Η ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ ΕΠΙ ΙΤΑΛΟΚΡΑΤΙΑΣ

 Aντίπα Νίκηταρα Ἀρχιμανδρίτου, πρώην Πατριαρχικοῦ Ἐξάρχου Πάτμου Δρ. Θεολογίας 

 Στό διηνεκές παρόν τῆς Ἐκκλησίας μας, στήν κοινωνία τῶν Ἁγίων συγκαταριθμεῖται ὁ πολυχαρισματικός καί πολυσχιδής Ἅγιος τῆς ἱερᾶς νήσου Πάτμου, ὁ Ἅγιος Ἀμφιλόχιος. Φωτισμένη, χαριτόβρυτη εἰκόνα θείας παρουσίας πού λαμπρύνει καί ἀνατροφοδοτεῖ μέ τίς πνευματοφόρες ἀλλά καί στηρικτικές ρίζες του, τήν νῆσο τῆς Ἀποκαλύψεως. Ὁ Ἅγιος πού συνδύασε τήν ἁγιοπατερική παρακαταθήκη μέ τήν ἱεραποστολική προσφορά, τήν κοινωνική δράση καί μετοχή, μέ τήν ἐσωτερική ἔκφραση τῆς λατρείας καί τήν καλλιέργεια τῆς νοερᾶς προσευχῆς, τήν οἰκολογική θέση, δράση καί ἀλληλεπίδραση1 μέ τήν ἐθνική στάση καί ἀντίσταση. καί τά συνδύασε τόσο ἁρμονικά, τόσο ἐνεργητικά καί βαθειά ὅσο κανείς ἱερομόναχος τῆς Ὀρθοδοξίας σέ Ἀνατολή καί Δύση. Διατήρησε δέ τίς ἰσορροπίες μέ τόση λεπτότητα καί διάκριση πού ὁ κάθε μελετητής τοῦ βίου του2 μένει ἔκθαμβος ἀπό τό πολυδύναμο τῆς παρουσίας του.

Ὁ Ἅγιός μας γεννιέται τό 1889 στήν Πάτμο ἀπό αὐθεντικά εὐσεβεῖς γονεῖς. σέ ἡλικία 17 ἐτῶν ἐκπληρώνοντας τόν πόθο του γιά Ἡσυχία καί Ἀναχώρηση κατετάγη στήν Ἀδελφότητα τῆς ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. προκόβει ἀπό ἔφηβος σέ κάθε ἀρετή καί μαθητεύει σιμά στόν μεγάλο Γέροντα Ἀσκητή Ἀπολλώ ἀπό τούς κολλυβάδες πατέρες3 , τούς ἐκ τοῦ Ἁγιωνύμου Ἄθωνος ὁρμωμένους καί στόν Ἀσκητή Θεόκτιστο τόν ἐραστή τῆς ἀδιάλειπτης προσευχῆς καί τῆς ἐρήμου.Ἰδιαιτέρως καλλιεργεῖ τήν νοερά προσευχή καί τήν μελέτη τῶν ἁγιοπατερικῶν κειμένων. Διατελεῖ προϊστάμενος τοῦ ἱεροῦ σπηλαίου τῆς Ἀποκαλύψεως καί τό 1935 καθηγούμενος Πάτμου ἐπί διετία μόνον, διότι δέν ἦταν ἀρεστός στόν κατακτητή Ἰταλό. Παραλλήλως ἀρχίζει νά ἱδρύῃ καί νά προΐσταται πνευματικά στά ἑξῆς κοινόβια: Στό ἱερό κοινόβιο Εὐαγγελισμοῦ Μητρός Ἠγαπημένου στήν Πάτμο, στήν ἱερά Μονή Παναγία Ἐλεοῦσα στήν Κάλυμνο, στήν ἱερά Μονή τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ στήν Αἴγινα, στό ἵδρυμα τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου στά Χανιά, στό κάθισμα τοῦ Ἁγίου Ἰωσήφ τοῦ Μνήστορος στήν Πάτμο. στό πολυδιάστατο κοινωνικό του ἔργο συγκαταλέγεται καί ἡ ὑποδειγματική ὀργάνωση καί λειτουργία τῶν ὀρφανοτροφείων τῆς Ρόδου καί τῆς Καλύμνου, καί ἡ προσφορά μέ ὅλους τούς τρόπους καί τά μέσα στόν πλησίον. 

Ὡς πνευματικός πατέρας περιοδεύει ὅλα τά Δωδεκάνησα καί ὅλη τήν Ἑλλάδα βοηθώντας παράλληλα καί στό ποιμαντικό ἔργο τῶν κατά τόπους ἐκκλησιῶν. Ἐνίσχυσε πνευματικά ἀναρίθμητες Μονές καί συντρόφευσε μέ τήν παραμυθητική παρουσία του χιλιάδες ψυχές. παράλληλα ὡς εὐαίσθητη καί καλλιεργημένη ψυχή καί διάνοια συμβάλλει ἐνεργά στήν καταγραφή, στήν ἐπισήμανση καί τήν λύση τοῦ οἰκολογικοῦ ζητήματος τόν πιό ἁπλό, θαυμάσιο καί πρόσφορο τρόπο: Δεντροφύτευε καί φρόντιζε τά δέντρα μέ περισσή ἀγάπη παντοῦ καί πάντοτε. Ἀφοῦ ἔσπειρε καί θέριεψε τά δέντρα του, ἀφοῦ προσέφερε τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ παντοῦ, προχώρησε σ’ Αὐτόν πού ἀγάπησε καί πόθησε. Παρέδωσε στόν Ἠγαπημένο τήν ἄμωμη καί ἁγία ψυχή του στίς 16 Ἀπριλίου, 2.15΄ωρα μεταμεσονυχτίως. 

Μελετώντας τόν βίο τοῦ Ἁγίου μας ὁ ἀναγνώστης σταματᾶ μέ κατάπληξη στήν περίοδο τῆς ὑποδειγματικῆς του ἀντίστασης στήν ἰταλοκρατία4. Καί διαπιστώνει ὅτι πρόκειται γιά μιά στάση μοναδική καί ἄξια ἐπισήμανσης. Ὁ Ἅγιός μας ἀρχικά θέτει τόν ἑλληνισμό σέ μία καινή βάση. Δέν ἀναφέρεται στόν ἑλληνισμό ὡς δύναμη κοσμική καί κυριαρχική ἀλλά ὡς δύναμη πίστεως στόν Χριστό, διδαχῆς τοῦ Λόγου, δύναμη ἀγάπης, προσφορᾶς καί θυσίας. Ὁ ἑλληνισμός νοηματοδοτεῖ μέ δημιουργική σημαντική τόν χριστιανισμό. «αὕτη ἡ δύναμις τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἡ νίκη, ἡ νικήσασα τόν κόσμον, ἡ πίστις ἡμῶν. παρουσιάζεται μέ ὅλον τό μεγαλεῖόν της, ὅταν εὑρίσκεται εἰς τήν καρδίαν τῆς Ἑλληνίδος χριστιανῆς. Ὁ χριστιανισμός σέ καρδιά ἑλληνική εἶναι δύναμις πού μπορεῖ νά ἀνατρέψει τό πᾶν καί νά δημιουργήσει νέαν ζωήν παντοῦ. Γι’ αὐτόν τόν λόγον καί ὁ Ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν παῦλος διάλεξε διά πρῶτον ἱεραπόστολον τῆς Εὐρώπης μίαν Ἑλληνίδαν, τήν Λυδίαν. Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη Χριστιανή τῆς Εὐρώπης. Οἱ δύο πρῶτοι Μάρτυρες, ὁ Στέφανος ὁ Διάκονος καί ἡ Θέκλα, μαθήτρια τοῦ Παύλου, καί αὐτοί Ἕλληνες. Ὥστε ἔπειτα ἀπό τό αἷμα τοῦ Γολγοθᾶ, αἷμα ἐλληνικό παντοῦ ἐχύθη διά τήν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ καί ἐξακολουθεῖ ὡς τώρα νά χύνεται εἰς τήν ρίζαν τοῦ χριστιανικοῦ δέντρου διά νά εὑρίσκονται πάντοτε σ’ αὐτό τό δέντρο καρποί ἱεραρχίας καί μοναχισμοῦ. Κι ἄν κατέλθεις εἰς τάς κατακόμβας τῆς Ρώμης καί τῆς Μήλου, ἐκεῖ θά δεῖς ὀνόματα ἑλληνικά παρθένων, θύματα διά τήν εἰς Χριστόν ἀγάπην τους.  Γι’ αὐτό καί ἡ μέλλουσα παρέλασις πρό τοῦ βασιλέως Χριστοῦ, θά ἀποτελεῖται ἀπό νεανικά πρόσωπα ἀπό ὅλας τάς πόλεις τῆς ἑλληνικῆς γῆς. καί ὅταν σκεφτῶ ὅτι ἡ πρώτη ἐπίσκεψις τοῦ Ἀναστάντος Κυρίου ἦταν σέ σπίτι ἑλληνικό μέ κάνει νά συγκινοῦμαι. Διότι τί ἦτο ὁ Κλεόπας κι ὁ Λουκᾶς; Ἕλληνες. Ἔπειτα ἀπ’ ὅλα αὐτά ἔχω σχηματίσει τήν γνώμην ὅτι ἡ ἑλληνική καρδιά θυσιάζεται γιά κάθε ὑψηλή ἰδεολογία καί ἰδίως γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, γιά τήν ἄνω ἀλλά καί τήν κάτω πατρίδα. Γι’ αὐτό τόν λόγο ὁ Χριστός τήν ἀγαπᾶ καί πάρα πολύ τήν προτιμᾶ. κι ἐγώ ὡς πνευματικός πού εὑρίσκομαι πολύ πλησίον τῆς τόσο εὐγενικῆς καρδιᾶς, τῆς ἑλληνικῆς, δέν ἠμπορῶ παρά νά ὁμολογήσω ὅτι εὑρίσκω μεγάλες καρδιές στολισμένες μέ ἀρετές καί κατάλληλες νά ἔχουν ὡς κάτοικον τόν Βασιλέα Χριστόν»5 . 

Τό ἔτος 1912, ἔτος τῆς ἀπαρχῆς τῆς τραγικῆς ἰταλικῆς κατοχῆς τῆς Δωδεκανήσου6 βρίσκει τόν Ἅγιο μοναχό στήν ἱστορική Μονή τοῦ Θεολόγου. 

Ἡ ἀνήσυχη ψυχή καί ὁ θεῖος ἔρως τόν εἶχαν ὁδηγήσει σέ πνευματική περιήγηση στό Ἅγιον Ὄρος καί στούς Ἁγίους τόπους. συνδέεται πνευματικά καί βαθιά μέ τόν Ἅγιο Νεκτάριο καί γνωρίζει τήν ἀδελφότητα Ζωή. Χειροτονεῖται Διάκονος τό 1919 καί ἐντός τοῦ ἔτους πρεσβύτερος.7    Ὁ θεῖος πόθος ἄναβε στήν καρδιά του ἐκεῖνα τά χρόνια τῆς πνευματικῆς ἀναζήτησης. ταυτόχρονα ὅμως ἀρχίζει νά ἀναζητᾶ συνεργάτες γιά νά ὀργανώσει τήν ἀντίσταση παιδείας καί ἀφύπνισης τῆς Δωδεκανήσου ἀπέναντι στόν κατακτητή. Καταγράφει στό Ἡμερολόγιό του τήν συνάντηση μέ τήν πρώτη πνευματική του κόρη καί συνεργάτιδά του, παιδαγωγό ἀπό τήν Κάλυμνο, Καλλιόπη Γούναρη, τό 1920: «Ἀπό τῆς στιγμῆς ταύτης ἐπίστευσα ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός θά εἶναι ἐκεῖνος τόν ὁποῖον ἐζήτουν διά νά μέ βοηθήση νά ἐνεργήσω μίαν ἱεραποστολήν εἰς Δωδεκάνησον, ἥτις κατεῖχετο ὑπό τῶν Ἰταλῶν καί ἐν συνεχείᾳ εἰς τάς ἑπτά Ἐκκλησίας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας»8 . Ἔτσι ἀρχίζει κατά τό 33ο ἔτος τῆς ἡλικίας του νά τονώνη τό θρησκευτικό καί ἐθνικό φρόνημα τῶν Δωδεκανησίων ἐξομολογώντας καί κηρύττοντας. Βλέποντας, ὅμως, τήν ἔντονη προπαγάνδα τῶν Ἰταλίδων καλογραιῶν γιά νά προσελκύσουν τήν νεολαία, ἀντιστάθηκε μέ τόν πιό ἐκκλησιαστικό καί παραδοσιακό τρόπο: Ἵδρυσε ἀδελφότητα μέ νέες κοπέλλες, εὐσεβεῖς καί μορφωμένες, καί, γιά πρώτη φορά στόν Ἑλλαδικό χῶρο, ἵδρυσε κατηχητικά καί κύκλους Ἁγίας Γραφῆς γιά τήν ἀφύπνιση τοῦ λαοῦ. Γράφει στό ἡμερολόγιό του: «Κατά τάς συναντήσεις μας μετά τῆς εὐσεβοῦς διδασκαλίσσης Καλλιόπης Γούναρη ἐφανέρωσα αὐτῇ τούς ἱεραποστολικούς σκοπούς μου. αὕτη δέ μετά προθυμίας καί μεγάλου ζήλου ἤρχισε τά κατηχητικά μαθήματα καί κύκλους κυριῶν –σχεδόν πρώτη ἐν Ἑλλάδι– διότι οὔτε ἡ Ἀδελφότης Θεολόγων “Ζωή” δέν εἶχεν ἀρχίσει νά κάμνη κατηχητικά κατά τά ἔτη ἐκεῖνα.9 Μέ τάς ἐπιτυχεῖς θρησκευτικάς διδασκαλίας της πολύ γρήγορα ἀπέκτησε τήν ἀγάπην καί ἀφοσίωσιν τῶν παιδιῶν, δεσποινίδων καί κυριῶν. Μέ πρωτοφανῆ ἐνθουσιασμόν παρηκολούθουν ταύτας, ἡ δέ πνευματική ἐργασία προέκοπτε κατά πολύ. Τῇ ὑποκινήσει μου ἐπεδόθη εἰς τήν ἐκμάθησιν τῆς τουρκικῆς γλώσσης, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετά δύσκολος. Ἀφοῦ εἰργάσθη ἐπί ἑπτά συναπτά ἔτη εἰς Κῶ μέ πλουσίους πνευματικούς καρπούς, μετετέθη εἰς Κάλυμνον, ἔνθα καί ἐκεῖ εἰργάσθη ὁμοίως. Καί ἀπό τάς δύο αὐτάς νήσους ἐδημιουργήθησαν τά πρῶτα στελέχη διά τήν ἱεραποστολήν. Κατηχητικά σχολεῖα συνεστήθησαν ἐν συνεχείᾳ εἰς Νίσυρον καί Λέρον, ἵνα στηρίζωνται αἱ νεάνιδες καί αἱ κυρίαι εἰς τήν Ὀρθοδοξίαν καί τόν ἐθνισμόν των. Ἐγίνοντο δέ εἰς αὐτάς συστάσεις νά μήν ἔχουν ἐπικοινωνίαν μέ τά πρόσωπα τῆς Ἰταλικῆς προπαγάνδας»10. 

Ὁ Ἅγιος βιώνει μέ σπαραγμό ψυχῆς τήν μεγάλη τραγωδία τοῦ Ἔθνους, τήν Μικρασιατική καταστροφή. Συγκλονίζεται. Δρᾶ ὅμως ἀστραπιαῖα. Ἱδρύει ἄμεσα φιλόπτωχον ἀδελφότητα κυριῶν στήν Κῶ ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ὁσίας Ξένης, πρός βοήθεια καί ἀνακούφιση τῶν προσφύγων. Γράφει τά ἑξῆς πρός τήν ὑπεύθυνη τῆς ἀδελφότητος: «Εἶδον ἐν τῇ ἐπιστολῇ σου τά τῶν προσφύγων καί ἐλυπήθην τά μέγιστα. Εἶμαι σάν τρελλός. Οὔτε τρώγω, οὔτε κοιμοῦμαι σκεπτόμενος τά μαρτύρια τῶν ἀδελφῶν μας Χριστιανῶν. Εἶμαι γεμᾶτος θυμό. Οὐχί ἐναντίον τῶν τούρκων τῶν ἀγρίων, ἀλλ’ ἐναντίον τῶν ψευδοπολιτισμένων ἄθεων Εὐρωπαίων. Ὁ Χριστός θά νικήση. Ἔχε ἐλπίδας καί θάρρος. πόσον καλόν θά ἦτο, ἐάν ὁ σύνδεσμός μας “Στρατός Σωτηρίας” ἦτο καλῶς διοργανωμένος. Θά ἔκαμνε θαύματα. Θά ἐσύναζε πολλά παιδιά ὀρφανά καί θά τά ἀνέτρεφε κατά τάς ἀρχάς του. Σκέπτομαι πολλά, ἀλλά δυστυχῶς εἶμαι κλεισμένος εἰς μονήν καί εἰς μικράν νῆσον. Σοῦ καθιστῶ γνωστόν ὅτι 22-24 τοῦ αὐτοῦ μηνός –Ὀκτωβρίου 1922– ἀναχωρῶ διά τάς Ἀθήνας. Ὁ σκοπός μου εἶναι νά ἀναλάβω καί νά φέρω εἰς Πάτμον 10-15 ὀρφανά»11. 

