δεν τους κοιτάζανε. Δεν είχαν την αγάπη να πουν για στάσου, συγγενείς μας είναι, Έλληνες πραγματικοί. Να τους αγκαλιάσουμε. Δεν έγινε αυτό το πράμα, εγώ δηλαδή τι είδα. Μπορεί αλλού. Ήθελαν να τους κλέψουνε οι κλεφταράδες που ήταν εδώ πέρα. Ν’ αρπάξουν ό,τι είχαν. Να τους κλέψουνε, να τους γελάσουνε. Απατεώνες.»

Η σύγκρουση ντόπιων και προσφύγων, θέτει τη σφραγίδα της σ’ όλη την επόμενη περίοδο.

Οι γηγενείς αμφισβητούν την ίδια την ελληνικότητα των προσφύγων. Ο τότε εισαγγελέας Βαζούρας έγραψε: «Η βρισιά τουρκόσπορος μαζί με σωρό ανάλογες βρισιές, όπως σκατοουγλούδες, παληοαούτηδες κ.λπ. ήταν στην ημερήσια διάταξη, από ανώτερα και κατώτερα κυβερνητικά όργανα…» 

Το χάσμα ενισχύθηκε και συντηρήθηκε από τον άγριο οικονομικό ανταγωνισμό. τόσο στην ιδιοποίηση της γης, όσο και στις εμπορικές δραστηριότητες.»

Επιβίωση και εξέλιξη αυτής της αρχικής στάσης αποτελούν σήμερα τα λεγόμενα ποντιακά ανέκδοτα, για τα οποία ο Ηλίας Πετρόπουλος: «Οι Ελλαδικοί νεοέλληνες δεν συμπαθούν τους πρόσφυγες. Και ακριβώς τα αντιποντιακά ανέκδοτα, που σήμερα κυκλοφορούν, εκφράζουν (σε τελική ανάλυση) την αντιπάθεια των γηγενών κατά της πολυπληθέστερης προσφυγικής ομάδας που εγκαταστάθηκε στη χώρα μας».

Συνομωσία σιωπής

Η εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα σήμαινει την μαζική προλεταριοποίησή τους και κατά συνέπεια την πολιτική τους περιθωριοποίηση. Το αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης ήταν η επικράτηση της βούλησης όλων των Ελλαδικών κομμάτων (από την άκρα Δεξιά έως την άκρα Αριστερά) για αποσιώπηση των τραγικών γεγονότων, εξαφάνιση της προσφυγικής ιστορικής μνήμης και βαλκανιοποίησης των προσφύγων.

Οποιοσδήποτε νηφάλιος παρατηρητής των γεγονότων θα περίμενε να έχουν τα μικρασιατικά ιδαίτερη θέση στη συλλογική μνήμη των νεοελλήνων, καθώς και στη γνώση που αναπαράγεται μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας στη σύγχρονη Ελλάδα. Συμβαίνει όμως ακριβώς το αντίθετο, δημιουργούντας εύλογα ερωτήματα για τα βαθύτερα αίτια. Μερικά συμπεράσματα αυτής της αναζήτησης είναι ότι η αποσιώπηση υπήρξε το αποτέλεσμα της οριστικής κυριαρχίας των ελλαδικών ομάδων στο έθνος-κράτος των Ελλήνων.

Οι πολυάριθμοι Έλληνες από το μικρασιατικό και τον ανατολικοθρακικό χώρο, που ανέρχονταν στο 35% περίπου του συνολικού πληθυσμού της Ελλάδας, ενσωματώθηκαν ως πρόσφυγες στην κοινωνική δομή. Κατά συνέπεια, ήταν αδύνατο να διεκδικήσουν ειρηνικά οποιοδήποτε μερίδιο συμμετοχής στο έθνος-κράτος, ως ομάδες με σαφή συνείδηση της καταγωγής τους. Από την άλλη, οι ελλαδικές ομάδες εξουσίας, οι οποίες είχαν αποτύχει στον αποτελεσματικό χειρισμό της μικρασιατικής κρίσης, αντιμετώπισαν την πρόκληση της στερέωσης της εξουσίας τους, που αμφισβητούνταν έντονα εκ των πραγμάτων. Εξ άλλου είχαν βγει κερδισμένες από τη Μικρασιατική Καταστροφή, με την ανάθεση σ΄ αυτές, με τη συνθήκη της Λωζάννης, της διαχείρισης των ανταλλάξιμων μουσουλμανικών περιουσιών. Έτσι, οι κυρίαρχες ομάδες και τα κόμματα εξουσίας, βρέθηκαν να ελέγχουν μια τεράστια περιουσία.

Στα κίνητρα που οδήγησαν στην αποσιώπηση, μπορούν να συμπεριληφθούν οι πολιτικές αποφάσεις για κλείσιμο του μικρασιατικού ζητήματος, μια απόφαση με την οποία οι μικρασιάτες πρόσφυγες διαφωνούσαν ριζικά και μαχητικά, και η αλλαγή των προτεραιοτήτων στην εξωτερική πολιτική. Η Τουρκία γινόταν πλέον ο απαιραίτητος σύμμαχος στην περιοχή, με τη μεσολάβηση του Μουσολίνι κατ’ αρχάς. Στη συνέχεια, όταν ο εξωτερικός εχθρός εντοπίστηκε στο Βορρά, η Τουρκία έγινε πολύτιμος σύμμαχος στα νατοϊκά πλαίσια. Έτσι, η ιστορική μνήμη των προσφύγων θα έπρεπε να εξοβελιστεί. Οι ίδιοι οι πρόσφυγες θα έπρεπε να αλλοτριωθούν και να ελλαδιτοποιηθούν. Σε μεγάλο βαθμό το μοντέλο αυτό πέτυχε.

hri.org

Οι Έλληνες γηγενείς αντιμετώπισαν τους μικρασιάτες σαν ξένους εισβολείς, όπως και τους σημερινούς μετανάστες, δηλαδή σαν ανεπιθύμητους που έχουν έρθει με κακές προθέσεις για τους ντόπιους. Στην πραγματικότητα, την οποία αργήσαμε να αναγνωρίσουμε, είχαν έρθει καταδιωκόμενοι και για λόγους επιβίωσης.

Διαβάστε επίσης

Πρόσφυγες του ’22 στη «μητέρα-πατρίδα»

Η αντιμετώπιση των προσφύγων. Οι δικοί μας Παλαιστίνιοι

Επιμέλεια :Mkampouraki

Video:Mηχανή του χρόνου
https://lefterianews.wordpress.com/