1. Εἰσαγωγή
Ἡ ἀναβίωση τοῦ Ἀποκρυφισμοῦ στὰ τέλη τοῦ δέκατου ἔνατου αἰῶνα στὴν Εὐρώπη δὲν ὑπῆρξε ἕνα ἀπομονωμένο φαινόμενο, ἀλλὰ ἀποτέλεσμα μακρᾶς ζύμωσης μεσαιωνικῶν, ἀναγεννησιακῶν καὶ διαφωτιστικῶν παραδόσεων. Στὸ ἐπίκεντρο αὐτῆς τῆς πνευματικῆς κίνησης βρίσκεται τὸ Ἑρμητικὸ Τάγμα τῆς Χρυσῆς Αὐγῆς (Hermetic Order of the Golden Dawn), ποὺ ἱδρύθηκε στὸ Λονδίνο τὸ 1888. Ἡ μελέτη τῶν τελετουργικῶν του κειμένων ἀποκαλύπτει τὴν ἱκανότητα τῶν ἱδρυτῶν του νὰ συνδυάσουν διαφορετικὰ συστήματα, ὅπως τὴ χριστιανικὴ Καββάλα, τὸν ῥοδοσταυρισμὸ τοῦ δέκατου ἕβδομου αἰῶνα καὶ τὴ μεσαιωνικὴ θεουργία. Σκοπὸς τοῦ παρόντος ἄρθρου εἶναι νὰ διερευνήσει τὴ γενεαλογία τοῦ «Τυπικοῦ τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ», μέσα ἀπὸ τὴν ἀνάλυση τοῦ ἔργου τοῦ Σάμιουελ Λίντελ ΜακΓκρέγκορ Μάδερς καὶ τῆς ἐπίδρασης τοῦ γριμορίου τοῦ Ἀμπραμελὶν τοῦ Μάγου.
2. Ἡ Παρακαταθήκη τοῦ Ἀμπραμελὶν τοῦ Μάγου.
Τὸ κείμενο ποὺ εἶναι γνωστὸ ὡς Ἡ Ἱερὴ Μαγεία τοῦ Ἀμπραμελὶν τοῦ Μάγου ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ ἰδιόμορφα καὶ ἐπιδραστικὰ ἔργα τῆς δυτικῆς μαγικῆς γραμματείας. Σύμφωνα μὲ τὴν ἀφήγηση τοῦ χειρογράφου, ὁ συγγραφέας, ὁ Ἀβραὰμ ἀπὸ τὴ Βόρμς (περ. 1362–1458), Γερμανὸς Ἑβραῖος ἀναζητητὴς τῆς ἀπόκρυφης γνώσης, περιηγήθηκε τὴν Εὐρώπη καὶ τὴ Μέση Ἀνατολὴ ὥσπου συνάντησε στὴν Αἴγυπτο, κοντὰ στὸν Νεῖλο, τὸν ἐρημίτη σοφὸ Ἀμπραμελίν. Αὐτὸς ὁ δάσκαλος παρέδωσε στὸν Ἀβραὰμ ἕνα σύστημα θεουργικῆς πρακτικῆς, τὸ ὁποῖο ὁ τελευταῖος κατέγραψε ὡς πνευματικὴ διαθήκη γιὰ τὸν γιό του, τὸν Λάμεχ. Ἡ βασικὴ διαφορὰ τοῦ συστήματος τοῦ Ἀμπραμελὶν ἀπὸ τὰ ἄλλα μεσαιωνικὰ γριμόρια βρίσκεται στὴν ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ αὐστηρότητα τῆς προετοιμασίας του. Ἡ λεγόμενη «Ἐργασία τοῦ Ἀμπραμελίν» (Abramelin Operation) ἀπαιτεῖ μία περίοδο ἀπομόνωσης, νηστείας καὶ ἀδιάλειπτης προσευχῆς, ποὺ διαρκεῖ ἀπὸ ἕξι ἕως δεκαοκτὼ μῆνες. Ὁ τελικὸς στόχος αὐτῆς τῆς ἄσκησης δὲν εἶναι ἡ ἄμεση χειραγώγηση τῶν φυσικῶν φαινομένων, ἀλλὰ ἡ ἐπίτευξη τῆς «Γνώσης καὶ Συνομιλίας μὲ τὸν Ἅγιο Φύλακα Ἄγγελο». Μόνο μετὰ ἀπὸ αὐτὴ τὴν πνευματικὴ ἕνωση ἀποκτᾷ ὁ μυημένος τὴν ἐξουσία νὰ ὑποτάξει τὶς κατώτερες δαιμονικὲς δυνάμεις, χρησιμοποιώντας ὡς ἐργαλεῖα τὰ περίφημα «μαγικὰ τετράγωνα γραμμάτων».
