Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα δαβιδ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα δαβιδ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

17 Νοεμβρίου, 2026

Ο όσιος Δαυίδ ο εν Ευβοία ο θαυματουργός

 

Ένας από τους πλέον συμπαθείς και δημοφιλείς αγίους της Εκκλησίας μας είναι και ο όσιος Δαυίδ ο εν Ευβοία. Μάλιστα έχοντας τη φήμη του θαυματουργού, χιλιάδες πιστοί τον ευλαβούνται και τον επικαλούνται και εκείνος συχνά ανταποκρίνεται, φανερώνοντας τη δύναμη του Θεού, ο οποίος χαριτώνει όσους θέλουν να ζήσουν σύμφωνα με το δικό Του θέλημα.

Γεννήθηκε γύρω στα 1490, στη Γαρδενίτσα Φθιώτιδος, απέναντι από την Εύβοια. Ήταν γιός ενάρετου και ευλαβούς ιερέα, ο οποίος φρόντισε να γεμίσει την ψυχή του παιδιού του με βαθιά πίστη στο Θεό και ευλάβεια. Νήπιο ακόμη τον βοηθούσε στις ιερές ακολουθίες, ώστε ο ναός είχε γίνει το δεύτερο σπίτι του. Ο Θεός τον αξίωσε, όντας τριών ετών, να βιώσει μια εξαιρετική πνευματική εμπειρία, η οποία σφράγισε την κατοπινή του ζωή. Μια νύχτα του φανερώθηκε ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και τον οδήγησε σε παρακείμενο ναό, αφιερωμένο στο όνομά του. Έμεινε εκεί όρθιος και ξυπόλυτος για έξι ολόκληρες ημέρες μπροστά στην εικόνα του αγίου, βυθισμένος σε ώριμες για την ηλικία του θεωρήσεις και προβληματισμούς. Έμαθε να αγαπά την προσευχή και την ησυχία. Γι’ αυτό και όταν έφτασε στην εφηβεία, ζήτησε την άδεια από τους γονείς του, αναχώρησε, αναζητώντας πνευματικό πατέρα και πνευματικές εμπειρίες. Πληροφορήθηκε ότι κάποιος ονομαστός ιερομόναχος, ονόματι Ακάκιος, άνθρωπος αρετής και σοφίας, είχε τη φήμη του ώριμου πνευματικού καθοδηγητή. Πήγε λοιπόν κοντά του και ζήτησε να γίνει υποτακτικός του.

Ο Ακάκιος τον δέχτηκε με ευχαρίστηση στη Μονή του και έντυσε το μοναχικό σχήμα. Νωρίς αναδείχτηκε υποδειγματικός μοναχός, δείχνοντας τέλεια υπακοή στον γέροντά του. Με πνεύμα ταπεινώσεως και αποκοπής του ιδίου θελήματος, ασκούνταν στην αδιάλειπτη προσευχή. Σύντομα φάνηκαν τα πρώτα σημάδια της πνευματικής του προόδου και των αρετών του. Ώρες ολόκληρες καθόταν κοντά στον πνευματικό του πατέρα και άκουγε τις νουθεσίες του, αποκαλύπτοντάς του την οδό της μοναχικής τελειώσεως, η οποία οδηγεί στον αγιασμό και στη θέωση.

Ο πνευματικός του, λίγο καιρό αργότερα, αναζητώντας τόπο για μεγαλύτερη πνευματική άσκηση, κατέφυγε στο όρος Όσσα της Θεσσαλίας. Ο Δαυίδ τον ακολούθησε. Σε ένα ταξίδι του ο Ακάκιος στο Άγιον χειροτονήθηκε διάκονος και στη συνέχεια μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, αφήνοντας στη Μονή Μεγίστης Λαύρας τον Δαυίδ. Ο Ακάκιος στην Πόλη χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και στη συνέχεια εκλέχτηκε μητροπολίτης Άρτης και Ναυπάκτου από τον Πατριάρχη Ιερεμία. Κάλεσε μαζί του και τον Δαυίδ για βοηθό του.

Αυτή ήταν μια νέα αρχή για τον μοναχό Δαυίδ, τον οποίο καθόλου δεν είχε επηρεάσει η κοσμική ζωή της ηπειρώτικης μεγαλούπολης. Μαζί με τα καθήκοντα, που του είχε αναθέσει ο πνευματικός του, ασκούσε με ακρίβεια τον μοναχικό του κανόνα. Έκανε ολονυκτίες, νήστευε και προσεύχονταν αδιάκοπα, κάνοντας τέλεια υπακοή στον πνευματικό του πατέρα. Ο Ακάκιος τον χειροτόνησε πρεσβύτερο και τον όρισε ηγούμενο της Ιεράς Μονής της Θεοτόκου της Βαρνάκοβας, στο ομώνυμο όρος κοντά στη Ναύπακτο. Πρόκειται για το «Άγιο Όρος της Δυτικής Ελλάδος», στο οποίο ζούσαν πλήθος ασκητών, όπου μέχρι σήμερα σώζονται τα απομεινάρια τους.

Εκεί ο Δαυίδ θέλησε να εφαρμόσει τις μοναχικές αρχές, που είχε διδαχθεί από τον γέροντα πνευματικό του. Όμως γρήγορα απογοητεύτηκε, διότι οι υποτακτικοί του δεν ήταν πρόθυμοι να ακολουθήσουν τις δικές του αρχές. Γι’ αυτό και έφυγε από τη Μονή, αναζητώντας νέους τόπους, για περισσότερη ησυχία και άσκηση. Εγκαταστάθηκε, στο όρος Στείρι, κοντά στον Παρνασσό, όπου υπέστη λυσσαλέες επιθέσεις του σατανά. Η φήμη του δεν άργησε να γίνει γνωστή στη γύρω περιοχή. Το ασκητήριό του είχε γίνει τόπος έλξης πολλών ανθρώπων, οι οποίοι έτρεχαν στον άγιο ασκητή να ακούσουν λόγια παρηγοριάς και σωτηρίας.

Ο όσιος έζησε σε χρόνια δύσκολα, όπου οι Ορθόδοξοι Έλληνες στέναζαν κάτω από την φρικτή και απάνθρωπη τουρκική δουλεία. Δεν άργησε να υποστεί και αυτός τα δεινά της σκλαβιάς. Κατηγορήθηκε ότι έκρυψε στο ασκητήριό του έναν σκλάβο δραπέτη. Οι τούρκοι τον συνέλαβαν και τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια, τα οποία υπέφερε με μεγάλη καρτερία και ηρωισμό. Ύστερα από πολύ καιρό απελευθερώθηκε χάρις στα λύτρα που κατέβαλαν ευσεβείς κάτοικοι της περιοχής.

Κατόπιν, αποφάσισε να αλλάξει και πάλι τόπο ασκήσεως. Κατέφυγε στις Ροβιές της βόρειας Εύβοιας, όπου ίδρυσε την Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Η φήμη του και πάλι δεν άργησε να διαδοθεί. Σύντομα εγκαταστάθηκαν μαζί του κάποιοι μαθητές του, οι οποίοι επιθυμούσαν να τον μιμηθούν στην άσκηση και στην αγιότητα. Παράλληλα ασκούσε μια πρωτοφανή φιλανθρωπία. Έδειχνε την αγάπη του έμπρακτα στους φτωχούς και κατατρεγμένους, στα πρόσωπα των οποίων έβλεπε τον ίδιο το Χριστό. Μοίραζε αλύπητα τα εφόδια της Μονής αδιακρίτως σε Χριστιανούς και Μουσουλμάνους.

Κάποτε αναγκάστηκε να ταξιδέψει στην Πελοπόννησο για να συμφιλιώσει κάποιους επισκόπους, οι οποίοι είχαν διαφορές μεταξύ τους, μη μπορώντας να διανοηθεί διχοστασίες ανάμεσα σε Χριστιανούς και μάλιστα επισκόπους. Το πλοίο που τον μετέφερε ναυάγησε και ο ίδιος σώθηκε εκ θαύματος. Ξαναγύρισε στη Μονή του και αφοσιώθηκε περισσότερο στην πνευματική του άσκηση, όπου ο Θεός τον αξίωσε και του προορατικού χαρίσματος. Πρόβλεψε τον θάνατό του και αφού έδωσε τις τελευταίες του νουθεσίες προς τους μαθητές του, παρέδωσε την ψυχή του στο Χριστό, στον Οποίο υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή. Ήταν 1η Νοεμβρίου του έτους 1589 ή 1601. Ο τάφος του και τα ιερά του λείψανα και δει η κάρα του, επιτελούν πολλά θαύματα. Η μνήμη του τιμάται την ημέρα της οσιακής κοιμήσεώς του.

Λάμπρος Σκόντζος, Θεολόγος
https://arizonitis.blogspot.com/2026/11/blog-post.html

21 Αυγούστου, 2022

ΕΚΟΙΜΗΘΗΝ ΚΑΙ ΥΠΝΩΣΑ

 

Στὸν τρίτο Ψαλμὸ τοῦ Ψαλτηρίου ὁ προφήτης καὶ βασιλιὰς Δαβὶδ γράφει μὲ λίγα λόγια, καὶ ἐξ ἀφορμῆς τοῦ διωγμοῦ τὸν ὁποῖο ὑφίστατο ἀπὸ τὸν υἱό του Ἀβεσσαλώμ, τὶς ταλαιπωρεῖες του, τὴ δυσχερὴ κατάσταση στὴν ὁποία βρέθηκε καὶ τοὺς μεγάλους κινδύνους ποὺ διέτρεχε, καθὼς ἀναγκάσθηκε νὰ ἐγκαταλείψει τὰ Ἱεροσόλυμα γιὰ νὰ σωθεῖ ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν ἐχθρῶν του. «Κύριε, τί ἐπληθύνθησαν οἱ θλίβοντές με;», γράφει μὲ ἀπορία στὴν ἀρχὴ τοῦ Ψαλμοῦ. Κύριε, πόσο μέγα πλῆθος ἔγιναν οἱ ἐχθροὶ ποὺ μὲ θλίβουν! Πολλοὶ ἐπαναστάτησαν ἐναντίον μου καὶ μὲ πολεμοῦν. Πολλοὶ μὲ προκαλοῦν καὶ λένε πὼς δὲν ὑπάρχει γιὰ μένα σωτηρία, διότι μὲ ἐγκατέλειψε ὁ Θεός. «Σὺ δέ, Κύριε, ἀντιλήπτωρ μου εἶ, δόξα μου καὶ ὑψῶν τὴν κεφαλήν μου». Ἐδῶ ἔχουμε ἕνα γεμάτο ἐλπίδα ξέσπασμα τῆς ψυχῆς τοῦ μεγάλου βασιλιᾶ, μιὰ ἐντυπωσιακὴ φανέρωση τῆς βαθιᾶς πίστεώς του καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης του στὴ βοήθεια καὶ προστασία τοῦ Θεοῦ: Σὲ ἀντίθεση μὲ ὅσα λένε οἱ ἐχθροί μου, Σύ, Κύριε, εἶσαι βοηθός μου καὶ προστάτης μου. Σὺ θὰ μὲ δοξάσεις καὶ πάλι καὶ θὰ σηκώσεις ψηλὰ τὸ κεφάλι μου, ποὺ τώρα, καθὼς εἶμαι ντροπιασμένος, στρέφει διαρκῶς πρὸς τὰ κάτω. Μὲ φωνὲς ἰσχυρὲς καὶ κραυγὲς ἱκετευτικές, συνεχίζει ὁ Δαβίδ, παρακάλεσα τὸν Κύριο πολλὲς φορὲς στὸ παρελθὸν καὶ μὲ ἄκουσε. Γι’ αὐτὸ καὶ τώρα δὲν χάνω τὸ θάρρος καὶ τὴν εἰρήνη μου. Μέσα στοὺς κινδύνους ποὺ ἀντιμετωπίζω, μπροστὰ στὸ πλῆθος τῶν ἐχθρῶν ποὺ μὲ ἀπειλοῦν, «ἐγὼ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα». «Ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα». Σὲ τί διαφέρουν τὰ δύο αὐτὰ ρήματα; Δὲν σημαίνουν τὸ ἴδιο πράγμα; Ὑπάρχουν διάφορα εἴδη ὕπνου. Ὑπάρχει ὕπνος ταραγμένος, ποὺ τὸν ταράζουν ἐφιάλτες, ὄνειρα φοβερά, τὰ ὁποῖα κρατοῦν τὴν ψυχὴ σὲ ἀγωνία, ἀκόμη καὶ τότε ποὺ ὁ ἄνθρωπος κοιμᾶται. Ὑπάρχει ὕπνος ποὺ στὸν παραμικρὸ θόρυβο διακόπτεται. Δὲν χορταίνει ὁ ἄνθρωπος, δὲν ξεκουράζεται ἔτσι. Ξυπνάει καὶ νιώθει πιὸ κουρασμένος ἀπ’ ὅσο ἦταν πρὶν κοιμηθεῖ. Ἕνα κουρασμένο νευρικὸ σύστημα δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἔχει κανεὶς ἕναν ἀδιατάρακτο καὶ ἥσυχο ὕπνο. Μιὰ ψυχὴ ποὺ ζεῖ μὲ ἀγωνίες καὶ φόβους δὲν μπορεῖ οὔτε στὴ  διάρκεια τοῦ ὕπνου νὰ ξεκουρασθεῖ. «Ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα» σημαίνει: κοιμήθηκα ἥσυχος καὶ ἔπεσα σὲ ὕπνο ἤρεμο καὶ βαθύ. Κοιμήθηκα σὰν νὰ μὴ μὲ ἀπασχολοῦσε τίποτε, σὰν νὰ μὴν εἶχα κανένα πρόβλημα, καμιὰ ἀγωνία. Ὅπως κοιμᾶται ἥσυχο τὸ παιδὶ στὴν ἀγκαλιὰ τῆς μητέρας του. Πῶς κοιμᾶται ἔτσι ὁ Δαβίδ, ἐνῶ τόσοι ἐχθροὶ τὸν κυκλώνουν, ἐνῶ τόσοι κίνδυνοι τὸν ἀπειλοῦν; Τὸ ἐξηγεῖ ὁ ἴδιος: «Ἐγὼ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα· ἐξηγέρθην, ὅτι Κύριος ἀντιλήψεταί μου». Κοιμήθηκα βαθιά, χορταστικὰ καὶ σηκώθηκα τὸ πρωὶ γεμάτος θάρρος καὶ ἐλπίδα, διότι ἔχω τὴν πεποίθηση ὅτι ὁ Κύριος θὰ μὲ βοηθήσει καὶ θὰ μὲ προστατεύσει. Εἶναι τόση ἡ βεβαιότητα τῆς ψυχῆς μου γιὰ τὴν παντοδύναμη προστασία τοῦ Θεοῦ, ὥστε δὲν θὰ φοβηθῶ οὔτε τὰ ἀναρίθμητα πλήθη τοῦ λαοῦ «τῶν κύκλῳ συνεπιτιθεμένων μοι», αὐτὰ ποὺ μὲ ἔχουν κυκλώσει καὶ ἀπὸ κάθε κατεύθυνση ἐπιτίθενται ὅλα μαζὶ ἐναντίον μου (βλ. Ψαλ. γ΄ 2-7). Τί δυνατὴ πίστη! Τί γενναία ψυχή! Τί θάρρος καὶ ἀφοβία μπροστὰ στὸν τρομερὸ κίνδυνο ποὺ ἀπειλεῖ τὴ ζωή του! Δὲν εἶναι ὁ μόνος ποὺ ἀντιμετώπισε μὲ τόση θαυμαστὴ ψυχραιμία τὸν κίνδυνο ποὺ ἀπειλοῦσε τὴ ζωή του. Νά καὶ ὁ Πέτρος, ὁ φλογερὸς Ἀπόστολος τοῦ Χριστοῦ. Ὁ βασιλιὰς Ἡρώδης Ἀγρίππας ὁ Α΄ θανάτωσε τὸν Ἰάκωβο, τὸν ἀδελφὸ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου «διὰ μαχαίρας», καὶ ἐπειδὴ οἱ Ἰουδαῖοι εὐχαριστήθηκαν ἀπὸ αὐτό, ἀποφάσισε νὰ συλλάβει καὶ τὸν Πέτρο. Καὶ τὸν ἔκλεισε στὴ φυλακή, ἀφοῦ τὸν παρέδωσε σὲ τέσσερις τετράδες στρατιωτῶν γιὰ νὰ τὸν φρουροῦν. Ὅταν δὲ ἐπρόκειτο νὰ τὸν ὁδηγήσει στὸ Δικαστήριο, τὴν προηγούμενη νύχτα «ἦν ὁ Πέτρος κοιμώμενος μεταξὺ δύο στρατιωτῶν δεδεμένος ἁλύσεσι δυσί, φύλακές τε πρὸ τῆς θύρας ἐτήρουν τὴν φυλακήν». Σὰν νὰ μὴ συνέβαινε τίποτε, ὁ Πέτρος κοιμόταν ἥσυχος ἀνάμεσα σὲ δύο στρατιῶτες, δεμένος μὲ δύο ἁλυσίδες, καὶ φρουροὶ μπροστὰ στὴν πόρτα φύλαγαν τὸ δεσμωτήριο. Πῶς κοιμόταν ἔτσι ὁ Πέτρος; Ἁλυσίδες, φρουροί, φυλακή. Τὴν ἄλλη μέρα δίκη. Πιθανῶς ἀπόφαση θανατική. Καὶ ἐκεῖνος κοιμόταν βαθιά. Γιατὶ ἦταν βέβαιος ὅτι ὁ Θεὸς μποροῦσε νὰ τὸν σώσει. Καὶ πράγματι, ἔστειλε ὁ Κύριος ἄγγελο, ποὺ μὲ θαυμαστὸ τρόπο τὸν ἔβγαλε ἀπὸ τὴ φυλακή. Τὸ ἐντυπωσιακὸ μάλιστα εἶναι ὅτι ὁ Πέτρος κοιμόταν τόσο βαθιά, ποὺ ὅταν ἦλθε ὁ ἄγγελος στὴ φυλακὴ καὶ ἔλαμψε ξαφνικὰ φῶς μέσα στὸ σκοτεινὸ κελλί, ὁ Πέτρος δὲν ξύπνησε, συνέχισε νὰ κοιμᾶται, ὥστε ὁ ἄγγελος χρειάστηκε νὰ τὸν ξυπνήσει «πατάξας τὴν πλευρὰν τοῦ Πέτρου». Τὸν κτύπησε στὰ πλευρὰ γιὰ νὰ σηκωθεῖ! Τόσο βαθὺς καὶ ἥσυχος ἦταν ὁ ὕπνος του (βλ. Πράξ. ιβ΄ [12] 1-10)! Αὐτὴ τὴν ἠρεμία καὶ τὴν ἀπόλυτη βεβαιότητα χαρίζει ἡ πίστη. Στὸν βασιλιὰ Δαβίδ, στὸν ἀπόστολο Πέτρο, στὸν κάθε πιστό. Ὅταν παλεύει ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ μὲ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ ἁμαρτωλοῦ κόσμου, ὅταν ἀντιμάχεται τὶς δυνάμεις τοῦ σκότους, τοὺς φοβεροὺς δαίμονες, ὅταν ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσει τὶς ἀντιξοότητες τῆς ζωῆς, τὴν ἀσθένεια, τὴν ἀνέχεια, τὴν ἀδικία, τὴν ἀποτυχία, δὲν παλεύει μόνος του. Παλεύει μὲ τὴν ἀκαταμάχητη συμμαχία τοῦ Θεοῦ καὶ γι’ αὐτὸ δὲν φοβᾶται κανέναν καὶ τίποτε. Ἔχει ἀκατάβλητη πίστη καὶ ἀκλόνητη τὴν ἐλπίδα του στὸν Θεὸ καὶ ἔτσι μένει εἰρηνικὸς καὶ ἀτάραχος καὶ στὶς πιὸ δύσκολες συνθῆκες τῆς ζωῆς, καὶ τὶς ἀντιμετωπίζει νικηφόρα. Μὲ τὴ βοήθεια καὶ παντοδύναμη προστασία τοῦ παναγάθου καὶ φιλανθρώπου Κυρίου.ΟΣΩΤΗΡ2205

