ΔΙΚΑΙΟΣ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ, ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΣΑΛΗΜ

Ο Δίκαιος Μελχισεδέκ ήταν ο Βασιλιάς της Σάλεμ (Ιερουσαλήμ). Ήταν και βασιλιάς και ιερέας, βάζοντας τα θεμέλια της πόλης όπου θα εμφανιζόταν ο Μεσσίας. Σύμφωνα με τον Mar Jacob of Serugh (ο Μαρ Ιακώβ από τον Σέρουχ), ο Μελχισεδέκ ήταν Χανανίτης, υποστηρίζοντας ότι η ίδια η τοποθεσία του βασιλείου του μαρτυρεί αυτό. Επομένως, η γενεαλογία του δεν καταγράφεται. Πρέπει να είχε γεννηθεί και να πέθανε, αλλά οι Γραφές σκόπιμα αποκρύπτουν και τα δύο γεγονότα, δεν του αναθέτουν ούτε αρχή ούτε τέλος, ώστε να ονομαστεί ιερέας για πάντα. Ο Μελχισεδέκ (ο οποίος εμφανίζεται στις Γραφές ξαφνικά και μετά εξαφανίζεται) θεωρείται ως τύπος Χριστού (Εβραίους 5:6, 10· Εβραίους 6:20· Εβραίους 7:2). Δεν έλαβε την ιεροσύνη του από κανέναν άλλο ιερέα, ούτε την ιεροσύνη του την παρέδωσε σε κανέναν άλλον. Στο κήρυγμα του «Περί Μελχισεδέκ, Ιερέα του Υψίστου Θεού», ο Μαρ Ιακώβ από τον Σέρουχ αναφέρει ότι οι ιερείς του παρελθόντος χύνουν το αίμα των ζώων όταν πρόσφεραν θυσίες στον Θεό. Αντίθετα, ο Μελχισεδέκ έγινε ιερέας «με τις θυσίες της ψυχής του» και δεν θυσίασε ζώα, ούτε πρόσφερε τίποτα εκτός από τον εαυτό του στον Θεό. Ο Μελχισεδέκ δεν στολίστηκε με υπέροχα ρούχα όπως έκανε ο Ααρών. και αντί να προσφέρει ταύρους και κριάρια, ο Μελχισεδέκ πρόσφερε τις ιερές προσευχές του από καθαρή καρδιά. Ο Υιός του Θεού μοιάζει επίσης με τον Μελχισεδέκ, γιατί δεν υπάρχει αρχή ή τέλος στην ιεροσύνη Του, και προσέφερε τον εαυτό Του στον Πατέρα ως τέλεια θυσία. Ως Ιερέας, ο Χριστός έφερε τον εαυτό Του στον τόπο της θυσίας, τοποθετώντας το σώμα Του στο θυσιαστήριο του Σταυρού και χύνοντας το αίμα Του για εμάς.

Στο κεφάλαιο 7 της Επιστολής προς Εβραίους, ο Δίκαιος Μελχισεδέκ ονομάζεται Βασιλιάς του Σαλέμ, και επίσης «ιερέας του Υψίστου Θεού». Με την ερμηνεία του ονόματός του, αποκαλείται Βασιλιάς της δικαιοσύνης και Βασιλιάς της Σάλεμ, με άλλα λόγια, «ο Βασιλιάς της ειρήνης» (Εβραίους 7:2).

Ο Μελχισεδέκ συνάντησε τον Πατριάρχη Αβραάμ καθώς επέστρεφε από τη νίκη του επί των βασιλέων (Γένεση 14:18-24). Έφερε ψωμί και κρασί στον Αβραάμ και τον ευλόγησε, λέγοντας: «Ευλογημένος ο Άβραμ του Υψίστου Θεού, που έκανε τον ουρανό και τη γη, και ευλογημένος ο Ύψιστος Θεός, που παρέδωσε τους εχθρούς σου στη δύναμή σου». Προσφέροντας στον Αβραάμ ψωμί και κρασί, ο Μελχισεδέκ προμηνύει τη Λειτουργία της Εκκλησίας.