Τό 1924 ἕνα ἄλλο πλῆγμα δημιουργεῖται στήν πολύπαθη Δωδεκάνησο: Μετά τήν συνθήκη τῆς Λωζάννης προσαρτῶνται ὁριστικά στήν Ἰταλία. Οἱ στόχοι τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ εἶναι δύο καί συνδυάζονται σέ μιά κοινή γραμμή: Ἡ ἐκπαίδευση νά γίνει ἰταλική καί ἡ Ἐκκλησία τῆς Δωδεκανήσου νά γίνει αὐτοκέφαλη, μέ ἀπώτερο στόχο νά ἀποκοπεῖ ἀπό τό Οἰκουμενικό πατριαρχεῖο καί νά προσχωρήσει στόν παπισμό. Οἱ Ἰταλοί συνδέουν ἄμεσα τό ἐκπαιδευτικό μέ τό ἐκκλησιαστικό θέμα. Eἶναι ἡ σκληρότερη περίοδος τῆς ἰταλοκρατίας. Χαρακτηρίζεται ἀπό τήν στυγνή μετατροπή τῶν διοικητικῶν δομῶν ἀπό πολιτικές σέ στρατιωτικές, τόν πλήρη ἐκλατινισμό καί ἰταλοποίηση τῆς δημόσιας ζωῆς, ἀπό τίς συστηματικές προσπάθειες ἐθνολογικῆς ἀλλοίωσης τῶν νησιῶν μέ τόν διωγμό τῆς γλώσσας, τῆς θρησκείας, τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας καί παιδείας, ἀπό τήν φορολογική καταπίεση καί οἰκονομική ἐξαθλίωση τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου, πού ὁδήγησε σέ μαζικές μεταναστεύσεις, τήν ὁλοκληρωτική κατάργηση τῆς τοπικῆς κοινοτικῆς αὐτοδιοίκησης, τήν δημιουργία γεωργικῶν κέντρων μέ ἰταλική ἐποίκιση κ.λπ. «Ἤθελαν οἱ τότε τύραννοι Ἰταλοί νά ἀλλάξουν πάσῃ θυσίᾳ τό ὀρθόδοξον φρόνημα τῶν νησιῶν καί νά ἐπιβάλουν τόν παπισμόν. καί σάν Δούρειον Ἵππον μετεχειρίσθησαν τά τυφλά ὄργανα τοῦ Πάπα, τούς Οὐνίτες12. Τότε οἱ ἱερεῖς τῆς Καλύμνου ἐκήρυξαν, τῇ συστάσει τοῦ τότε ἐν Ἀθήναις ἀειμνήστου Τραπεζοῦντος Χρυσάνθου, καί τῇ προτροπῇ τοῦ Γέροντος Ἀμφιλοχίου, τήν Ἐκκλησίαν ἐν διωγμῷ. Ἤθελαν νά μείνουν ὑπό τήν ἡγεσίαν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. νά μήν προδώσουν τήν Ὀρθοδοξία, νά μήν παύσουν τήν Ἑλληνικήν γλῶσσα, νά μήν λέγουν τό “Πιστεύω” μέ τό Φιλιόκβε... Δέν παραλείπω νά ἀναφέρω τό κλείσιμο τῶν περισσοτέρων σχολείων καί Γυμνασίων (ἀπό τούς Ἰταλούς). τά πάντα εἶχαν ἰταλικοποιηθεῖ. Ἡ Ἑλληνικη   γλώσσα ἦταν δευτερεῦον μάθημα, δύο ὧρες τήν ἑβδομάδα ἐδιδάσκετο. Οἱ καθηγηταί, οἱ διδάσκαλοι καί οἱ ἱερεῖς εἶχον ἐξορισθεῖ...»13 Ἡ ἑλληνορθόδοξη παιδεία πάσχει, πεθαίνει. Μέ ἕνα πρωτόγνωρο μηχανισμό ἐλέγχου καί τρομοκρατίας ἀλλά καί χειραγώγησης οἱ δάσκαλοι γίνονται ὄργανα αὐτοῦ τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ.14 σ’ αὐτές τίς δύσκολες στιγμές δέν πτοεῖται ὁ Ἅγιος Ἀμφιλόχιος, ἀλλά δίδει κοινή γραμμή στίς διορισμένες δασκάλες πού ἦταν πνευματικά του παιδιά, τήν Γερόντισσα Εὐστοχία, τήν Γερόντισσα Μαριάμ καί τήν ἀδελφή Ἐμμέλεια, νά διδάσκουν περισσότερες ὧρες. Τίς δασκάλες τους τίς φύλαγαν οἱ ἴδιοι οἱ μαθητές ὡς φρουροί, γιά νά τίς εἰδοποιοῦν. Εἶχε καί ἄλλους πού δίδασκαν συστηματικά μαθήματα, καί δημιούργησαν κανονικά κρυφά σχολειά. Σ’ αὐτό πρωτοστατεῖ ὁ τότε νεαρός μοναχός καί μετέπειτα προηγούμενος τῆς Γεραρᾶς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου ὁ Γέροντας Παῦλος Νικηταρᾶς πού γι’ αὐτό τόν λόγο θά μετατρέψει τό ὑπόγειο τοῦ πατρικοῦ του σπιτιοῦ σέ σχολική αἴθουσα. Μαθητές του εἶναι ὁ ἐπίτιμος λυκειάρχης Βασίλειος Οἰκονόμου, ὁ μακαριστός Μητροπολίτης Κυθήρων Ἱερόθεος, ὁ συνταξιοῦχος διδάσκαλος Θεολόγος Οἰκονόμου. Ἄς ἀκούσουμε ὅμως τόν ἴδιο τόν Ἅγιο Ἀμφιλόχιο νά διηγεῖται τό ἔργο του στόν καθηγητή τότε (τό 1951) Παναγιώτη Μπρατσιώ τη καί στούς φοιτητές τῆς Θεολογικῆς σχολῆς Ἀθηνῶν: «Ἦλθεν ἡ Ἰταλική κατοχή τό 1912, ἡ ὁποία ἦτο ἀνεκτή ἕως τό 1920. κατόπιν μέ τήν παρουσίαν τοῦ Μουσολίνι ἤρχισεν ἡ μεγάλη τραγωδία τῆς Δωδεκανήσου. Τά γράμματα τά ἑλληνικά δέν διδάσκονται. Οἱ διδάσκαλοι καί οἱ ἱερεῖς καταδιώκονται. Τότε ἦλθεν εἰς ἐμέ τόν ταπεινόν ἡ σκέψις νά σχηματίσω ἕνα ὅμιλον παρθένων μορφωμένων καί μέ τό ράσον νά ἀντιδράσουν ἐναντίον τοῦ ὀργανωμένου καθολικισμοῦ εἰς Δωδεκάνησον. Αἱ μοναχαί ὡς διδασκάλισσαι ἐδημιούργησαν ἐδῶ τό “κρυφό σχολειό” ὅπου ἤρχοντο τά παιδιά τῆς Πάτμου καί ἐνεψυχώνοντο πνευματικῶς. Κατεδιώχθημεν διαφοροτρόπως, ἀλλά κατωρθώσαμεν νά κρατηθῶμεν ἕως τήν ἀπελευθέρωσιν τῆς Δωδεκανήσου. Ὁ πρῶτος διοικητής Δωδεκανήσου ἀντιναύαρχος Ἰωαννίδης μέ καλεῖ καί μέ παρακαλεῖ νά δεχθῶ νά παραλάβω 80 ὀρφανά καί νήπια ἀπό τάς χεῖρας τῶν καθολικῶν καλογραιῶν. Μέ δισταγμόν δέχομαι, διότι ἦτο τότε περιωρισμένος ὁ ἀριθμός τῶν Ἑλληνίδων μοναζουσῶν. Ἀνέλαβον αἱ μοναχαί καί ἔφεραν εἰς πέρας τό ἱερόν ἔργον, καί τώρα τό ὀρφανοτροφεῖον θηλέων ἀριθμεῖ ὑπέρ τά 150 ὀρφανά κορίτσια τά ὁποῖα μορφώνονται ἑλληνορθοδόξως. Δι’ αὐτόν τόν λόγον θά δῆτε ἐδῶ τάς ὀλίγας μοναχάς πού κρατοῦν αὐτό τό ὀχυρόν τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς Ἐκκλησίας Νικηφόρου τοῦ Κρητός. Ὁ σκοπός τῆς ἀδελφότητος ταύτης εἶναι νά ἐπανέλθη ἡ Ἑλληνίς μοναχή εἰς τήν πρώτην της θέσιν, ὅπως τήν θέλει ὁ Μέγας Βασίλειος, εἰς τήν ἄσκησιν καί τήν κοινωνικήν δρᾶσιν»15. 

Τό 1935 πρίν ἐκλεγεῖ καθηγούμενος ἱδρύει στήν Νίσυρο ἀδελφότητα μέ τήν ἐπωνυμία Ἅγιος Νικήτας ὁ Νισύριος. Κατά τό ἔτος 1935 ἐκλέγεται καθηγούμενος Πάτμου. Ἤδη ἀπό τίς πρῶτες ἡμέρες τῆς ἡγουμενίας του ὁ γενικός διοικητής Ρόδου Μάριο Λάγγο ἀποδοκιμάζει τήν ἐκλογή του. Ὁ Ἅγιος ὅμως κινεῖται δυναμικά: Ἀνεγείρει τήν Ἱερά Μονή τῆς Μητρός τοῦ Ἠγαπημένου, προσπαθεῖ νά ἀνορθώσει τήν μεγάλη Μονή τοῦ Θεολόγου πνευματικά καί οἰκονομικά, καί ὑποστηρίζει ἕως θανάτου τόν πάνσεπτο Θρόνο τοῦ Πατριαρχείου. Γιά νά ἐνισχύσει τήν Μονή κάνει τήν κουρά κρυφά τεσσάρων μοναχῶν ἐν μίᾳ νυκτί, καί συνιστᾶ ἐπιτροπή στήν Ἀθήνα γιά τήν περιουσία τῆς Μονῆς ὑπό τήν προεδρία τοῦ Τραπεζοῦντος Χρυσάνθου. Φροντίζει γιά τήν συντήρηση τῶν σχολείων, τήν ἰατρική περίθαλψη καί τήν ὑλική βοήθεια τῶν κατοίκων τῆς ἁγίας νήσου. Ἐπινοεῖ κρυφό μοναχισμό. Κείρει μοναχούς καί μοναχές χωρίς ράσα διά νά κινοῦνται ἐλεύθερα κατά τήν περίοδο τῆς σκλαβιᾶς, συνεχίζει ὅμως αὐτήν τήν τακτική καί μετά τήν ἀπελευθέρωση. Οἱ Ἰταλοί ἀρχίζουν νά βλέπουν τόν Ἅγιο καί τήν ἀδελφότητα τῆς Μονῆς ἐχθρικά. Ὁ διοικητής τῆς Ἀστυνομίας Καλύμνου κατά τρόπο προκλητικό λέγει στόν Γέροντα: «Πληροφοροῦμαι ὅτι διδάσκεις τήν ἐξέγερση τοῦ λαοῦ» καί ὁ Ἅγιος ἀποκρίνεται: «Ἐγώ διδάσκω τήν εἰρήνη εἰς τάς καρδίας τῶν ἀνθρώπων καί ὄχι τόν πόλεμο»16. Κατά τήν δεύτερη ἐκλογή του ὡς Ἡγουμένου (Αὔγουστος 1937) δέν ἐγνωστοποίησε ἡ Μονή τήν ἐπανεκλογή του. Αὐτό οἱ Ἰταλοί τό θεώρησαν περιφρόνηση πρός τίς πολιτικές ἀρχές. Ἡ δυσμένεια ἐναντίον τοῦ Ἁγίου φουντώνει καί πάλι, ὥστε μαζί μέ ἄλλες ἀφορμές νά προκαλέσουν τό ἔτος 1937 τήν πτώση του ἀπό τήν ἡγουμενία καί τήν ἐξορία του ἀπό τήν Πάτμο. Ὁ γενικός στρατιωτικός διοικητής Δωδεκανήσου Γκρασσίνι μέ καραμπινιέρηδες καταλαμβάνει τήν Μονήν. Δύο χωροφύλακες Ἰταλούς τοποθετεῖ στήν μεγάλη εἴσοδο τῆς Μονῆς, δύο στήν εἴσοδο τοῦ συνοδικοῦ καί δύο ἐντός τοῦ συνοδικοῦ τῆς Μονῆς. Ἐνεργεῖ προγραμματισμένα καί ἀναθέτει τήν ἡγουμενία στόν π. Ἐπιφάνιο Καλογιάννη. Ὁ Ὅσιος Γέροντάς μας Ἀμφιλόχιος ἀρνεῖται νά παραδώση τήν ἡγουμενική ράβδο, ἐπικαλεῖται τόν κανονισμό τῆς Μονῆς. Τότε ἀπειλεῖται μέ ἐξορία. Ἡ ἀπόφαση δέν τόν πτοεῖ. Ἀτάραχος δέχεται νά ἐξορισθῆ μπροστά στήν ἀπειλή τῶν ὅπλων17. Ἀλησμόνητη θά μείνει ἡ ἀπάντηση στόν Γκρασσίνι, ὅταν τοῦ εἶπε: «Πρώτη φορά μοῦ ἀντιστέκεται κληρικός ἔτσι» καί ὁ Ἅγιος τοῦ ἀπαντᾶ: «Ἴσως διότι πρώτη φορά συναντᾶτε Ὀρθόδοξο μοναχό»18. Ἔτσι ἀποφάσισαν στήν ἀρχή νά ἐξορισθεῖ στό Κασσίνο τῆς Ἰταλίας. Τελικά ὅμως τόν ἐξόρισαν στήν Ἀθήνα, καί διέλυσαν τήν Μονή Εὐαγγελισμοῦ ἀφήνοντας τέσσερεις μοναχές ὑπό ἀστυνομική ἐπιτήρηση. Ἡ ἐξορία του διήρκεσε δύο ἔτη. Μέ τήν μεσολάβηση τοῦ μοναχοῦ Λαυρεντίου τῆς Ἱ. Μονῆς Κρυπτοφέρρης τῆς Ἰταλίας, τοῦ γραμματέως τῆς ἑλληνικῆς πρεσβείας στήν Ἰταλία, Γκίκα ἀπό τήν Κῶ, κ.ἄ., ἀνακαλοῦνται καί ὁ Ἅγιος καί ἡ Γερόντισσα Εὐστοχία. Ἐπανῆλθε λοιπόν στήν Πάτμο «προσκαρτερῶν καί θλιβόμενος». κατά τά ἔτη 1939-1940 ἐχρημάτισε ἐφημέριος τοῦ Ιεροῦ Προσκυνήματος Παναγίας Διασωζούσης, ὅπου ἀξιοποίησε τόν χῶρο καί ἔκανε οἰκοδομικές ἐργασίες19. Κατά τόν πόλεμο τοῦ 1940 ὁ Ἅγιος ἀναλαμβάνει ὡς Προϊστάμενος τό Ιερό Σπήλαιο. Ἐκεῖ θυσιάζεται στήν κυριολεξία. Στερεῖται καί τόν ἐπιούσιο ἄρτο, γιά νά τόν προσφέρει στίς πεινασμένες οἰκογένειες. Ἡ Πάτμος τό ’40 δέχεται 2.000 Λέριους πρόσφυγες πού ἔφυγαν ἀπό τόν τόπο τους λόγῳ τῶν συνεχῶν βομβαρδισμῶν. Δημιουργεῖ ἐπιτροπή βοηθείας μέ τόν π. Παῦλο, τόν ἰατρό Παρίση Καστῆ καί τήν Μαρία Βέστη. Τακτοποιεῖ τόν κόσμο σέ σπίτια καί μοναστήρια καί στό ἱερό σπήλαιο φιλοξενεῖ 70 ἄτομα. Κατά τήν διάρκεια αὐτῶν τῶν χρόνων ὁ Ἅγ. Ἀμφιλόχιος στάθηκε ὁ πραγματικός πατέρας τῶν πεινώντων καί τῶν ὀρφανῶν ὁ προστάτης. Τελείωσε ὁ πόλεμος καί ὁ Ἅγιος συνεχίζει νά βρίσκεται στίς ἐπάλξεις τοῦ ἀγῶνος γιά τήν ἀνόρθωση τῶν ἐρειπίων τῆς φιλτάτης Δωδεκανήσου20. «Ἐπιλείψει με ὁ χρόνος διηγούμενον» τά μετά τήν Ἰταλοκρατία καί τόν πόλεμο θαυμαστά… Ὡς μεγάλη παρακαταθήκη καί στάση ζωῆς ἐγχαράσσεται στήν καρδιά μας ἠ Ἀντίστασή του. Ἀντίσταση Ἁγίου ἀνδρός. Ἀντίσταση ὑποδειγματική. Χωρίς φανατισμούς, μίση καί ὅπλα. Ἕνας εἰρηνικός πόλεμος μέ τήν ἀνωτερότητα τοῦ ρωμιοῦ καί τό ὑψηλό βίωμα τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανισμοῦ.Ὁ Ἅγιος ὡς ἐνεργούμενο τῆς Χάριτος κατόρθωσε ὅσα δέν θά κατόρθωνε ἕνας ὁλάκερος στρατός: Κράτησε ἰσορροπίες Βυζαντινοῦ τρόπου ἀντιλήψεως γιά τό ἔθνος, πρᾶγμα πού πρέπει νά παραδειγματίσει ἐμᾶς τούς νεοέλληνες, γιά νά ξεφύγουμε ἀπό τίς ἀρρωστημένες ἐθνικιστικές τάσεις. Εἶναι ὁ Διαφωτιστής τῆς «καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολῆς» πού παρηγόρησε καί ἐνδυνάμωσε τόν λαό μας κατά τήν δουλεία. Εἶναι ὁ Ἀγωνιστής πού ἀπέτρεψε τόν κίνδυνο τοῦ ἐκλατινισμοῦ, τόν μεγαλύτερο καί πιό ὕπουλο κίνδυνο καί ἀπό τόν ἐξισλαμισμό λόγῳ τοῦ ὑψηλοῦ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου τῶν Δυτικῶν καί τῶν ὑλικῶν παροχῶν πού διευκόλυναν τήν ἀφομοίωση. Εἶναι ὁ ἐκκλησιαστικός πατριαρχικός πνευματικός πού ἀγάπησε τό Φανάρι, τήν Μητέρα τοῦ Γένους Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, τό παρελθόν, τό παρόν καί τό μέλλον τῆς ἱστορικῆς μας ὑπάρξεως. Ὁ μαχητής πού πολέμησε τό αὐτοκέφαλο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Δωδεκανήσου μέχρι θανάτου. Εἶναι ὁ ἀγαπητικός, ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, πού ἀγαπᾶ καί τούς ἐχθρούς του, χωρίς νά προδώσει οὔτε τό Γένος οὔτε τήν Ἐκκλησία του. Εἶναι αὐτός πού διδάσκει τόν τρόπο τῆς ἀντίστασης τῆς Ἐκκλησίας ἀνά τούς αἰῶνες χωρίς αἵματα καί χωρίς σταυροφορίες. Διδάσκει τήν ὑπεροχή τῆς πνευματικῆς ἀντίστασης.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Ἐφαρμοσμένη οἰκολογία ἀπό τόν Ἅγιο ὡς οἰκολογία τῆς διατήρησης τῶν εἰδῶν, τῆς προστασίας τοῦ περιβάλλοντος, τῆς διαχείρισης τῆς καλλιέργειας, λαμβάνοντας ὑπόψιν τήν ὑγεία τοῦ κοινοβίου, καί τήν ἀνθρώπινη ἐπίδραση. 

