Μετέωρα: Το μοναστήρι της Υπαπαντής του Χριστού «Σκαρφαλωμένο» στον Απόκρημνο Βράχο

 Κώστας Σάμαρας

Ένα μοναδικό μοναστήρι, που «κόβει» την ανάσα

By Leon Vonk shutterstock

Ανάμεσα στους ναούς και τα μοναστήρια που πανηγυρίζουν σήμερα, τη μεγάλη ημέρα της Υπαπαντής του Χριστού, είναι και αυτό των Μετεώρων. Ένα μοναστήρι κτισμένο στην άκρη ενός απόκρημνου βράχου, που περισσότερο μοιάζει με «αετοφωλιά» και μπορεί κανείς να το προσεγγίσει μόνο από ένα χωματόδρομο ή με πεζοπορία, ενώ παλιά το ανέβασμα γινόταν από μια κρεμαστή ξύλινη σκάλα.

By Paul Barron shutterstock

Η ιερά μονή Υπαπαντής ή της Αναλήψεως του Χριστού, μετόχι της Ιεράς Μονής Μεγάλου Μετεώρου (Μεταμορφώσεως) ανήκει στα αναστηλωμένα παλαιά μοναστήρια των Μετεώρων. Βρίσκεται χτισμένη ψηλά σ’ ένα σπήλαιο στην άκρη ενός απόκρημνου βράχου, σε ύψος εβδομήντα μέτρων.

By Zebra-Studio shutterstock

Η Υπαπαντή στα Μετέωρα

Κατασκευάστηκε λαξευτή σκάλα

Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία τα καντήλια της Ιεράς Μονής Υπαπαντής έμειναν σβηστά για πολλά χρόνια, έως ότου ο δραστήριος μητροπολίτης Τρίκκης και Σταγών, Πολύκαρπος το έτος 1930, φρόντισε για την ανακατασκευή λαξευτής σκάλας, με αποτέλεσμα να γίνει πολύ ευκολότερη η άνοδος στο συγκεκριμένο σπήλαιο.

omorfhzwh

Μάλιστα, το Μάιο του 1948, εξαιτίας της διάβρωσης, έπεσε ένα μεγάλο τμήμα βράχου, με συνέπεια να γίνει πιο προσιτό το σπηλαιώδες μοναστήρι. Σήμερα η συγκεκριμένη λαξευτή σκάλα αριθμεί εκατό σκαλιά.

omorfhzwh

Σε ιστορικά κείμενα αναφέρεται ότι το μοναστήρι ήταν κτισμένο σε δύο μικρές σπηλιές, που τις χώριζε όγκος ενός μέτρου προς το βάραθρο. Μάλιστα, όπως τονίζεται, η άνοδος γινότανε με μια ανεμόσκαλα με εξήντα σκαλιά.

omorfhzwh

Ο ναός της μονής

Αξίζει να αναφερθεί ότι η μονή της Υπαπαντής, είναι κτισμένη ψηλά σε κοιλότητα βράχου στο βορειότερο τμήμα της περιοχής των Μετεώρων. Στην ανατολική πλευρά του ίδιου βράχου βρίσκονται τα ερείπια της μονής του Αγίου Δημητρίου. Ο κυρίως ναός είναι μόνοκλιτος, σταυρεπίστεγος βασιλική και είναι από τους παλαιότερους ναούς του τύπου αυτού.

By Vladimir Melnik shutterstock

Η μονή δεν ακολουθεί την καθιερωμένη διάταξη στην ανάπτυξή της, αλλά αναπτύσσεται με τον καιρό ανάλογα με τις ανάγκες της. Ο ναός αρχικά τοποθετήθηκε κοντά στην είσοδο.

By Leon Vonk shutterstock

Αργότερα, όμως, η είσοδος μεταφέρθηκε αναγκαστικά και ο ναός βρίσκεται πλέον μακριά από αυτήν. Πρόκειται για μονή που κατοικήθηκε κατά διαστήματα από λίγους μοναχούς, οι οποίοι εκμεταλλεύτηκαν κατά το δυνατόν την υπάρχουσα επιφάνεια και την αύξησαν με την δημιουργία προεξοχών.