03 Μαΐου, 2022

Ὁ Κύριος Εἶναι Μαζί μας.Ψαλμός ΡΚΓ΄ (123), στίχ. 1-4

 
Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι ὁ Ψαλμωδὸς προκειμένου νὰ προχωρήσει ἕνα βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρός, κάνει μισὸ βῆμα πρὸς τὰ πίσω! «Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν...» (στίχ. 1-2)· «ἄρα ζῶντας... ἄρα τὸ ὕδωρ»· «τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν... τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυπόστατον»· «χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν... ἄρα διῆλθεν»· «ἐκ τῆς παγίδος... ἡ παγὶς συνετρίβη» κλπ. Ἐὰν δὲν ἦταν ὁ Κύριος μαζί μας, λέγει ὁ Ψαλμωδός, ἂς τὸ ὁμολογήσει αὐτὸ ὅλος ὁ ἰσραηλιτικὸς λαός (Ψαλ. ρκγ΄ [123] 1). Μὲ τὸν ἴδιο τρόπο ἔχει ἐκφρασθεῖ καὶ ὁ Δαβὶδ λέγοντας: Ἐὰν ὁ Κύριος δὲν μὲ βοηθοῦσε,παρὰ λίγο ἡ ψυχή μου θὰ βρισκόταν στὸν Ἅδη (βλ. Ψαλ. ϟγ΄ [93] 17). Ἐκεῖ ὅμως μιλοῦσε τὸ ἄτομο Δαβίδ, ἐνῶ ἐδῶ μιλάει ὅλο τὸ ἔθνος, διότι λέει: ἂς τὸ ὁμολογήσει αὐτὸ ὅλος ὁ ἰσραηλιτικὸς λαός. Τὴν εὐγνωμοσύνη γιὰ τὴν εὐτυχία του ὁμολογεῖ ὅτι τὴν ὀφείλει στὸν Θεὸ ὅλο τὸ ἔθνος. Ἂν δὲν ἦταν ὁ Κύριος ἀνάμεσά μας, ὁμολογοῦν, προστάτης καὶ ὑπερασπιστὴς ὅταν οἱ ἐχθροί μας ἐξεγέρθηκαν ἐναντίον μας, ἀσφαλῶς θὰ μᾶς εἶχαν καταπιεῖ ζωντανούς! Ὅταν ἄναψε ὁ θυμός τους ἐναντίον μας, οἱ ἀντίπαλοι θὰ μᾶς κατάπιναν ζωντανούς, ὅπως ὁ Ἅδης ἀπορροφᾶ τὰ θύματά του καὶ ὅπως ὁ δράκοντας καταβροχθίζει τὰ θηράματά του (Ψαλ. ρκγ΄ [123] 2-3). «Καταπίωμεν αὐτὸν ὥσπερ ᾅδης ζῶντα καὶ ἄρωμεν αὐτοῦ τὴν μνήμην ἐκ γῆς» (Παροιμ. α΄ 12). 

Ὁ Ναβουχοδονόσορ, ἀναφωνεῖ ὁ Ἰσραὴλ διὰ τοῦ προφήτου Ἱερεμία, «κατέπιέ με ὡς δράκων, ἔπλησε τὴν κοιλίαν αὐτοῦ...» (Ἱερ. κη΄ [28] 34). Ἐὰν δὲν εἴχαμε τὴ θεία βοήθεια, ἑρμηνεύει ὁ Θεοδώρητος, «τοσούτων καθ’ ἡμῶν δυσμενῶν συνελθόντων», δὲν θὰ ἀξιωνόμασταν οὔτε ταφῆς, «ἀλλὰ καθάπερ ὑπὸ θηρίων ζῶντες ἂν κατεπόθημεν»1 . Ἐὰν δὲν ἦταν ὁ Κύριος ἀνάμεσά μας, «ἄρα», ὁπωσδήποτε, «τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς» (στίχ. 4), θὰ μᾶς εἶχε καταποντίσει ὁ κατακλυσμὸς τοῦ μίσους τους. «Ὕδωρ» ὀνομάζει τὴν ὁρμὴ καὶ τὴ δυνατὴ κίνηση τῶν γειτονικῶν ἐθνῶν τῆς Ἱερουσαλήμ. Ἐὰν ὁ Θεὸς δὲν μᾶς βοηθοῦσε, ὁμολογεῖ ὁ Ψαλμωδός, ὅταν γυρίσαμε ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία, ὀργίσθηκαν τὰ ἔθνη αὐτὰ καὶ κυριολεκτικὰ θὰ μᾶς καταπόντιζαν! «Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν» (στίχ. 4)· χείμαρρος ὁρμητικὸς καὶ ἐπικίνδυνος θὰ κατέκλυζε τὴν ψυχή μας, ὅπως οἱ χείμαρροι ποὺ τὸν χειμώνα παρασύρουν τὰ πάντα! «Χείμαρρον», σημειώνει ὁ ἅγιος Νικόδημος, «ὀνομάζουν οἱ Ἑβραῖοι ἐδῶ τὴν ὀγλήγορον καὶ ἄτακτον κίνησιν τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν, ἥτις παρασύρει ὅ,τι ἤθελεν εὕρει ἔμπροσθεν», τὴν δὲ «προσωρινὴν φθορὰν αὐτῶν ὕδωρ αὐτὴν ὠνόμασεν»2. Εἶναι σχετικὸς καὶ πολὺ διδακτικὸς ὁ Ἀναβαθμὸς τοῦ β΄ ἤχου «Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, τίς ἱκανὸς σῶος φυλαχθῆναι ἐκ τοῦ ἐχθροῦ ἅμα καὶ ἀνθρωποκτόνου;», ποὺ συνέθεσε ὁ ὅσιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης. «Τὸ νόημα τῶν λόγων αὐτῶν» ὁ ὅσιος Θεόδωρος τὸ «μεταφέρει εἰς τὸν ἀφιλίωτον ἡμῶν ἐχθρὸν καὶ ἀνθρωποκτόνον διάβολον» καὶ λέει: «Ἀνίσως δὲν ἦτον ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς μαζὺ μὲ ἡμᾶς τοὺς Χριστιανούς, βοηθῶν καὶ ἀποδιώκων μὲ τὴν δύναμίν του τὸν διάβολον, ποῖος ἠδύνατο νὰ φυλαχθῇ ἀπὸ αὐτὸν σῶος καὶ ἀβλαβής; βέβαια οὐδείς»3. 

Τὸ μένος τοῦ διαβόλου κατὰ τοῦ ἀνθρώπου καὶ μάλιστα κατὰ τῶν ἁγίων ἐκφράζει καὶ ὁ ἀπόστολος Πέτρος μὲ τὸν λόγο: «Ὁ ἀντίδικος ἡμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τίνα καταπίῃ» (Α΄ Πέτρ. ε΄ 8). Τὴν λύσσα τοῦ διαβόλου κατὰ τῶν ἀνθρώπων, μάλιστα δὲ κατὰ τῶν ἁγίων, φανερώνουν τὰ φοβερὰ δεινὰ ποὺ προξένησε στὸν δίκαιο Ἰώβ. Ἀλλὰ καὶ ἡ μανία ποὺ ἔδειξε κατὰ τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, ὥστε ἐχρειάσθη νὰ ἐπέμβει ὁ ἴδιος ὁ Κύριος γιὰ νὰ μὴ χάσει τὴν πίστη του ὁ ἀπόστολος καὶ χαθεῖ ἐντελῶς, διότι ὁ Κύριος τοῦ εἶπε: «Σίμων Σίμων, ἰδοὺ ὁ σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς τοῦ συνιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου» (Λουκ. κβ΄ [22] 31-32). Σχολιάζει καὶ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος: Τὸ θηρίο αὐτό, ὁ διάβολος, εἶναι πονηρὸ καὶ ἀχόρταγο καὶ ἐὰν δὲν ἐχαλιναγωγεῖτο συνεχῶς, θὰ ἀνέτρεπε καὶ θὰ συνέχεε τὰ πάντα. Διότι ἂν στὸν εὐτυχὴ Ἰὼβ ἔλαβε κάποια μικρὴ ἐξουσιοδότηση καὶ κατέστρεψε ἐξολοκλήρου τὸ σπίτι του, κολόβωσε τὸ σῶμα του, δημιούργησε τόσο μεγάλη τραγωδία, κατέστρεψε τὴν περιουσία του, τὰ παιδιά του τὰ σκέπασε μὲ χῶμα, ἔκαμε τὸ σῶμα του νὰ γεμίσει μὲ σκουλήκια, τὴ γυναίκα του τὴν ἔστρεψε ἐναντίον του... ἂν δὲν συνεκρατεῖτο μὲ ἀναρίθμητα χαλινάρια, πῶς δὲν θὰ κατέστρεφε ὅλους4 ; 

Ἀλλ’ ὁ διάβολος μπορεῖ νὰ καυχᾶται γιὰ τὴ δύναμή του, ὅμως δὲν μπορεῖ νὰ προξενήσει κανένα κακὸ στὸν ἄνθρωπο, ἂν ἐμεῖς δὲν τοῦ δίνουμε εὐκαιρία νὰ εἰσχωρεῖ ἀνάμεσά μας (βλ. Ἐφεσ. δ΄ 27). Ἐὰν ὁ ἄνθρωπος ἀγρυπνεῖ καὶ ἀντιστέκεται πάντοτε καὶ παντοῦ, καὶ ἂν δὲν τοῦ τὸ ἐπιτρέψει ὁ Κύριος τοῦ παντός, ὁ καθαιρέτης καὶ νικητής του, τίποτε ἀπολύτως δὲν μπορεῖ νὰ κάνει ὁ διάβολος. Ἐπανερχόμενος ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος στοὺς Ἰσραηλίτες τοῦ Ψαλμοῦ παρατηρεῖ ὅτι ὁ Θεὸς δὲν τοὺς ἔδινε τὴν ἀσφάλεια διαμιᾶς, ἀλλὰ ἤρεμα καὶ λίγο-λίγο, γιὰ νὰ τοὺς διατηρεῖ στὴ θεογνωσία καὶ γιὰ νὰ μὴ χαθεῖ ἡ διόρθωση ποὺ ἔγινε σ’ αὐτοὺς ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία. Γι’ αὐτὸ οὔτε στὶς συμφορὲς ἀφήνει μονίμως τοὺς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ μὴν κουραστοῦν· οὔτε στὶς ἀνέσεις, γιὰ νὰ μὴ γίνονται ἀδιάφοροι· ἀλλὰ μὲ τὶς ἐναλλαγὲς ποικίλλει τὴ σωτηρία τους5 . 

1. ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΚΥΡΟΥ, Ἑρμηνεία τοῦ ΡΚΓ΄ Ψαλμοῦ, PG 80, 1885Α. 

2. ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ - ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΖΙΓΑΒΗΝΟΥ, Ἑρμηνεία εἰς τοὺς Ψαλμούς, Τόμ. Γ΄, ἐκδ. «Ὀρθ. Κυψέλη», Θεσσαλονίκη 1983, σελ. 339. 

3. ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ, Νέα Κλῖμαξ, ἐκδ. Σωτ. Ν. Σχοινᾶ, ἐν Βόλῳ 1956, σελ. 89. 

4. ΙΩ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Εἰς Ψαλ. ρκγ΄ [123], PG 55, 353. 5. Στὸ ἴδιο

Π.ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ-ΟΣΩΤΗΡ2160

21 Φεβρουαρίου, 2022

ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΛΙ ΓΛΥΚΥΤΕΡΑ....

Ο ἱερὸς Ψαλμωδὸς αἰσθανόταν τέ­­τοια
γλυκύτητα ἀπὸ τὴ μελέτη τοῦ θείου λόγου, ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ τοῦ χαρίσει παρόμοια αἴσθηση­
οὔτε τὸ γλυκύτερο μέλι. Ὁ λόγος τοῦ
Θεοῦ γλύκαινε τὸ νοητὸ λάρυγγα τῆς
ψυχῆς του. Τοῦ προξενοῦσε ἀγαλλίαση
καὶ εὐφροσύνη! Στὸν 118ο Ψαλμὸ ­
καταθέτει τὴν προσωπικὴ ἐμπειρία του: «Ὡς
γλυκέα τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου,
ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου» (Ψαλ. ριη΄
[118] 103). Πόσο γλυκὰ εἶναι τὰ θεῖα Σου
λόγια στὴν ψυχή μου ὅταν τὰ μελετῶ,
καὶ στὸ λάρυγγά μου ὅταν τὰ ἐκφωνῶ!
Εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερα καὶ ­
γλυκυτερα ἀπ᾿ ὅ,τι τὸ μέλι στὸ στόμα μου.
Παρατηροῦν οἱ ἱεροὶ Ἑρμηνευτὲς ὅτι
χρησιμοποιεῖ τὸ παράδειγμα τοῦ μέλιτος­,
διότι ὅταν θέλουμε νὰ ποῦμε ὅτι κάτι­
εἶναι πολὺ γλυκό, λέμε πὼς εἶναι μέλι­.
Ἀλλὰ τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀσυγκριτως­
γλυκύτερα κι ἀπὸ τὸ γλυκύτερο
μέλι. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τονίζει ὅτι ἡ
γλυκύτητα τοῦ μέλιτος ἀμαυρώνεται καὶ
ἐπισκιάζεται ἀπὸ τὴ γλυκύτητα τῶν ­
θειων λόγων.
Ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ πιστοὶ ποὺ ἀγαποῦν
τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ τὴν ἴδια πνευματικὴ
ἐμπειρία καταθέτουν: «Οὐχ οὕτως ἡδύνει­
μου τὴν τοῦ στόματος αἴσθησιν ἡ
γλυκύτης τοῦ μέλιτος, ὡς εὐφραίνει μου
τὴν ψυχὴν ἡ τῶν θείων λογίων μελέτη».
Δὲν καθιστᾶ τόσο πολὺ εὐχάριστη τὴν
αἴσθηση τοῦ στόματός μου ἡ γλυκύτητα­
τοῦ μέλιτος, ὅσο εὐφραίνει τὴν ψυχή
μου ἡ μελέτη τοῦ θείου λόγου, σημειώνει­
ὁ ἑρμηνευτὴς Θεοδώρητος.
Πράγματι· παίρνουμε στὰ χέρια μας
νὰ μελετήσουμε τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο καὶ
αἰσθανόμαστε τὴ γλυκύτητα τῆς σοφίας
τοῦ Θεοῦ. Τί γλυκά, τί ὡραῖα, τί ὑψηλὰ
νοήματα! Συνεπαρμένοι ἀναφωνοῦμε:
«Ὢ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώ­σεως
Θεοῦ! ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίμα­τα
αὐτοῦ καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτου!­»
(Ρωμ. ια΄ [11] 33). Τί σοφία ἀπο­σταζουν
τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ! Σὲ κάνουν
πιὸ σοφὸ κι ἀπ᾿ τοὺς σοφούς, τοὺς
ἔμπειρους, τοὺς ἡλικιωμένους: «Ὑπὲρ
πρεσβυτέρους συνῆκα, ὅτι τὰς ἐντολάς
σου ἐξεζήτησα» (Ψαλ. ριη΄ [118] 100).
Μελετώντας τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ ­
ξεπέρασα σὲ σύνεση καὶ σὲ γνώση ἀκόμη
καὶ τοὺς γεροντοτέρους μου, οἱ ὁποῖοι
προβάλλουν τὴν πείρα τους ὡς πηγὴ
τῆς σοφίας τους.
Τὴν γλυκύτητα τοῦ θείου λόγου τὴν
αἰσθανόμαστε καὶ διότι χύνει βάλσαμο­

παρηγοριᾶς στὶς πονεμένες καρδιές
μας. Εἴμαστε θλιμμένοι καὶ μᾶς παρηγορει,­
ἀπογοητευμένοι καὶ μᾶς ἐνθαρρυνει,­
ταραγμένοι καὶ μᾶς εἰρηνεύει,
κουρασμένοι καὶ μᾶς ξεκουράζει, ­
«κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι» καὶ μᾶς ­
αναπαύει, βαρυπενθοῦντες καὶ μᾶς ­
γεμίζει μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς Ἀναστάσεως.
Μᾶς βεβαιώνει ὅτι δὲν τελειώνουν ὅλα
στὸν τάφο: «Νυνὶ δὲ Χριστὸς ἐγήγερται
ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων
ἐγένετο» (Α΄ Κορ. ιε΄ [15] 20).
Ἐπίσης τὴν γλυκύτητα τοῦ θείου λόγου­
τὴν αἰσθανόμαστε καὶ ὡς πνευματικη­
τροφὴ ποὺ μᾶς χορταίνει, ὡς πνευματικο­
ποτὸ ποὺ μᾶς εὐφραίνει. Ὁ ἄνθρωπος­
δὲν τρέφεται μόνο μὲ ψωμί.
Τρέφεται καὶ μὲ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ ποὺ
εἶναι ἐξαίρετη πνευματικὴ τροφή, ­
ἀσυγ­κρίτως ἀνώτερη ἀπὸ κάθε ὑλικὴ τροφή.
Βεβαίως τὴν γλυκύτητα τοῦ θείου ­
λογου δὲν τὴν αἰσθάνονται ὅλοι οἱ ἄνθρω­ποι,
ὅπως διευκρινίζουν οἱ ἱεροὶ Ἑρμηνευτες,­
παρὰ μόνο ὅσοι ἔχουν «ὑγιῆ
καὶ ἐρρωμένα (=ἰσχυρὰ καὶ ρωμαλέα)
τὰ αἰσθητήρια τῆς ψυχῆς». Στοὺς ­
πνευματικὰ ἀσθενεῖς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ­
φαίνεται πικρός, ὅπως καὶ τὸ ὑλικὸ μέλι­
στοὺς σωματικὰ ἀσθενεῖς φαίνεται
πικρὸ καὶ ἀηδέστατο.
Ὁ σοφὸς Παροιμιαστὴς σὲ μιὰ ὡραιότατη­
Παροιμία μᾶς προτρέπει νὰ τρῶμε
μέλι: «Φάγε μέλι, υἱέ, ἀγαθὸν γὰρ κηρίον­,
ἵνα γλυκανθῇ σου ὁ φάρυγξ» (Παρ.
κδ΄ [24] 13). Φάγε μέλι, παιδί μου, διοτι­
ἡ κηρήθρα εἶναι ὡραία καὶ ὠφέλι­μη,
φάγε γιὰ νὰ γλυκαθεῖ ὁ φάρυγγάς
σου. Διότι «οὕτως αἰσθήσῃ σοφίαν τῇ
σῇ ψυχῇ» (στίχ. 14), ἔτσι θὰ αἰσθανθεῖς
στὴν ψυχή σου τὴν γλυκύτητα τῆς θείας
σοφίας. Στὸ στίχο αὐτὸ δὲν ὑπονοεῖται
τὸ ὑλικὸ μέλι, ἀλλὰ τὸ πνευματικὸ μέλι,
ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ.
Ὑλικὸ μέλι δὲν μποροῦμε νὰ φᾶμε πολυ,­
διότι ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴ κατανά­λωση
του μπορεῖ καὶ νὰ ἀρρωστήσουμε.­
Ἀλλὰ πνευματικὸ μέλι μποροῦμε νὰ
τρῶμε ὅσο θέλουμε. Ὄχι μόνο δὲν θὰ
ἀρρωστήσουμε, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχει
κάποια ἀσθένεια, εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν
ἀποδιώξουμε, σημειώνει ὁ ἱερὸς ­
Χρυσόστομος. Κι ἀκόμη προσθέτει ὅτι ἀπὸ
τὴν ὑπερβολικὴ κατανάλωση τοῦ μέλι­τος
αἰσθανόμαστε τὸ αἴσθημα τοῦ κορεσμου.­
Ἐνῶ ἀπὸ τὴ μελέτη τοῦ θείου λόγου­
δὲν αἰσθανόμαστε ποτὲ τὸ αἴσθημα
κορεσμοῦ. Ἀπεναντίας, ἐπιθυμοῦμε νὰ
ἐντρυφήσουμε σ᾿ αὐτὸν περισσότερο.
Νὰ ἀγαπήσουμε λοιπὸν τὸν λόγο τοῦ
Θεοῦ καὶ νὰ τὸν μελετοῦμε ἡμέρα καὶ
νύκτα, γιὰ νὰ γλυκαίνεται ἡ ψυχή μας,
νὰ ὠφελούμαστε πνευματικὰ καὶ νὰ
εὐφραινόμαστε. Ἂν ὑπάρχουν ἄνθρω­ποι
ποὺ δὲν γεύθηκαν ἀκόμη τὴ γλυκύτητα­
τοῦ θείου λόγου, ἂς δοκιμάσουν
κι αὐτοί. Δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθοῦν,
ἀλλὰ θὰ βγοῦν ὠφελημένοι καὶ θὰ ­
ὁμολογοῦν ἀπὸ προσωπικὴ ἐμπειρία τους
ὅτι τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ εἶναι πιὸ γλυκὰ
κι ἀπ᾿ τὸ κηρόμελο, «ἐπιθυμητὰ ὑπὲρ
χρυσίον καὶ λίθον τίμιον πολὺν καὶ γλυ­
κύτερα ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον» (Ψαλ. ιη΄
[18] 11). ΟΣΩΤΗΡ2159

13 Δεκεμβρίου, 2021

«Τό Έλεος σου Καταδιώξει με Πάσας τάς Ημέρας τῆς Ζωῆς μου»

Ὁ ἱερὸς Ψαλμωδὸς στὸν ὑπέροχο εἰ­κοστὸ δεύτερο (κβ΄) Ψαλμὸ παρου­σιάζει τὸν Κύριο ὡς Καλὸ Ποιμένα, ποὺ ποιμαίνει μὲ ἀγάπη καὶ στοργὴ τὰ λογικὰ πρόβατά Του καὶ φροντίζει τίποτε νὰ μὴ μᾶς λείψει: «Κύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει» (στίχ. 1).

Μία ἀπὸ τίς ὡραιότερες ἀπεικονίσεις ποὺ χρησιμοποιεῖ εἶναι αὐτὴ μὲ τὴν ὁποία παρουσιάζει τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ ὡς ἀκούραστο δρομέα ποὺ καταδιώκει τὸν ἄν­θρωπο, γιὰ νὰ τὸν λυτρώσει καὶ νὰ τὸν σώ­­σει: «Τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου» (στίχ. 6). Τὸ ἔλεός Σου, Κύριε, θὰ μὲ καταδιώκει ὅλες τὶς ἡμέρες τῆς ζωῆς μου, καὶ ἡ Χάρι Σου θὰ ἐπιμένει νὰ βρίσκει διάφορα μέσα, ὥστε καὶ ἂν ἀκόμη ἐγὼ φεύγω ἀπὸ κοντά Σου, νὰ μὲ συλλαμβάνει στὸ δίχτυ τῆς σωτηρίας.

Πόσο πολὺ μᾶς συγκινεῖ ἡ εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ! «Ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐλεεῖ» (Ψαλ. ριδ΄ [114] 5). Τὸ ἔλεός Του μᾶς πολιορκεῖ. Σὰν ἄλλος ἀκούραστος δρομέας μᾶς καταδιώκει ὅλες τὶς ἡμέρες τῆς ζωῆς μας μέχρι τὴν τελευταία μας ἀναπνοή.

Τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ σὲ ἔκταση σκεπάζει ὁλόκληρο τὸ σύμπαν, ἐπεκτείνεται σὲ ὅλη τὴ δημιουργία. Ἀλλὰ καὶ σὲ διάρκεια χρόνου παρέχεται συνεχῶς σὲ ὅλα τὰ δη­μιουργήματα τοῦ Θεοῦ καὶ θὰ παρέχεται ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Πόσο θαυ­μαστὴ εἶναι ἡ σωτήρια καταδίωξη τοῦ Θεοῦ! Ὁ πολυεύσπλαχνος Κύριος, ἀπὸ τότε ποὺ εἴμαστε ἔμβρυα στὰ σπλάχνα τῆς μητέρας μας μέχρι τὸν τάφο μᾶς ἐλεεῖ διαρκῶς. «Διηνεκῶς ἐλεεῖ… ἀεὶ ἐλεεῖ, καὶ οὐδέποτε ἵσταται τοὺς ἀνθρώπους εὐεργετῶν», σημειώνει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος (PG 55, 399). Δὲν παύει ποτὲ νὰ μᾶς εὐεργετεῖ. Ἐμεῖς δὲν ἀντιλαμβανόμαστε ὅλες τὶς εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἀφανεῖς εὐεργεσίες Του εἶναι ἀσυγκρίτως περισσότερες!

Κι ὅταν ἐμεῖς μὲ τὴν ἐλεύθερη θέλησή μας φεύγουμε μακριά Του, τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ δὲν παραιτεῖται ἀπὸ τὴ σωτήρια καταδίωξη, χωρὶς νὰ παραβιάζει τὴν ἐλευθερία κανενός. Ἐκείνους ποὺ ἀντιδροῦν, δὲν τοὺς ἀναγκάζει. Ἐνῶ ἐκείνους ποὺ ἔχουν καλὴ διάθεση, τοὺς ἑλκύει μὲ πολλὴ δύναμη κοντά Του: «Τοὺς προαιρουμένους ἐπισπᾶται μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος» (PG 56, 162).