2. Ἀρχιμ. Παύλου Νικηταρᾶ, Ὁ Ἅγιος Ἀμφιλόχιος τῆς Πάτμου, 2018, σελ. 19- 21 καί Ὁ Γέροντάς μας, Ἔκδοση Ἱ. Μονῆς παναγίας Ἐλεούσης Ρότσου Καλύμνου, 1986, σελ. 14-17 καί Ἰγνατίου Λ. Τριάντη, Ἐψηφισμένου Μητροπ. Βερατίου, Αὐλῶνος καί Κανίνης,Ὁ Γέροντας τῆς Πάτμου, 1993, σελ. 14 κ. ἑξ

3. ΚΟΛΛΥΒΑΔΕΣ Οἱ μεγάλοι διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας καί τοῦ Γένους Μακάριος Νοταρᾶς, Νικόδημος Ἁγιορείτης καί Ἀθανάσιος Πάριος, οἱ κολλυβάδες Ἅγιοι ἦλθαν σέ σύγκρουση, μέ τούς δυτικόφρονες εὐρωπαϊστές καί εὐρωπαΐζοντες ἐκπροσώπους τοῦ Νεοελληνικοῦ Διαφωτισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἄκριτα καί μονομερῶς υἱοθέτησαν τίς ἰδέες τοῦ Γαλλικοῦ Διαφωτισμοῦ, ἀκόμη καί τήν ἀθεΐα τοῦ Βολταίρου, καί προσπάθησαν νά μεταστρέψουν τήν πορεία τοῦ ἰσορροπημένου νεοελληνικοῦ πολιτισμοῦ πρός τήν κλασσική ἀρχαιότητα καί τήν δυτική κουλτούρα, ἐκθειάζοντας καί προβάλλοντας τήν θύραθεν παιδεία καί ἐξοστρακίζοντας τήν παράδοση τῆς ἐκκλησίας μας. Τό κίνημα χαρακτηρίστηκε ὡς φιλοκαλική Ἀναγέννηση (Μητροπολίτης Μαυροβουνίου Ἀμφιλόχιος ράντοβιτς, Ἡ φιλοκαλική ἀναγέννησις τοῦ ίη΄ καί ίΘ΄ αἰ. καί οἱ πνευματικοί καρποί της, Ἀθῆναι 1984).

4. ΙΤΑΛΟΚΡΑΤΙΑΣ ΔΕΙΝΑ Ἡ περίοδος τῆς ἰταλοκρατίας, εἶναι ἡ πιό κρίσιμη περίοδος στήν Δωδεκάνησο, ἀφενός διότι οἱ Ἰταλοί φασίστες κατακτητές ἐπεδίωξαν τήν ἀλλοίωση τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως καί ἀφετέρου τόν διωγμό τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καί τῶν κατά τόπους ὀρθοδόξων ἐκκλησιῶν, μονῶν, ἐξαρτημάτων, κ.ο.κ. Προκρίνοντας τήν ρωμαιοκαθολική πίστη καί ἐπιβάλλοντάς την μέ αἰχμή τοῦ δόρατος τήν ὑποχρεωτική ἐκπαίδευση στήν ἰταλική παιδεία, γλῶσσα καί θρησκεία. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Δωδεκανήσου ἀντιστάθηκε μέ ἕνα ὑγιές δυναμικό σῶμα πνευματοφόρων πατέρων. Ἀνάμεσά τους καί σέ προεξάρχουσα θέση, ὀ Ἅγιος Ἀμφιλόχιος. 

5. Ἀρχιμ. παύλου, ὅ.π., σελ. 123 (ἐπιστολή π. Ἀμφιλοχίου εἰς Μαρίκα Κουφάκη, Ἰούλιος 1955). 

6. ΙΤΑΛΟΚΡΑΤΙΑΣ ΔΕΙΝΑ «Ἡ Ἰταλία κατέλαβε τήν Ρόδο τό 1911 κατά τήν διάρκεια τοῦ τουρκοϊταλικοῦ πολέμου, γιά νά ἐπιτηρεῖ τίς τουρκικές νηοπομπές πού ἔφευγαν γιά τήν Λιβύη ὅπου οἱ δύο χῶρες μάχονταν. Ὁ ἰταλός ναύαρχος διαβεβαίωσε τόν πληθυσμό ὅτι ἡ χώρα του θά μείνει προσωρινά στό νησιωτικό σύμπλεγμα γιά τίς ἀνάγκες τοῦ πολέμου καί μετά θά τό παραχωρήσουν στήν Ἑλλάδα. στήν συνέχεια ὅμως στρογγυλοκάθισαν καί ἄρχισαν μιά συστηματική προσπάθεια ἐξιταλισμοῦ τῶν Ἑλλήνων πού ἀποτελοῦσαν τήν συντριπτική πλειοψηφία τῶν κατοίκων. Μετά τό 1922 πού ἀνέβηκε ὁ Μουσολίνι, ἡ προσπάθεια ἀφελληνισμοῦ τῶν Δωδεκανησίων πῆρε βίαιες καί τεράστιες διαστάσεις. Ἀρχικά ὁ Μάριο Λάγγο καί στήν συνέχεια ὁ στενός συνεργάτης τοῦ Μουσολίνι ντέ Βέτσι, ὡς διοικητές καί ἀπόλυτοι ἄρχοντες τῶν νησιῶν, ἐπέβαλαν φρικτά μέτρα ἀποκόλλησης τῶν Δωδεκανησίων ἀπό τήν ἑλληνική τους συνείδηση. Ἔκλεισαν τά ἑλληνικά σχολεῖα, οἱ μαθητές ὑποχρεωτικά πήγαιναν σέ ἰταλικά, ἀπαγορεύτηκε αὐστηρά ἡ ὁμιλία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἰδιωτικῶς καί δημοσίως μέ ποινή φυλάκισης, ἐνῶ ἡ ὀρθόδοξη ἐκκλησία τέθηκε οὐσιαστικά ὑπό διωγμό κάτω ἀπό τήν καθοδήγηση τῶν καθολικῶν τοῦ Βατικανοῦ. Ἄρχισαν νά ἐπιβάλλουν συστηματικά τούς γάμους Ἰταλῶν μέ Δωδεκανήσιες, ἔδιναν κίνητρα στούς μεγαλύτερους νά μάθουν τήν ἰταλική γλῶσσα σέ φροντιστήρια, ἔδιναν ὑποτροφία σέ ὅποιον νέο ἤθελε νά σπουδάσει σέ Ἰταλικά λύκεια ἤ σέ πανεπιστήμια στήν χώρα τους. Ὅποιος δέν μάθαινε ἰταλικά δέν μποροῦσε νά κάνει μεροκάματα στά δημόσια ἔργα, οὔτε νά πιάσει δουλειά σέ ἐργοστάσια. Γιά νά πάρει κανείς ἄδεια νά ἀνοίξει μαγαζί, νά γίνει πλανόδιος πωλητής ἤ νά ἀσκήσει ἐλεύθερο ἐπάγγελμα (π.χ. γιατρός) ἔπρεπε νά πάρει ἰταλική ὑπηκοότητα, νά στέλνει τά παιδιά του στό ἰταλικό σχολεῖο καί νά γραφτεῖ στό φασιστικό κόμμα. Κάθε πρωΐ καί βράδυ πού μιά κανονιά ἀπ’ τό φρούριο ἀνήγγελλε τήν ἔπαρση καί τήν ὑποστολή τῆς ἰταλικῆς σημαίας, ἔπρεπε ὅλος ὁ πληθυσμός νά σταθεῖ ἀκίνητος ὅπου βρισκόταν. Χαιρετοῦσαν ὑποχρεωτικά μέ τόν φασιστικό χαιρετισμό τοῦ ὑψωμένου χεριοῦ, ἀπαγορεύτηκαν οἱ χειροτονίες νέων ἱερέων, διορίστηκαν δήμαρχοι καί κοινοτάρχες πού ντύνονταν μέ τήν φασιστική στολή. Τά νησιά γέμισαν μέ καθολικές ἐκκλησίες, κάθε πρωΐ στά σχολεῖα γινόταν ἡ ἔπαρση τῆς ἰταλικῆς σημαίας καί τά παιδάκια τραγουδοῦσαν τόν ὕμνο τοῦ Μουσολίνι, ἐνῶ κάθε Δωδεκανήσιος πού συναντοῦσε Ἰταλό στόν δρόμο του ἔπρεπε νά χαμηλώνει τά μάτια του. Ἄν ἦταν πάνω σέ ἄλογο ἤ γαϊδούρι, ἔπρεπε νά ἀφιππεύσει ἀμέσως. Οἱ μισθοί γιά ὅσους γίνονταν Ἰταλοί πολίτες ἦταν δεκαπλάσιοι ἀπ’ τούς ἄλλους» (Δ. καμπουράκης: Μιά σταγόνα ἱστορία, ἐκδ. πατάκης σελ. 32). 

7. π. Ἰγν. Τριάντη, ὅ.π., σελ. 35-39. 

8. π. Ἰγν. Τριάντη, ὅ.π., σελ. 41.

9. Το 1926 ἡ «Ἀδελφότης Ζωή» ὀργάνωσε τά πρῶτα της κατηχητικά σχολεῖα, παράλληλα, ὀργανώθηκαν κατηχητικές συνάξεις γιά ὅλες τίς ἡλικίες, μέ κυριότερες τούς κύκλους μελέτης Ἁγίας Γραφῆς Ἰ[ωάννης] Θ. [κολιτσάρας], «Ζωή (Ἀδελφότης, περιοδικόν)», στό: Μεγάλη παιδαγωγική Ἐγκυκλοπαιδεία, ἐκδ. Ἑλληνικά Γράμματα, τόμ. 3 (1968), σελ. 38-40. 

10. π. Ἰγν. Τριάντη, ὅ.π., σελ. 42

11. π. Ἰγν. Τριάντη, ὅ.π., σελ. 45 

12. Θεμελίνας Καπελλᾶ, Ὁ ἀγώνας τῶν γυναικῶν τό 1935 καί ὁ πετροπόλεμος, «καλυμνιακά Χρονικά», τ. στ΄, σελ. 88. 

13. Ἀρχιμ. παύλου νικηταρᾶ, Οὐνία καί παπισμός (στό περιοδ. «Ἐνορία», ἄνοιξη 1995). 

14. ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΦΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ «Οἱ δάσκαλοι Δωδεκανήσιοι πού ἔβγαιναν ἀπό τό Ἰταλικό Διδασκαλεῖο –Istituto Magistrale– ἐδίδασκαν καί τά Ἰταλικά, ἐκτός ἀπό τούς γνωστούς Ἰταλούς καί Ἰταλίδες δασκάλισσες πού εἶχαν σκορπιστεῖ σ’ ὅλα τά νησιά γιά νά ἐφαρμόσουν μέ ἄγριο φανατισμό τήν ἰταλοποίηση τῶν νησιῶν. Γιά νά μήν μποροῦν ὅμως μερικοί ἀνυπόταχτοι δάσκαλοι νά διδάξουν ἑλληνικά, ἀκόμη καί στά κρυφά, ἔβαλαν σέ ἐνέργεια ἕνα πιεστικό καί καθημερινό σύστημα ἐπιθεωρήσεως. Ἐκτός δηλ. ἀπό τόν γενικό ἐπιθεωρητή Ρόδου καί τήν περιοδεύουσα κατά χρονικά διαστήματα ἀκολουθία του (δυστυχῶς ἦταν καί μερικοί ἑλληνόφωνοι ἐπιθεωρητές ἰταλόδουλοι καί ἀνάξιοι Γραικύλοι) ἐγκατέστησαν σέ κάθε νησί ἐπιτόπιους Ἰταλούς διευθυντές τῆς παιδείας καί κάθε μέρα ἔπαιρναν τά αὐτοκίνητα κι ἐγύριζαν διαρκῶς τά χωριά κι ἐπέβλεπαν αὐστηρά τήν καθημερινή διδασκαλία, ὥστε νά μήν εἶναι δυνατό, κάτω ἀπό τά μάτια τῶν καραμπινιέρων, τῶν κατασκόπων καί τῶν δημάρχων –ἰταλικῶν, τώρα πιά, διορισμένων ὑπαλλήλων– νά τολμήσει κανένας δάσκαλος ἔστω καί γιά μιά ὥρα τήν βδομάδα νά μιλήσει ἤ νά διδάξει κάτι ἑλληνικό στούς μαθητές του…» Μ. Μιχαηλίδης-Νουάρος, Γιά νά γνωρίσουμε τή Δωδεκάνησο, Ἀθήνα 1945, σελ. 33.

15. Ἀρχιμ. Παύλου Νικηταρᾶ, Ὁ Ἅγιος Ἀμφιλόχιος τῆς Πάτμου, ἕβδομη ἔκδοση ἐπηυξημένη καί ἀναθεωρημένη ὑπό τοῦ Ἀρχιμ. Ἀντίπα Νικηταρᾶ, ὅ.π., 59-60.