By Roy Pedersen shutterstock

Ιστορική εξέλιξη

Η ιερά μονή της Υπαπαντής άρχισε να παρακμάζει στις αρχές της οθωμανικής κυριαρχίας. Στο «Χρονικόν των Μετεώρων» (γραμμένο το 1529) αναφέρεται η πληροφορία ότι αρκετά ησυχαστικά μονύδρια βρίσκονταν στα χέρια κοσμικών και αφανίζονταν. Επί ογδόντα έξι χρόνια την Υπαπαντή λυμαίνονταν με ληστρικό τρόπο μία συγκεκριμένη οικογένεια, στην οποία γίνεται και αναφορά.

By Richard Cavalleri shutterstock

Στις αρχές του 17ου αιώνα η μονή της Υπαπαντής ανήκει ως κελί πλέον στο Μεγάλο Μετέωρο. Δύο δεκαετίες αργότερα «οι εν Υπαπαντή του Κυρίου» πατέρες με καθηγούμενο τον ιερομόναχο Χριστόδουλο συνυπογράφουν δέκατοι στην σειρά στην ζητεία των μετεωρικών μοναστηριών προς τον ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας Ιωάννη Βασίλειο Lupu(1634 – 1653). Ωστόσο, κατά τα τέλη του 18ου αιώνα επί ηγουμένου Συμεών το μοναστήρι αυτό παρουσίασε νέα άνθηση και σε αριθμό πατέρων και σε κτήματα.

By Richard Cavalleri shutterstock

Παρακολουθήστε τα Μετέωρα από ψηλά στα υπέροχα βίντεο που ακολουθούν

[πηγή

]https://newsthessaloniki.gr/meteora-to-monastiri-tis-ypapantis-toy-christoy-skarfalomeno-ston-apokrimno-vracho/

Η ξεχωριστή και σπάνια συλλογή της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου

Vasilis Sobolos  ΝΕΑ



Ξεχωριστή, πλούσια και σπουδαία είναι η συλλογή της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου ή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος όπως ονομάστηκε λίγο αργότερα, στη μοναστική πολιτεία των Μετεώρων, η οποία εκτός από τις σπάνιες φορητές εικόνες, και τις μοναδικές τοιχογραφίες, συμπληρώνεται από τα 640 χειρόγραφα, έγγραφα και βιβλία που χρονολογούνται από τον 9ο έως και τον 19ο αιώνα.

Πρόκειται για στοιχεία εργασίας της προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Τρικάλων Κρυσταλλίας Μαντζανά, για το εν λόγω μοναστήρι, το οποίο , όπως λέει στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, αποτελεί σταθμό ή μάλλον αφετηρία του οργανωμένου μετεωρίτικου μοναχισμού. Εδώ φυλάσσονται σπάνιες φορητές εικόνες, όπως το δίπτυχο των παλαιολόγειων χρόνων όπου στο ένα φύλλο απεικονίζεται η Παναγία και στο άλλο ο Χριστός ως ΄Ακρα Ταπείνωση. Μοναδικό θέμα στην ιστορία της χριστιανικής τέχνης, όπου στο πρόσωπο της Παναγίας αποτυπώνεται διακριτικά η συγκρατημένη οδύνη και ο εσωτερικός πόνος και γενικά τα πρόσωπα αποπνέουν μια ευγένεια.

Ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία του Μεγάλου Μετεώρου έχουν δύο εικόνες που δώρισε η Μαρία Παλαιολογίνα μετά το 1372 και πριν από το 1384 με επιγραφή Μαρία ευσεβεστάτη βασίλισσα Αγγελίνα Δούκενα η Παλαιολογίνα. H βασίλισσα απεικονίζεται γονατισμένη μικροσκοπική κάτω αριστερά. Κι αυτή η εικόνα προέρχεται από δίπτυχο και στο άλλο φύλλο εικονιζόταν ο Χριστός και ο σύζυγός της δεσπότης των Ιωαννίνων Θωμάς Πρελούμπιτς όπως επιβεβαιώνει το σωζόμενο αντίγραφο στον καθεδρικό ναό της Cuenca.