Κι ὅταν μετανοοῦμε, ὅπως ὁ ἄσωτος υἱός, καὶ ἀνταποκρινόμαστε θετικὰ στὴ σωτήρια καταδίωξή Του, μὲ πόση ἀγάπη μᾶς περιβάλλει! Δὲν ὑψώνει τὴ φωνή Του, δὲν χρησιμοποιεῖ τὴν παιδαγωγικὴ ράβδο Του, ἀλλὰ διανοίγει τὴν πατρική Του ἀγκαλιὰ καὶ μᾶς δέχεται πάλι κοντά Του! Φορτώνεται στοὺς ὤμους Του τὸ χα­­μένο πρόβατο καὶ τὸ φέρνει πάλι στὸ κοπάδι: «Ἐπὶ τὰ ὄρη τὸ πλανηθὲν ἀναζητήσας καὶ ἐπὶ τοῖς ὤμοις αὐτὸ ἀναλαβών (τουτέστιν ἐπὶ τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ), τῷ Πατρὶ προσήγαγε»!

Νὰ ἀναφέρουμε μερικὰ παραδείγματα τῆς σωτήριας καταδιώξεως τοῦ θείου ἐλέους: Ὅταν ἁμάρτησαν οἱ Πρωτόπλαστοι στὸν Παράδεισο, δὲν ἐπετίμησε ὁ Θεὸς τὸν Ἀδὰμ λέγοντάς του: «Εἰς οἷον πτῶμα κατελήλυθας ἀπὸ τηλικούτου ὕψους;»· πόσο χαμηλὰ ἔχεις πέσει ἀπὸ τόσο μεγάλο ὕψος!, ἀλλὰ τοῦ εἶπε: «Ἀδάμ, ποῦ εἶ;»· Ἀδάμ, ποῦ εἶσαι; (Γεν. γ΄ 9). Πίσω ἀπὸ τὴν ἐρώτηση αὐτὴ διαφαίνεται ὅτι τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ δὲν ἐγκατέλειψε οὔτε στιγμὴ τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔα, ἀλλὰ τοὺς κατεδίωκε γιὰ νὰ τοὺς βοηθήσει νὰ μετανοήσουν.

Μὲ παρόμοιο τρόπο φέρθηκε ὁ Θεὸς καὶ στὸν Κάϊν. Γιὰ νὰ τὸν βοηθήσει – μετὰ τὴν ἀπαράδεκτη θυσία ποὺ προσέφερε – νὰ μὴ σκοτώσει τὸν ἀδελφό του Ἄβελ, τοῦ μίλησε στοργικὰ καὶ τοῦ εἶπε: «Ἥμαρτες; ἡσύχασον» (Γεν. δ΄ 7). Κι ἐδῶ βλέπουμε ὅτι τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ κατεδίωκε τὸν Κάϊν. Ἤθελε νὰ τὸν συγκρατήσει, γιὰ νὰ μὴ γίνει ἀδελφοκτόνος.

Νὰ θυμηθοῦμε καὶ τὶς προσπάθειες ποὺ ἔκανε ὁ Κύριος, γιὰ νὰ βοηθήσει τὸν Ἰούδα νὰ μὴν Τὸν προδώσει. Ἀλλ᾿ «ὁ πα­­ράνομος Ἰούδας οὐκ ἠβουλήθη συν­ιέ­ναι»· δὲν θέλησε νὰ συνετισθεῖ. Ὅμως δὲν ἀνταποκρίνονται, δυστυχῶς, ὅλοι οἱ ἄν­­θρωποι στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ὅσοι ὅ­μως ἀνταποκρίνονται, σώζονται.

Χαρακτηριστικότερο εἶναι τὸ παράδει­γμα τῆς καταδιώξεως τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Ὁ πρὶν Σαῦλος κυριεύθηκε ἀπὸ ἀχαλίνωτη μανία νὰ καταδιώξει τοὺς Χριστιανούς. Ξεκίνησε ἔφιππος γιὰ τὴ Δαμα­σκὸ μὲ συνοδεία στρατιωτῶν, ἀλλὰ στὸ δρόμο συνειδητοποίησε ὅτι ὁ θεῖος Κυνη­γὸς ἀκολουθοῦσε τὰ ἴχνη του. Ὁ Σαῦλος νόμιζε ὅτι καταδιώκει, ἐνῶ καταδιωκόταν. Δὲν εἴμαστε ἐμεῖς οἱ κυνηγοὶ κι ὁ Κύριος τὸ θήραμα. Ὁ Κύριος εἶναι ὁ Κυνηγὸς κι ἐ­μεῖς τὰ θηράματα. Βγαίνει τὶς μέρες, βγαί­νει τὶς νύχτες καὶ μᾶς κυνηγᾶ. Μέσα στὰ χρόνια, στοὺς μῆνες, στὶς μέρες Αὐ­τὸς κινεῖται καὶ δρᾶ. Πληγωμένοι ἀπὸ τὸ βέ­λος τῆς θείας ἀγάπης Του, πόσες φο­ρὲς ἔχουμε πέσει στὴ θεϊκὴ ἀγκάλη Του! Κι ὅταν σὰν ἄτακτα παιδιά Του πᾶμε νὰ Τοῦ ξεφύγουμε, βάζει τὰ καλύτερα «λαγωνικά» Του, γιὰ νὰ μᾶς ἐπαναφέρει κον­τά Του!

Τὸ ἀκαταπόνητο κυνήγι τοῦ Θεοῦ γιὰ τὶς ψυχές ποὺ φεύγουν μακριά Του, εἶναι ἕνα μυστήριο! Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς ἔχυσε τὸ τίμιο Αἷμα Του γιὰ τὴ σωτηρία μας καὶ θέλει, ἂν εἶναι δυνατόν, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νὰ σωθοῦν. Γι᾿ αὐτὸ παρατείνει τὸ ἔλεός Του καὶ παρουσιάζει πάρα πολλὲς εὐκαιρίες στὸν καθένα μας, γιὰ νὰ μᾶς ἑλκύσει στὴ σωτηρία.

Νὰ μὴν ἀντιδροῦμε λοιπὸν ποτὲ στὴ σωτήρια καταδίωξη τοῦ θείου ἐλέους, ἀλλὰ νὰ Τὸν παρακαλοῦμε λέγοντας: «Μὴ ἀποστήσῃς τὸ ἔλεός σου ἀφ᾿ ἡμῶν» (Δανιήλ, προσευχὴ Ἀζαρίου 11). Χωρὶς τὴν προσ­τασία τοῦ θείου ἐλέους Σου, Κύριε, δὲν μποροῦμε νὰ ζήσουμε οὔτε στι­γμή. Ὅταν μᾶς κυκλώνει τὸ ἔλεος Σου, δὲν ἔχουμε νὰ φοβηθοῦμε τίποτε.

https://www.osotir.org/2016/12/12/t-leos-sou-katadioksei-me-pasas-t-s-meras-t-s-zo-s-mou/

11 Αυγούστου, 2021

ΤΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥ

Στὸ βιβλίο «Α΄ Παραλειπομένων» τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ὑπάρχει μιὰ θαυμάσια προσευχὴ τοῦ προφήτου καὶ βασιλιᾶ Δαβίδ. Τὴν ἀπηύθυνε στὸν ἅγιο Θεὸ γιὰ νὰ Τὸν εὐχαριστήσει καὶ δοξάσει, ὅταν συγκεντρώθηκαν τεράστιες προσφορὲς ἀπὸ τοὺς ἄρχοντες καὶ τὸν λαό του γιὰ τὸν περίφημο ναὸ ποὺ ἐπρόκειτο νὰ κτισθεῖ ἀπὸ τὸν υἱό του Σολομώντα. Σὲ κάποιο σημεῖο τῆς προσευχῆς ὁ Δαβὶδ μιλάει πολὺ ταπεινὰ γιὰ τὸν ἑαυτό του, γιὰ τὸν λαὸ καὶ τὶς προσφορές του. Θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του καὶ τὸν λαό του ἀνάξιους τῆς τιμῆς ποὺ τοὺς ἔκαμε ὁ Θεός, νὰ προσφέρουν σ’ Ἐκεῖνον τὰ δῶρα τους: «καὶ τίς εἰμι ἐγὼ καὶ τίς ὁ λαός μου, ὅτι ἰσχύσαμεν προθυμηθῆναί σοι κατὰ ταῦτα; ὅτι σὰ τὰ πάντα, καὶ ἐκ τῶν σῶν δεδώκαμέν σοι» (κθ΄ [29] 14). Δηλαδή: Ποιὸς εἶμαι ἐγὼ καὶ ποιὸς εἶναι ὁ λαός μου, ὥστε νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ ἀνταποκριθοῦμε μὲ προθυμία καὶ νὰ προσφέρουμε σὲ σένα τὰ δῶρα αὐτά; Διότι δικά σου εἶναι ὅλα, ἀπὸ σένα ὅλα προέρχονται, καὶ ἐμεῖς σοῦ προσφέρουμε ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ σὺ μᾶς χάρισες πλούσια. Ὁ Δαβὶδ δὲν θεωρεῖ ὅτι στερεῖται ὅσα προσφέρει γιὰ τὸ ναὸ τοῦ Θεοῦ. Οὔτε βλέπει ἁπλὰ ὅτι εἶναι δίκαιη αὐτὴ ἡ προσφορά, ἀφοῦ ὅσα ἔχουμε τοῦ Θεοῦ εἶναι. Αἰσθάνεται βαθύτατη εὐγνωμοσύνη, διότι ὁ Θεὸς δέχεται τὶς προσφορές του. Φαίνεται νὰ τὸν συγκλονίζει ἡ σκέψη ὅτι αὐτὸς μπορεῖ κάτι νὰ δώσει στὸ Θεὸ καὶ ὅτι ὁ Θεὸς θὰ δεχθεῖ τὴν προσφορά του. Ὁ μικρὸς ἄνθρωπος δίνει στὸ Θεό! Τί δίνει; Δίνει μήπως πλούτη ποὺ ἀπέκτησε μὲ μόνες τὶς δικές του δυνάμεις; Δίνει κάτι ποὺ δὲν τὸ ἔχει ὁ Θεὸς καὶ τὸ χρειάζεται; Δίνει πράγματα ποὺ ἀνήκουν δικαιωματικὰ στὸν ἴδιο; Ὄχι βέβαια. Ὅ,τι δίνει στὸ Θεό, εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ στὸν ἴδιο: «σὰ τὰ πάντα, καὶ ἐκ τῶν σῶν δεδώκαμέν σοι»! Τὰ δικά Σου δῶρα Σοῦ δωρίζουμε, Κύριε! Αὐτὰ ποὺ ἁπλόχερα μᾶς χαρίζεις, αὐτὰ Σοῦ χαρίζουμε. Σοῦ ἐπιστρέφουμε τὰ δῶρα Σου, Σοῦ χαρίζουμε τὰ δικά Σου! Εἶναι θαυμαστό. Ὁ παντέλειος Θεὸς δέχεται τὶς προσφορὲς τοῦ ἀνθρώπου! Γιατί; Μήπως ἔχει ἀνάγκη ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπο; Μήπως δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιτελεῖ τὰ ἔργα Του χωρὶς τὴ συμμετοχὴ καὶ συνέργεια τοῦ ἀνθρώπου; Ὁπωσδήποτε ὄχι. Ὁ Θεὸς εἶναι ἄπειρος, πλήρης καὶ τέλειος. Εἶναι ἀνενδεής, δηλαδὴ δὲν ἔχει καμιὰ ἔλλειψη, καμιὰ ἀνάγκη, δὲν χρειάζεται τὴ βοήθεια κανενός, εἶναι αὐτάρκης. Γιατί τότε δέχεται τὰ δῶρα μας; Τὰ δέχεται ὄχι ἀπὸ ἀνάγκη, ἀλλὰ ἀπὸ ἀγάπη. Τὰ δέχεται γιὰ νὰ τὰ αὐξάνει. Τὰ δέχεται ὄχι γιὰ νὰ τὰ κρατήσει γιὰ τὸν ἑαυτό Του, ἀλλὰ γιὰ νὰ τὰ ἐπιστρέψει σ’ ἐμᾶς, ἀνώτερα καὶ περισσότερα. Τὸ νὰ μὴν τὰ κρατεῖ γιὰ τὸν ἑαυτό Του, ἀλλὰ νὰ μᾶς τὰ δίνει ὅλα, καὶ ἐμεῖς νὰ τὰ ἐπιστρέφουμε πάλι σ’ Ἐκεῖνον, εἶναι κάτι ποὺ δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ ζήτηση καὶ προσφορά, μὲ ἀπόκτηση ἢ μὲ στέρηση, ἀλλὰ μὲ τὴ σχέση τῆς ἀγάπης τοῦ Πατρὸς πρὸς τὰ τέκνα καὶ τὴ στάση ἐμπιστοσύνης τῶν τέκνων πρὸς τὸν Πατέρα. Προσφέρουμε ὑλικὰ ἀγαθά, καὶ Ἐκεῖνος τότε μᾶς πλουτίζει μὲ περισσότερα καὶ συγχρόνως μᾶς δίνει καὶ πνευματικὰ ἀγαθά. Μᾶς δίνει τὴν εὐλογία Του, τὴν εἰρήνη καὶ τὴ χαρά Του, τὴν αἴσθηση τῆς ἀγάπης Του. Τοῦ δίνουμε τὸ νοῦ μας, καὶ Ἐκεῖνος φωτίζει τὶς σκέψεις μας. Τοῦ δίνουμε τὴν καρδιά μας, καὶ τὴν ἀναδεικνύει δικό Του κατοικητήριο, ἅγιο ναό Του. Τοῦ δίνουμε τὸν χρόνο μας, καὶ μᾶς χαρίζει τὴν αἰωνιότητα. Προσφέρουμε κόπους γιὰ τὴ δόξα Του, καὶ μᾶς χαρίζει τὴν ἐσωτερικὴ ἀνάπαυση τῆς ψυχῆς. Τοῦ δίνουμε τὴν πρόσκαιρη ζωή μας, καὶ μᾶς χαρίζει τὴν ἀληθινὴ καὶ αἰώνια ζωή. Τοῦ προσφέρουμε τὸν ἄρτο καὶ τὸν οἶνο στὴ θεία Λειτουργία, καὶ Ἐκεῖνος μᾶς δωρίζει τὸ Ἄχραντο Σῶμα καὶ τὸ Τίμιο Αἷμα Του, ὅ,τι ἀκριβότερο καὶ πολυτιμότερο ὑπάρχει πάνω στὴ γῆ. «Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν σοὶ προσφέρομεν», λέγει ὁ λειτουργὸς ἱερέας στὴν πιὸ ἱερὴ στιγμὴ τῆς θείας Λειτουργίας. Παίρνουμε ἀπὸ τὰ δικά Σου δῶρα καὶ Σοῦ προσφέρουμε τὰ δικά Σου. Ἐσὺ μᾶς χαρίζεις τοὺς καρποὺς τῆς γῆς, δικό Σου εἶναι τὸ ψωμὶ καὶ τὸ κρασί μας. Καὶ ὅταν Σοῦ τὰ προσφέρουμε, Ἐσὺ τὰ εὐλογεῖς, τὰ ἁγιάζεις καὶ τὰ μεταβάλλεις σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Σου, ὥστε νὰ τὰ μεταλαμβάνουμε ὄχι γιὰ τὸν στηριγμὸ τῆς πρόσκαιρης ζωῆς μας, ἀλλὰ «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον». «Δὸς ὀλίγον, παρ’ οὗ τὸ πλεῖον ἔχεις», διδάσκει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος· «δὸς καὶ τὸ πᾶν, τῷ τὰ πάντα χαρισαμένῳ. Οὐδέποτε νικήσεις μεγαλοδωρεὰν Θεοῦ, κἂν πάντα πρόῃ τὰ ὄντα, κἂν τοῖς οὖσι σεαυτὸν προσθῇς. Καὶ τοῦτο γὰρ ἐστι λαβεῖν, τὸ τῷ Θεῷ δοθῆναι» (PG 35, 885). Δῶσε λίγα σ’ Αὐτὸν ἀπὸ τὸν Ὁποῖον ἔχεις τὸ περισσότερο. Δῶσε καὶ τὸ πᾶν σ’ Αὐτὸν ποὺ σοῦ χάρισε τὰ πάντα. Ποτὲ δὲν θὰ νικήσεις τὴ μεγάλη δωρεὰ τοῦ Θεοῦ, ἀκόμη καὶ ἂν δώσεις ὅλα ὅσα ἔχεις, καὶ ἂν μαζὶ μ’ αὐτὰ δώσεις καὶ τὸν ἑαυτό σου. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ νὰ λάβεις, τὸ νὰ δοθεῖς στὸ Θεό. Νὰ τολμοῦμε νὰ δίνουμε στὸ Θεό. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον μας. Νὰ προσφέρουμε, ὅλο καὶ περισσότερα νὰ προσφέρουμε. Καὶ ἐπιπλέον νὰ προσφερόμαστε, νὰ δίνουμε καὶ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό μας, μὲ τὴν πεποίθηση ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πιὸ μεγάλη ἀπολαβή. «Τοῦτο γὰρ ἐστι λαβεῖν, τὸ τῷ Θεῷ δοθῆναι». Ὅποιος προσφέρει τὰ πάντα στὸ Θεό, αὐτὸς εἶναι ὁ πιὸ κερδισμένος.ΟΣΩΤΗΡ2115

