ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΘΑΒΩΡΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 Τὸ ὄρος Θαβώρ, ή το ὄρος Ἰταβύριον οπως λεγεται εἰς τὴν θύραθεν γραμματείαν, «δεσπόζει στὸ μέσον τῆς Γαλιλαίας, ἀναμεσα στην  πεδιάδα τοῦ Ἰεζράελ καὶ τῆς Σκυθουπόλεως, ειναι απο παντου  ἀπομονωμένον ἀπὸ καθε ἄλλο ὁμορο ὄρος. Μνείαν τοῦ ὄρους Θαβὼρ ἔχομεν εἰς τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. 

Ἀναφέρεται εἰς τοὺς ψαλμούς: «Θαβὼρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί Σου ἀγαλλιάσονται» (Ψαλμ. 88,13). Ἐπίσης ἀναφέρεται ὡς τὸ ὅριον τῶν φυλῶν Ζαβουλῶν καὶ Ἰσσάχαρ (Ἰησ. Ναυῆ 19, 12-22) καὶ ὡς ὁ τόπος συγκεντρώσεως τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὑπὸ τὸν Βαροὺχ καὶ τὴν Δεβώραν πρὸ τῆς μάχης κατὰ τοῦ Σισάρα (Κριτ. 4,6). 

Εἰς τὴν Καινὴν Διαθήκην δὲν γίνεται ὀνομαστικὴ μνεία τοῦ ὄρους Θαβώρ. Τοῦτο ὅμως ὑπονοεῖται ὡς τὸ ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου διὰ τῆς φράσεως τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, «ἐν ὄρει ἁγίῳ», «καὶ ταύτην τὴν φωνὴν -Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, εἰς ὃν ἐγὼ ηὐδόκησα- ἠκούσαμεν ἐξ οὐρανοῦ ἐνεχθεῖσαν σὺν αὐτῷ ὄντες ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει».(Πέτρ. Β 1,18). Παρὰ τὴν καινοδιαθηκικὴν ἀνωνυμίαν, ἀρχαιοτάτη πίστις καὶ παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας συνδέει τὸ γεγονὸς τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου μὲ τὸ ὄρος Θαβώρ. Εἰς τοὺς πρόποδας τούτου τοῦ ὄρους ἄφησε ὁ Κύριος τοὺς ὑπολοίπους μαθητὰς Αὐτοῦ καὶ παρέλαβε μεθ΄Ἑαυτοῦ ἐπὶ τῆς κορυφῆς τοὺς τρεῖς προκρίτους, Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην. Ἐνώπιον αὐτῶν αἴφνης ἔλαμψε τὸ πρόσωπον Αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ τὰ ἱμάτια Αὐτοῦ ἐγένοντο λευκὰ ὡς τὸ φῶς καὶ ὤφθησαν ὁ Μωϋσῆς καὶ ὁ Ἠλίας νὰ συλλαλοῦν μετ΄Αὐτοῦ περὶ τῆς σταυρικῆς θυσίας Αὐτοῦ εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ Πέτρος προέτεινεν Αὐτῷ νὰ κατασκευάσουν τρεῖς σκηνὰς καὶ νὰ μείνουν ἐπὶ τοῦ ὄρους, ὁπότε καὶ νεφέλη φωτεινὴ ἐπεσκίασεν αὐτοὺς καὶ ἠκούσθη φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα: «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα, Αὐτοῦ ἀκούετε» (Λουκ. 9,28-36). Συμφώνως πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Κύριος παρέδωσε τὴν θαυμαστὴν αὐτὴν θέαν τοῦ προσώπου Αὐτοῦ εἰς τοὺς τρεῖς προκρίτους μαθητὰς Αὐτοῦ καὶ δι΄ αὐτῶν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἵνα προετοιμάσῃ καὶ ἐνισχύσῃ αὐτοὺς διὰ τὸ μυστήριον τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Ἀναστάσεως Αὐτοῦ, ἵνα ὑπομνήσῃ τὸ πρωτόκτιστον κάλλος τῆς εἰκόνος τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἁμαυρωθὲν μὲ τὴν πτῶσιν καὶ ἀποκτώμενον πάλιν διὰ τῆς πίστεως καὶ κοινωνίας καὶ ἑνότητος μετ΄Αὐτοῦ. 

