10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1826 ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ

 

Τα  τείχη είχαν γκρεμισθεί ,

σωριάστηκαν τα σπίτια,

αλύγιστη έμειν΄ η ψυχή ,

άφοβη μες στα στήθια.

---

Φράζει  φωτιά τον δρόμο τους,

καπνός μαζί κι  αντάρα,

ετέλειωσε τον χρόνο τους,

η πείνα κι η κατάρα.

---

Ελπίδα πιά δεν έμεινε,

και οι νεκροί πληθύναν,

η σιωπή τους έκρυβε ,

τους λίγους που απομείναν.

---

Η άνοιξη που πρόβαλε,

και έντυσε την φύση,

τον  λογισμό παρώτρυνε,

την Έξοδο να στήσει.

---

Όλοι μαζί σιωπηλοί,

φορέσαν τα καλά τους,

σαν να πηγαίναν σε γιορτή,

σταυρώσαν τα παιδιά τους.

---

Στην Έξοδο που έκαμαν ,

δεν φύγαν απ΄την πόλη,

με τα σπαθιά προχώρησαν,

λαμπροί στην δόξα όλοι.

---

Μία φιάλη που έσπασε,

η έξοδος αυτή,

και μύρα ηρώων άφησε,

η αθάνατη θανή.

ΑΠΕΤΡΙΤΗΣ17ΜΑΡ2026

Δημήτριος Μακρής (1772-1841 Γαβαλού Αιτωλίας)

Γράφει ο IΩΑΝΝΗΣ ΚΡΑΣΣΑΣ Αντιστράτηγος ε.α.

 «Ὁ μόνος ἲσως τῶν συγχρόνων οπλαρχηγῶν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, ὃστις δὲν φίλησε ποτέ τουρκικήν ποδιάν». Σπυρίδων Τρικούπης.

 

 Ο Δημήτριος Μακρής γεννηθηκε το 1772 στο χωριό Γαβαλού της Αιτωλίας. Το πραγματικό του επώνυμο ήταν Πραγγέλης, αλλά ονομάστηκε Μακρής λόγω του ύψους του. Ο πατέρας του Βαγγέλης ήταν εύπορος κτηματίας της περιοχής. 

Δεκαπεντάχρονος σκότωσε έναν Τούρκο Αγά. Το 1790, μετά τον θάνατό του πατέρα του, ακολούθησε τον αρματολό Γιώργη Σφαλτό. Όταν ο Αλή Πασάς δολοφόνησε τον Σφαλτό, ο Μακρής ανέλαβε αρχηγός, των κλεφτών, διακρινόμενος τόσο για την παλληκαριά του, όσο και για τον χαρακτήρα του. Παρά τις προσπάθειές του ο Αλή Πασάς δεν κατόρθωσε ούτε να τον συλλάβει, ούτε να τον εξαγοράσει. 

Το 1819 ορκίσθηκε μέλος της Φιλικής Εταιρείας στην Ιερά Μονή Κατερινούς(πλησίον της γενέτειρας του), απ’ τον ηγούμενο της μονής Δανιήλ. Σύμφωνα με τον Ιωάννη Παπαρηγόπουλο, γραμματέα του Ρωσικού Προξενείου στην Πάτρα, ο οποίος ήταν παρων στην ορκωμοσία, η συγκίνηση του Μακρή ήταν τόσο μεγάλη που με τα δυσκολίας κατόρθωσε να αρθρώσει το κείμενο του όρκου. 

Όταν ο Αλή Πασάς κηρύχθηκε αποστάτης του σουλτάνου, ο Μακρής διορίστηκε αρματολός του Ζυγού. 

 Ο Επαναστάτης 

 Ο Μακρής πρωτοστάτησε στον ξεσηκωμό της Δυτικής Ελλάδος. 

Την 5η Μαρτίου 1821 επιτέθηκε σε τουρκική χρηματαποστολή, που μετέφερε εισπραχθέντες φόρους, κινούμενη από το Μεσολόγγι στην Ναύπακτο. Η χρηματική λεία δόθηκε για τις ανάγκες της επαναστάσεως στο ταμείο του Μεσολογγίου.