23 Ιουλίου, 2021

''ΤΟ ΑΣΦΑΛΕΣ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟΝ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ''

 
Στὴ συνέχεια ὁ ποιητὴς τοῦ 72ου Ψαλμοῦ διηγεῖται πῶς μπόρεσε νὰ ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ τοὺς προβληματισμούς, τὶς ἀμφιβολίες καὶ τοὺς δισταγμούς του σχετικὰ μὲ τὴν εὐδαιμονία τῶν ἀσεβῶν. Εἶναι ὅμως χαρακτηριστικὸ τοῦτο: Διαλογίζεται, συνταράσσεται, ἀπορεῖ, προβληματίζεται, ἀλλὰ δὲν ἀποκαλύπτει τὶς ἀμφιβολὶες καὶ τοὺς προβληματισμούς του σὲ ἄλ­λους. Δὲν τοὺς ἀποκαλύπτει, διότι φοβᾶται μήπως γίνει αἴτιος σκανδαλισμοῦ. Αὐτοσυγκρατεῖται γιὰ νὰ μὴν παρασύρει καὶ ἄλλους στὴν ἀμφιβολία ἢ καὶ στὴν ἀποστασία.

Γράφει: Ἐὰν ἔλεγα· θὰ διηγηθῶ τοὺς δισταγμούς μου αὐτοὺς καὶ θὰ ἐκθέσω καὶ στοὺς ἄλλους τὶς σκέψεις μου ἔτσι  ὅπως μοῦ ἔρχονται, στὴ γενιὰ τῶν παιδιῶν σου, Κύριε, θὰ γινόμουν ἀποστάτης καὶ ἀτίθασος καὶ προδότης διδάσκαλος. Δὲν ἀποκάλυψα ὅμως τοὺς δισταγμούς μου, ἀλλὰ νόμισα ὅτι ἔπρεπε πρῶτα νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, γιὰ  νὰ τὸ κατανοήσω. Ἡ προσπάθειά μου  ὅμως αὐτὴ ὑπῆρξε κόπος ἀνωφελὴς καὶ ἐξαντλητικός, διότι τὸ πρόβλημα  τοῦτο παρέμεινε γιὰ μένα ἄλυτο (Ψαλ.οβ΄ [72] 15-16).Μὲ τὰ λόγια αὐτὰ ὁ Ψαλμωδὸς τονίζει τὴν εὐθύνη ποὺ ἔχουμε ὡς διδάσκαλοι καὶ καθοδηγοὶ ἄλλων. Στὶς περιπτώσεις αὐτὲς πρέπει πολὺ νὰ προσέχουμε, ὥστε νὰ μὴν παρουσιαζόμαστε ἀβέβαιοι, ἀκατάστατοι καὶ ἀμφιβάλλοντες γι’ αὐτὰ ποὺ ὑποστηρίζουμε· ὡς διδάσκαλοι, ποὺ δὲν γνωρίζουμε πότε πρέπει νὰ ὁμιλοῦμε καὶ τί νὰ  λαλοῦμε πρὸς οἰκοδομὴν τῶν ἀκροατῶν μας. Πρέπει νὰ σκεπτόμαστε δύο  φορὲς καὶ νὰ μιλᾶμε μία. Νὰ προσέχουμε νὰ μὴ σκανδαλίσουμε τοὺς ἁπλοὺς καὶ ἀπονήρευτους. Ἀσφαλῶς πρέπει νὰ φροντίζουμε, ὥστε νὰ μὴ  δημιουργοῦνται μέσα μας ἀσεβεῖς λογισμοί. Ἐὰν ὅμως εἶναι λάθος νὰ ἀφήνουμε νὰ δημιουργοῦνται τέτοιοι λογισμοί, εἶναι μεγαλύτερο λάθος νὰ τοὺς  κοινοποιοῦμε εὐκαίρως - ἀκαίρως, διότι ὑπάρχει φόβος νὰ σκανδαλίσουμε «ἕνα τῶν μικρῶν τούτων» (Ματθ. ιη΄[18] 6).Ὁ εὐλαβὴς Ψαλμωδὸς δὲν ἀποκαλύπτει μὲν τὶς ἀμφιβολίες του πρὸς ἀποφυγὴν σκανδαλισμοῦ τῶν ἀδυνάτων,μελετᾶ ὅμως τὸ πρόβλημα κατ’ ἰδίαν.Βυθίζεται λοιπὸν σὲ σκέψεις λέγοντας·ἂς μελετήσω ἐν σιωπῇ τὸ ζήτημα,γιὰ νὰ τὸ καταλάβω. Ὡστόσο ἡ μελέτη αὐτὴ ὑπῆρξε γι’ αὐτὸν κόπος ἀνωφελὴς καὶ ἐξαντλητικός. Διότι «κόπος ἀνθρώπῳ γνῶναι τοῦ Θεοῦ τὰ ἀπόκρυφα», καθὼς λέγει καὶ ὁ προφήτης Ἡσαΐας. Ποιὸς γνώρισε τὰ σχέδια ποὺ κρύβονται στὸ νοῦ τοῦ Κυρίου καὶ ποιὸς ἔγινε σύμβουλός του, ὁ ὁποῖος  θὰ Τὸν διδάξει; (Ἡσ. μ΄ [40] 13)1.Τελικὰ ὁ Ψαλμωδὸς παίρνει ἀπάντηση ἀπὸ τὸ «ἁγιαστήριον τοῦ Θεοῦ».  Ὁμολογεῖ: Μέχρι ποὺ μπῆκα στὸ ναό, στὸ ἁγιαστήριο τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐκεῖ φωτίστηκα ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα· ἔστρεψα  τότε τὸ βλέμμα μου στὰ τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς τῶν ἁμαρτωλῶν αὐτῶν  ποὺ εὐδαιμονοῦν καὶ προφητικὰ κατάλαβα ποιὸ θὰ εἶναι τὸ τέλος τους  (Ψαλ. οβ΄ [72] 17). Δεχόμενος μέσα  στὸ ναὸ τοῦ Θεοῦ τὴν ἔλλαμψη τοῦ  Ἁγίου Πνεύματος, εἶδε νὰ ἀνασύρεται ἡ αὐλαία τῶν μελλόντων, καὶ τότε  προσήλωσε τὸ βλέμμα του στὰ τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς τῶν ἁμαρτωλῶν  ποὺ σήμερα εὐδοκιμοῦν καὶ κατάλαβε προφητικὰ τὸ τέλος, τὸ κατάντημά  τους. Στὸ ναὸ φωτίστηκε, βυθίστηκε  στὰ ἔσχατα καὶ ἔμαθε. Γράφει ὁ Μέγας  Ἀθανάσιος: Ἔμαθα τουλάχιστον ποιὸς  εἶναι ὁ πρόσφορος καιρὸς γιὰ τὴ γνώση τῶν προβλημάτων αὐτῶν· ἔμαθα ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ καιρὸς τοῦ θείου  δικαστηρίου, ὅταν ὁ Κύριος θὰ ἀποδώσει «ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ» (Ρωμ. β΄ 6). Ὁρισμένοι ἑρμηνεύουν τὸ «ἁγιαστήριον», ὡς «τὸ ἑσόμενον κριτήριον»2 .Διότι ἡ μέλλουσα Κρίση θὰ προσδιορίσει καὶ θὰ ἀποκαλύψει στὸν καθένα  τὰ πρὸς ἀξίαν. Τότε θὰ πληροφορηθοῦμε ὅλοι, καὶ προπαντὸς οἱ μικρόψυχοι, τί εἴδους ἀγαθὸ εἶναι ἡ ἀρετὴ  καὶ τί εἴδους ἡ κακία.  Λέγοντας ὁ θεοσεβὴς Ψαλμωδὸς ὅτι  ἡ προσπάθειά του ὑπῆρξε κόπος ἀνωφελὴς καὶ ἐξαντλητικός, διότι τὸ πρόβλημα ποὺ τὸν ἀπασχολοῦσε παρέμεινε γι’ αὐτὸν ἄλυτο, συμφωνεῖ μὲ τὸν  «Ἐκκλησιαστὴ» ὅτι ὑπάρχουν προβλήματα γιὰ τὰ ὁποῖα «ὅσα ἂν μοχθήσῃ ἄνθρωπος τοῦ ζητῆσαι, καὶ οὐχ εὑρήσει· καί γε ὅσα ἂν εἴπῃ σοφὸς τοῦ  γνῶναι, οὐ δυνήσεται τοῦ εὑρεῖν» (Ἐκκλησ. η΄ 17): Ὅσο καὶ ἂν κοπιάσει ὁ ἄνθρωπος, δὲν θὰ μπορέσει νὰ τὰ ἐ­ρευνήσει· ἀκόμη καὶ ὅσα ὁ σοφὸς θὰ ἰσχυρισθεῖ ὅτι γνώρισε, δὲν θὰ μπορέσει νὰ τὰ κατανοήσει καὶ νὰ δώσει λύση. Ὁ σοφὸς ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ  πεῖ λόγους σοφούς, πιθανούς, ἀλλὰ τὴν ἀλήθεια εἶναι ἀδύνατον νὰ τὴ βρεῖ! Μόνο ἂν προσέλθουμε ταπεινὰ καὶ ἐν  προσευχῇ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ δώσουμε «τὸν λόγον τῷ Λόγῳ», παραδώσουμε τὸ στενὸ λογικό μας στὸν Υἱό καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀφήσουμε  Ἐκεῖνον νὰ καταλάμψει τὸ ἐσωτερικό  μας, θὰ φωτισθοῦμε ἀπὸ τὸ ἀνέσπερο φῶς Του καὶ θὰ λάβουμε ἀπάντηση στὰ ὑπαρξιακὰ προβλήματα ποὺ  μᾶς βασανίζουν. Ὥστε τὸ «ἁγιαστήριον τοῦ Θεοῦ» εἶναι τὸ ἀσφαλὲς καταφύγιο τῆς ψυχῆς ποὺ πειράζεται προβληματιζόμενη. Μέσα στὸν ἅγιο χῶρο  του ὅλα τὰ βλέπουμε ὑπὸ τὸ πρίσμα  τῆς αἰωνιότητος. Ὅλα εἶναι καλά, ὅταν  τελειώνουν καλά, ὁπότε εἰσέρχονται  εὐπρόσδεκτα στὴν αἰωνιότητα. Διαφορετικὰ ὅσα συνεχίζουν νὰ μένουν  κακά, θὰ λάβουν «ἔνδικον μισθαποδοσίαν» (Ἑβρ. β΄ 2)· θὰ τιμωρηθοῦν  δίκαια καὶ μὲ τὴν ἀνάλογη τιμωρία.

1. Εἰς Νικοδήμου Ἁγιορείτου - Εὐθυμίου Ζιγαβηνοῦ, Ἑρμηνεία εἰς τοὺς 150 Ψαλμοὺς τοῦ  Προφητάνακτος Δαβίδ, ἐκδ. «Ὀρθόδοξος Κυψέλη», σελ. 279, ὑποσημ.

2. Βλ. Νικοδήμου Ἁγιορείτου - Εὐθυμίου Ζιγαβηνοῦ, ὅ.π.ΟΣΩΤΗΡ2114

25 Ιουνίου, 2021

Η ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΤΩΝ ΑΣΕΒΩΝ ΣΚΑΝΔΑΛΙΖΕΙ ΤΙΣ ΨΥΧΕΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.