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἐν Χριστῷ διὰ τοῦ προσωπικοῦ ἀγῶνος τῶν πιστευόντων εἰς Αὐτὸν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀποβολὴ τοῦ ἐνδύματος τῆς ἀσχημίας καὶ τῆς δυσμορφίας τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς καὶ ἡ ἔνδυσις τοῦ ἐνδύματος τῆς εὐμορφίας, τῆς κοσμιότητος καὶ τῆς εὐπρεπείας τῶν ἀρετῶν. Ἡ μεταμόρφωσις αὕτη, εἰς τὴν ὁποίαν καλεῖ ὁ Κύριος τοὺς εἰς Αὐτὸν πιστεύοντας, συνέβη εἰς τὸν ὕψιστον βαθμὸν εἰς τοὺς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ὁποῖοι ὡς καὶ οἱ μαθηταὶ «τὴν δόξαν Κυρίου ἐθεάσαντο καθώς ἠδύναντο, ἐν τῇ ἐμπειρίᾳ τοῦ ἀκτίστου φωτὸς τοῦ προσώπου Αὐτοῦ». 

Ἐπὶ τῆς κορυφῆς τοῦ ὄρους Θαβὼρ ὑφίσταται ὁ περικαλλὴς ναὸς τῆς Μεταμορφώσεως, ἐκτισμένος μὲν ἐπὶ τῶν ἐρειπίων ἀρχαιοτέρου βυζαντινοῦ ναοῦ ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Πατριάρχου Ἱεροσολύμων Κυρίλλου (1865), ἁγιογραφημένος δὲ προσφάτως θαυμαστῶς δι΄ ἀρίστης βυζαντινῆς ἁγιογραφικῆς τέχνης.

Tό Ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως 

Τὸ ὄρος Θαβὼρ ὑψώνεται ὡς εἷς τεράστιος κωνικὸς ὄγκος εἰς τὸ βόρειον ἄκρον τῆς εὐρυχώρου πεδιάδος τῶν Ἐσδραελῶν. Τὸ ὄνομα Θαβὼρ προέρχεται ἀπὸ τὴν σημιτικὴν ρίζαν καὶ σημαίνει ὕψωμα, ὄρος ἢ ὀμφαλός. Ἀπὸ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς χρόνους, τὸ Θαβὼρ ἐταυτίσθη μὲ τὸ «Ὑψηλὸν Ὄρος», ἐπάνω εἰς τὸ ὁποῖον ἔγινε ἡ Μεταμόρφωσις τοῦ Χριστοῦ. Κατὰ τὸν 6ον αἰῶνα ἐπάνω εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ ὄρους ὑπῆρχαν τρεῖς ναοί, οἱ ὁποῖοι ἀντιστοιχοῦσαν εἰς τὰς τρεῖς σκηνάς. Τὴν ἰδίαν ἐποχὴν ἀνεκηρύχθη τὸ Θαβὼρ ἐπισκοπὴ καὶ προσείλκυσε πολλοὺς Χριστιανοὺς μοναχοὺς καὶ χιλιάδας προσκυνητάς. Τὴν ἐποχὴν τῶν Σταυροφόρων ἐγκατεστάθησαν εἰς τὸ Θαβὼρ Βενεδικτίνοι μοναχοὶ καθὼς καὶ Ἕλληνες. Μετὰ τὴν ἐκδίωξιν τῶν σταυροφόρων ἀπὸ τοὺς Ἁγίους Τόπους, ὁ Σουλτάνος τῆς Δαμασκοῦ Μάικλ ἒλ Ἀντίλ, τὸ 1211, κατέστρεψε ὅλα τὰ χριστιανικὰ κτίσματα καὶ ἐπάνω ἀπὸ τὰ ἐρείπιά τους ἀνήγειρε ἰσχυρὸν φρούριον, τὰ ὑπολείμματα τοῦ ὁποίου σώζονται ἕως σήμερον εἰς διάφορα σημεῖα τοῦ ὄρους. 