Σπουδαία είναι, σύμφωνα με την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων, η παλιά Τράπεζα της μονής, ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα του 1557, ένα ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό οικοδόμημα που με πέντε κίονες χωρίζεται σε δύο κλίτη και κοσμείται με πλινθόκτιστα τόξα, σταυροθόλια και θόλους. Σήμερα αποκαταστημένη, αναπαριστά ακριβώς τη λειτουργία με όλα τα χρηστικά και λειτουργικά σκεύη.


Το παλιό γηροκομείο-νοσοκομείο, που κτίσθηκε το 1572 με επίσης ιδιάζουσα αρχιτεκτονική, είναι διώροφο με περίτεχνη πλινθόκτιστη οροφή του ισογείου με κεντρικό θόλο που την ανωδομή του βλέπει ο επισκέπτης στον πάνω όροφo.

Η μονή αυτή είναι η παλαιότερη, μεγαλύτερη και επισημότερη από τις υπάρχουσες σήμερα μετεωρικές μονές γιατί όπως είναι σκαρφαλωμένη πάνω στον επιβλητικό της βράχο, κυριαρχεί με τη θέση και τον όγκο της ανάμεσα στο μοναστικό συγκρότημα των Μετεώρων.

Πότε όμως ιδρύθηκε; Σύμφωνα με την κ. Μαντζανά, ιδρύθηκε λίγο πριν τα μέσα του 14ου αιώνα από τον όσιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη, ο οποίος υπήρξε και ο πρώτος κτήτορας της μονής και οργανωτής συστηματικής μοναστικής κοινότητας. Ο κατά κόσμο Ανδρόνικος μετά από πολλές περιπλανήσεις και αναζητήσεις σε Κωνσταντινούπολη, Κρήτη και Άγιο Όρος είχε ως τελικό σταθμό το Μεγάλο Μετέωρο. Ο βράχος του Στύλου όπου εγκαταστάθηκαν αρχικά οι μοναχοί Γρηγόριος και ο Αθανάσιος δεν επαρκεί για την ανήσυχη φύση του Αθανασίου, ο οποίος οδηγείται στο βράχο, το λεγόμενο Πλατύ Λίθο ή Πλατύλιθο, που ο ίδιος αποκαλεί Μετέωρο, ονομασία η οποία έμελλε να καθιερωθεί έκτοτε, να διατηρηθεί δια μέσου των αιώνων, να γενικευτεί στο σύνολο των γύρω μοναστηριών και βράχων και να ξεπεράσει πολύ τα όρια του ελλαδικού χώρου.

Στα μέσα του 14ου αι. κτίζει τον μικρό ναό, που σήμερα αποτελεί το ιερό του καθολικού της μονής, που αγιογραφείται στα 1483 και οι τοιχογραφίες αποτελούν ένα λαμπερό ζωγραφικό σύνολο, που αντιπροσωπεύει την τέχνη των τελευταίων παλαιολόγειων χρόνων, λίγο μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Μαντζανά, προσθέτοντας: «Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παράσταση του Χριστού Αναπεσόντα, που νοηματικά ανήκει στον λειτουργικό κύκλο. Απεικονίζεται σε μικρή ηλικία ξαπλωμένος νωχελικά , η Παναγία το σκεπάζει και ένας άγγελος ή κρατά τα σύμβολα του Πάθους ή παίζει λύρα όπως στην παράσταση του νέου καθολικού της ίδια μονής».