Οἱ ἀσεβεῖς πλούσιοι, μᾶς εἶπε στοὺς προηγούμενους στίχους ὁ Ψαλμωδὸς τοῦ 72ου Ψαλμοῦ, ζοῦν βίο ἄλυπο καὶ «κατακυριεύουσι τῆς γῆς». Μὲ τὴ διαγωγή τους ὅμως αὐτὴ γίνονται σκάνδαλο καὶ ἑστία μολύνσεως γιὰ τοὺς ἄλλους. «Διὰ τοῦτο» ὁ λαός μου, λέει ὁ Ψαλμωδός, ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ αὐτούς, ἀντὶ νὰ στρέφεται σὲ μένα τὸν προφήτη, νὰ ἀκούει τὰ κηρύγματά μου καὶ νὰ βαδίζει σύμφωνα μὲ τὸν ἅγιο νόμο τοῦ Θεοῦ, στρέφεται πρὸς τὸ μέρος ὅπου βρίσκονται οἱ ἀσεβεῖς. Ὁ λαὸς θαυμάζει τὸ παράδειγμά τους, ἐνθουσιάζεται ἀπὸ τὴ ζωή τους, θέλει νὰ τοὺς μιμηθεῖ. Βλέποντας μάλιστα ὅτι μένουν ἀτιμώρητοι καὶ ζοῦν μέσα στὴν εὐδαιμονία, φαντάζεται ἀπατώμενος ὅτι ἀντιγράφοντας τὴ ζωή τους δὲν θὰ ζήσει μέρες περιφρονημένες, ἄδειες καὶ χωρὶς ἐκτίμηση, ὅπως ἐγώ, ἀλλὰ μέρες γεμάτες εὐτυχία (Ψαλ. οβ΄ [72] 10). Μέρες γεμάτες χειροκροτήματα, ἐπιτυχίες καὶ θριάμβους. Ὁ λαός, οἱ πολλοί, ζώντας μέσα σ’ αὐτὴ τὴν ἀπάτη καὶ τὸν σκανδαλισμό, καταντοῦν σὲ πλήρη ἀποστασία καὶ ἀθεΐα λέγοντας: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πληροφορεῖται ὁ Θεὸς τὰ ὅσα συμβαίνουν στὴ γῆ; Εἶναι πράγματι ὅλα αὐτὰ γνωστὰ στὸν Ὕψιστο; (Ψαλ. οβ΄ [72] 11). Στὸ ὑπέροχο βιβλίο «Ἰώβ», ὁ Ἐλιφάζ, ἕνας ἀπὸ τοὺς τρεῖς φίλους τοῦ Ἰώβ, κατηγορεῖ τὸν θεοσεβὴ καὶ δίκαιο Ἰὼβ ὅτι λέει δῆθεν: «Τί ἔγνω ὁ ἰσχυρός; ἢ κατὰ τὸν γνόφον κρινεῖ; νεφέλη ἀποκρυφὴ αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὁραθήσεται καὶ γῦρον οὐρανοῦ διαπορεύεται» (Ἰὼβ κβ΄ [22] 13-14): Τί ἔμαθε ὁ δυνατὸς Θεὸς ἀπὸ τὶς πράξεις τῶν ἀδύνατων ἀνθρώπων; Ἢ μήπως παρακολουθεῖ καὶ κρίνει τοὺς ἀνθρώπους μέσα ἀπὸ τὴν πυκνὴ νεφέλη ποὺ τὸν περιβάλλει; Τὸν κρύβει νεφέλη καὶ κανένας δὲν θὰ τὸν δεῖ, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ ἴδιος ἐνδιαφέρεται νὰ τὸν δεῖ κανείς. Περπατεῖ στὸ γύρο τοῦ οὐρανοῦ, διασχίζοντάς τον ἀπὸ τὴ μιὰ ἄκρη στὴν ἄλλη, χωρὶς νὰ ἔχει ἀνάγκη τῆς γῆς γιὰ τοὺς περιπάτους του! 

 Ἐξ ἀφορμῆς λοιπὸν τῆς εὐημερίας τῶν ἀσεβῶν ὁ λαὸς ἀμφισβητεῖ τὴν Πρόνοια τοῦ πανάγαθου καὶ πάνσοφου Θεοῦ. Τὴν ψυχὴ τοῦ λαοῦ κυριεύει ὁ σκανδαλισμός, ἡ ἀμφιβολία, ἡ ἀπιστία, ἡ ἀθεΐα. Λέει ὁ λαός: «δὲν ξέρω τί μοῦ λὲς ἐσύ... Ἐγὼ βλέπω ὅτι “οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ εὐθυνοῦντες εἰς τὸν αἰῶνα κατέσχον πλούτου” (Ψαλ. οβ΄ [72] 12)· ἀσφαλῶς δὲν τὰ γνωρίζει αὐτὰ ὁ Ὕψιστος. Ἰδού, αὐτοὶ ἐδῶ εἶναι ἁμαρτωλοὶ καὶ ὅμως εὐτυχοῦν, ἀπέκτησαν πλούτη, τὰ ὁποῖα καὶ αὐξάνουν συνεχῶς!». 
 Δὲν πρέπει νὰ μᾶς παραξενεύει ἡ στάση αὐτὴ τοῦ λαοῦ, ἀφοῦ καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ θεόπνευστος προφήτης Ἱερεμίας ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Θεὸ Τοῦ λέει: Γιατί οἱ ἀσεβεῖς ἐπιτυγχάνουν στὶς ἐπιχειρήσεις καὶ στὰ σχέδιά τους; Γιατί εὐδοκιμοῦν καὶ εὐτυχοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ παραβαίνουν συνεχῶς καὶ συστηματικὰ τὸν ἅγιο νόμο σου; Τοὺς φύτευσες, καὶ αὐτοὶ ἔριξαν βαθιὲς καὶ ἰσχυρὲς ρίζες... (Ἱερ. ιβ΄ [12] 1). Παρόμοιο μάλιστα σκανδαλισμὸ μὲ αὐ­τὸν τοῦ λαοῦ ἐκφράζει καὶ ὁ Ψαλμωδός. Διερωτᾶται καὶ αὐτός, ἀπορεῖ, κλονίζεται στὶς πεποιθήσεις του καὶ προσθέτει: «Καὶ εἶπα· ἄρα ματαίως ἐδικαίωσα τὴν καρδίαν μου καὶ ἐνιψάμην ἐν ἀθῴοις τὰς χεῖράς μου· καὶ ἐγενόμην μεμαστιγωμένος ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ὁ ἔλεγχός μου εἰς τὰς πρωΐας» (Ψαλ. οβ΄ [72] 13-14). Δηλαδή· καὶ ἐγὼ ἀκόμη ὁ Ψαλμωδὸς κάποια στιγμὴ ποὺ παρασύρθηκα ἀπὸ τὸ θέαμα καὶ τὴ συμπεριφορὰ τῶν ἀσεβῶν πλουσίων, εἶπα: Ἄρα μάταια διατήρησα ἁγνὴ τὴν καρδιά μου καὶ ἔπλυνα μαζὶ μὲ τοὺς ἀθώους τὰ χέρια μου γιὰ νὰ δείξω ὅτι εἶναι καθαρὰ ἀπὸ κάθε ἀδικία. Μάταια λοιπὸν δεχόμουνα κάθε μέρα τὶς μάστιγες ἀπὸ τὶς ἀδικίες καὶ τὶς θλίψεις μου; Μάταια κάθε πρωὶ ἔλεγχα τὸν ἑαυτό μου μήπως ἔ­­φταιξα σὲ κάτι τὴν προηγούμενη μέρα ἢ μήπως παρεκτραπῶ σὲ κάτι τὴ μέρα ποὺ ἀρχίζει; Μάταια τὰ ὑπέμεινα ὅλα αὐτά; 
 Ὥστε καὶ αὐτοὶ ἀκόμη οἱ δίκαιοι καὶ θεοσεβεῖς μπροστὰ στὴν εὐημερία τῶν ἀσεβῶν παρασύρονται σὲ λογισμοὺς ὀλιγοπιστίας, σὲ ἀμφιβολία καὶ ἐρωτηματικὰ γιὰ τὴ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. 
 Σκέπτονται: Ἐφόσον συμβαίνουν αὐτά, ἄρα μάταια προσπαθῶ νὰ ἀσκήσω δικαιοσύνη, νὰ ζήσω μὲ ὁσιότητα. Μάταια ἐλέγχω καὶ ἀνακρίνω τὸν ἑαυτό μου. Μάταια νηστεύω, ἐγκρατεύομαι, προσεύχομαι, ἀγρυπνῶ... Μάταια θρησκεύω καὶ προσπαθῶ νὰ λατρεύω τὸν Θεό. 
 Θεωροῦμε περιττὸ νὰ τονίσουμε ὅτι τέτοιες καταστάσεις ἐκμεταλλεύεται ἄριστα ὁ ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ψυχῆς μας, ὁ πάγκακος διάβολος. Ἐκμεταλλευόμενος τὸ φαινόμενο αὐτὸ αὐξάνει τὶς ἀμφιβολίες, ἀναστατώνει τὴ συνείδησή μας καὶ ἀγωνίζεται νὰ μᾶς διαθέσει δυσμενῶς κατὰ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ. Προσπαθεῖ νὰ μᾶς πείσει ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ἄδικος ἢ ὅτι τὰ πράγματα τοῦ κόσμου τὰ κυβερνᾶ ἡ τύχη, ἡ ὁποία χαμογελάει στοὺς πλουσίους ἢ σὲ πρόσωπα ποὺ ἐκμεταλλεύονται τὶς περιστάσεις χρησιμοποιώντας κάθε μέσο θεμιτὸ καὶ ἀθέμιτο, προκειμένου νὰ ἐπιτύχουν τοὺς ἄνομους σκοπούς τους. Ἀλλὰ ματαιοπονεῖ ὁ ἀρχέκακος διάβολος. Ἀπατῶνται δὲ καὶ ὅσοι σκέπτονται ὅτι τὰ τοῦ κόσμου εἶναι ἀκυβέρνητα. Ἡ πραγματικότητα εἶναι ἐντελῶς διαφορετική. Θὰ μᾶς τὸ διδάξει στὴ συνέχεια ὁ προβληματιζόμενος Ψαλμωδός. ΟΣΩΤΗΡ2111

27 Απριλίου, 2021

«Κλονίσθηκαν οἱ πεποιθήσεις καὶ οἱ λογισμοί μου» Ἀπάντηση στὸ πρόβλημα: «Γιατί εὐτυχοῦν οἱ ἀσεβεῖς;»

Ὁ72ος ψαλμὸς διαιρεῖται σὲ δύο μέρη: α) Στοὺς στίχους 1-14 ὁ ψαλμωδὸς ἐξομολογεῖται πῶς σκανδαλίσθηκε παρακολουθώντας τὴν εὐδαιμονία τῶν ἁμαρτωλῶν. 