16. π. Ἰγν. Τριάντη, ὅ.π., σελ. 66 

17. Ἀρχιμ. παύλου, ὅ.π., σελ. 31-32. Βλ. περισσότερα στήν ἀνέκδοτη ἐπιστολή τοῦ Γέροντος πρός τήν Α.Θ.Π. τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη Βενιαμίν (1937). 

18. Ἀρχιμ. Παύλου Νικηταρᾶ, Ὁ Ἅγιος Ἀμφιλόχιος τῆς Πάτμου, ἕβδομη ἔκδοση ἐπηυξημένη καί ἀναθεωρημένη ὑπό τοῦ Ἀρχιμ. Ἀντίπα Νικηταρᾶ, ὅ.π., σελ. 6. 

19. π. Ἰγν. Τριάντη, ὅ.π., σελ. 74-77. Ἀρχιμ. Παύλου, ὅ.π., σελ. 47-48. 20. Ἀρχιμ. Παύλου, ὅ.π., σελ. 34-36

 https://www.imr.gr/files/Periodiko_Dodekanisos/12nisos22.pdf

Αγίος Γέρων Παύλος Νικηταράς (1912-1999)

 

22/6/1999

Το Ιερόν 'Ησυχαστήριον Ἁγίου Νεκταρίου Λουκακίων Πάτμου,

τιμά την μνήμη του Αγίου Γέροντος Παύλου Νικηταρά που εκοιμήθη στις 22/6/1999 ,με μια σειρά αφιερωμάτων στην Αγιασμένη μνήμη του .

Α Επικήδειος Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καλύμνου κ. Νεκταρίου

22-6-1999

Ο Πρώτος επιστήθιος μαθητής του Αγίου Αμφιλοχίου Μακρή με ένα τεράστιο έργο που το έκανε πάντα σιωπηλά χωρίς θόρυβο, ούτε προβολή για την αγάπη του Χριστού και τη δόξα της Εκκλησίας.... .

Τι να περιγράψει κανείς από αυτόν το απερίγραπτο άνθρωπο, τον έμπειρο στις μηχανές του αντιδίκου, τον κληρικό που ήταν πάντοτε κοινωνός κάθε θλίψεως και χαράς των πνευματικών του τέκνων. Δεν υπολόγιζε τον πολύτιμον χρόνον του, τον κόπον του ασθενικού σαρκίου του, τις θυσίες στις οποίες υπεβάλλετο, τα μποφόρ του Αιγαίου, αλλά έτρεχε παντού και πάντοτε χωρίς διακρίσεις να συντρέξει ηθικά ή υλικά οποιονδήποτε άνθρωπο είχε ανάγκη. Και όλο αυτό το τεράστιο έργο έκανε σιωπηλά χωρίς θόρυβο, ούτε προβολή για την αγάπη του Χριστού και τη δόξα της Εκκλησίας. Κάθε φορά που κοινωνούσε έλαμπε το πρόσωπό του όπως τότε που έλαβε το Μέγα αγγελικό σχήμα στην Αγία Κορυφή του Σινά. Και αυτή η λάμψη του προσώπου του και η ζεστασιά των χεριών του έμεινε μέχρι της ταφής του στην αγαπημένη του Πάτμο. Και ο ¨εωρακώς μεμαρτύρηκε και αληθινή έτσι η μαρτυρία αυτού¨. Ως επίσκοπος Καλύμνου τον ευγνωμονώ για τη βιβλιοθήκη που έκτισε και πλούτισε την Κάλυμνο που υπεραγαπούσε. Ήταν το καλύτερο δώρο στη «γραμματοφάγο» Κάλυμνο που υπεραγαπούσε.

Και σαν Χανιώτης τον ευχαριστώ για τα αμέτρητα ταξίδια του στα Χανιά, για την τρυφερή αγάπη του στα Χανιά, για την τρυφερή αγάπη του στα Ιδρύματα του Αγίου Νεκταρίου και για τη στοργή του στην φιλάσθενη Γερόντισσα «Μανούλα» Μαρίκα Κουφάκη, της οποίας η οικία ήταν πάντοτε ο «οίκος του Στεφανά», σταθμός πρώτων βοηθειών πάντων και πασών.

Για όλα αυτά δοξάζω το Πανάγιο ¨Ονομα της Πανλατρευτής Τριάδος που μας εχάρισε έναν άξιο μιμητή του Απ. Παύλου ευγνωμωνω τον διάσημο Γεροντα Αμφιλόχιο που τον αλίευσε, και ευχαριστώ τον ευσεβή π. Θεμιστοκλή που μας προσεφερε τον τόμο αυτό με την ζωη και την δραση του Γεροντος Παυλου εις τιμή και μνήμην του.

Ο π. Παύλος Νικηταρας κατά κόσμον Γεώργιος Νηκηταράς εγενήθη εν τη ιερά Νήσω της Αποκαλύψεως την 14ην Οκτωβρίου 1912 ύπό των ευλαβών γονέων αυτόυ Νικήτα και Χρυσής. Εσπόυδασε τα εγκύκλια γράμματα εις την Πατμιάδα του Γένους Σχολή και το Νικηφόρειον Γυμνάσιον Καλύμνου. Τα δε ιερά γράμματα και πράγματα του Θεού εν τη Ιερά Μονή του Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου της Πάτμου, ένθα εισήχθη ως δόκιμος εις μικράν ηλικίαν και γενόμενος υποτακτικός και μαθητης του διακεκριμένου και γνωστού δια την αγιότητά του Αρχιμανδρίτου Αμφιλοχίου Μακρή, όστις ως ηγούμενος έκηρε τον νεαρόν Γεώργιον εις μοναχόν, ομού μετά τριών άλλων δοκίμων, δους εις αυτόν το Αποστολικόν όνομα Παύλος, εις δε τους ετέρους τα Αποστολικά ονόματα Πέτρος, Θωμάς και Βαρθολομαίος, επειδή ο Γέρων Αμφιλόχιος είχεν ιδιαιτέραν ευλάβειαν τους αγίους Αποστόλους και ήθελε να δωθούν τα ονόματα όλων εις μοναχούς της Ιεράς Μονής. Ο π. Παύλος αργότερον με την ευλογίαν της Ιεράς Μονής του εσπούδασε την Ιεράν Επιστήμην της Θεολογίας εις το πανεπιστήμιον Αθηνών και διηκόνησεν ως Αρχιμανδρίτης την Εκκλησίαν εις τους εν Νέα Ιωνία και Φιλαδέλφεία Ιερούς Ναούς Αγίας Ευφημίας και Αγίου Γεωργίου. Τα περισσότερα έτη της ζωής του τα διήνησε εν Πάτμω, ένθα προσέφερε υψίστας υπηρεσίας εις την Μονήν της μετανοίας του, ένθα διετέλεσε και Ηγούμενος, εις δε το Ιερόν Σπήλαιον της Αποκαλύψεως ως Ιερατικός Προϊστάμενος και εις την Πατμιάδα Σχολή ως Καθηγητής και Σχολάρχης πάντοτε εν στενή πνευματική σχέση και συνεργασία μετά του Γέροντός του Αμφιλοχίου Μακρή. Ως Ηγούμενος ίδρυσε το Ιερόν Ησυχαστήριον του Αγίου Νεκταρίου εις την περιοχή της Πάτμου Λουκάκια, του οποίου την εν συνεχεία επιμέλεια ανέλαβε ο ανεψιός αυτού Αρχ. Αντίπας Νικηταράς (νυν Ηγούμενος και Πατριαρχικός Έξαρχος Πάτμου). Ως προηγούμενος της Ιεράς Μονής ο Γέροντας Παύλος μετέβη το θέρος του 1968 εις Κένυαν, Ουγκάνταν και Τανζανίαν μετά της αδελφής αυτού Αικατερίνης και του Ιερομονάχου Αμφιλοχίου Τσούκου δια να βοηθήσει εις το ιεραποστολικον έργον του αειμνήστου Αρχ. Χρυσοστόμου Παπασαραντόπουλου υπό του οποίου και είχε προσκληθεί. Μετά της συνταξιοδοτήσεώς του έτι αφιέρωσε εις την εξάσκησην του λειτουργήματος του Ιερού Μυστηρίου της Εξομολογήσεως εν Πάτμω, Λέρω, Καλύμνω, Κω, Κρήτη, Αθήναις, Θεσσαλονίκη, Κύπρω και Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, μη παραμελών ωστόσο και την διακονιαν του Θείου Λόγου.

Το κύριο χαρακτηριστικό του Γέροντος Παύλου Νικηταρά είναι ότι υπήρξε Πνευματικός Πατήρ εις πολλάς γυναικείας Ιεράς Μονάς και εις πολλούς κληρικούς και μοναχούς. Τα δε πνευματικά του τέκνα είναι διάσπαρτα εις ολον τον κόσμον. Η χαρά του ήτο να αναδεικνύει καλόυς κληρικούς εις την Εκκλησίαν και είναι αμέτρητοι οι υπ αυτού εμπνευσθέντες και γενόμενοι κληρικοί, οι οποίοι όντως κοσμούν την Εκκλησίαν όπως την εκόσμησε και την ετίμησε ο ίδιος.

Είχε όλα τα προσόντα δια να γίνει Αριχερεύς αλλά ο Θεός δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο, διότι ήθελε να τον κρατήσει εις την αγίαν ταπείνωσιν και να τον χρησιμοποιήσει ως Πνευματικό Πατέρα των κληρικών, μοναχών και λοιπών χριστιανών, οι οποίοι στο πρόσωπό του έβλεπαν τον αληθινόν Πνευματικόν Πατέρα, ποδηγέτην και στυλοβάτην.

Πρώτος επιστήθιος μαθητής του αειμνήστου αγιασμένου Γέροντος και Ηγουμένου Αμφιλοχίου Μακρή. Ευργέτησε πολλούς ανθρώπους πνευματικά και υλικά. Όπως καθένας γνήσιος πνευματικός εργάτης του Ευαγγελίου εδοκίμασε πολλές πίκρες αλλά ήταν ειρηνικός, μακρόθυμος, υπομονετικός, κατέφευγε στην προσευχή και κάποτε στην μικρή βαρκούλα του που τον έκανε να ξεχνά τις δοκιμασίες και να ξεπερνά τους πειρασμούς. Οι κόποι και οι θυσίες του απέδωσαν έργον πίστεως και αυταπαρνήσεως.

Αείμνηστε αδελφέ Παύλε τώρα αναπαύεσαι εν Κυρίω. Θα είσαι πάντα στην ψυχή στη σκέψη στην προσευχή μας.

Ευχαριστώ τον Κύριο γιατι από τα φοιτητικά μας χρόνια στο Πανεπιστήμιο στάθηκες αδελφός μας ευεργέτης και προστάτης . Τιποτα δεν μπορεί να εξοφλησει το χρέος μας σε σενα φίλτατε αξέχαστε αδελφέ. Από το άγιον θυσιαστήριο θα στέλνουμε αδιάκοπα τους χαιρετισμούς και τις σκέψεις μας και συ, είμαστε βέβαιοι ότι τώρα με περισσότερη παρρησία θα επικαλείσαι την χάριν και το έλεος του Κυρίου για όλους όσοι σε γνωρισαν και στάθηκαν συμπολεμιστές σου στον αγώνα της πίστεως και της αρετής.

Μητροπολίτου Καλύμνου κ. Νεκταρίου

Άγιος Γρηγόριος Γραβανός ο Νισύριος

 
Ο Άγιος Γρηγόριος ήταν μέλος του κινήματος των Κολλυβάδων. Όταν το κίνημα των Κολυββάδων ξεπέρασε τα όρια του Αγίου Όρους, οι μοναχοί διασκορπίστηκαν στα νησιά του Αιγαίου. Ο Άγιος Γρηγόριος μαζί με άλλους ήρθε στην Πάτμο και αργότερα στους Λειψούς, όπου έχτισε ερημητήριο προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Εξαιτίας πειρατικών επιδρομών, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το νησί και να επιστρέψει αργότερα στην Πάτμο, όπου συνάντησε το Μακάριο το Νοταρά (βλέπε 17 Απριλίου), που έμενε στο Κάθισμα των Αγίων Πάντων που δημιούργησε ο ίδιος στο λόφο της Κουμάνας. Ο Άγιος Γρηγόριος παρέμεινε με το Μακάριο για λίγο και μετά έφυγε για ένα άλλο μέρος του νησιού, που ονομάζεται Γραβά (το Γραβανός προέρχεται από το μέρος αυτό).
Έγινε ευρέως γνωστός ως πνευματικός και υπάρχει η παράδοση ότι ακόμη και ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τον επισκέφθηκε. Κάποια στιγμή, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Πάτμο για την Ικαρία, όπου και κοιμήθηκε το 1812 μ.Χ.

.

https://www.saint.gr/4185/saint.aspx

12 χρόνια από τα εγκαίνια αναστήλωσης των ανεμόμυλων της Χώρας

Written by patmostimes

Δημοσιεύθηκε : Κυριακή, 10 Ιουλίου 2022 14:18 | Γράφτηκε από την Σμαράγδα Μουλιάτη

Συμπληρώνονται σήμερα 10 Ιουλίου 2022 12 χρόνια από τα εγκαίνια της αποκατάστασης των Ανεμόμυλων (10 Ιουλίου 2010) της Ιεράς Μονής Πάτμου ένα από τα σημαντικά αξιοθέατα του νησιού μας που δεσπόζει στο λόφο της χώρας .

Η αποκατάσταση τους πραγματοποιήθηκε με την πρωτοβουλία και την χρηματοδότηση του τραπεζίτη και θαλασσοπόρου Charles Pictet.

Οι ανεμόμυλοι είναι τρεις και αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της αισθητικής του τοπίου του νησιού και της παράδοσης καθώς συνέβαλλαν στην οικονομία της πρωτο-βιομηχανικής περιόδου. "

Οτι γραψαμε τότε στα ΠΑΤΜΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Νο 107

Οι τρεις ανεμόμυλοι ανήκουν στη Μονή και βρίσκονται στην κορυφή του λόφου της Χώρας η οποία έχει ανακηρυχθεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την Ουνέσκο. Οι Δύο χτίστηκαν το 1588, ο τρίτος το 1863. Όταν σταμάτησε την παραγωγή αλευριού στη δεκαετία του 1950, οι ανεμόμυλοι εγκαταλείφθηκαν και έπεσαν σε παρακμή, όπως έκαναν οι περισσότεροι από τους ανεμόμυλους στην Ευρώπη.

Το 2010 αποκαταστάθηκαν με την πρωτοβουλία και την χρηματοδότηση του τραπεζίτη και θαλασσοπόρου Charles Pictet φίλων Ελβετών της Πάτμου και του ιδρύματος Νιάρχος κ.ά. και από τότε έχουν προστεθεί στα αξιοθέατα της Πάτμου .

Τα εύσημα όμως ταιριάζουν στην αρχιτέκτονα Δάφνη Μπέκετ που ανέλαβε το συντονισμό των εργασιών, στο Γάλλο κατασκευαστή μυλόπετρας και στους Έλληνες και Ελβετούς μυλωνάδες εξειδικευμένοι στην αεροδυναμική, στους μηχανικούς του Πανεπιστημίου της Γενεύης, στον Ελβετό κατασκευαστής πανιών, στον Πάτμιο ξυλομαραγκό Γιώργο Καμίτση για την κατασκευή των ξύλινων μηχανικών μερών της λειτουργίας τους και σε όλους όσους συνέβαλαν στην ολοκλήρωση του έργου .

ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

Οι τρεις ανεµόµυλοι της Χώρας ανήκουν στην Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Εγκαινιάσθηκαν στις 10 Ιουλίου 1588, θεία σύµπτωση ηµεροµηνιών, και έπεσαν σε αχρηστία στα τέλη της δεκαετίας του 50 αφού υπηρέτησαν την κοινωνία της Πάτµου για σχεδόν 400 χρόνια. Εγκαταλείφθηκαν και σταδιακά µετετράπησαν σε ερείπια όπως οι περισσότεροι ανεµόµυλοι στο Αιγαίο.

Οι ανεµόµυλοι στην Ελλάδα όπως και αλλού, συνιστούν πραγµατικούς θησαυρούς της µνήµης των λαών. Είναι προάγγελοι της βιοµηχανικής περιόδου. Η κατασκευή τους αποτελεί ανακάλυψη στενά συνδεδεµένη µε την ιστορία, την οικονοµία και το ανθρώπινο περιβάλλον. Μία αξιοθαύµαστη εφεύρεση, επιτυχηµένο παράδειγµα οικολογικής σκέψης, ικανής να παράγει αλεύρι χρησιµοποιώντας την ανεξάντλητη ενέργεια του ανέµου και µε σεβασµό προς το περιβάλλον. Αυτοί οι µύλοι, αναπόσπαστο τµήµα της ελληνικής πολιτιστικής κληρονοµιάς µαρτυρούν την δηµιουργικότητα των ανθρώπων και τις προσπάθειές τους κατά την διάρκεια των περασµένων αιώνων.