Σήμερον ἡ κορυφὴ τοῦ Θαβὼρ εἶναι χριστιανικὴ ἰδιοκτησία καὶ κατέχεται ἀπὸ Ἕλληνας ὀρθοδόξους καὶ Λατίνους μοναχούς. Εἰς τὸ νότιον τμῆμα τῆς κορυφῆς εὑρίσκονται τὸ Ἑλληνορθόδοξον μοναστήριον, ἡ Ἐκκλησία τῆς Μεταμορφώσεως, ἡ ὁποία ἐκτίσθη τὸ 1862, καὶ τὸ παρεκκλήσιον τοῦ Μελχισεδέκ, ἐνῶ εἰς τὸ βόρειον τμῆμα εὑρίσκονται τὸ μοναστήριον καὶ ὁ ξενὼν τῶν Φραγκισκανῶν καθὼς καὶ μεγαλοπρεπὴς βασιλικὴ ἐκτισμένη ἐπάνω εἰς τὰ ἐρείπια ἀρχαίας βυζαντινῆς Ἐκκλησίας.

.

''ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΡΕΙΠΙΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΝ ΤΩ ΟΡΕΙ ΘΑΒΩΡ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΘΕΟΦΡΟΝΩΣ Ο ΝΕΟΣ ΟΥΤΟΣ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΕΝ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΩΤΑΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΤΟΥ Β΄,ΑΝΑΛΩΜΑΣΙ ΔΕ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΟΥ ΤΑΦΟΥ ΕΝ ΕΤΕΙ 1865''.

ΤΟ ΘΑΒΩΡΙΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Η ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως εἶναι οὐσιαστικὰ ἑορτὴ τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας. Τὸ περιεχόμενο αὐτοῦ τοῦ μεγάλου θαύματος, ποὺ ἔλαβε χώρα πάνω στὸ Θαβώρ, ἀποτέλεσε ἀντικείμενο βαθιᾶς μελέτης ἀπὸ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ κεντρικὸ δὲ στοιχεῖο αὐτῆς τῆς μελέτης ἦταν τὸ ὑπέρλαμπρο φῶς ποὺ ἔλαμψε στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ μας. Οἱ τρεῖς μαθητὲς τοῦ Κυρίου, ὁ Πέτρος, ὁ Ἰάκωβος καὶ ὁ Ἰωάννης, ποὺ ἦταν παρόντες στὸ θαῦμα τῆς Μεταμορφώσεώς Του, εἶδαν τὸ πρόσωπό Του νὰ λάμπει σὰν τὸν ἥλιο καὶ τὰ ἐνδύματά Του νὰ γίνονται ὁλόλευκα σὰν τὸ φῶς. Τί ἦταν αὐτὸ τὸ φῶς; Ὅλοι οἱ Πατέρες τονίζουν ὅτι δὲν ἦταν φυσικὸ φῶς σὰν αὐτὸ τοῦ ἥλιου καὶ τῶν ἄλλων ἄστρων. Δὲν ἦταν κτιστό. Δὲν προερχόταν δηλαδὴ ἀπὸ κάποιο κτίσμα. Ἦταν θεϊκὸ φῶς. Ἀπαύγασμα τῆς θείας φύσεως τοῦ Χριστοῦ μας. Γι’ αὐτὸ τὸ λόγο τὸ ὀνομάζουν ἄκτιστο φῶς. Ἀκριβῶς ἐπειδὴ προερχόταν ἀπὸ τὴν θεία φύση τοῦ Κυρίου, ποὺ εἶναι ἀδημιούργητη, ἄκτιστη. Ἑπομένως αὐτὸ ποὺ εἶδαν πάνω στὸ Θαβὼρ οἱ τρεῖς μαθητὲς ἦταν ἡ ἴδια ἡ δόξα τῆς θεότητος, ἡ λαμπρότητα τὴν ὁποία ἀκτινοβολεῖ ἡ θεία φύση. Τὶς λίγες ἐκεῖνες στιγμὲς βρέθηκαν μέσα στὸ ἄκτιστο φῶς τοῦ Θεοῦ, στὸ ὁποῖο βρίσκονται διαρκῶς οἱ ἄγγελοι, γι’ αὐτὸ καὶ ξεσποῦν ἀσταμάτητα σὲ δοξολογία ψάλλοντας «ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης σου». Βρέθηκαν στὸ φῶς μέσα στὸ ὁποῖο ἀγάλλονται οἱ ἅγιοι τοῦ Θεοῦ. Βρέθηκαν μέσα στὸ φῶς γιὰ τὸ ὁποῖο λέει ὁ ἅγιος Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος, ποὺ ἀσκήτευε κοντὰ στὴν Πάφο τῆς Κύπρου, ὅτι αὐτὸ «τὸ ἄκτιστο φῶς βεβαίωσε καὶ σφράγισε τὰ θεῖα δόγματα τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ». Πῶς ὅμως τὰ βεβαίωσε καὶ τὰ σφράγισε; Αὐτὸ ἔγινε τὸν 14ο αἰώνα, τότε ποὺ ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία ἦρθε σὲ κατὰ μέτωπον ἀντιπαράθεση μὲ τὴ διεστραμμένη θεολογικὴ σκέψη τοῦ Ρωμαιοκαθολικισμοῦ. Τὴν αἱρετικὴ ἀντίληψη τῆς δυτικῆς θεολογίας τότε τὴν ἐκπροσωποῦσε ἕνας παράξενος μοναχὸς ἀπὸ τὴν Καλαβρία τῆς Ἰταλίας, ὁ Βαρλαάμ. Κεντρικὸς πυρήνας αὐτῆς τῆς αἱρετικῆς τοποθετήσεως ἦταν ἡ ἰδέα ὅτι τὸ φῶς τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου ἦταν κτιστὸ φῶς, σὰν τὸ φῶς τοῦ ἥλιου, δὲν ἦταν ἄκτιστη ἀκτινοβολία τῆς θείας φύσεως τοῦ Κυρίου. Κατ’ ἐπέκτασιν ὁ Βαρλαὰμ δὲν δεχόταν ὅτι ὁ Θεὸς ἐμφανίζεται στοὺς ἁγίους μέσα σὲ ἄκτιστο θεϊκὸ φῶς. Τὶς ἐλλάμψεις δὲ τοῦ ἀκτίστου θείου φωτὸς στὴ ζωὴ τῶν ἁγίων τὶς ἑρμήνευε ὡς ἁπλὸ διανοητικὸ φωτισμό, σὰν αὐτὸ ποὺ λέμε κάποτε: «φωτίστηκε ὁ νοῦς μου καὶ κατάλαβα...». Τὴν αἵρεση αὐτὴ τὴν ἀντιμετώπισε τότε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τιτάνια μορφὴ τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας μας. Ἡ δὲ διδασκαλία τοῦ Ἁγίου