Διατυπώνει τοὺς προβληματισμούς του καὶ ὁμολογεῖ ὅτι λίγο ἔλειψε νὰ ἐλεεινολογήσει τὸν ἑαυτό του γιὰ τοὺς μόχθους καὶ τοὺς ἀγῶνες ποὺ κατέβαλε γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῆς κατὰ Θεὸν ἀρετῆς. 
β) Στοὺς στίχους 15-28 διηγεῖται πῶς εἰσῆλθε στὸ Ναὸ καὶ στὸ ἁγιαστήριο τοῦ Θεοῦ, πῶς ἐκεῖ μέσα φωτίστηκε καὶ πῶς εἶδε τὴ ραγδαία ἀνατροπὴ τῆς εὐτυχίας τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ τὴν πατρικὴ παρουσία καὶ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία προσφέρεται στοὺς εὐσεβεῖς. 
 Ὁ ψαλμωδὸς ἀρχίζει τὸν Ψαλμὸ ἀπότομα. Αἰσθάνεται σὰν νὰ βράζει μέσα του ἡ ἀπορία: Γιατί νὰ εὐτυχοῦν οἱ ἀσεβεῖς; Γιατί; Καὶ ἐνῶ βράζει μέσα του, πρὸς στιγμὴν δαμάζει τὰ συναισθήματά του καὶ ἀναφωνεῖ: Πόσο ἀγαθὸς εἶναι ὁ Θεὸς στοὺς Ἰσραηλίτες καὶ μάλιστα σ’ ὅσους ἀπ’ αὐτοὺς ἔχουν ἄκακη, εἰλικρινή, ἁπλὴ καὶ καθαρὴ καρδιά! (στίχ. 1). Εἶναι σὰν νὰ μᾶς λέει: Μὴν ταραχθεῖτε γιὰ ὅσα πρόκειται νὰ πῶ. Περιμένετε τὸ συμπέρασμα, ἢ ἂν θέλετε, νατο  τὸ συμπέρασμα: Ὅ,τι κι ἂν πεῖτε, ὁ Θεὸς εἶναι ἀγαθὸς γιὰ τοὺς ἀγαθούς. 
 Ὁ δίκαιος Ἰὼβ σὲ παρόμοιο προβληματισμὸ προβάλλει τὴν παγγνωσία τοῦ Θεοῦ (βλ. Ἰὼβ κδ΄ [24] 1). 
Ὁ προφήτης Ἱερεμίας προβάλλει τὴ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, λέγοντας· ὁμολογῶ καὶ διακηρύσσω ὅτι δίκαιος εἶσαι, Κύριε, γι’ αὐτὸ καὶ τολμῶ νὰ συζητήσω μαζί Σου (Ἱερ. ιβ΄ [12] 1). 
Ὁ δὲ προφήτης Ἀμβακοὺμ προβάλλει τὴν καθαρότητα τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ Κυρίου· Κύριε, λέγει, γνωρίζω ὅτι ὁ ὀφθαλμός Σου εἶναι πεντακάθαρος καὶ δὲν μπορεῖ οὔτε ἀνέχεται νὰ βλέπει πονηρὰ ἔργα, οὔτε δέχεται νὰ βλέπει τὶς κακουργίες ποὺ προξενοῦν οἱ κακοὶ καὶ πονηροὶ στοὺς εἰλικρινεῖς, τοὺς ἁπλοὺς καὶ ἀδύναμους (Ἀμβ. α΄ 13). 
 Ὥστε οἱ ἀγαθὲς περὶ Θεοῦ σκέψεις μᾶς ἀσφαλίζουν κατὰ τῶν πειρασμῶν, τοὺς ὁποίους μᾶς δημιουργεῖ ὁ ἐχθρὸς τῆς ψυχῆς μας λόγῳ τοῦ ποικίλου κακοῦ ποὺ ὑπάρχει στὸν κόσμο. Ἐφόσον ὁ Θεὸς εἶναι ἀγαθός, εἶναι πολὺ περισσότερο ἀγαθὸς στοὺς εὐθεῖς, τοὺς καθαροὺς καὶ θεοσεβεῖς καὶ ὄχι σὲ ὅσους «φαυλότατα ἁμαρτάνουσιν», σὲ ὅσους ἁμαρτάνουν ἀσεβέστατα(*). 
Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονοῦμε ποτέ, ὁτιδήποτε καὶ ἂν μᾶς συμβεῖ στὴ ζωή. Ὁ ψαλμωδὸς ὅμως παρόλο ποὺ ἦταν θεοσεβής, ὁμολογεῖ: Σ’ ἐμένα ὅμως κλονίσθηκαν ἀπὸ τὴν ἀμφιβολία οἱ πεποιθήσεις καὶ οἱ ὑγιεῖς λογισμοί μου, οἱ ὁποῖοι σὰν ἄλλα πόδια ὑποστηρίζουν τὴν εὐσέβεια τῆς ψυχῆς μου· παρ’ ὀλίγο νὰ σεισθοῦν τὰ βήματά μου στὴν πορεία τῆς ζωῆς καὶ νὰ ξεγλιστρήσω ἀπὸ τὸν δρόμο τοῦ Κυρίου καὶ ἀπὸ τὴν πίστη μου στὴν ἀγαθὴ πρόνοιά Του (Ψαλ. οβ΄ [72] 2).
Κινδύνευσε, λοιπόν, καὶ ὁ ἴδιος νὰ λησμονήσει τὴν ἀλήθεια ποὺ διατύπωσε στὴν ἀρχὴ τοῦ Ψαλμοῦ καὶ νὰ κλονισθεῖ στὶς πεποιθήσεις του. Καὶ ὁ δίκαιος Ἰὼβ εἶχε κλονισθεῖ βλέποντας τὴν εὐημερία τῶν ἁμαρτωλῶν, γι’ αὐτὸ καὶ ἀναρωτιόταν: «Διατί ἀσεβεῖς ζῶσι; πεπαλαίωνται δὲ ἐν πλούτῳ;» (Ἰὼβ κα΄ [21] 7)· γιατί οἱ ἀσεβεῖς ζοῦν καὶ φθάνουν σὲ πολὺ βαθιὰ γηρατειὰ καὶ περνοῦν τὴ ζωή τους μέσα στὰ πλούτη; 
Γιατί οἱ ἀσεβεῖς μακροημερεύουν, φθάνουν τὰ 100 ἔτη, κατὰ τὸν Ἡσαΐα (Ἡσ. ξε΄ [65] 20), καὶ ἀπολαμβάνουν τὴ ζωὴ καὶ τὰ ἀγαθά τους; 
Ἀλλὰ καὶ ὁ προφήτης Ἱερεμίας, ἐνῶ ὁμολογεῖ καὶ διακηρύσσει ὅτι ὁ Κύριος εἶναι δίκαιος, τολμᾶ νὰ συζητήσει μαζί Του καὶ νὰ Τοῦ θέσει ἐρωτήματα σχετικὰ μὲ τὴ δικαιοσύνη Του, στὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος ἀδυνατεῖ νὰ ἀπαντήσει: Κύριε, Τοῦ λέγει, γιατί οἱ ἀσεβεῖς ἐπιτυγχάνουν στὶς ἐπιχειρήσεις καὶ στὰ σχέδιά τους; Γιατί εὐδοκιμοῦν καὶ εὐτυχοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παραβαίνουν συνεχῶς καὶ συστηματικῶς τὸν ἅγιο νόμο Σου; (Ἱερ. ιβ΄ [12] 1). Ὥστε ὑπάρχουν τρικυμίες ποὺ δοκιμάζουν καὶ τὶς πιὸ ἰσχυρὲς ἄγκυρες! Ὑπάρχουν καὶ δίκαιοι ἄνθρωποι ποὺ σκοντάφτουν ὅταν βλέπουν αὐτὴ τὴν κοινωνικὴ ἀνισότητα. Ὅπως δὲ ὁμολογεῖ ὁ ψαλμωδός, κυριεύονται μάλιστα ἀπὸ ζήλεια ἕνεκα τῶν ἀνόμων, ἐπειδὴ βλέπουν τὴν εὐημερία καὶ τὴν εὐεξία τῶν ἁμαρτωλῶν. Διότι, ὅπως παρατηρεῖ, δὲν ἔχουν ἀγωνία, βάσανα καὶ κακοπάθεια κατὰ τὸν θάνατό τους, δὲν στεροῦνται στὴ ζωή τους, καὶ οἱ τυχὸν θλίψεις τους δὲν διαρκοῦν πολύ (Ψαλ. οβ΄ [72] 3-4). 
Ζήλεια καὶ πικρία κατὰ τοῦ Θεοῦ κυριεύουν τὴν ψυχὴ τοῦ εὐσεβοῦς βλέποντας ὅλα αὐτά, ποὺ τὸν κάνουν νὰ ἀδρανεῖ· νὰ ἀρνηθεῖ τὴν πολύπονο ἀρετὴ καὶ νὰ προτιμήσει τὴν ἄπονο κακία. Βλέπει σωματικὴ ὑγεία, ὑλικὴ εὐημερία· δὲν βλέπει νὰ ἔχουν οἱ ἀσεβεῖς παρατεταμένη ἀγωνία, στέρηση καὶ βασανιστικὸ θάνατο! Εἶναι πονηροί, ὁ θάνατός τους ὅμως δὲν εἶναι πονηρός, ἀλλὰ ἤρεμος. «Τὰ χέρια τους δὲν δέθηκαν, οὔτε σφίχτηκαν τὰ πόδια τους σὲ δεσμά» (Β΄ Βασ. γ΄ 34). Ὅπως δὲ παρατηρεῖ ὁ Ἰώβ, οἱ ἀσεβεῖς πεθαίνουν εὐτυχεῖς, χωρὶς νὰ τοὺς λείπει τίποτε, ἐνῶ οἱ δίκαιοι πικραμένοι καὶ θλιμμένοι, χωρὶς νὰ ἀπολαύσουν τίποτε καλὸ καὶ ἀγαθό (Ἰὼβ κα΄ [21] 23-25). Ἐξάλλου γιὰ τοὺς ἀσεβεῖς ἀρρώστιες, χρηματικὲς ζημιὲς κ.τ.ὅ. εἶναι ἀσήμαντα καὶ ἀνεπαίσθητα. Καὶ ἂν κάποτε τοὺς συμβοῦν, περνοῦν γρήγορα. «Δὲν ταῖς τρῶν γερές», κατὰ τὴν παροιμία. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ κρίνουμε τοὺς ἀνθρώπους οὔτε ἀπὸ τὸ πῶς πεθαίνουν οὔτε ἀπὸ τὴ διάθεση μὲ τὴν ὁποία φεύγουν ἀπὸ τὴ ζωή. Ἐξάλλου εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι ὁ ψαλμωδὸς καὶ γενικὰ οἱ δίκαιοι ἀποροῦν, θέλουν νὰ μάθουν γιὰ τὴν κατάσταση αὐτή, δὲν ἐγκαλοῦν ὅμως τὸν Θεό· δὲν Τὸν κατακρίνουν ὅτι ἀδικεῖ. Ὁ Δαβὶδ ὁμολογεῖ: Ἡ δικαιοσύνη Σου ὑψώνεται ἄσειστη καὶ ἀσάλευτη καὶ αἰώνια σὰν τὰ θεόκτιστα καὶ πανύψηλα ὄρη· τὰ σχέδια καὶ οἱ κρίσεις Σου, διὰ τῶν ὁποίων κυβερνᾶται ὁ κόσμος, εἶναι ἀνεξερεύνητα (Ψαλ. λε΄ [35] 7). Ὁ δὲ Ἰώβ, ἐνῶ ὑπέφερε τόσα πολλά, δὲν βλασφήμησε κατηγορώντας τὸν Θεὸ ὅτι ἐνήργησε μὲ ἀφροσύνη καὶ ἀπερισκεψία (Ἰὼβ α΄ 22). Καὶ ὁ Ἱερεμίας, γιὰ νὰ μὴ δώσει ἔστω καὶ ὑποψία σκανδαλισμοῦ σὲ κάποιον, ἀναφωνεῖ: «Δίκαιος εἶ (εἶσαι), Κύριε» (Ἱερ. ιβ΄ [12] 1). Δίκαια γίνονται ὅλα ἀπὸ Ἐσένα, Κύριε· δὲν γνωρίζουμε ὅμως πῶς ἐνεργεῖ ἡ ἀγαθότητά Σου. Καὶ βέβαια ποτὲ δὲν ἔμαθαν οὔτε οἱ προφῆτες, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐμεῖς θὰ μάθουμε στὴν παροῦσα ζωὴ πλήρως τὰ σχέδια τῆς θείας πανσοφίας καὶ προνοίας. 
 (*) Μ. Ἀθανασίου, Ἑρμηνεία εἰς Ψαλ. ρβ΄, PG 27, ΟΣΩΤΗΡ2108

25 Νοεμβρίου, 2020

'' Η ΡΑΒΔΟΣ ΣΟΥ ΚΑΙ Η ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΣΟΥ''

Ο 22ος Ψαλμὸς εἶναι ἕνα τραγούδι εὐγνωμοσύνης. Ὁ συνθέτης του, ὁ προφήτης Δαβίδ, ἀναλογίζεται τὶς εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ σ᾿ ἐκεῖνον προσωπικά, καὶ ὑμνεῖ τὴ στοργική Του προστασία. Ὁ Ψαλμός, ἂν καὶ σύντομος, ἀποπνέει τὸ ἄρωμα μιᾶς βαθιὰ εἰρηνευμένης ψυχῆς ποὺ ἔχει βρεῖ τὸν Θεό, ζεῖ ἔντονα τὴν παρουσία Του καὶ ἔχει ἀναπαυθεῖ πλήρως κοντά Του. Οἱ θεῖες εὐεργεσίες παρουσιάζονται μέσα ἀπὸ δύο εἰκόνες: τοῦ βοσκοῦ καὶ τοῦ οἰκοδεσπότη. Παρομοιάζεται δηλαδὴ ὁ Κύριος μὲ καλὸ ποιμένα ποὺ δείχνει ἰδιαίτερη φροντίδα γιὰ τὸ πρόβατό Του, τὸν Ψαλμωδό, καὶ μὲ ἀγαθὸ οἰκοδεσπότη ποὺ τιμᾶ μὲ ἐξαιρετικὴ περιποίηση τὸν φιλοξενούμενό του. 

 Στὴν πρώτη εἰκόνα, τοῦ καλοῦ ποιμένος, σημειώνει μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ προφητάναξ: «Ἡ ράβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου, αὗταί με παρεκάλεσαν» (στίχ. 4). Μὲ παρηγόρησαν, λέει, «ἡ ράβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου». Ποιὲς εἶναι αὐτές; Στὴν πραγματικότητα δὲν πρόκειται γιὰ δύο διαφορετικὰ ἀντικείμενα, ραβδὶ καὶ βακτηρία (μπαστούνι), ἀλλὰ γιὰ ἕνα, τὸ ραβδὶ τοῦ βοσκοῦ, ποὺ τὸ χρησιμοποιεῖ μὲ δύο διαφορετικοὺς τρόπους: ἄλλοτε τιμωρητικὰ καὶ προστατευτικὰ καὶ ἄλλοτε ὡς στήριγμα. Ἡ «ράβδος» εἶναι ἡ «καλαῦροψ» τῶν ἀρχαίων – αὐτὸ ποὺ λέμε σήμερα «γκλίτσα»: τὸ μακρὺ ραβδὶ τοῦ τσομπάνη, τὸ ὁποῖο στὴ μία ἄκρη εἶ ναι κυρτωμένο. Μ᾿ αὐτὸ πιάνει ἀπὸ τὸ πόδι τὰ γιδοπρόβατα ποὺ ξεμακραίνουν ἀπὸ τὸ κοπάδι, καὶ τὰ ἐπαναφέρει σ᾿ αὐτό. Ἔχει κάποια βία ἡ κίνηση αὐτὴ τοῦ βοσκοῦ, ἀλλὰ εἶναι εὐεργετική. Διότι ἀποτρέπει τὸ ἐνδεχόμενο νὰ βρεθεῖ μόνο του τὸ ζωντανὸ στὸ δάσος καὶ νὰ γίνει λεία τῶν σαρκοφάγων ζώων. Ἡ «βακτηρία» ἀπὸ τὴν ἄλλη δηλώνει τὴ στοργικὴ συμπαράσταση τοῦ βοσκοῦ στὸ ἀποκαμωμένο, στὸ ταλαιπωρημένο πρόβατο. Ὁ Κύριος λοιπὸν σὰν καλὸς ποιμένας ἔχει ποιμαντικὸ ραβδί, ποὺ σημαίνει ὅτι ἔχει ἐξουσία, ἐπιστασία καὶ φροντίδα γιὰ τὴν ποίμνη του, τὰ πλάσματά του, τὰ λογικά του πρόβατα, τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ κυρίως καὶ κατ᾿ ἐξοχὴν τοὺς πιστούς. 
Ἡ «ράβδος» δηλώνει τὴν αὐστηρότερη παιδαγωγία Του, τὶς ποικίλες θλίψεις καὶ δοκιμασίες… Ἡ «βακτηρία» δὲν σημαίνει γενικὰ αὐτὰ ποὺ ὀνομάζουμε «εὐλογίες» τοῦ Θεοῦ (ποικίλες χαρὲς καὶ ἐπιτυχίες…), ἀλλὰ εἰδικὰ τὴ συμπαράσταση τοῦ Θεοῦ ὅταν ὀλιγοψυχοῦμε στὶς δυσκολίες (π.χ. τὶς ἐσωτερικὲς παρακλήσεις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀνθρώπους ποὺ προνοεῖ ὁ Κύριος νὰ βρεθοῦν κοντά μας στὴ δυστυχία μας καὶ νὰ μᾶς παρηγορήσουν…). 
Τὸ ψαλμικὸ αὐτὸ χωρίο περιέχει δύο σημαντικὲς ἀλήθειες. Ἡ πρώτη εἶναι ὅτι στὶς θλίψεις ποὺ ἐπιτρέπει ὁ Θεός, δὲν μᾶς ἀφήνει μόνους, ἀλλὰ δίνει εἰδικὴ χάρη, κάποια «βακτηρία». Νὰ μὴν τὸ ξεχνοῦμε αὐτό. Ἡ δεύτερη εἶναι ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ «ράβδος» τοῦ Θεοῦ παρηγορεῖ τὸν πιστό! Γιατί; Ὁ ὅσιος Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης δίνει ἀπάντηση ἑρμηνεύοντας τὸ χωρίο: «Ἐπειδὴ ραθυμήσας πρὸς ἁμαρτίαν ὠλίσθησα, ράβδῳ με πρὸς νῆψιν ἐπαίδευσας. Ἐπειδὴ δὲ μαστιζόμενος εἰς ὀλιγοψυχίαν ἐτρεπόμην, βακτηρίᾳ δυναμούσῃ με ἐπεστήριξας» ( Βιβλίον Α´, Ἐ πιστ. τα´ [301], PG 78, 357B· ἀπὸ π. Κωνστ. Καλ λινίκου, Ὑπόμνημα εἰς τὸν ἱερὸν Ψαλτῆρα). Ὅταν ἐξαιτίας τῆς ραθυμίας μου, τῆς πνευματικῆς μου τεμπελιᾶς, κατρακύλησα στὴν ἁμαρτία, μὲ παιδαγώγησες αὐστηρά, σὰν μὲ ραβδί, καὶ μὲ ξύπνησες ἀπὸ τὴ μέθη τῆς ἁμαρτίας. Ὅταν μὲ κυρίευε ὀλιγοψυχία ἀπὸ τὴν αὐστηρότερη παιδαγωγία Σου, μὲ στήριζες καὶ μὲ ἐνθάρρυνες σὰν μὲ «βακτηρία». 
Συμβαίνει δηλαδὴ πολλὲς φορὲς ἀπὸ ραθυμία νὰ παρασυρόμαστε στὴν ἁμαρτία καὶ νὰ πορευόμαστε, χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνουμε, στὴν αἰώνια ἀπώλεια. Τότε παρεμβαίνει ὁ Θεὸς στὴ ζωή μας. Ἐπιτρέπει θλίψεις, ποὺ λειτουργοῦν ὡς σωφρονιστικὰ μέσα τῆς θείας ἀγάπης· ἕνα ξύπνημα. Μᾶς συνεφέρουν, μᾶς προσγειώνουν στὴν πραγματικότητα, στὸ ἀληθινὸ νόημα τῆς ζωῆς, ποὺ εἶναι ἡ ἑτοιμασία μας γιὰ τὴν αἰωνιότητα. Ὅταν δυσκολευθεῖ ὁ ἄνθρωπος, τότε βοηθεῖται πολὺ νὰ συνειδητοποιήσει τὴν ἀδυναμία του, νὰ δεῖ τὴ ματαιότητα τοῦ παρόντος κόσμου, τὴν ἀπάτη τῆς ἁμαρτίας. Τότε ἀναζητᾶ τὸν Θεό, τὸ μόνο ἀληθινὸ στήριγμα τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἀληθινὰ πιστὸς εὐγνωμονεῖ τὸν Θεὸ γιὰ τὶς θλίψεις ποὺ παραχωρεῖ, ὄχι διότι δὲν πονάει καὶ ὑποφέρει σ᾿ αὐτές, ἀλλὰ διότι πιστεύει ὅτι ὁ Θεὸς δὲν κάνει λάθη, εἶναι πάνσοφος καὶ ἀλάθητος παιδαγωγός. Διότι ἀκόμη ἔχει αὐτογνωσία, συναισθάνεται τὴν ἁμαρτωλότητά του καὶ ὅτι ἔχει ἀνάγκη αὐστηρότερης παιδαγωγίας. Καὶ τέλος, διότι ὄχι μόνο λόγῳ τῆς πίστεώς του ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν προσωπική του πείρα ἔχει διαπιστώσει ὅτι ἡ θλίψη γίνεται ἀφορμὴ νὰ ἀγωνισθεῖ περισσότερο, νὰ συνδεθεῖ στενότερα μὲ τὸν Κύριο. Γνωρίζει ὅτι ἡ θλίψη δίνει πολὺ εὐλογημένο καρπό: τὴ μετάνοια, τὸν καταρτισμό, τὸν ἁγιασμό του. Ὁ ἀληθινὰ θεοσεβὴς εὐγνωμονεῖ τὸν Θεό, ὅπως ὁ ἀσθενὴς τὸν γιατρὸ γιὰ τὴν ἀγωγὴ ποὺ τοῦ ἀσκεῖ (π.χ. ἐγχείρηση, αὐστηρὴ δίαιτα…). Ὀδυνηρὴ ἀγωγή, ποὺ ὅμως σώζει ἀπὸ τὸν θάνατο. Συνεπῶς καὶ οἱ θλίψεις δίνουν τελικὰ παρηγοριὰ στὴν ψυχή μας. Ὑπὸ ἕναν ὅρο: νὰ μὴν ἀγανακτοῦμε καὶ νὰ μὴν ὀλιγοψυχοῦμε ὅταν ἔρχονται· ἀλλὰ νὰ τὶς ὑπομένουμε μὲ πολλὴ προσευχὴ καὶ πίστη, παραδομένοι στὴν παιδαγωγούσα ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Τότε θὰ διαπιστώσουμε πόσο μᾶς ὠφελοῦν. Τότε ἡ ψυχή μας, φορτωμένη πνευματικοὺς καρπούς, αὐθόρμητα θὰ ἀναπέμπει εὐχαριστία στὸν Κύριο καὶ γιὰ τὰ δυσάρεστα, ἐπαναλαμβάνοντας μὲ βαθιὰ εὐγνωμοσύνη: «Ἡ ράβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου, αὗταί με παρεκάλεσαν».ΟΣΩΤΗΡ2099