Ἡ σύγχρονη φιλολογικὴ ἔρευνα, βασισμένη σὲ παλαιότερα γερμανικὰ χειρόγραφα, ὑποστηρίζει ὅτι ὁ «Ἀμπραμελίν» ἀποτελεῖ μᾶλλον λογοτεχνικὸ προσωπεῖο τοῦ ἴδιου τοῦ Ἀβραὰμ ἀπὸ τὴ Βόρμς, ποὺ ἐπινοήθηκε γιὰ νὰ προσδώσει ἀρχαία αἰγυπτιακὴ αἴγλη στὴν καββαλιστικὴ διδασκαλία του.
3. Σάμιουελ Λίντελ ΜακΓκρέγκορ Μάδερς: Ὁ Ἀρχιτέκτονας τῆς Σύνθεσης.
Ἡ μετάβαση αὐτῆς τῆς μεσαιωνικῆς γνώσης στὸν σύγχρονο ἐσωτερισμὸ ὀφείλεται κυρίως στὸν Βρετανὸ ἀποκρυφιστὴ Σάμιουελ Λίντελ ΜακΓκρέγκορ Μάδερς (1854–1918). Ὡς συνιδρυτὴς τοῦ Ἑρμητικοῦ Τάγματος Χρυσῆς Αὐγῆς, ὁ Μάδερς ἀνέλαβε νὰ ἀποκρυπτογραφήσει τὰ «Κρυπτογραφημένα Χειρόγραφα» (Cipher Manuscripts) καὶ συνέταξε σχεδὸν ὅλα τὰ τυπικὰ καὶ τὶς βαθμίδες μύησης τοῦ Τάγματος.
Παράλληλα μὲ τὴν ὀργανωτική του δράση, ὁ Μάδερς ἀσχολήθηκε μὲ ἐντατικὴ φιλολογικὴ ἔρευνα στὴ Βρετανικὴ Βιβλιοθήκη καὶ στὴ Βιβλιοθήκη τοῦ Ἀρσενὰλ στὸ Παρίσι. Ἐκεῖ ἀνακάλυψε μία γαλλικὴ μετάφραση τοῦ δέκατου ὄγδοου αἰῶνα τοῦ χειρογράφου τοῦ Ἀμπραμελίν, τὴν ὁποία ἐξέδωσε στὴν ἀγγλικὴ γλώσσα τὸ 1898, μὲ τὸν τίτλο The Book of the Sacred Magic of Abramelin the Mage.
Αὐτὴ ἡ ἔκδοση, μαζί μὲ τὶς μεταφράσεις τοῦ Ζοχὰρ (The Kabbalah Unveiled, 1887) καὶ τῆς Κλεῖδας τοῦ Σολομῶντα (1889), τροφοδότησε τὸ θεωρητικὸ ὑπόβαθρο τοῦ Ἐσωτερικοῦ Τάγματος τῆς Χρυσῆς Αὐγῆς (Rosae Rubeae et Aureae Crucis – R.R. et A.C.). Ἡ ἔννοια τοῦ Ἁγίου Φύλακα Ἀγγέλου τοῦ Ἀμπραμελὶν ἔγινε κεντρικὸς ἄξονας τῆς μυητικῆς πορείας τῶν μελῶν τοῦ Τάγματος, ἐπηρεάζοντας βαθιὰ καὶ μεταγενέστερους στοχαστές, ὅπως τὸν Ἄλιστερ Κρόουλι.
4. Τὸ Τυπικὸ τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ στὴ Χρυσὴ Αὐγή.
Στὸ πλαίσιο τοῦ Δεύτερου Τάγματος (R.R. et A.C.), ὁ Μάδερς συνέθεσε τὸ Τυπικὸ τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ (Rose Cross Ritual). Ἐνῶ ὁ συμβολισμὸς τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ ἀνάγεται στὰ ῥοδοσταυρικὰ μανιφέστα τοῦ δέκατου ἕβδομου αἰῶνα καὶ στὸν δέκατο ὄγδοο βαθμὸ τοῦ Σκωτικοῦ Τύπου τοῦ Ἐλευθεροτεκτονισμοῦ, ὅπου συμβολίζει τὴν ἕνωση τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς μὲ τὸν ὑλικὸ φορέα, στὴ Χρυσὴ Αὐγὴ τὸ σύμβολο μεταπλάστηκε σὲ ἕνα εἰδικευμένο ἐργαλεῖο τελετουργικῆς μαγείας.
Ἡ λειτουργικὴ ἀξία αὐτοῦ τοῦ τυπικοῦ γίνεται καλύτερα κατανοητὴ ὅταν τὸ συγκρίνουμε μὲ τὸ Μικρὸ Τυπικὸ τῆς Πεντάλφας (LBRP).