Άμεσος διάδοχός του και δεύτερος κτήτορας της μονής ήταν ο πρώην βασιλεύς Ιωάννης Ούρεσης ο Παλαιολόγος, ο οποίος στα 1372 με 1373, κατέφυγε στη Μονή του Μεγάλου Μετεώρου, έγινε μοναχός Ιωάσαφ .Στα 1544/45, επεκτάθηκε ο  αρχικός  ναός  ακολουθώντας τον αθωνίτικο τύπο. Επιγραφή αναφέρει ότι το αξιολογο ως προς την τέχνη ζωγραφικό σύνολο, φιλοτεχνήθηκε το 1552, αλλά ο αγιογράφος κράτησε την ανωνυμία του. Μελετητές το αποδίδουν στον Θεοφάνη, τον μεγάλο Κρητικό ζωγράφο άλλοι σε μαθητές του και άλλοι στον ζωγράφο Τζώρτζη που το 1557 αγιογραφεί την Μονή Δουσίκου.

Από το νέο καθολικό, προσθέτει επίσης η ίδια, σημειώνουμε την παράσταση της Σταύρωσης με δύο άλλα επεισόδια τους νεκρούς που ανασταίνονται και τον διαμελισμό των ιματίων από μικρά παιδιά, και πάλι η παράσταση του Αναπεσόντα που τοποθετείται στα περισσότερα μνημεία σε περίοπτη θέση.

Σε μια επίσης σημαντική παράσταση εικονίζεται ο Αγ. Ιωάννης ο Θεολόγος, να στοχάζεται και ο μαθητής του ο Πρόχορος συγγράφει το ευαγγέλιο.

Όλες οι παραστάσεις προβάλλονται ως αυτοτελή επεισόδια, σαν πίνακες με μια κόκκινη ταινία να τις διαχωρίζει. Λάμψη και ποικιλία χρωμάτων συνδυάζονται με την τελειότητα της εκτέλεσης, εξηγεί η κ. Μαντζανά.

Λάμψη και χρώμα δεν δίνουν μόνον οι τοιχογραφίες αλλά και οι εικόνες του τέμπλου που χρονολογούνται 16ο με 17ο αι. Δύο αντιπροσωπευτικά δείγματα, η Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα και γύρω της σκηνές από τον Ακάθιστο ΄Υμνο και ο Αγ. Ιωάννης ο Πρόδρομος με σκηνές από τη ζωή του.

Για να καταλήξει τονίζοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Αυτός ο μετεωρίτικος πλούτος με τη φυσική ποικιλομορφία του οικοσυστήματος αντικατοπτρίζει την εξέχουσα οικουμενική αξία βάσει της οποίας έχουν εγγραφεί τα Μετέωρα, αιωρούμενα στον αέρα, όπως είναι η σημασία της λέξης, στον κατάλογο της UNESCO».

(Πηγή φωτογραφιών: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Πηγή: newsbeast.gr

Βίος του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημών Δανιήλ του εκ Τσιοτίου

Αυτός ο ουράνιος άνθρωπος και επίγειος Άγγελος εβλάστησε στο Τσιότι,σ ένα μικρό χωριό του θεσσαλικού κάμπου,την σημερινή Φαρκαδόνα.

Οι γονείς του,άνθρωποι φτωχοί,εργατικοί και πάνω απ’όλα πιστοί και ενάρετοι χριστιανοί προσπάθησαν με κάθε τρόπο και μέσο να εμφυσήσουν στο παιδί τους το θείο φόβο,την τήρηση των εντολών του θεού και την αγάπη στην πατρίδα.

Η οικογενιεακή προσευχή,οι βίοι των αγίων της εκκλησίας μας αλλά και η γνήσια χριστιανική ζωή τους,βοήθησαν τον Όσιο να αγαπήσει τον Κύριο και την εκκλησία Του.

Με τους γονείς του πήγαινε πολλές φορές στα γύρω μοναστήρια,όπως της Ζωοδόχου Πηγής,του ΄Αϊ-Δημήτρη,του Άϊ-Γιάννη του Θεολόγου…

Η αγία ζωή των πατέρων που ασκούνταν σ΄αυτά,άναψε μέσα του την επιθυμία να μονάσει.Το πύρωμα αυτό της καρδιάς του μετά από προσευχή το γνώρισε στους γονείς του.Αυτοί σαν πιστοί χριστιανοί θεώρησαν την κλίση του παιδιού τους σαν ιδιαίτερη ευλογία του Θεού στο σπίτι τους.