16 Οκτωβρίου, 2020

« Ἐκ βαθέων»

Ψαλ. ΡΚΘ΄ (129) 1-2 

  Ὁ Ψαλμὸς αὐτὸς εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ Ψαλμοὺς τῆς μετανοίας. Οἱ ἄλλοι 6 εἶναι οἱ: 6ος, 31ος, 37ος, 50ός, 101ος, καὶ 142ος. 
Ὁ συγγραφέας του εἶναι ἄγνωστος. Ὁμιλεῖ δὲ ἐξ ὀνόματος ὅλου τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ ἔθνους. 
Κατὰ τὸν Κωνστ. Καλλίνικο, ὁ Ψαλμὸς αὐτὸς «ἀποτελεῖ πραγματικὸν ἀναβαθμὸν τῆς ψυχῆς». Διότι ὁ Ψαλμωδὸς ἀπὸ τὸν βυθὸ τῶν ἀνομιῶν στὶς ὁποῖες συμπνίγεται, «βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἀναβαίνει εἰς τὰ ὕψη τῆς πληρεστάτης ἐπὶ τὸν Κύριον ἐλπίδος», ἀπὸ τὸν Ὁποῖον ἀναμένει καὶ γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ γιὰ τὸ ἔθνος του τὴν ἐξιλέωση καὶ τὴ δικαίωση. 
Εἶναι δὲ χαρακτηριστικὸ ὅτι στοὺς ὀκτὼ στίχους τοῦ Ψαλμοῦ αὐτοῦ ἀναφέρεται τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ ὀκτὼ φορές. Τοῦτο φανερώνει τὴν ὁλοένα αὐξανομένη μὲ ἐλπίδα στροφὴ τοῦ Ψαλμωδοῦ πρὸς τὸν ἐλεήμονα καὶ φιλάνθρωπο Θεό. 
 Ὁ κλιμακωτὸς ρυθμὸς εἶναι καὶ στὸν Ψαλμὸ αὐτὸν ἐμφανὴς διὰ τῆς ἐπαναλήψεως ὁρισμένων λέξεων: «τῆς φωνῆς μου... τὴν φωνήν...» (στίχ. 2)· «ὑπέμεινά σε... ὑπέμεινεν...» (στίχ. 5)· «ἤλπισεν... ἐλπισάτω» (στίχ. 6)· «λύτρωσις... λυτρώσεται» (στίχ. 7, 8). 
 Ὁ Ψαλμωδὸς ἀναφωνεῖ: Ἀπὸ τὰ βάθη τῆς δυστυχίας μου καὶ τὴν ἄβυσσο τῶν συμφορῶν μου ἐκραύγασα σὲ Σένα, Κύριε (στίχ. 1). 
Δὲν γνωρίζουμε τί ἀκριβῶς ἔκαμε τὸν Ψαλμωδὸ νὰ ἀφήνει κραυγὴ ἀγωνιώδους ἱκεσίας πρὸς τὸν ἐν ὑψίστοις Θεό. 
Πάντως κράζει ὡς ἐκπρόσωπος ὅλου τοῦ ἔθνους του καὶ ἱκετεύει ἐκ μέρους του νὰ γίνει ἀκουστὸς ἀπὸ τὸν Θεό. 
«Ἐκ βάθους», λέγει, «τῆς καρδίας ἐκέκραξά σοι, καὶ οὐκ ἐξ ἄκρων χειλέων. 
Κραυγὴν δὲ λέγει τὴν μεγάλην βοὴν οὐ τῇ σφοδρότητι τοῦ πνεύματος, ἀλλὰ τῇ συντονίᾳ τῆς διαθέσεως»1. 
 Κατὰ τὸν ἱερὸ Xρυσόστομο, «ἐκ βαθέων» σημαίνει ὄχι ἁπλῶς ἀπὸ τὸ στόμα οὔτε μὲ τὴ γλώσσα· διότι τὰ λόγια φεύγουν καὶ ὅταν ἡ σκέψη πλανᾶται· ἀλλὰ ἐκ βαθυτάτης καρδίας, μὲ πολὺ ἐνδιαφέρον καὶ προθυμία καὶ ἀπὸ αὐτὰ τὰ θεμέλια τοῦ νοῦ μας. Ὅσες προσευχὲς ἀνέρχονται ἀπὸ τὰ ἔγκατα τῆς ψυχῆς καὶ ἔχουν τὶς ρίζες τους στὸ βάθος της, παραμένουν ἀσφαλεῖς καὶ σταθερὲς χωρὶς ποτὲ νὰ ἀνατραποῦν, καὶ ἂν προσέλθουν ἄπειρες σκέψεις καὶ ἂν ἐπιτεθεῖ ὁλόκληρη ἡ παράταξη τοῦ διαβόλου. Ἀντίθετα, ὅσες προσευχὲς προέρχονται ἀπὸ τὸ στόμα καὶ τὰ χείλη καὶ δὲν ἀνεβαίνουν ἀπὸ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς, δὲν μποροῦν ν’ ἀνέλθουν στὸν Θεὸ ἕνεκα τῆς ὀκνηρίας τοῦ προσευχομένου. 
 Οἱ Ἅγιοι, συνεχίζει ὁ ἅγιος Ἰωάννης, προσηύχοντο μὲ τόση θέρμη καὶ ἐνδιαφέρον, ὥστε καὶ ὁλόκληρο τὸ σῶμα νὰ καταπονοῦν. 
Ὁ μακάριος Ἠλίας ὅταν προσευχόταν, πρῶτον μὲν ἐπιζητοῦσε τὴν ἠρεμία, ἔπειτα τοποθετοῦσε τὴν κεφαλὴ μεταξὺ τῶν γονάτων του καὶ μὲ πολλὴ θερμότητα καὶ ἐκστατικότητα ἀνέπεμπε τὶς προσευχές. 
Ἂν ἐπιθυμεῖς νὰ τὸν δεῖς νὰ προσεύχεται ὄρθιος, πρόσεξε πάλι ὅτι ὑψώνει πρὸς τὰ ἄνω, πρὸς τὸν οὐρανό, τὸν νοῦ καὶ μάλιστα τόσο πολύ, ὥστε νὰ προκαλέσει καὶ φωτιὰ ἀπὸ τὸν οὐρανό. 
Ἔτσι ἔγινε καὶ ὅταν ἤθελε νὰ ἀναστήσει τὸ παιδὶ τῆς χήρας τῶν Σαρεπτῶν, ἀφοῦ συγκεντρώθηκε ἐξ ὁλοκλήρου στὸν ἑαυτό του, χωρὶς νὰ περισπᾶται καὶ νὰ χασμουριέται, ὅπως ἐμεῖς, ἀλλὰ γεμάτος θέρμη ἀπὸ τὴν προθυμία τῆς προσευχῆς. 
Ὁ ἅγιος Ἱεράρχης ὑπενθυμίζει καὶ τὸ παράδειγμα τῆς προσευχῆς τῆς Ἄννας, τῆς μητέρας τοῦ Σαμουήλ (βλ. Α΄ Βασ. α΄ 10-11) καὶ προσθέτει: Ὅταν λοιπὸν προσεύχεσαι, μὴ ζητᾶς μόνο νὰ λάβεις ἐκεῖνο ποὺ ἐπιθυμεῖς, ἀλλὰ καὶ πῶς δι’ αὐτῆς τῆς προσευχῆς θὰ κάνεις καλύτερη τὴν ψυχή σου. Ὅποιος προσεύχεται μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο, εὑρίσκεται πάνω ἀπὸ τὶς βιοτικὲς μέριμνες, ἀναπτερώνει τὸν νοῦ, ἀνακουφίζει τὴ σκέψη καὶ δὲν κυριεύεται ἀπὸ κανένα πάθος. 
Ὁ Ψαλμωδὸς ὡς κραυγὴ δὲν ἐννοεῖ τὸν τόνο τῆς φωνῆς, ἀλλὰ τὴ διάθεση τῆς ψυχῆς2. 
 Εἶναι ἐξαιρετικὸ προνόμιο τοῦ ἀνθρώπου, γράφει ὁ Παν. Ν. Τρεμπέλας, τὸ ὁποῖο τοῦ χαρίστηκε, νὰ μπορεῖ ἀπὸ τὰ βάθη ὅπου κατέπεσε, τὸ νὰ κράζει πρὸς τὸν Κύριο καὶ νὰ εἰσακούεται ἀπὸ Αὐτόν. Ἐπίσης, προσθέτουμε, νὰ εἰσακούεται καὶ σ’ ὅποια δεινὴ κατάσταση κι ἂν εὑρίσκεται. 
Ὁ Ἱερεμίας προσευχήθηκε μέσα ἀπὸ τὸν λάκκο τῆς φυλακῆς, ὁ Δανιὴλ μέσα ἀπὸ τὸν λάκκο τῶν λεόντων καὶ ὁ Ἰωνᾶς μέσα ἀπὸ τὴν κοιλία τοῦ κήτους. Ὁ Ψαλμωδὸς παρακαλεῖ νὰ φθάσει ἡ δέησή του ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ψυχῆς του μέχρι τὰ ὕψη τοῦ οὐρανοῦ καὶ νὰ ἀκουστεῖ ἀπὸ τὸν Θεό. «Κύριε, εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου», ἀναφωνεῖ. Ἂς γίνουν προσεκτικὰ τὰ αὐτιά Σου στὴν προσευχή μου (στίχ. 2). 
Ὁ Θεὸς δὲν εἶναι βέβαια ἀνθρωπόμορφος· δὲν ἔχει μάτια, στόμα, αὐτιά, χέρια, πόδια. 
Ὁ Θεὸς εἶναι ἀσώματος καὶ ἀσχημάτιστος. «Πνεῦμα ὁ Θεός». Ἁπλῶς ἡ Ἁγία Γραφὴ συνηθίζει νὰ ὀνομάζει τὶς ἄϋλες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ ἀνθρωποπρεπῶς, δηλαδὴ μὲ τὰ ὑλικὰ ἀνθρώπινα μέλη συμβολικῶς καὶ κατὰ συγκατάβαση, ὥστε νὰ γνωρίσουμε ἀπὸ τὰ «καθ’ ἡμᾶς», τὰ «ὑπὲρ ἡμᾶς», αὐτὰ ποὺ εἶναι πέρα ἀπὸ μᾶς. 
 «Γενηθήτω τὰ ὦτά σου προσέχοντα εἰς τὴν φωνὴν τῆς δεήσεώς μου», λέγει ὁ Ψαλμωδὸς μετὰ τὴν «ἐκ βαθέων» κραυγή. 
Μὲ τὴ λέξη «ὦτα», σημειώνει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἐννοεῖ «τὴν διάθεσιν τῆς ἀκροάσεως». 
Καὶ πάλι «φωνὴν» ὀνομάζει ὄχι τὴν ἔνταση τοῦ πνεύματος οὔτε ὑπαινίσσεται τὴν κραυγή, ἀλλὰ τὴν ἔντονη ψυχικὴ διάθεση. 
 Ἂς μᾶς συγκινήσει κάποτε ἡ ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἄβυσσος τῆς θείας εὐσπλαχνίας. «Ποία τύφλωσις τοῦ δυστυχοῦς ἀνθρώπου», τονίζει ὁ Παν. Ν. Τρεμπέλας, «ὅταν ἐνῷ ὑπάρχει τὸ μέσον πρόχειρον νὰ σωθῇ ἀπὸ τὸ βαθὺ τέλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὠλίσθησε, δὲν ἐξαπλώνῃ τὴν χεῖρα του νὰ τὸ ἁρπάσῃ. «Κύριε», ἀναφωνεῖ, «ἄνοιξόν μας τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς νὰ διακρίνωμεν μὲ αὐτοὺς ὁλονὲν διαυγέστερον τὸ πέλαγος τοῦ ἐλέους Σου καὶ μὲ πλεονάζουσαν εὐγνωμοσύνην πρὸς Σὲ νὰ εἴμεθα πάντοτε πρόθυμοι, ὅπως μετὰ σπουδῆς ἀντλῶμεν ἐξ αὐτοῦ σωτήρια νάματα»3. 
 1. ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΖΙΓΑΒΗΝΟΥ, Εἰς Ψαλ. ρκθ΄ [129], PG 128, 1212BC. 
 2. ΙΩ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Εἰς Ψαλ. ρκθ΄ [129], PG 55, 373-374. 
 3. Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ, Ἡ Π. Διαθήκη μετὰ συντόμου ἑρμηνείας, τόμ. 10ος: Ψαλμοί, ἔκδ. Ο ΣΩΤΗΡ.
ΟΣΩΤΗΡ2184