Ο Charles Pictet, Ελβετός τραπεζίτης και θαλασσοπόρος, πιστός στο φιλελληνικό πνεύµα της οικογενείας του, εµπνεύστηκε και έδωσε ζωή σε αυτό το εγχείρηµα αποκατάστασης των ανεµόµυλων της Πάτµου, στο οποίο συνέπραξαν (µε το οποίο συνετάχθησαν) γενναιόδωροι Έλληνες δωρητές και το Ίδρυµα Σταύρου Νιάρχου.

Αυτή η προσπάθεια, πέραν της συνέργειας Ελβετών και Ελλήνων µαικήνων, αποτελεί επίσης ιδανικό παράδειγµα πνεύµατος διεθνούς συνεργασίας. Εκπονήθηκε από µία οµάδα ετερόκλητη όσον αφορά στην καταγωγή των µελών της, όπως Έλληνες και Ελβετούς αρχιτέκτονες, έναν ξυλουργό από την Πάτµο, έναν Γάλλο κατασκευαστή µυλόπετρας, Έλληνες και Ελβετούς µυλωνάδες, εξειδικευµένους στην αεροδυναµική µηχανικούς του Πανεπιστηµίου της Γενεύης, έναν Ελβετό κατασκευαστή πανιών κλπ.

Κατευθυντήρια ιδέα του εγχειρήµατος ήταν η ανακατασκευή και η επαναλειτουργία του µηχανισµού των ανεµόµυλων, καθ’ ολοκληρία του ενός από αυτούς και µερικώς για τους άλλους δύο. Η αποκατάσταση τους είναι µοναδική καθώς δεν συνίσταται σε µια αντιγραφή παλαιών ανεµόµυλων µε την δηµιουργία µιας «ψευδο-αναπαλαίωσης», ούτε σε ένα επιτηδευµένο µοντερνισµό. Η µελέτη είχε ως σκοπό να κατανοήσει το πνεύµα και την τέχνη των παλαιών: οικονοµία στα µέσα, αρµονία και χάρη στις λύσεις. Η οµάδα της αποκατάστασης, αντιµέτωπη µε τα ίδια προβλήµατα µε εκείνους, σεβάστηκε τις τεχνικές, τη σοφία και τη λειτουργικότητα τους, αναζητώντας σύγχρονα µέσα για την ανακατασκευή των Μύλων. Αυτή η αποκατάσταση έπρεπε να είναι πιστή όχι µόνο στη µορφή αλλά και στο πνεύµα των αρχικών ανεµόµυλων.

Ο πρώτος Ανεµόµυλος θα αλέσει ξανά στάρι µετατρέποντάς το σε αλεύρι. Έχει εξοπλιστεί µε παλιές γαλλικές µυλόπετρες, προερχόµενες από την Ferte sous Jouarre.

Tα καλοκαίρια θα λειτουργεί ως ζωντανό µουσείο παραδοσιακών αγροτικών δραστηριοτήτων, από τον κόκκο του σιταριού µέχρι και το καρβέλι ψωµιού.

Οι άλλοι δύο ανεµόµυλοι, όµοιοι στην εµφάνιση µε τον πρώτο, δεν έχουν εφοδιαστεί µε µηχανισµό αλέσµατος, αλλά µε ένα ηλεκτρικό σύστηµα, το οποίο θα ρυθµίζει την ταχύτητα των ιστίων, επιτρέποντάς τους έτσι να περιστρέφονται µε κάθε ασφάλεια.

Η τεχνολογία αυτή, ειδικά ανεπτυγµένη ενόψει του συγκεκριµένου σχεδίου, επιτρέπει σε αυτές τις υπέροχες µηχανές να ξαναποκτήσουν ζωή προς ευχαρίστηση των επισκεπτών και των κατοίκων του νησιού.

Οι παλαιοί γνώριζαν πώς να εκµεταλλευτούν την ανεξάντλητη ενέργεια του ανέµου για τις ανάγκες τους.

Έτσι, µε την ευλογία του Ηγουµένου Αρχιμ.Αντιπα, οι δύο άλλοι ανεµόµυλοι θα αποτελέσουν το αντικείµενο µελέτης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε µία δεύτερη φάση του εγχειρήµατος.

Από το όνειρο στην πραγµατικότητα.

H λειτουργική αναστήλωση των µύλων της Πάτµου αποτελεί ένα ορόσηµο αναγνώρισης και πολιτισµού για το νησί µας.

Γιατί ο πρωταγωνιστής και δωρητής αυτής της αναστήλωσης Charles Pictet, ξεκίνησε το όνειρο της αναστήλωσης των µύλων του Αιγαίου και της Ελλάδας από την Πάτµο ένα νησί µε παγκόσµια αναγνώριση. Είπε τον Οκτώβριο του 2008:

“Για µία οικογένεια πλοηγών, η Ελλάδα είναι συνώνυµο του Παραδείσου: η θάλασσά της, το Μελτέµι της, τα νησιά της, η ιστορία και ο πολιτισµός της είναι συνυφασµένα σε απόλυτη αρµονία… Προς ένδειξη τιµής και µε αίσθηµα αναγνώρισης, προσφέρουµε τα απαραίτητα για τη διαφύλαξη ενός από τα σύµβολα της Ελλάδας: τους ανεµόµυλους....” Τον συντονισµό και παρακολούθηση των εργασιών είχε η αρχιτέκτων Δάφνη Μπέκετ.

Τα εγκαίνια της λειτουργικής αναστήλωσης.

Πλήθος κόσµου, Πάτµιοι και επισκέπτες εκτός από τους 150 επιχειρηµατίες και επώνυµους Ελβετούς και Έλληνες που ήρθαν στο νησί προσκεκληµένοι, κατέκλυσαν τον περιβάλλοντα χώρο του Δηµοτικού σχολείου της Χώρας, το Σάββατο 10 Ιουλίου 2010 για τα εγκαίνια και ένοιωσαν µαζί µας ένα εκπληκτικό συναίσθηµα αναγέννησης και περηφάνιας.

Μεταξύ των επισήµων, ήταν ο Ελβετός πρέσβυς στην Ελλάδα κ. Paul Koller-Hauser. Ο Υφυπουργός Πολιτισµού και Τουρισµού κ. Γ. Νικητιάδης, ο υφυπουργός υποδοµών µεταφορών και δικτύων κ. Νίκος Συφουνάκης , η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και γνωστή ταξιδιωτική ρεπόρτερ κ. Μάγια Τσόκλη.

Τον αγιασµό των εγκαινίων τέλεσε ο καθηγούµενος Πάτµου Αρχιµ. Αντίπας, ο οποίο απηύθυνε χαιρετισµό , έκανε ιστορική διαδροµή για τους ανεµόµυλους της Πάτµου και συγκεκριµένα των τριών µύλων της Χώρας, και ευχαρίστησε το ζεύγος Anne Marie και Charles Pictet, τη Δάφνη Μπέκετ τον κ. Νίκο Πουλιού, γιατί χρηµατοδότησε τον φωτισµό των µύλων, την κυβέρνηση τους συναρµόδιους υπουργούς το Γ.Γ. της περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και την αρχαιολογία .

Ο καθηγούµενος Αρχιμ.Αντιπας τίµησε το ζεύγος Pictet µε τον χρυσού σταυρό της Μονής, µαζί µε οµοίωµα µύλου που περιείχε ψωµί φτιαγµένο στο Μοναστήρι, παραδίδοντας του και το πιττάκιον του Οικουµενικού Πατριάρχη. Το οµοίωµα αυτό κατασκευάστηκε από τα καλλιτεχνικά χέρια του Γιώργου Γαµπιεράκη µε ξύλο, χρυσό, ασήµι και ελεφαντόδοντο.

Με τον χρυσού σταυρό της Μονής τίµησε ο Αρχιμ.Αντιπας και την κ. Δάφνη Μπέκετ.

O κ. Pictet παρέδωσε στον ηγούµενο Αρχιμ.Αντιπα το κλειδί των µύλων και ένα τσουβαλάκι στάρι από την Ελβετία για να φτιάξουν το πρώτο ψωµί.

Ακολούθησαν οι υπουργοί που απηύθυναν χαιρετισµό και ευχαριστήρια: Ειδικότερα ο Υφυπουργός Πολιτισµού και Τουρισµού κ. Νικητιάδης µετέφερε τις ευχαριστίες του Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, προς τους Έλληνες και Ελβετούς δωρητές που ανέλαβαν να καλύψουν το κόστος ανακαίνισης των παραδοσιακών ανεµόµυλων, τονίζοντας την ευαισθησία του ΠΑΣΟΚ και της Κυβέρνησης για την «Πράσινη Ανάπτυξη» και τις Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας.»

Με τη σειρά του χαιρέτησε και ευχαρίστησε ο Δήµαρχος Πάτµου ο οποίος ανακοίνωσε και την ανακήρυξη του κ. Pictet επίτιµου Δηµότη Πάτµου και η κ. Δάφνη Μπέκετ η οποία µίλησε στη γαλλική Γλώσσα για την οργάνωση και το αποτέλεσµα της αναστήλωσης των µύλων ευχαριστώντας επαγγελµατίες, τεχνίτες και σε όσους συνέβαλαν στο αποτέλεσµα αυτό.

Εκδηλώσεις

Το πανί στο Αιγαίο. Το Σάββατο 10 Ιουλίου 16:30 στην συνεδριακή αίθουσα του Ξενοδοχείου Σκάλα ο ανριτέκτονας και οµότιµος καθηγητής του Ε.Μ.Π. κ. Παναγιώτης Τουλιάτος µίλησε για το πανί στο Αιγαίο και την αρχαία καταγωγή του. Μια εξαιρετική οµιλία που έφθασε µέχρι την εύρεση και την αντιγραφή του Κυρήνεια του αρχαίου πλοίου που βρέθηκε στην Κύπρο.

Για να λέµε όχι στα µεταλλαγµένα.Μεταξύ των εκδηλώσεων για τα εγκαίνια της λειτουργικής αναστήλωσης των µύλων της Πάτµου ήταν η ηµερίδα µε οµιλίες και συζητήσεις, πάνω στην παραδοσιακή γεωργία και την προστασία των τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών και της τράπεζας σπόρων του Αιγαίου, που έγιναν την Κυριακή 11 Ιουλίου 2010 στο συνεδριακό κέντρο του Ξενοδοχείου Σκάλα ώρα 11 το πρωί. Οι εκδηλώσεις τελούσαν υπό την αιγίδα της Ιεράς Μονής Πάτµου.Οµιλητές: Αναστασία Μήλιου Υδροβιολόγος του Ινστιτούτου θαλάσσιας Προστασίας ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ Κώστας Κουτής, Γεωπόνος Οικολογικής Γεωργίας του Δικτύου για την βιοποικιλότητα και την οικολογία στη γεωργία ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ. Αχιλλέας εκπρόσωπος της εναλλακτικής κοινότητας ΠΕΛΙΤΙ. Οργάνωση: Εφηµερίδα ΠΑΤΜΙΑΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ. ΔΑΦΝΗ ΜΠΕΚΕΤ. Ινστιτούτο θαλάσσιας προστασίας ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ. Δίκτυο για την βιοποικιλότητα και την Οικολογία στη γεωργία ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ. Και η εναλλακτική κοινότητα ΠΕΛΙΤΙ. Εντυπωσιακό ήταν το γεγονός της συµµετοχής συµπατριωτών µας που την παρακολούθησαν µε µεγάλο ενδιαφέρον και εξέφρασαν απόψεις, απορίες και τις εµπειρίες τους, για τη γεωργική ζωή, τους κήπους και τα χωράφια τους. Για το θέµα αυτό θα ασχοληθούµε στο άλλο φύλλο.

Οµαδική έκθεση µε θέµα τους µύλους.

Στο παλιό σχολείο της Χώρας, πραγµατοποιήθηκε οµαδική έκθεση καλλιτεχνών της Πάτµου µε θέµα τους µύλους. Η έκθεση έγινε προς τιµήν των ANNE MARIE CHARLES PICTET και εγκαινιάστηκε Πέµπτη 8 Ιουλίου 2010 ώρα 20:00 Διήρκεσε 14 Ιουλίου 2010 µε έργα των παρακάτω καλλιτεχνών:

Μαρία Ευστρατίου, Ανδρέας Καλαϊτζής, Μικαέλα Καραγιάννη, Κατερίνα Κατσιφαράκη, Κωστής Κωστής, Maurizio Lo Castro , Πόπη Μαρόλια, Δέσποινα Μελιανού, Μαρία Μετζογιαννάκη, Μαρία Πέντε, Μαρία Πεσµατζόγλου, Ιάκωβος Πιτσικάλης, Μαρία Σαρρή, Carolyn Scales, Wolfgang Günther .

Την έκθεση παρακολούθησαν οι δωρητές των µύλων, ANNE MARIE CHARLES PICTET. Την έκθεση άνοιξε ο καθηγούµενος αρχιµ. Αντίπας. Στο ζεύγος ANNE MARIE CHARLES PICTET, χάρισε έναν µύλο ο 13χρονος µαθητής Άκης Γρύλλης, που είχε φτιάξει στο σχολείο του.

Έργο της µύλο, είχε στην έκθεση και η Σοφία BENNETT κόρη της Δάφνης Μπέκετ . Την έκθεση παρακολούθησε το ζεύγος ANNE MARIE CHARLES PICTET και πολύς κόσµος.

ΥΠΕΡΗΦΑΝΙΑ

Αυτό που καθιστά υπερήφανους εµάς τους Πάτµιους, είναι ότι στην παραδειγµατική αναστήλωση των µύλων συνέπραξαν ντόπιοι επαγγελµατίες και ίσως ήταν η πρώτη φορά, Ελβετοί που συνάντησαν συνέπεια εκτέλεσης τόσο σπουδαίου έργου από ελληνικά χέρια. Μιλάµε για τη συνέπεια που επέδειξαν ο κατασκευαστής της φτερωτής και όλων των ξύλινων τµηµάτων των τριών ανεµόµυλων κ. Γιώργος Καµίτσης και οι συνεργάτες του και οι άλλοι τεχνίτες όλων των βαθµίδων.

ΤΟ ΔΩΡΟ

Κουτί στρογγυλό (φωτό) κατασκευασµένο από ξύλο αµερικάνικης καρυδιάς που άνοιγε και από τις δύο πλευρές µέσα στο οποίο ήταν ψωµί ζυµωµένο και ψηµένο στο µοναστήρι. Στη µία πλευρά ο σταυρός του Μοναστηριού εξολοκλήρου από ασήµι και στην άλλη δώδεκα φτερά από ελεφαντόδοντο και δώδεκα ακτίνες εξ ολοκλήρου από ασήµι. Στο κέντρο του ξύλινου κουτιού όπου εφάρµοζε το ψωµί υπήρχε πάλι σταυρός από ασήµι. Το ασήµι που χρησιµοποιήθηκε ήταν 925ο και 1000ο. Επειδή το δώρο δεν έγινε µε συγκόλληση των τµηµάτων αλλά µε εφαρµογή τους, το ξύλο και το ελεφαντόδοντο τορναρίστηκαν κατάλληλα σε ειδικό τόρνο στην Αθήνα για να επιτευχθεί ακρίβεια χιλιοστού. Η ιδέα, ήταν αποτέλεσµα της συνεργασίας της κ. Δάφνης Μπέκετ και του Γιώργου Ν. Γαµπιεράκη.

ΟΙ ΜΥΛΟΙ

Τις φτερωτές, τη στέγη και το ξύλινο λειτουργικό τµήµα των τριών ανεµόµυλων κατασκεύασε ο Γιώργος Καµίτσης στο εργαστήριο του, µε τους συνεργάτες του. Το αποτέλεσµα της αναστήλωσης των µύλων, είναι αξιοσηµείωτα µοναδικό, διότι ο κ. Γιώργος Καµίτσης ασχολήθηκε πρώτη φορά µε παρόµοιο έργο.

Η µεθοδικότητα όµως και ο οργανωτικός προγραµµατισµός σε συνδυασµό µε την διαρκή έρευνα, την άριστη συνεργασία του µε τη συντονίστρια του έργου αρχιτεκτόνισσα κ. Δάφνη Μπέκετ, δεν έδωσε µόνο το καλό αποτέλεσµα, αλλά και κατέγραψε τεχνογνωσία, την οποία ζήτησαν να επωφεληθούν για µύλους στη γειτονική µας Τουρκία . Η µέχρι σήµερα τεχνογνωσία ήταν ελλιπής, απόδειξη ότι σε όσες περιοχές µέχρι σήµερα προσπάθησαν την αναστήλωση µύλων το αποτέλεσµα ήταν απογοητευτικό. Γι αυτό το αποτέλεσµα και για το πώς δούλεψε συνοµιλήσαµε µε τον Γιώργο Καµίτση. Μας είπε λοιπόν:

«Από την αρχιτεκτονική οµάδα έγιναν αποτυπώσεις παλαιών µύλων ανά την Ελλάδα. Το κάθε µέρος έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες, µε αποτέλεσµα να αλλάζουν τα κατασκευαστικά χαρακτηριστικά από ανεµόµυλο σε ανεµόµυλο. Από κει και πέρα παρελήφθησαν γενικά αρχιτεκτονικά σχέδια, προκειµένου να λάβω γνώση το τι έχω να κατασκευάσω, συνοδευόµενα από µία τεχνική περιγραφή.