Στο χωριό τους ερχόταν κατά καιρούς μοναχοί από τα μοναστήρια των Μετεώρων.Οί συζητήσεις μαζί τους και το παράδείγμα τους ,τον οδήγησαν στο Πέτρινο δάσος.

Ο πανύψηλος βράχος του Μεγάλου Μετεώρου τράβηξε την προσοχή του.

Μετά από ένα κοπιαστικό ανέβασμα πάτησε το βράχο του Αγίου Αθανασίου του Μετεωρίτου.

Οι Πατέρες τον υποδέχθηκαν με ειληκρινή αγάπη.

Μετά από κάμποσες ημέρες πήρε την απόφαση΄ «εδώ θα μείνω,να αγωνιστώ,να καθαρίσω τον έαυτό μου από τα πάθη,να εργαστώ για την σωτηρία της ψυχής μου».

Αφού δοκιμάσθηκε στις διακονίες και γυμνάσθηκε καλά στην άσκηση μετά την κεκανονισμένη δοκιμασία που κράτησε τρία χρόνια,σύμφωνα με τους θείους θεσμούς.ενεδύθη το μέγα και αγγελικό σχήμα των μοναχών.

Ο Όσιος Δανιήλ κάνοντας υπακοή στον ηγούμενο και την αδελφότητα πέρασε σχεδόν από όλα τα διακονήματα.Εκτός από την αρετή της υπακοής,ο Όσιος καλλιέργησε την αρετή της σιωπής και της προσευχής και ιδιαίτερα της νοεράς προσευχής.Τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελεήσόν με» δεν έλειπαν καθόλου από το μυαλό και χείλη του.

Όπως τον καθένας μας ο πονηρός δεν τον αφήνει ήσυχο αλλά συνεχώς τον πειράζει και προσπαθεί να τον ρίξει στην αμαρτία,το ίδιο έκανε και με τον Όσιο.

Σε αυτούς τους πειρασμούς αλλά και σε άλλους που επέτρεπε ο Θεός για να φανεί η αρετή του κατάφευγε πάντα στην προσευχή,στο πετραχήλι του γέροντα και στα μυστήρια της εκκλησίας μας.

Η εξομολόγηση, το ιερό ευχέλαιο και η Θεία Κοινωνία του έδιναν την δύναμη να βγαίνει πάντοτε νικητής στις επιθέσεις του πονηρού.

Μιά ζεστή μέρα του καλοκαιριού τα σήμαντρα της μονής κτύπησαν πένθημα.Οι Πατέρες λυπημένοι γιατί έχασαν έναν μεγάλο αγωνιστή του πνεύματος,παρέδωσαν το σώμα του με τις καθιερωμένες ευχές στη γή απ’όπου και προήλθε.Όταν μετά από χρόνια έγινε η εκταφή,η αγία του κάρα καθώς και τα άλλα ιερά του λείψανα ευωδίαζαν και ήταν κίτρινα,χαρακτηριστικό γνώρισμα ότι η ψυχή του κοιμηθέντος ευαρέστησε εξαίρετα στον Θεό

Την αγία του κάρα οι πατέρες την τοποθέτησαν μέσα σε λειψανοθήκη κι από τότε αποτελεί ιερόν κειμήλιον του Μεγάλου Μετεώρου.Εκεί φυλάσσεται η τιμία κάρα του σε επίχρυση λειψανοθήκη με την επιγραφή:

+ ΔΑΝΙΗΛ ΜΕΤΕΟΡ ΤΟΥ

ΚΑΙ ΕΚ ΤΖΙΟΤΙΟ. 1786

Η μνήμη του Οσιού Δανιήλ εορτάζεται στις 16 Αυγούστου.Κάθε χρόνο το απόγευμα του Σαββάτου της Α’εβδομάδας των Νηστειών η αγία του κάρα μεταφέρεται στη γενέτειρά το Τσίοτι που τώρα ονομάζεται Φαρκαδόνα για αγιασμό των πιστών.