 Την 21η Μαΐου 1821 απελευθέρωσε το Αιτωλικό και επέτρεψε στους Τούρκους κατοίκους του που παραδόθηκαν να μεταβούν στο Βραχώρι(Αγρίνιο). Το Νοέμβριο του 1822 πήρε μέρος στην πολιορκία της Άρτας και στην συνέχεια ακολουθήσε τον Μαυροκορδάτο στην εκστρατεία του στην Δυτική Ελλάδα. Μετά την ήττα στην μάχη του Πέτα συμμετείχε στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου, από τον Ομέρ Βρυώνη. Ο Ιωάννης Μαρίνος ο κυνηγός του Τούρκου Πασά ειδοποίησε τον γραμματικό του Μακρή, ότι οι Τούρκοι θα επιτεθούν ανήμερα των Χριστουγέννων του 1822. Την επόμενη χρονιά η κυβέρνηση του απένειμε τον βαθμό του Στρατηγού. 

 Εκ των Πρωταγωνιστών της Εξόδου 

 Τον Απρίλιο του 1824, μετά από υπόδειξη του Μαυροκορδάτου διορίσθηκε μέλος του δικαστηρίου που δίκασε τον Καραϊσκάκη για προδοσία. Απέφυγε να πάρει μέρος στον πρώτο εμφύλιο. Παρείχε μάλιστα προστασία στον Νικηταρά, ο οποίος κατέφυγε στο Μεσολόγγι καταδιωκόμενος από τους «κυβερνητικούς». 

Κατά την δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου από τον Ιμπραήμ και τον Κιουταχή υπήρξε από τους κύριους συντελεστές της αμύνης. Κατά την διάρκεια της πολιορκίας νυμφεύθηκε την Ευπραξία, θυγατέρα του προεστού Στάμου Ραζηκότσικα, με την οποία απέκτησε στην συνέχεια τρεις υιούς και μία θυγατέρα. Την 10 Απρίλιου 1826 κατά την Έξοδο των Πολιορκουμένων υπήρξε ο αρχηγός της μίας εκ των τριών φαλάγγων. Επικεφαλής στις άλλες δύο ήταν ο Κίτσος Τζαβέλλας και ο Νότης Μπότσαρης. Ο Δημήτριος Μακρής κατά την έξοδο, δεν ίππευσε το άλογο του, αλλά κινήθηκε πεζή όπως οι υπόλοιποι. Όταν οι επιζήσαντες των τριών φαλάγγων συναντήθηκαν στο όρος Ζυγός(Αράκυνθος), ήταν ο μόνος που έφερε όλον τον οπλισμό του και την κάπα του. 

Το 1826 πήρε μέρος στην και έλαβε μέρος στη μάχη της Αράχοβας, στην Ανατολική Στερεά (18 Νοεμβρίου 1826). 

Μετά τον θάνατο του Καραϊσκάκη(23 Απριλίου 1827) και το προσκύνημα που ακολούθησε, αρνήθηκε να συμβιβαστεί και επανήλθε στα βουνά.

 Ανιδιοτελής και Ακέραιος 

 Προσέφερε τις υπηρεσίες στον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδος, Ιωάννη Καποδίστρια και συμμετείχε στην εκστρατεία του Άγγλου στρατηγού Ρίτσαρντ Τσώρτς στην Δυτική Στερεά Ελλάδα. Μετά την απελευθέρωση απέφυγε να ζητήσει δημόσια αξιώματα και δεν δέχθηκε την θέση του υπασπιστού που του προσέφερε ο Βασιλεύς Όθων. Ονομάσθηκε αξιωματικός της βασιλικής φάλαγγος.1 

Διακατεχόμενος από ισχυρό τοπικιστικό πνεύμα δεν θέλησε να απομακρυνθεί από την ιδιαίτερη πατρίδα του, ασχολούμενος με την γεωργία και την κτηνοτροφία, έως τον θάνατό του. Ο Δημήτριος Μακρής υπήρξε αγνός πατριώτης, ανδρείος, ηθικός, τίμιος, και ικανότατος στρατιωτικός. Ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων τον περιγράφει ως εξής: «Ἀρχαϊκώτατος, ἀπλοηθέστατος, καὶ ἀπονήρευτος, σκεπτικός δε καὶ ὁλιγόλογος, ἐφερε πάντοτε ἀμετάβλητον τήν ἀθώαν καρδίαν καὶ ἀκατάβλητον τήν σπάνιαν ἀνδρείαν δι’ ὣν πάρα τῆς φύσεως ἧτο προικισμένος». 