Η επόµενη κίνηση ήταν να βρεθεί ο τρόπος για να παντρευτεί το υλικό µε τη χρήση που του ζητάµε και να πάρει την τελική του µορφή. Ενδεικτικά αναφέρω τις αντένες (ξύλο εύκαµπτο που «καρφώνεται» πάνω στον κεντρικό άξονα και ξετυλίγεται πάνω τους το πανί). Σύνολο τεµαχίων 12.

Χαρακτηριστικό σηµείο είναι ότι οι αντένες ξεκινούν από διαφορετικό σηµείο του άξονα και καταλήγουν όλες στον δωδεκάγωνο πολύγυρο µε αλυσίδα. Η αντένα δέχεται όλη την πίεση του ανέµου και λόγω θέσης ζητούσαµε να έχουµε συγκεκριµένο τόξο κύκλου, ταλάντωση µεταξύ 12 και 28 εκατ. µε τη µεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Βεβαίως έχει γίνει πρόβλεψη σαν αποσπώµενο αναλώσιµο κοµµάτι. Οι παλιές αντένες, ήταν µατιστές λόγω κύρτωσης και βέβαια ήταν αυτές που πάθαιναν τις πρώτες ζηµιές εξαιτίας της πίεσης του ανέµου.

Οι αντένες των αναστηλωµένων µύλων µας, είναι κατασκευασµένες από ξυλεία οregon pine, µε την οποία κάνουν τα κατάρτια στα σκάφη, τετρακολλητές, σφηνοειδούς µορφής και στις δύο άκρες, η µία προς τον άξονα για να σφίγγει πάνω του όταν πιέζεται από την αλυσίδα και η άλλη προς τον πολύγυρο, προκειµένου να δώσουµε λιγότερο βάρος στην άκρη και ιδιαίτερη αισθητική .

Το πανί µελετήθηκε και κατασκευάστηκε από Ελβετό ιστιοπλόο κατασκευαστή. Μετρήθηκε η πίεση που δέχεται για να βρεθούν οι λύσεις εκτόνωσης του παραπανίσιου αέρα. Γι αυτό το λόγο το πανί του πρώτου µύλου που αλέθει, είναι µε σχοινί, ενώ οι άλλοι δύο είναι µε λάστιχο. Το πανί τυλίγεται γύρω από την αντένα αφήνοντας τουλάχιστον ενάµισι νεκρό κύκλο για ασφάλεια. Η ολική επιφάνεια των πανιών είναι 50 τ.µ. και δίνουν κίνηση στον άξονα, πάντοτε ανάποδα από τους δείκτες του ρολογιού. Έχουµε δύο διαφορετικά είδη φρένων στους µύλους. Λόγω του ότι θεωρείται µουσείο, είναι απαραίτητος ο µυλωνάς φύλακας για να αποφεύγονται τα ατυχήµατα. Οι µελέτες ζητούν πλέον µανιτάρι ταχείας παύσης της κίνησης του άξονα ( ηλεκτρονικό αερόφρενο) και βρίσκεται στους δύο µύλους που δεν αλέθουν προς το παρόν. Υπάρχουν προτάσεις γι αυτούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Στο µύλο που αλέθει κατασκευάστηκε και τοποθετήθηκε ξύλινο φρένο, αντίγραφο από άλλους µύλους που εξετάσαµε, χρησιµοποιείται ξύλινος µακαράς προκειµένου να σφίξουν οι δύο σιαγόνες πάνω στη µυλόροδα (ξύλο διατοµής 200 µ.µ. Χ 360 µ.µ. µε διάµετρο 2360 µ.µ. που φοράει πάνω του τα µυλόδοντα), προκειµένου να έχουµε το αρσενικό γρανάζι .

Η συνεργασία έγινε µεταξύ ιστορικών ερευνητών, αρχιτεκτόνων, µηχανικών, µηχανολόγων µε ειδικότητα αεροναυπηγικής, ναυπηγών, ναυτικών και µαραγκών. Τα υλικά που χρησιµοποιήθηκαν είναι ειδικά ξύλα για την κάθε χρήση: Καστανιά, ιρόκο, βελανιδιά, δεσποτάκι oregon pine, µαόνι νιαγκόν. Επίσης ειδικές κόλλες συναρµολόγησης τους, µέταλλα σε απλή ή ειδική µορφή για τη συναρµολόγηση των ξύλων όπου χρειαζόταν, διότι έχει γίνει ειδική µελέτη για τον µεγάλο συντελεστή επαφής και µορσολογίας των ξύλων.

Και συνεχίζει. «Η βασική καθηµερινή και στενή συνεργασία, έγινε µε την υπεύθυνη συντονίστρια του έργου, αρχιτέκτονα Δάφνη Μπέκετ προκειµένου η σωστή κατασκευή να έχει απλό και διαχρονικό χαρακτήρα.

Ιδιαίτερο κοµµάτι της δουλειάς είχε αναλάβει ο γνωστός καλλιτέχνης Γιώργος Νικ. Γαµπιεράκης. Αφορούσε τα δύο κουζινέτα περιστροφής του άξονα και όλα τα µεταλλικά τσέρκια που χρειάστηκαν στα διάφορα σηµεία λειτουργίας».

Ρωτώντας τον, πόσο χρόνο χρειάστηκε για την κατασκευή αυτού το έργου, απάντησε:

“Το συµφωνητικό κατασκευής υπογράφτηκε αρχές Ιουνίου 2009. Αµέσως έγινε ειδικό ταξίδι στην Αθήνα για την εύρεση ξυλείας και αρχές Σεπτεµβρίου, αφού είχαν βρεθεί όλες οι πρώτες ύλες ξεκίνησε η κατασκευή.Παραδόθηκε στην προκαθορισµένη από το συµβόλαιο ηµεροµηνία 10 Ιουλίου 2010». Το έργο παραδόθηκε στην Ιερά Μονή και θα έχει την ευθύνη της συντήρησης και λειτουργίας τους. Στα σχέδια είναι να υπάρχει πρόγραµµα επίσκεψης τους, για επιµορφωτικούς και παραγωγικούς λόγους. Επίσης στόχος είναι, να αποτελέσουν οι µύλοι το έναυσµα για την ανάπτυξη πολύ-επίπεδων δράσεων ανάδειξης και διατήρησης της γεωργικής κληρονοµιάς µας.

Φωτό: (Κ.Σταµπούλης) .

.

https://www.patmostimes.gr/category/14475-2022-06-10-12-15-38?fbclid=IwAR14Ke-r2-3dPNp0_lJZZau5aN1RD7eKkEJryjIT2oT9lXocVw7dlComcg4

ΑΓΙΟΣ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΣ ΜΑΚΡΗΣ

 
Η εορτή που ξεχωρίζει στις 16 Απριλίου  Άγιος Αμφιλόχιος Μακρής της Ιεράς Νήσου Πάτμου. Στην αγιοκατάταξη του γέροντα Αμφιλοχίου Μακρή της Πάτμου, προχώρησε στις 29 Αυγούστου 2018 μ.Χ. η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ο Όσιος Αμφιλόχιος Μακρής (κατά κόσμον Αθανάσιος Μακρής) γεννήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου του 1889 μ.Χ. στην Πάτμο.

Η μοναχική του κουρά έγινε στις 27 Αυγούστου του 1906 μ.Χ. στην Ιερά Μονή του Θεολόγου όπου έλαβε το όνομα Αμφιλόχιος.

Στις 23 Μαρτίου του 1913 μ.Χ. σε ηλικία 24 ετών κείρεται στο Κάθισμα του Απολλώ Μεγαλόσχημος Μοναχός από τον ασκητή και πνευματικό Μακάριο Αντωνιάδη τον Σάμιο. 

Χειροτονήθηκε διάκονος από τον Μητροπολίτη Κώου κυρό Αγαθάγγελο στις 27 Ιανουαρίου του 1919 μ.Χ. στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στην Κω, και Πρεσβύτερος την Κυριακή του Θωμά στις 5 Απριλίου του ίδιου έτους από τον Μητροπολίτη Σάμου και Ικαρίας Κωνσταντίνο Βαντζαλίδη στον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος στο Βαθύ.  

Εφημέριος της Ιεράς Μονής Πάτμου διακόνησε από το 1920 ως το  1926 μ.Χ. και διορίσθηκε Προϊστάμενος του Ιερού Σπηλαίου της Αποκαλύψεως κατά τα έτη 1926 - 1932 μ.Χ.

 Στις 14 Νοεμβρίου του 1935 μ.Χ. εκλέγεται Ηγούμενος στην Ιερά Μονή της Πάτμου και το 1937 μ.Χ. ιδρύει την Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού, ενώ κατά τα έτη 1939 και 1940 μ.Χ. διακόνησε εφημέριος στο Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας της Διασωζούσης. 

Ο Γέροντας Αμφιλόχιος Μακρής εκοιμήθη την Πέμπτη 16 Απριλίου του 1970 μ.Χ. και ετάφη στις 17 Απριλίου στο Κοιμητήριο της Ιεράς Μονής του Ευαγγελισμού.  

Ο Όσιος Αμφιλόχιος Μακρής, ήταν φίλος και πνευματικό παιδί του Αγίου Νεκταρίου (βλέπε 9 Νοεμβρίου). 

Υπήρξε πνευματικός πατέρας πολλών μεγάλων μορφών της Εκκλησίας, Ελλήνων και ξένων. Υπήρξε εμπνευστής του ιεραποστολικού έργου στην Αφρική και αλλού, αφού μορφές, όπως ο αείμνηστος π. Χρυσόσοστομος Παπασαραντόπουλος και ο ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, Μητροπολίτης Γάνου και Χώρας κ. Αμφιλόχιος (Τσούκος), υπήρξαν πνευματικά του παιδιά. 

Ο παγκοσμίως γνωστός ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, Μητροπολίτης Διοκλείας Κάλλιστος Γουέαρ, ομολογεί ότι προσήλθε στην Ορθοδοξία εξαιτίας της γνωριμίας του με τον Γέροντα Αμφιλόχιο. 

Μάλιστα, στο βιβλίο του «Αρχή Ημέρας. Η ορθόδοξη προσέγγιση της Δημιουργίας» (Γουέαρ Κ., 2007, «Αρχή Ημέρας. Η ορθόδοξη προσέγγιση της Δημιουργίας», Ιερόν Προσκύνημα Αγίου Γεωργίου του Εν Ιωαννίνοις, Ιωάννινα), αναφέρεται σε ένα περιστατικό που αποδεικνύει ότι η οικολογική κρίση «δεν μπορεί να λυθεί χωρίς αγάπη»: «Θυμάμαι τώρα, πώς στη δεκαετία του 1960, όταν ήμουν διάκονος στη Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου στην Πάτμο, ο γέροντάς μας, ο πατήρ Αμφιλόχιος, συνήθιζε να μας λέει: Γνωρίζετε πως ο Θεός μας έδωσε μία ακόμη εντολή, που δεν αναφέρεται στην Αγία Γραφή; Είναι η εντολή να αγαπάτε τα δέντρα». Καλή Σαρακοστή και Καλό Στάδιο.

orthodoxia.online

ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΣ ΜΑΚΡΗΣ: Ο νέος άγιος της Εκκλησίας μας με τα ευωδιαστά λείψανα

Του π. Ηλία Μάκου

Κάποιοι, που λειτουργούν αποκλειστικά με τη λογική και τη διανόηση, εγκλωβισμένοι σε μια αναλήθεια, παρασυρμένοι από το ψέμα του ορθολογισμού, παραμερίζουν και εμπαίζουν τις πνευματικές εμπειρίες και τα αποκαλυπτικά βιώματα.

Όμως έρχονται να διαψεύσουν τον πειθαναγκασμό της άρνησης τα οφθαλμοφανή και ολοφάνερα θαύματα του νέου αγίου της Εκκλησίας, του Αμφιλόχιου Μακρή της Πάτμου (1889-1970) , που αγιοκατατάχτηκε πρόσφατα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο (το 2018) και του οποίου η ανακομιδή των λειψάνων εορτάζεται στις 19 Σεπτεμβρίου.

Ευωδιάζουν και θαυματουργούν τα λείψανά του, γιατί δεν παγιδεύτηκε στο κενό της ζωής, δεν ήταν ρηχός, επιφανειακός και επίπεδος και έζησε, προσωπικά όχι εγωκεντρικά, τα σημάδια του Θεού.

Αν και στο μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του το σώμα του ήταν ασθενικό, το πνεύμα του έκανε συνεχώς αναβάσεις στο μυστήριο της πραγματικότητας του Θεού.

Έτσι αξιώθηκε της φιλίας του αγίου Νεκταρίου, γεύτηκε τη χαρά αξιόλογα στελέχη της Εκκλησίας και της Ιεραποστολής να είναι πνευματικοπαίδια του, κράτησε σταθερά το τιμόνι της ηγουμενίας στη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου Πάτμου, υπήρξε ιδρυτής της γυναικείας Μονής του Ευαγγελισμού της Μητρός του Ηγαπημένου στην Πάτμο, διετέλεσε Πατριαρχικός Έξαρχος στο ιερό νησί και τα αποφθέγματά του, όπως έχουν καταγραφεί σε επιστολές ή διαλόγους του βοηθούν στο να αναζητήσουμε, να ανακαλύψουμε και τελικά να αισθανθούμε τη “μυστική” συνάντηση με το Θεό.

Μα το επιστέγασμα της ψηλάφησης και της προσκύνησης του Ιησού σ’ όλη του τη ζωή ήταν τα θαύματα και όσο ήταν ζωντανός και μετά το θάνατό του, μέσω των λειψάνων του.

Οι θαυμαστές παρεμβάσεις του, για τις οποίες υπάρχουν συγκεκριμένες και επώνυμες μαρτυρίες, είναι πολλές. Και λειτουργούν ως κίνητρο αναρίθμητοι άνθρωποι να μη βυθίζονται στις αμφιβολίες και να μην παγιδεύονται στην απιστία.

Τα θαυματουργά λείψανα του π. Αμφιλοχίου είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να αναθεωρήσουμε τις ιδέες μας και τη ζωή μας.

Ενώ μπορούμε, δεν θέλουμε να πιστέψουμε αληθινά. Το κάθε θαύμα του αγίου Αμφιλοχίου Μακρή είναι αποτέλεσμα της αγάπης του Θεού και όχι, όπως ορισμένοι διακηρύττουν, αποτέλεσμα της διαταραγμένης ψυχικής ισορροπίας αυτών, που το ζουν.

Μια τέτοια ερμηνεία είναι μια επικίνδυνη παραμόρφωση και διαστρέβλωση της φανέρωσης του Θεού. Σε μια εποχή, που πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις μας απογοητεύουν, μας καταρρακώνουν και μας γονατίζουν, διστάζουμε από αδυναμία να ερμηνεύσουμε το θαύμα, ωστόσο ας έχουμε εμπιστοσύνη στη σοφία του Θεού, που Εκείνος ξέρει πότε και τι πρέπει να δίνει στον καθένα μας.

Μόνο αν νεκρώσουμε την αλαζονεία του λογισμού-παραλογισμού μας, θα βλέπουμε και θα καταλαβαίνουμε, και το κυριότερο θα μας αγγίζουν τα θαύματα και του π. Αμφιλοχίου και των άλλων αγίων.

https://www.exapsalmos.gr/2021/09/19/amfilochios-makris-o-neos-agios-tis-ekklisias-mas-me-ta-evodiasta-leipsana/

ΑΓΙΟΣ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΣ ΜΑΚΡΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΑΓΙΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΠΟΥΓΑΔΗ ΘΕΟΛΟΓΟΥ.