Έτσι, ο Δίκαιος Μελχισεδέκ φάνηκε μεγαλύτερος από τον Αβραάμ, επειδή ευλόγησε τον Αβραάμ. Ο Αβραάμ, ο μικρότερος από τους δύο, δεν θεώρησε ότι θα ευλογούσε κάποιον που ήταν μεγαλύτερος από τον εαυτό του (Ομιλία του Μαρ Ιακώβ, γραμμή 299). Ο Αβραάμ δέχτηκε την ευλογία και του πρόσφερε ένα δέκατο από τα λάφυρά του, και του έδειξε επίσης ευλάβεια (Ομιλία, γραμμή 310).

Η ιεροσύνη του Μελχισεδέκ είναι ανώτερη από την ιεροσύνη του Ααρών, επειδή ο Μελχισεδέκ ευλόγησε τον Αβραάμ. Δίνοντας ένα δέκατο στον Μελχισεδέκ, ο Αβραάμ, ο γενάρχης του Ααρών, έδειξε ότι τον αναγνώριζε ως ιερέα. Μέσω του Αβραάμ, η φυλή του Λευί πρόσφερε τους πρώτους καρπούς στην εικόνα του Υιού του Θεού που φαινόταν στον Μελχισεδέκ. Ωστόσο, ο Κύριος δεν επέλεξε να βγει από τη φυλή του Λευί, αλλά από την οικογένεια των Βασιλέων.

Ο Μελχισεδέκ δεν υπηρέτησε «σύμφωνα με το ιερατείο που επρόκειτο να διαλυθεί, αλλά σύμφωνα με αυτό που μένει πνευματικά στους αιώνες· και εφόσον η ιεροσύνη του δεν ακυρώθηκε ποτέ, όσον αφορά την υπηρεσία· δες πώς αναφέρεται ότι είναι ζωντανός, μέσω του ιερατείου." (Ομιλία, στίχοι 361-364).

Ο Άγιος Προφήτης-Βασιλιάς Δαβίδ μιλά για αυτόν ως ιερέα που δεν θα πέθαινε ποτέ (Ψαλμός 109/110:4). Όταν σκέφτηκε τον Μεσσία, για να Τον συγκρίνει με κάποιον στον οποίο θα έπρεπε να μοιάζει, δεν σκέφτηκε κανέναν από την ιεροσύνη του Ααρών. Αντίθετα, επέλεξε τον Μελχισεδέκ, ο οποίος φρόντισε για τη λειτουργία του χωρίς θυσίες. Η πνευματική διακονία αυτού του ανθρώπου, που ήταν ομοίως του Υιού, είναι ακατανόητη. Φορούσε δύο στέφανα, το ένα κρυφό και το άλλο φανερό. Είχε εξουσία σε δύο διαφορετικές σφαίρες. Ήταν ένας επίγειος Βασιλιάς που ποτέ δεν συμμετείχε σε μάχες με εκείνους στα σύνορά του, λόγω της ειρήνης του (Ομιλία, γραμμή 538). Δεν επιθυμούσε τίποτα παρά μόνο ειρήνη και δικαιοσύνη (Ομιλία, γραμμή 542).

Η Εκκλησία θυμάται τον Μελχισεδέκ στην αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής: «Μιμηθείτε τον Ιερέα του Θεού και τον μοναχικό Βασιλέα (Εβραίους 7:3), που ήταν εικόνα της ζωής του Χριστού στον κόσμο μεταξύ των ανθρώπων». (Πέμπτη της πρώτης εβδομάδας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ο Μέγας Κανόνας του Αγίου Ανδρέα Κρήτης, Ωδή Γ').

ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ ;

 
Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος καὶ ὁ Μνήστωρ Ἰωσὴφ ὑπακούοντας στὴ σχετικὴ διάταξη τοῦ Νόμου, ὁδήγησαν τὸν Κύριο, σαράντα ἡμέρες μετὰ τὴ Γέννησή Του, στὸν Ναό, γιὰ νὰ Τὸν ἀφιερώσουν στὸν Θεό. Ἐκεῖ Τὸν ὑποδέχθηκε ὁ πρεσβύτης Συμεών· ὁ δίκαιος αὐτὸς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ πολλὴ πίστη καὶ ἅγιο πόθο περίμενε νὰ συναντήσει τὸν ἀναμενόμενο Μεσσία. Μετὰ ἀπὸ πληροφορία ποὺ ἔλαβε ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, μὲ ἱερὸ ἐνθουσιασμὸ καὶ εὐλάβεια πῆρε στὴν ἀγκαλιά του τὸν τεσσαρακονθήμερο Κύριο καὶ εὐχαρίστησε τὸν Θεὸ ποὺ τὸν ἀξίωσε νὰ δεχθεῖ τὴ μεγάλη αὐτὴ εὐλογία· νὰ δεῖ μὲ τὰ μάτια του τὸν Λυτρωτὴ τῶν ἀνθρώπων. 