κατοχυρώθηκε ἀπὸ μεγάλες Συνόδους τῆς ἐποχῆς. Ἡ αἵρεση σ᾿ αὐτὲς τὶς Συνόδους καταδικάστηκε, ὁ δὲ ἅγιος Γρηγόριος ἀναγνωρίστηκε μεγάλος διδάσκαλος τῆς θεολογίας καὶ πρὸς τιμήν του ἡ Ἐκκλησία ἀφιέρωσε τὴ δεύτερη Κυριακὴ τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἀμέσως μετὰ καὶ σὲ ἄμεση σχέση μὲ τὴν Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἀπὸ τότε ἡ φύση τοῦ φωτὸς τῆς Μεταμορφώσεως – κτιστὸ ἢ ἄκτιστο, ἐγκόσμιο ἢ θεϊκό – ἀποτελεῖ καίριο στοιχεῖο διαφορᾶς τῆς Ὀρθοδόξου ἀπὸ τὴ δυτικὴ θεολογία. Ἔτσι μεταξὺ ἐκείνων – τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν καὶ Προτεσταντῶν – καὶ ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων «χάσμα μέγα ἐστήρικται». Μᾶς χωρίζει ἄβυσσος, τὴν ὁποία κανένας θεολογικὸς διάλογος, ἀπ’ αὐτοὺς ποὺ θορυβωδῶς διεξάγονται στοὺς καιρούς μας, δὲν κατόρθωσε νὰ γεφυρώσει. Οὔτε κὰν μάλιστα τὸ ἐπιχείρησε, δὲν ἀποτολμήθηκε κὰν νὰ συμπεριληφθεῖ στὰ πρὸς συζήτηση θέματα. Κι ὅμως εἶναι θέμα βασικότατο καὶ ὑψώνεται καὶ θὰ ὑψώνεται ὡς ἀδιαπέραστο χαλύβδινο τεῖχος ἀνάμεσα στὴν ἀλήθεια τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τὴ δυτικὴ πλάνη. Καὶ βέβαια χωρὶς ἀποδοχὴ καὶ τῆς βασικότατης αὐτῆς ἀλήθειας τῆς Ὀρθοδοξίας μας ἐκ μέρους τῶν αἱρετικῶν τῆς Δύσεως, εἶναι μάταιο νὰ περιμένουν κάποιοι ὁποιουδήποτε εἴδους ἕνωση μαζί τους. Πέρα ὅμως ἀπὸ τοὺς θεολογικοὺς διαλόγους εἶναι σημαντικὸ νὰ δοῦμε τὶς συνέπειες αὐτῆς τῆς μεγάλης ἀλήθειας στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ καθενός μας. Λοιπὸν ἡ συμμετοχὴ σ’ αὐτὸ τὸ θεϊκὸ φῶς δὲν ὑπῆρξε προνόμιο μόνο τῶν τριῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου καὶ μόνο σὲ κείνη τὴν περίσταση. Ἀργότερα καὶ οἱ ἴδιοι καὶ οἱ ὑπόλοιποι μαθητὲς καὶ πλῆθος Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας ἔγιναν μέτοχοι τοῦ ἀκτίστου θείου φωτός· τοὺς ἐμφανίστηκε δηλαδὴ ὁ ἐν Τριάδι Θεός μας ὡς φῶς. Εἶναι τὸ ἴδιο φῶς ποὺ θὰ πλημμυρίζει τοὺς λυτρωμένους πιστοὺς στὴ θεία Βασιλεία. Κι ὄχι μόνο θὰ τοὺς πλημμυρίζει ἐξωτερικά, ἀλλὰ θὰ τὸ ἀκτινοβολοῦν καὶ οἱ ἴδιοι, ὅπως τὸ βεβαίωσε ὁ Κύριος λέγοντας ὅτι «τότε οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς αὐτῶν» (Ματθ. ιγ΄ 43). Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάσταση τῆς θεώσεως, γιὰ τὴν ὁποία κάνουν τόσο λόγο οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Κατάσταση ποὺ ἀποτελεῖ τὸ ὑπέρτατο καὶ τελικὸ νόημα τῆς ζωῆς μας. Τὸ ἄκτιστο θεϊκὸ φῶς τῆς Μεταμορφώσεως εἶναι τὸ φῶς ἀπὸ τὸ ὁποῖο θὰ πλημμυρίσει καὶ ὁ καθένας ἀπὸ μᾶς, ἐφόσον βέβαια ἀγωνιστοῦμε, ὅσο βρισκόμαστε στὴ ζωή, νὰ καθαρίζουμε τὸν ἑαυτό μας μὲ τὴ μετάνοια, ὥστε νὰ γινόμαστε δεκτικοὶ τῆς ἀκτίστου Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Αὐτῆς ποὺ θὰ ἀκτινοβολήσει μέσα καὶ ἀπὸ τὸ δικό μας ἀναστημένο σῶμα ὡς ὑπέρλαμπρο φῶς στὴν εὐλογημένη Βασιλεία τῆς τρισηλίου θεότητος.

ΟΣΩΤΗΡ2072