Ο αγιος γέροντας Ἀμφιλόχιος Μακρὴς (κατὰ κόσμο Ἀθανάσιος) γεννήθηκε στὸ εὐλογημένο νησὶ τῆς Ἀποκάλυψης, τὴν Πάτμο, τὸ 1889. Οἱ γονεῖς του, Ἐμμανουὴλ καὶ Εἰρήνη ἦταν φτωχοὶ καὶ ταπεινοὶ γεωργοί. Ἀπὸ πολὺ μικρὸς ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμία νὰ γίνει μοναχός. Ἔτσι τὸ Μάρτιο τοῦ 1906, γίνεται δόκιμος μοναχὸς στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου στὴν Πάτμο. Στὶς 27 Αὐγούστου τῆς ἴδιας χρονιᾶς, κείρεται μοναχὸς ρασοφόρος καὶ παίρνει τὸ ὄνομα Ἀμφιλόχιος. Τὸ 1911 ὁ ἡγούμενος ἀποφασίζει νὰ τὸν στείλει στὸ Ἅγιο Ὅρος γιὰ νὰ μάθει ξυλογλυπτική. Ἡ διαμονή του στὸν ἁγιασμένο τόπο τῆς Παναγίας, τὸν διαποτίζει μὲ τὰ νάματα τῆς ἡσυχαστικῆς πολιτείας. Τὸ μακεδονικὸ ζήτημα τὸν ἀναγκάζει νὰ ἐπιστρέψει στὴν Πάτμο. Στὴν Πάτμο, ἰδιαίτερη εὐχαρίστηση τοῦ δίδει ἡ διακονία ποὺ τοῦ ἔχει ἀνατεθεῖ, νὰ ἐπισκέπτεται τὸν ἀσκητὴ Θεόκτιστο. Ἐκεῖ στὴν ἐρημικὴ σπηλιά, παίρνει γνήσια μαθήματα ἐξασκήσεως τῆς εὐχῆς τοῦ Ἰησοῦ. Ἡ νοερὰ προσευχή, τὸ ‘’Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησον μέ’’, θὰ εἶναι ἡ καθημερινή του μελέτη καὶ ἀπὸ αὐτὴν θὰ ἀντλεῖ θάρρος, ὑπομονὴ καὶ δύναμη στοὺς πνευματικούς του ἀγῶνες. Ἡ ἐπίδοσή του σὲ ὅλα τα διακονήματα ποὺ τοῦ ἀναθέτει ἡ Μονή, εἶναι ἄριστη καὶ μέσα σὲ διάστημα 7 χρόνων, κρίνεται ἄξιος νὰ πάρει τὸ Μέγα Ἀγγελικὸ Σχῆμα, ἀπὸ τὸν Πνευματικό του πατέρα Μακάριο Ἀντωνιάδη. Ἦταν 23 Μαρτίου τοῦ 1913 σὲ ἡλικία 24 ἐτῶν. Τὸ 1919, πιέσθηκε ἀπὸ τὴν Μονὴ τοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, νὰ δεχθεῖ τὸν πρῶτο βαθμὸ τῆς Ἱεροσύνης, ποὺ μὲ τόση ταπείνωση καὶ σεβασμὸ ἀπέφευγε. Χειροτονεῖται διάκονος, στὶς 27 Ἰανουαρίου στὴν Κῶ, ἀπὸ τὸν τότε Μητροπολίτη Ἀγαθάγγελο. Μόλις ἔφθασε στὴν κανονισμένη ἡλικία τῶν 30 ἐτῶν, στὶς 5 Ἀπριλίου τοῦ ἴδιου ἔτους, χειροτονεῖται πρεσβύτερος. Τὸ 1925 διορίζεται προϊστάμενος τοῦ ἱεροῦ σπηλαίου τῆς Ἀποκάλυψης. Ὡς προϊστάμενος τοῦ ἱεροῦ σπηλαίου ἐπὶ 20 χρόνια, δὲν πλάγιασε κανονικὰ γιατί εἶχε μία ξύλινη τάβλα, κοντύτερη ἀπὸ τὸ σῶμα του γιὰ κρεβάτι καὶ ἔδωσε ἐντολὴ στὴν ἀδερφὴ τοῦ Καλλιόπη ποὺ τὸ γνώριζε, νὰ μὴν τὸ πεῖ πουθενά. Κάτω ἀπὸ τὸ τρίτο σχίσμα τοῦ ἁγιασμένου βράχου, λειτουργεῖ, ἐξομολογεῖ καὶ κατηχεῖ πολλὲς ψυχές. Ἦταν λειτουργός του Ὑψίστου μὲ μεγάλη κατάνυξη καὶ ὅσες λειτουργίες τελοῦσε ἦταν γεμάτος δάκρυα. Μιὰ πνευματική του κόρη, ἐπίμονα τὸν ρωτοῦσε: «Γέροντα πῶς κατορθώνεις νὰ ἔχεις τέτοια κατάνυξη, σὲ κάθε Θεία Λειτουργία»; «Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ παιδί μου…κάθε φορᾶ ποὺ λειτουργῶ φλόγες κυκλώνουν τὴν Ἁγία Τράπεζα καὶ δὲν μπορῶ νὰ μὴν κλάψω». Ὁ Ἱερομόναχος Ἀμφιλόχιος ὑπῆρξε μεγάλος ὑπερασπιστὴς τῆς Ὀρθοδοξίας, ἔχοντας ὑποφέρει πολλὰ κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἰταλικῆς κατοχῆς στὰ νησιὰ τῆς Δωδεκανήσου. Στὰ χρόνια της κατοχῆς, ἵδρυσε μοναστήρια στὴν Πάτμο, Κάλυμνο, Ρόδο καὶ Χανιὰ. Ἱδρύει ἐπίσης ὀρφανοτροφεῖο θηλέων στὴν Κάλυμνο. Στὰ παραπάνω νησιά, ἵδρυσε πολλὰ κρυφὰ σχολεῖα καὶ διασφάλισε ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Γλώσσα καὶ ἡ Ὀρθόδοξη Πίστη θὰ μεταλαμπαδευόταν στὰ νεαρὰ παιδιὰ τῶν νησιῶν, παρὰ τὶς ἀπόπειρες τῶν φασιστῶν καὶ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμης νὰ ἀποκοποῦν ἀπὸ τὶς ρίζες τους. Τὰ πνευματικά του παιδιὰ, ὅπως, ὁ πρωην Μητροπολίτης Νέας Ζηλανδίας κ. Ἀμφιλόχιος, μοναχοὶ καὶ μοναχές, κληρικοὶ καὶ λαϊκοί, ἔχουν πολλὰ νὰ ποῦν γιὰ τὸν ἄγρυπνο ποιμένα καὶ στοργικὸ Πατέρα, τὸν Σαμαρείτη ψυχῶν, τὸν διδάσκαλο τῆς νοερᾶς προσευχῆς, τὸν προορατικὸ γέροντα. Ἦταν διάχυτη ἡ ταπεινότητά του, ἡ ἀγάπη του, ἡ ἀνησυχία του γιὰ τὰ πνευματικά του παιδιά, ὁ ζῆλος του γιὰ ἱεραποστολὴ, ἀφοῦ ταξίδεψε ὡς ἱεροκήρυκας κατὰ τὴ διάρκεια τῶν πολεμικῶν ἐτῶν καὶ ἀργότερα. Τέλη Μαρτίου τοῦ 1970 προσβλήθηκε ἀπὸ πνευμονία. Σὲ ὅλη τὴ ζωὴ τοῦ ἦταν φιλάσθενος. Ἦταν Μ. Σαρακοστὴ καὶ μὲ δυσκολία δέχθηκε νὰ πιεῖ λίγο γάλα. Κοιμήθηκε στὶς 16 Ἀπριλίου τοῦ 1970 σὲ πλήρη διαύγεια τῶν αἰσθήσεών του. Τὸ λείψανό του πῆρε μορφὴ ἀγαλλίασης, ὄψη χαρούμενη καὶ εἰρηνική, ἔκφραση ἁγιασμένου ἀνθρώπου ποὺ ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ.

Αγιοκαταταχθηκε το 2018.

 Μερικὰ ἀποφθέγματα τοῦ αγιου γέροντα: 

1. Ἀγαπήσατε τὸν Ἕνα Νυμφίο Χριστὸ καὶ θὰ σᾶς ἀγαποῦν καὶ τὰ θηρία. Ὅταν ὑπάρχει ἡ φλόγα τῆς ἀγάπης ὅ,τι κακὸ πλησιάζει τὸ κατακαίει. 

2. Δὲν μπορεῖ νὰ λέγεται χριστιανὸς ἐκεῖνος ποὺ δὲν ἔχει ἀγάπη. Προσποιεῖται τὸν χριστιανό. 

3. Πρέπει νὰ εἶσθε παιδιὰ τῆς ἀγάπης. Δὲν θὰ φοβεῖσθε τὸν διάβολο. 

4. Ἡμῶν τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει. Ἐδῶ ψευτοζοῦμε. Λοιπὸν νὰ μὴ στενοχωρούμεθα ὅ,τι καὶ ἂν συμβεῖ. Πρέπει νὰ ἔχουμε ἀνοχὴ καὶ πραότητα, γιατί διαφορετικὰ κινδυνεύει ἡ σωτηρία μας.

ΟΣΙΟΣ ΝΙΚΩΝ 180

ΠΑΤΜΟΣ: Οι ομοιότητες της πανδημίας με σημεία της Αποκάλυψης (video)

Πολλές ομοιότητες καταγράφουν οι μοναχοί και άγιοι πατέρες της Εκκλησίας μας, της κρίσης με την πανδημία του κορωνοϊού που βιώνει ο πλανήτης με σημεία από την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αυτό δήλωσε στην τηλεόραση ΑΙΓΑΙΟ ο πρώην Ηγούμενος της Μονής Πάτμου κ. Αντίπας Νικηταράς, περιγράφοντας τις λεπτομέρειες –  οι οποίες είναι πραγματικά ενδιαφέρουσες ως προς τον αποσυμβολισμό τους, τόσο ως προς την θεολογική όσο και προς την κοινωνική προσέγγιση. / βίντεο – μοντάζ: Τεό Τραπεζαλίδης / Rodos Tv / ΠΝ

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΠΑΤΜΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑ

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ

Όταν ο μακαριστός  Αρχιμ. Παύλος Νικηταράς έγραφε με τον πόνο της απώλειας του πνευματικού του πατέρα  Αγίου Αμφιλοχίου Πάτμου αλλά και με την βεβαιότητα της αγιοσύνης του το βιβλίο:  «Ο Γέροντας Αμφιλόχιος Μακρής »

ανέμενε την μέρα που το βιβλίο  του  θα έφερε τον   τίτλο της Αγιοκατάξεως του Γέροντα Αμφιλόχιου ως :

«Ο  Άγιος Αμφιλόχιος της Πάτμου». 

Έτσι  και έγινε.

  Στην έβδομη  εξαίρετη έκδοση του βιβλίου επαυξημένη και αναθεωρημένη από τον πρώην Πατριαρχικό Έξαρχο Πάτμου Αρχιμ. Αντίπα Νικηταρά .

 Μια έκδοση που περιλαμβάνει και  την Ακολουθία και τον Παρακλητικό Κανόνα στον Άγιο Αμφιλόχιο και  μέσα στα άλλα αποκαλυπτικά  διαβάζουμε  και το εξής κείμενο από τον επιμελητή της εκδόσεως :

«.....Μεγάλωνα καὶ εἶχα τὸν Γέροντα βοηθὸ και σκεπαστὴ στοὺς πειρασμοὺς τῆς νεότητὸς μου. Ἡ μητέρα μου πρὸς ἐπίρρωση σημαντικῶν φράσεων ἒλεγε συχνά: «τὸ εἶπε ὁ Γέροντας!…»

Ἀνασυνέθετα τήν ἀσκητική του πορεία καί ἁρμολογοῦσα καὶ  σχηματοποιοῦσα τὸ ἰδιαίτερα  πολυπράγμον ἒργο του. 

Ἂκουγα γιά τόν Ἃγιο Γέροντά μας ἀπὸ τὸν ἀγωνιστὴ θεῖο μου Γέροντα Παῦλο Νικηταρᾶ , ἀπὸ τὴν μητέρα μου , ἀπὸ Σεβασμιώτατο  Γάνου καί Χώρας Ἀμφιλόχιο , ἀπὸ τὸν μακαριστὸ Δοχειαρίτη Γρηγόριο, ἀπό τὸν πατέρα μου Νικόλαο ποὺ τὸν εὐλαβοῦνταν πολὺ, τὸν λόγιο πατέρα Ναυκράτιο, τοὺς πατέρες προηγούμενο Ἀρχ. Ἀμφιλόχιο καί Ἀρχ. Πρόχορο ,τὸν μακαριστὸ πατέρα Σάββα τῆς Καλύμνου , τὸν ἐπονομαζόμενο  Γέροντα τῶν δακρύων, τὴν Γερόντισσα Χριστονύμφη καὶ τὶς μοναχὲς τῆς ἱερᾶς μονῆς Εὐαγγελισμοῦ, τὶς μοναχὲς τῆς ἱερᾶς μονῆς Παναγίας Ἐλεούσης Ρότσου,  τήν μοναχή Ξένη, τὴν μανούλα Μαρίκα Κουφάκη, καί πλῆθος λοιπῶν πνευματικῶν τέκνων τοῦ Ἁγίου ποὺ μοῦ διηγοῦνταν τὴν ὠφέλειαν των 

Ὀ γέροντας Παῦλος μοῦ εἶχε ἐκμυστηρευθῆ τόσα πολλά γιὰ τὸν Ἃγιο. Ὀ Ἃγιος ἐνέπνεε τήν Ἱεραποστολή, ὀ Ἃγιος παιδαγωγοῦσε, ὁ Ἃγιος ξεσήκωνε μέ ὁλόθερμα καρδιακά λόγια, ὁ Ἃγιος ὁραματιζόταν, μετέδιδε τήν εὐλάβεια, τόν ἀληθῆ σεβασμό, αναζωπύρωνε τό εἶναι μὲ τὴν καλλιέργεια τῆς εὐχῆς καὶ μὲ τὴν μοναδική του ἀγάπη πρὸς τὸ Θεανθρώπινο πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, τοῦ Χριστοῦ ποὺ λάτρευε. Εἶναι μιά μυστική καὶ ἂρρητη σχέση πού δέν ἐρμηνεύεται...»

Ἀρχιμ. Ἀντίπας Νικηταρᾶς

                       

 Η νέα σειρά, Πατμιακά Ποιμαντικά, η οποία εγκαινιάζεται με το πόνημα του Αρχιμανδρίτου κ. Αντίπα για την «Ευχετική Δύναμη», αποσκοπεί στην εμβάθυνση σε θέματα γενικώς γνωστά στους εξειδικευμένους επιστήμονες και σε γέροντες που διαθέτουν φωτισμό Κυρίου για την πνευματική καθοδήγηση των πιστών σε καθημερινές εκδηλώσεις του βίου τους αλλά και γενικότερα στον τρόπο της κατά Χριστόν ζωής τους.

Ο συγγραφέας υπογραμμίζει στο μετά χείρας βιβλίο του, ότι ο πιστός δεν μπορεί να φθάσει στην αληθινή ενότητα με τον Θεό, εάν δεν γίνει κοινωνός θείας Φύσεως, μέσω της προσευχής. Η ενότητα του ανθρώπου με το Θεό μέσω της προσευχής είναι θείο δώρο, αλλά και αρετή. Πραγματεύεται, λοιπόν, στό βιβλίο αυτό με τρόπο εύληπτο, γλαφυρό και ρέοντα την αξία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο πιστός θα επικοινωνήσει με τον Θεό πρός φωτισμό και σωτηρία του.

                          

 Eκ του προλόγου απο τον Τηλέμαχο Γαβριήλ Φιλιππίδη (επιτ.καθηγητή Ποινικού Δικαίου)

Όπως εις την Ίατρικήν Έπιστήμην ήδη άπό τής εποχής του Ιπποκράτους ή «Διαγνωστική» (ή επιτυχής διάγνωσις τής νόσου) αποτελεί τή βάση τής «Θεραπευτικής» με κέντρον του βάρους την «πρόληψιν» τής νόσου, έτσι, κατά τους Εγκληματολόγους, διά τήν έξυγίανσιν τής κοινωνίας από τήν κοινωνικήν νόσον του εγκλήματος κρίνεται αναγκαία ή όιάγνωσις των αιτίων ή παραγόντων τής έγκληματικότητος καί κυρίως ή «πρόληψις» αυτών. Ή ποινική κύρωσις έρχεται πολύ αργά. Τό «φαρμακον» διά τήν επιτυχή αντιμετώπιοιν τών εγκλημάτων, δηλ. τήν «καταπολέμησιν» αυτών, είναι κυρίως ή «πρόληψις». Ή λεγομένη «καταστολή» έχει όευτερεύουσαν σημασίαν, διότι δέν λύει  τό πρόβλημα.

Διά τόν λόγον αυτόν είναι αξία παντός επαίνου ή ανά χείρας μελέτη του Ιερομόναχου πατρός Aντίπα Νικηταρά: «Ή πρόληψις του εγκλήματος κατά τήν άσκησιν τής   Ορθοδόξου  Εκκλησίας».