Στὸ Ἀποστολικὸ Ἀνάγνωσμα της εορτῆς αναγραφεται οτι  «Χωρὶς πάσης ἀντιλογίας τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται». Δηλαδή, εἶναι ἀναντίρρητο καὶ ὁμολογημένο ὅτι τὸ μικρότερο καὶ κατώτερο εὐλογεῖται ἀπὸ τό μεγαλύτερο καὶ ἀνώτερο. Πράγματι, αὐτὸ εἶναι τὸ σωστό: ὁ πατέρας νὰ δίνει τὴν εὐχή του στὰ παιδιά του, ὁ Πνευματικὸς στὰ πνευματικά του παιδιά, ὁ Ἐπίσκοπος νὰ εὐλογεῖ τὸ ποίμνιό του. Αὐτὸ συνέβη καὶ στὴ συνάντηση τοῦ Ἀβραὰμ μὲ τὸν ἱερέα τοῦ Θεοῦ Μελχισεδέκ, στὴν ὁποία ἀναφέρεται ἡ περικοπή της εορτης . Στὴ συνάντηση ἐκείνη ὁ Μελχισεδέκ, ποὺ προτύπωνε τὸν αἰώνιο Ἀρχιερέα Ἰησοῦ Χριστό, εὐλόγησε τὸν Ἀβραάμ, ἐνῶ ὁ ἔνδοξος Πατριάρχης γιὰ νὰ τιμήσει τὸν Μελχισεδὲκ τοῦ χάρισε τὸ ἕνα δέκατο ἀπὸ τὰ πιὸ ἐκλεκτὰ λάφυρά του. Μία ἀντίστοιχη σκηνὴ ἐκτυλίσσεται καὶ στὴ  ἑορτή της Υπαπαντης . Ὁ αἰώνιος καὶ Μέγας Ἀρχιερέας Ἰησοῦς Χριστὸς ὡς τεσσαρακονθήμερο Βρέφος συναντᾶται στὸν Ναὸ μὲ τὸν πρεσβύτη Συμεών, καὶ ὅπως τότε ὁ Ἀβραὰμ εὐλογήθηκε ἀπὸ τόν Μελχισεδέκ, ἔτσι καὶ τώρα ὁ Συμεὼν εὐλογεῖται ἀπὸ τὸν Κύριο, καθὼς ἀξιώνεται νὰ Τὸν κρατήσει στὰ χέρια του. Γι᾿ αὐτὸ καὶ μὲ τόση προθυμία καὶ οὐράνιο πόθο Τὸν δέχεται στὴν ἀγκάλη του, ἀφοῦ κατανοεῖ ὅτι τὸ θεῖο αὐτὸ Βρέφος εἶναι τὸ «κρεῖττον», δηλαδὴ τὸ ἀνώτερο, ἐνῶ ὁ ἴδιος εἶναι τὸ «ἔλαττον», δηλαδὴ τὸ κατώτερο. Πόσο εὐτυχισμένος θὰ ἔνιωσε ὁ Συμεὼν ποὺ ἀξιώθηκε αὐτῆς τῆς μεγάλης εὐλογίας ἀπὸ τὸν Θεό! Γιὰ νὰ λαμβάνουμε λοιπὸν κι ἐμεῖς τὴν εὐλογία Του, θὰ πρέπει μὲ τὸν ἴδιο πόθο ποὺ εἶχε ὁ Συμεὼν νὰ προσεγγίζουμε τὸν Κύριο. Μὲ τὴν ἴδια λαχτάρα νὰ μελετοῦμε τὰ θεῖα λόγια Του· μὲ ἀντίστοιχη προσμονὴ νὰ μετέχουμε στὴ θεία Λατρεία. Τὸ ἴδιο εὐτυχισμένοι καὶ μακάριοι θὰ εἴμαστε κάθε φορὰ ποὺ μὲ τὴν εὐλάβεια τοῦ Συμεὼν θὰ δεχόμαστε τὸν Κύριο τῆς δόξης, ὄχι ἁπλὰ στὴν ἀγκάλη μας, ἀλλὰ μέσα μας, ὅταν ἑνωνόμαστε μαζί Του διὰ τοῦ Μυστηρίου τῆς θείας Εὐχαριστίας. 