Το Α΄ Σάββατο των Νηστειών η Αγία Κάρα του μεταφέρεται στην Φαρκαδόνα (Τσιότι) για προσκύνηση και λιτάνευση και παραμένει εκεί μέχρι την Κυριακή της Ορθοδοξίας.

Τοιχογραφία του οσίου ιστορήθηκε πρόσφατα στην Ιερά μονή του Αγίου Στεφάνου Μετεώρων, δια χειρός Βλασίου Τσοτσώνη (1995)

Ακολουθία και Παρακλητικό κανόνα(ΕΔΩ) προς τιμήν του οσίου Δανιήλ του Μετεωρίτου συνέθεσε ο Γεώργιος Μηλίτσης, συνταξιούχος διδάσκαλος (1995).

https://proskynitis.blogspot.gr/2018/04/blog-post_162.html

Αμερικανός δημοσιογράφος γράφει για τα Μετέωρα: «Εκεί όπου οι Καλόγεροι Προσεύχονται Μέσα στα Σύννεφα»

Αμερικανός δημοσιογράφος γράφει για τα Μετέωρα.[εικόνες]

http://e-leros.com

O John Schellhase είναι ένας Αμερικανός δημοσιογράφος που παράτησε μια υποσχόμενη καριέρα στις Διεθνείς Σχέσεις, όταν αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης για να ζήσει στην Ισπανία, ενώ έχει συμμετάσχει και στο Ειρηνευτικό Σώμα των ΗΠΑ στις Φιλιππίνες.
Πρόσφατα βρέθηκε στην Ελλάδα και επισκέφθηκε τα Μετέωρα «τους βράχους που αναδύονται στην επιφάνεια και φτάνουν μέχρι τα σύννεφα», όπως τα χαρακτηρίζει.
Μέσω του άρθρου του στο ταξιδιωτικό site all-that-is-interesting.com παρακινεί τους συμπατριώτες του να επισκεφθούν τα Μετέωρα που «μοιάζουν να κρέμονται στον ουρανό» κι αυτό επειδή «τα σύννεφα συχνά γεμίζουν την πεδιάδα του Ποταμού Πηνείου, με αποτέλεσμα οι κορφές των βουνών να φαίνεται ότι επιπλέουν μέσα στην ομίχλη σαν πλοία δεμένα στο λιμάνι».

Αφού κάνει μια ιστορική διαδρομή του πώς χτίστηκαν τα ξακουστά βυζαντινά μοναστήρια, την επιλογή της UNESCO να τα χαρακτηρίσει το 1988 ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, την πλούσια συλλογή που διαθέτουν βυζαντινών θησαυρών, παραθέτει ένα χαρακτηριστικό διάλογο στον οποίο ήταν παρών, επισκέπτη με έναν από τους μοναχούς που ζουν εκεί. «Πόσο συχνά αλλάζετε τα σκοινιά;» είναι η ερώτηση του επισκέπτη για το μοναδικό μέσο μετακίνησης από και προς τα μοναστήρια. Ο μοναχός απαντά αποστομωτικά: «Οταν σπάνε».
Τέλος, ο Schellhase επιχειρώντας να δώσει γεωλογική εξήγηση στη δημιουργία αυτών των γιγαντιαίων βράχων αναφέρει ότι αν και μέχρι στιγμής οι επιστήμονες δεν έχουν δώσει ακριβή απάντηση, ωστόσο θεωρούν πως δημιουργήθηκαν πριν από περίπου 60 εκατομμύρια χρόνια, με τους ανθρώπους να τα κατοικούν εδώ και 50.000 χρόνια. «Δεκάδες χιλιετίες αργότερα, πνευματικοί αρχιερείς επέστρεψαν σε αυτό το μυστηριώδες μέρος για να βρουν την πίστη τους στο Θεό. Σήμερα, οι τουρίστες έρχονται για να πάρουν κάτι από αυτό το λαμπρό γεμάτο… σύννεφα παρελθόν».