Είναι μία όλως πρωτότυπη εργασία, ή οποία πρέπει νά τύχη τής προσηκούσης αξιολογήσεως, καθόσον αποτελεί, κατά τήν προσωπικήν μου άποψιν καί έκτίμησιν, ουσιώδη συμβολή στον πόλεμο κατά τής κοινωνικής μάστιγος τής έγκληματικότητος.

Ό πατήρ ’Αντίπας υπήρξε μαθητής μου στό Πανεπιστήμιον τής Θεσσαλονίκης, διακριθείς διά τήν έπιμέλειαν καί τις εξαίρετες επιδόσεις του. Ή παρούσα μελέτη του είναι άγλαός καρπός τών πνευματικών ικανοτήτων του καί τών ψυχικών αρετών του.

                         

 Ή Ιερά Νήσος τής Πάτμου είναι παγκόσμια γνωστή για το σπήλαιο τής Αποκαλύψεως, στο όποιο κατά τήν παράδοση ό Ευαγγελιστής Ιωάννης, ό Ήγαπημένος μαθητής τού Κυρίου, συνέγραψε το επίκαιρο στις ήμερες μας βιβλίο τής Αποκαλύψεως. Έπί πλέον, ή Πάτμος αποτελεί μοναχικό κέντρο αναφοράς, ιδιαίτερα για τους Ορθοδόξους, και για τήν περίπτυστη Βασιλική, Πατριαρχική, Σταυροπηγιακή Μονή του Αγίου Ιωάννου τού Θεολόγου, μοναστικό κέντρο με μακραίωνη ακτινοβολία και ανυπολόγιστη πολιτισμική προσφορά στην Όρθόδοξη Εκκλησία, άλλα και ολόκληρο τον κόσμο.

"Όπως μάλιστα έχει άπό τον 13ο ήδη αιώνα εθιμικά καθιερωθεί, ή Πάτμος και τά γεiτονικά της νησιά δεν συνιστούν Μητρόπολη, άλλα διοικούνται σύμφωνα με ένα ιδιότυπο εκκλησιαστικό καθεστώς, μοναδικό σήμερα στην Όρθόδοξη Εκκλησία, που είναι γνωστό ως «Πατριαρχική Εξαρχία». Ερμηνευτική προσέγγιση στο ενδιαφέρον αυτό μοναστικό και έξαρχικό καθεστώς τής Πάτμου επιχειρείται στο παρόν βιβλίο, στο πλαίσιο ασφαλώς τού καθεστώτος τού Οικουμενικού Πατριαρχείου, ύπό τήν άμεση κανονική και γενικότερα εκκλησιαστική δικαιοδοσία τού οποίου υπάγεται τόσο ή Πατριαρχική Εξαρχία τής Πάτμου, όσο και οί πέντε Μητροπόλεις τής Δωδεκανήσου.

                        

              ΤΟ ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΟ ΤΕΜΠΛΟ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ

                           ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΠΑΤΜΟΥ 

  Το λαμπρό αυτό τέμπλο προκάλεσε το ενδιαφέρον μας από τα φοιτητικά μας χρόνια. Το παρουσιάσαμε ως φοιτητική εργασία στο μάθημα της χριστιανικής αρχαιολογίας. Στη συνέχεια, το 1988, εκδόθηκε με την ευλογία του τότε Καθηγουμένου αρχιμ. Ισιδώρου. Η εργασία αυτή περιλαμβάνει, ως εισαγωγή, μια αναφορά περί της εξελίξεως του τέμπλου γενικώς και ακολουθεί μια κατά το δυνατόν πληρέστερη αναφορά τόσο για το σύνολο, όσο και για τα επιμέρους στοιχεία του τέμπλου της Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου. Επίσης, παρατίθεται επιλογή σχετικής βιβλιογραφίας και κατάλογος τόσο των εικόνων όσο και των πινάκων-σχεδίων με αναφορά στις πηγές αυτών και τέλος, στο γλωσσάριο, για τη διευκόλυνση των αναγνωστών, δίδονται επεξηγήσεις διαφόρων όρων που χρησιμοποιούνται στο κείμενο χωρίς την άμεση επεξήγηση τους.

Η Γεροντική Σύναξη της παλαιφάτου Μονής απεδέχθη την μικρή μας προσφορά και τα έσοδα από την έκδοση αυτή θα διατεθούν στο σύνολο τους προς ενίσχυσιν των Εργαστηρίων Συντηρήσεως Εικόνων και Χειρογράφων και του γενικού ανακαινιστικού και αναστηλωτικού έργου της Μονής.

Θερμές ευχαριστίες οφείλουμε στο Διοικητικόν Συμβούλων της Ορθοδόξου Πολιτιστικής Ενώσεως δια την ευγενή χορηγία της εκδόσεως αυτής, στον κ. Ιωάννη Βασ. Κοψαχείλη, αρχιτέκτονα μηχανικό, δια την επιμέλεια της ύλης, την σελιδοποίηση και την επιμέλεια της εκδόσεως και στον κ. Ιωάννη Σωτηρίου, συντηρητή Εργων Τέχνης της Ιεράς Μονής , δια την φωτογράφησιν.

                           

                                      ΒΙΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Από τον Ζήσιμο Βιρβίλλη

Αρχιμανδρίτη κ. Αντίπα

«Βίος και Ακολουθία των εν Πάτμω Διαλαμψάντων Αγίων»

Έκδοση Ι. Μονής Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου.

       Πρόσφατα η Εξαρχία με την Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου της Πάτμου προέβησαν σε μια αξιόλογη προσπάθεια για την παρουσίαση στο ευρύτερο κοινό, αγίων μορφών, που σε πολλούς ήσαν άγνωστες επί πολλά χρόνια. Οι μορφές αυτές είναι εικοσιτρείς περίπου άγιοι, οι οποίοι, είτε σαν μόνιμοι αστέρες είτε σαν διάττοντες, φώτισαν το νοητό και πνευματικό στερέωμα του ιερού αυτού νησιού που λέγεται Πάτμος.

Επαινούμε αυτή την προσπάθεια, η οποία οφείλεται κυρίως στην πρωτοβουλία του Καθηγουμένου της Μονής και Εξάρχου Πάτμου κ. Αντίπα και στη συμβολή σ'αυτή την πρωτοβουλία και συμπαράσταση, του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ρόδου κ. Κυρίλλου

Το αποτέλεσμα της κοινής αυτής προσπάθειας είναι η έκδοση ενός αξιόλογου πολυτελούς τόμου που περιλαμβάνει τις βιογραφίες όλων αυτών των Αγίων στη Δημοτική Ελληνική γλώσσα και την κοινή ασματική Ακολουθία τους, για λειτουργική χρήση στην κοινή επίσης εορτή τους.

Ο τίτλος του τόμου αυτού είναι καθαρά και παραδοσιακά εκκλησιαστικός και, θα λέγαμε, με την πρέπουσα για την περίπτωση μεγαλοπρέπεια

«ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΩΝ ΕΝ ΠΑΤΜΩ ΔΙΑΛΑΜΨΑΝΤΩΝ ΑΓΙΩΝ»

Το εξώφυλλο του βιβλίου κοσμείται με μία καλαίσθητη εικόνα ορισμένων από τους αγίους αυτούς, βυζαντινής τεχνοτροπίας, που φιλοτέχνησε ο γνωστός αγιογράφος Δημήτριος Βαριάς, και το κείμενο διανθίζεται με επίσης αξιόλογες εικόνες, βυζαντινές κατά την τεχνοτροπία παλαιότερες από τις «τεθησαυρισμένες» στη Μονή, αλλά και νεωτέρων αγιογράφων.

Την επιμέλεια της Παραγωγής είχε ο Εκδοτικός Οίκος ΣΤΑΜΟΥΛΗ Α.Ε., σε συνεργασία με συμπατριώτη μας φίλο της Μονής.

Οφείλουμε να ομολογήσουμε όμως ότι καλή και αξιόλογη υπήρξε αυτή η προσπάθεια και το αποτέλεσμά της, αλλά πραγματοποιειται αρκετά καθυστερημένα. Και τούτο διότι οι άγιοι αυτοί δεν είναι ούτε σημερινοί ούτε χθεσινοί, αλλά διαχρονικοί, μέσα σ' ένα διάστημα δύο χιλιάδων χρόνων, από τη χρονιά που έφθασε εδώ εξόριστος ο ’Αγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, κατά τα τέλη του πρώτου μ.Χ. αιώνα, μέχρι και πρόσφατα, στον εικοστό αιώνα, με την παρουσία εδώ του Αγίου Σάββα «του εν Καλύμνω». Έπρεπε, λοιπόν, η πρωτοβουλία αυτή να είχε αναληφθεί αρκετά ενωρίτερα, ώστε και πιστοί, Πάτμιοι ή μη, οι οποίοι δε πρόφθασαν και έφυγαν απ' αυτή τη ζωή, να είχαν πληροφορηθεί και να είχαν χαρεί για την παρουσία σε ένα τέτοιο μικρό νησί τόσων αγίων, άσχετα αν αυτοί οι άγιοι είναι ντόπιοι ή ξενόφερτοι, και να τους τιμούν και να τους εορτάζουν όπως τους αξίζει. Θα μπορούσε μέσα σ' αυτούς που δεν πρόφθασαν να ενημερωθούν και να χαρούν γι' αυτούς τους πνευματικούς «Θησαυρούς», που πλουτίζουν το νησί μας, να είμαστε κι εμείς που χαράζουμε τη στιγμή αυτή αυτές τις γραμμές.

Την έκδοση αυτή εγκρίνει και επευλογεί η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης Συνοδικώς, τον Πρόλογο ως και τις Βιογραφίες των Αγίων στην Δημοτική γράφει ο Καθηγούμενος και Πατριαρχικός Έξαρχος κ. Αντίπας και την ασματική Ακολουθία τους συνέθεσε ο πολυτάλαντος και όχι «ατάλαντος», όπως ο ίδιος θέλει ταπεινά να αποκαλείται , Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρόδου κ. Κύριλλος.

                           

 ΠΑΤΜΙΑΚΗ ΛΟΓΙΩΣΥΝΗ

    Δύο νέες εκδόσεις της Ιεράς Μονής Πάτμου, έργα του Καθηγουμένου της και Πατριαρχικού Εξάρχου Πάτμου Αρχιμανδρίτη κ. Αντίπα, ξαναφέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα της πατμιακής λογιωσύνης, που ανά τούς αιώνες έχει αναδείξει μεγάλες μορφές στον ευαίσθητο πνευματικά ορθόδοξο χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής. Η πρώτη είναι η καλαίσθητη και προσεγμένη έκδοση του κειμένου της Αποκάλυψης, με εκτενή εισαγωγή και νεοελληνική μετάφραση (έκδ. 2007, σελ. 236).

Στον τόμο αυτό, που κοσμείται από ωραιότατες φωτογραφίες ορθοδόξων φορητών εικόνων και τοιχογραφιών που απεικονίζουν σκηνές από το βιβλίο της Αποκάλυψης, μετά την ευλογία της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου (σ.11) και το προοίμιο (σελ. 13) παρατίθεται εκτενής γραφή, και επιστημονικότατη συνάμα εισαγωγή του συγγραφέα (σ. 17 κ.εξ.), όπου αναφέρονται και αναλύονται ο τόπος και ο χρόνος συγγραφής, ο συγγραφέας και οι σχετικές πατερικές αναφορές, η σχέση της Αποκαλύψεως με την οικολογία, την οικονομία, την πολιτική και τον πόλεμο, αλλά και τα αναλυτικά περιεχόμενα του ιερού βιβλίου, μαζί με επίλογο και βιβλιογραφία. Ακολουθεί (σ. 102 κ.εξ.) το πρωτότυπο κείμενο μαζί με μία εξαιρετική, κυριολεκτική όπου πρέπει και ποιητική όπου χρειάζεται, νεοελληνική μετάφραση, το πληρέστερο βοήθημα για τους πιστούς που θέλουν να γνωρίσουν το τελευταίο, και κατ’ εξοχήν γριφώδες, βιβλίο της Καινής Διαθήκης.

Μ. Γ. Βαρβούνης, αναπληρωτής καθηγητής 

Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

                          

Η δεύτερη έκδοση αποτελεί το νέο οδηγό της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Πάτμου (έκδ. 2007, σελ. 111), ένα βιβλίο καλοτυπωμένο και καλαίσθητο, που κοσμείται από πολλές και άψογης αισθητικής έγχρωμες φωτογραφίες. Μετά το σχετικό μήνυμα της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη μας, που είναι και ο κυριάρχης επίσκοπος της ιερής νήσου Πάτμου, και τον πρόλογο του συγγραφέα και καθηγουμένου (σ. 10), η ύλη του εύχρηστου και ευσύνοπτου αυτού βιβλίου περιλαμβάνει ιστορική αναδρομή, περιηγήσεις στο καθολικό, το παρεκκλήσιο της Παναγίας, το παρεκκλήσιο του οσίου Χριστοδούλου, την τράπεζα, την βιβλιοθήκη, το σκευοφυλάκιο και τα λοιπά αξιοθέατα της Μονής, ως επίσης και στα εργαστήρια συντηρήσεως χειρογράφων και εικόνων.

Εκτενής επίσης λόγος, γεμάτος όμως από μετριοπάθεια και σεμνότητα, γίνεται και για τις σύγχρονες δράσεις της Μονής και της Πατριαρχικής Εξαρχίας Πάτμου, όπως το Κέντρο Ορθοδόξου Πολιτισμού και Πληροφόρησης (σ. 94) και το Κέντρο Μέριμνας Οικογενειακής Στήριξης (σ. 96). Τέλος, ο αναγνώστης πληροφορείται για την διοικητική διάρθρωση της Μονής, τα εκκλησιαστικά και πολιτικά προνόμια της Μονής Πάτμου και του Ηγουμένου, αλλά και καταρτίζεται πνευματικά, σχετικά με το μήνυμα του μοναχισμού στον σύγχρονο κόσμο, την ευαγγελικότητα του μοναχισμού και το περιεχόμενο μιας μέρας, από την  καθημερινή ζωή των ορθοδόξων μοναχών (σ. 108).

Ο συγγραφέας, καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Πάτμου Αρχιμανδρίτης κ. Αντίπας (γεν. 1962) αποτελεί χειροτονία του Οικουμενικού Πατριάρχη μας κ.κ. Βαρθολομαίου (1988: διάκος - 1991: πρεσβύτερος). Σπούδασε στην Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή και στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, της οποίας αναγορεύθηκε διδάκτωρ, το 1998. Διετέλεσε καθηγητής της Πατμιάδας Σχολής, ιδρυτής του Ιερού Καθίσματος Αγίου Νεκταρίου Λουκακίων (1993 κ.εξ.), αλλά καί Γέροντας της Καλύβης των Αρχαγγέλων και του Κελλίου των Αγίων Θεοδώρων, στην Κουτλουμουσιανή σκήτη του Αγίου Παντελεήμονος, στο ’Αγιον Όρος, της οποίας διετέλεσε δικαίος. Το 2000 εξελέγη καθηγούμενος της Μονής Πάτμου και Πατριαρχικός Έξαρχος Πάτμου, ενώ έχει αναγορευθεί επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Oradea της Ρουμανίας. Έχει δε, και κατά το παρελθόν, συγγράψει και δημοσιεύσει βιβλία, μελέτες και εισηγήσεις σε συνέδρια.

Από τα παραπάνω καταλαβαίνει κανείς την σπουδαιότητα και την σημασία των εκδόσεων αυτών, τις οποίες επιμελήθηκε, με την εγνωσμένη καλαισθησία και εκδοτική πείρα της, η κα Λίτσα Χατζηφώτη. Τα δύο βιβλία, πέραν από πολύτιμο και ψυχωφελές ανάγνωσμα, αποτελούν και ουσιαστική συνέχεια της μεγάλης σειράς Πατμίων λογίων μοναχών, οι δημοσιεύσεις των οποίων έχουν πλουτίσει την βιβλιογραφία μας. Αρκεί να αναφερθεί κανείς στα ονόματα των Γερασίμου Σμυρνάκη και Χρυσοστόμου Φλωρεντή, για να αποδείξει, ενδεικτικώς, του λόγου το αληθές.

Οφείλουμε θερμές ευχαριστίες στον πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Πάτμου Αρχιμανδρίτη κ. Αντίπα για τα νέα αυτά έργα της πατρικής του καρδιάς και της μαχομένης διανοίας του. Με χαρά θα περιμένουμε και νέα προϊόντα της γραφίδος του.

Μ. Γ. Βαρβούνης, αναπληρωτής καθηγητής 

Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

http://www.patmosmonastery.gr/index.php/ekdoseis-ieras-monis