Ποιὸς ἦταν ὅμως ὁ Μελχισεδὲκ καὶ γιατί προτυπώνει τὸν Ἰησοῦ Χριστό; Οἱ πληροφορίες ποὺ ἔχουμε γιὰ τὸ αἰνιγματικὸ αὐτὸ πρόσωπο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶναι ἐλάχιστες. Δὲν γνωρίζουμε πότε γεννήθηκε, οὔτε ποιοὶ ἦταν οἱ γονεῖς του, οὔτε πότε πέθανε καὶ ἂν εἶχε ἀπογόνους. Τὸ μόνο ποὺ πληροφορούμαστε γι᾿ αὐτὸν εἶναι ὅτι ἦταν βασιλιὰς τῆς Σαλὴμ καὶ ἱερέας τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου. Τὸν βλέπουμε μία καὶ μοναδικὴ φορὰ στὴ συνάντηση ποὺ προαναφέραμε μὲ τὸν πατριάρχη Ἀβράαμ. Καμία ἄλλη ἀναφορὰ στὴ σπουδαία καὶ μυστηριώδη αὐτὴ προσωπικότητα. Γι᾿ αὐτὸ καὶ χαρακτηρίζεται «ἀπάτωρ, ἀμήτωρ, ἀγενεαλόγητος, μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν μήτε ζωῆς τέλος ἔχων,... μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκές» (Ἑβρ. ζ΄ 3). Δηλαδή, ἐνῶ ἡ Ἁγία Γραφὴ μᾶς καθιστᾶ πάντοτε γνωστὴ τὴν καταγωγὴ καὶ τὴ γενεαλογία τῶν ἐπίσημων προσώπων, μνημονεύει μάλιστα καὶ τὸν θάνατό τους, ἐδῶ ἐπίτηδες ἀποσιωπᾶ καὶ τὴν καταγωγὴ καὶ τὸν θάνατο τοῦ Μελχισεδέκ. Κι ἔτσι παρουσιάζεται ὁ ἱερεὺς αὐτὸς τοῦ Θεοῦ, χωρὶς πατέρα, χωρὶς μητέρα, χωρὶς γενεαλογία. Σὰν νὰ μὴν ἔχει οὔτε ἀρχὴ ἡμερῶν οὔτε τέλος ζωῆς, ἀλλὰ ζεῖ αἰώνια. Συνεπῶς, ὁ Μελχισεδὲκ προτυπώνει τὸν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος εἶναι ἀπάτωρ ὡς ἄνθρωπος, διότι γεννήθηκε μόνο ἀπὸ τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο μὲ τὴν ἐπέλευση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Εἶναι ἀμήτωρ ὡς Θεός, διότι γεννᾶται μόνο ἀπὸ τὸν Πατέρα. Εἶναι ἀγενεαλόγητος, διότι εἶναι Θεὸς Ἄναρχος, ὁ Ὁποῖος δὲν ἔχει δημιουργηθεῖ ἀπὸ κάποιον· δὲν ἔχει δηλαδὴ ἀρχή. Εἶναι ὅμως καὶ αἰώνιος Ἀρχιερέας, διότι μὲ τὴν ὑπέρτατη σταυρική Του θυσία καὶ τὴ διηνεκὴ μεσιτεία Του στὸν θρόνο τοῦ Πατέρα σώζει ὅλους ὅσοι πιστεύουν σὲ Ἐκεῖνον. Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, λόγος νὰ ἀπελπιζόμαστε, ὅσο μεγάλο κι ἂν εἶναι τὸ βάρος τῶν ἁμαρτιῶν μας. Τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου εἶναι ἀπείρως μεγαλύτερο! Ἀρκεῖ μόνο νὰ προστρέχουμε μὲ μετάνοια στὸν αἰώνιο Ἀρχιερέα Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ νὰ γινόμαστε κοινωνοὶ τῆς θυσίας Του, μετέχοντας στὸ φιλανθρωπότατο Μυστήριο τῆς ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως.ΟΣΩΤΗΡ2213