-
Ἐνεργειακὴ ποιότητα: Ἐνῶ τὸ τυπικὸ τῆς Πεντάλφας ἐνεργεῖ δυναμικά, ἐκδιώκοντας τὶς ἀνεπιθύμητες ἐπιρροὲς καὶ «φωτίζοντας» ἔντονα τὸν τελετουργὸ στὸ ἀστρικὸ πεδίο, τὸ Τυπικὸ τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ λειτουργεῖ μὲ κατευναστικὸ καὶ προστατευτικὸ τρόπο. Δημιουργεῖ ἕνα «πέπλο ἀορατότητας», ποὺ ἀπομονώνει τὴν αὔρα τοῦ τελετουργοῦ ἀπὸ ἐξωτερικοὺς ψυχικοὺς περισπασμούς.
-
Τελετουργικὴ δομή: Ὁ τελετουργός, κρατῶντας θυμίαμα, σχεδιάζει στὸν ἀέρα τὸ σύμβολο τοῦ Ῥοδοσταύρου (ἕναν ἰσοσκελῆ σταυρὸ μὲ κύκλο στὸ κέντρο) στὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα (Ἀνατολή, Νότο, Δύση, Βορρά), καθὼς καὶ στὸ Ζενὶθ καὶ στὸ Ναδίρ, περικλείοντας τὸν ἑαυτό του μέσα σὲ ἕναν ἑξαπλὸ προστατευτικὸ χῶρο.
-
Καββαλιστικὴ δόνηση: Κατὰ τὸν σχηματισμὸ κάθε συμβόλου, δονοῦνται τὸ θεῖο ὄνομα Γιεχεσουὰ (Yeheshuah) ἢ Γιεχοβασὰ (Yehovashah). Στὴ χριστιανικὴ Καββάλα τῆς Χρυσῆς Αὐγῆς, τὸ ὄνομα αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὴν παρεμβολὴ τοῦ ἑβραϊκοῦ γράμματος Σὶν (σύμβολο τοῦ Πνεύματος καὶ τοῦ Πυρός) στὸ μέσο τοῦ Τετραγράμματου (YHVH), συμβολίζοντας τὴν κάθοδο τοῦ θείου Πνεύματος μέσα στὰ τέσσερα στοιχεῖα τῆς ὕλης. Ἡ τελετουργία ὁλοκληρώνεται μὲ τὴν «Ἀνάλυση τῆς Λέξης-Κλειδί» (I.N.R.I. – L.V.X.), ἐδραιώνοντας τὴν ἐσωτερικὴ γαλήνη πρὶν ἀπὸ τὸν διαλογισμό.
5. Συμπεράσματα.
Ἡ διαδρομὴ ἀπὸ τὸν μεσαιωνικὸ Ἀμπραμελὶν ὡς τὸ Τυπικὸ τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ ἀναδεικνύει τὴν ἐξελικτικὴ φύση τοῦ δυτικοῦ ἐσωτερισμοῦ. Ὁ Σάμιουελ Λίντελ ΜακΓκρέγκορ Μάδερς δὲν ὑπῆρξε ἁπλῶς μεταφραστής, ἀλλὰ δημιουργικὸς συνθέτης, ποὺ ἀπομόνωσε τὴ θεουργικὴ οὐσία τῶν γριμορίων —ὅπως ἡ ἀναζήτηση τοῦ Ἁγίου Φύλακα Ἀγγέλου— καὶ τὴν ἐνσωμάτωσε σὲ πρακτικὰ τελετουργικὰ σχήματα.
Τὸ Τυπικὸ τοῦ Ῥόδου καὶ τοῦ Σταυροῦ παραμένει χαρακτηριστικὸ παράδειγμα αὐτῆς τῆς μεθοδολογίας: ἕνα ἐργαλεῖο ψυχικῆς ἐξισορρόπησης καὶ ἀστρικῆς περιφρούρησης, μέσα στὸ ὁποῖο ὁ ἀρχαῖος συμβολισμὸς μετατρέπεται σὲ βιωματικὴ ἐσωτερικὴ πρακτική.
Ἐνδεικτικὴ Βιβλιογραφία
- Dehn, Georg (ἐπιμ.), The Book of Abramelin: A New Translation, μτφρ. Steven Guth, Lake Worth, FL: Ibis Press, 2006.
- Gilbert, R. A., The Golden Dawn: Twilight of the Magicians, Wellingborough: Aquarian Press, 1983.
- Greer, John Michael, The New Encyclopedia of the Occult, St. Paul, MN: Llewellyn Publications, 2003.
- Howe, Ellic, The Magicians of the Golden Dawn: A Documentary History of a Magical Order 1887–1923, London: Routledge & Kegan Paul, 1972.
- Mathers, S. L. MacGregor (μτφρ.), The Book of the Sacred Magic of Abramelin the Mage, London: John M. Watkins, 1898.
- Regardie, Israel, The Golden Dawn: The Original Account of the Teachings, Rites & Ceremonies of the Hermetic Order, 6η ἔκδ., St. Paul, MN: Llewellyn Publications, 1989