Στο δημαρχείο του Μεσολογγίου είναι τοποθετημένα τα όπλα του Δημήτριου Μακρή και ανάμεσά τους το ασημένιο καριοφίλι του, ο φημισμένος Λιάρος, για το οποίο ο ποιητής της επαναστάσεως Τριαντάφυλλος Σποντής αφιέρωσε το παρακάτω ποίημα: 

 Τουρκικά ἔστρωνες κουφάρια 

 Εἲς τόν πύρινόν σου δρόμον 

 Εἲς τούς χρόνους τῆς σκλαβιᾶς μας 

 Τό τουφέκι σου ὁ Λίαρος 

 Ἒσπειρε παντοῦ τόν τρόμον .

 1 Η φάλαγγα υπήρξε στρατιωτικό σώμα που ιδρύθηκε από τον Βασιλέα Όθωνα, στην οποία κατατάσσονταν, όσοι από τους αγωνιστές του Ι821, δεν μπορούσαν να καταταχθούν στον τακτικό στρατό, είτε λόγω ηλικίας, είτε λόγω ελλείψεως στοιχειώδους μορφώσεως και άλλων απαιτούμενων προσόντων.

ΕΘΝΙΚΗ ΗΧΩ ΜΑΡ2021

1821, ΑΡΩΜΑ ΠΙΣΤΕΩΣ,ΑΠΟΦΑΣΗ ΘΑΝΑΤΟΥ,ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΦΡΟΝΗΜΑ !

Οἱ ἐπαναστάσεις καὶ οἱ πόλεμοι ποὺ γίνονται στὶς ἡμέρες μας εἶναι συνήθως πόλεμοι συμφερόντων. Ἡ Ἐπανάσταση ὅμως τοῦ 1821 δὲν μοιάζει μ’ αὐτοὺς τοὺς πολέμους, διότι εἶχε ἄρωμα πίστεως, ἀπόφαση θανάτου, μαρτυρικὸ φρόνημα! 

Μιὰ χούφτα ἄνθρωποι, βασανισμένοι, κυρτωμένοι ἀπὸ τὸ ἀσήκωτο βάρος τῆς τουρκικῆς σκλαβιᾶς τετρακοσίων καὶ πλέον ἐτῶν, ξεσηκώθηκαν νὰ διώξουν τὸν βάναυσο κατακτητή, χωρὶς νὰ ἔχουν ὅπλα καὶ τακτικὸ στρατό. 

 Μόνα τους ὅπλα ἦταν ἡ καταφυγή τους στὸ Θεὸ καὶ τὴν Ὑπέρμαχο Στρατηγὸ καὶ ἡ ἀπόφασή τους νὰ πεθάνουν πολεμώντας «γιὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστη τὴν ἁγία καὶ τῆς Πατρίδος τὴν ἐλευθερία». 

 Οἱ προπάπποι μας, χωρὶς νὰ ξέρουν γράμματα, γνώριζαν τὸ δυσκολότερο μάθημα τῆς πνευματικῆς ζωῆς, τὸ μάθημα τοῦ σταυροῦ καὶ τῆς θυσίας. Τὰ χώματα τῆς ἑλληνικῆς γῆς, ποὺ ἐλεύθεροι ἐμεῖς πατᾶμε, ζυμώθηκαν μὲ τὰ αἵματα καὶ σπάρθηκαν μὲ τὰ ὀστὰ ἑνὸς ἑκατομμυρίου Ἑλλήνων ἀγωνιστῶν. Πολλοὶ ἀπ’ αὐτοὺς βασανίστηκαν, κατακρεουργήθηκαν, παλουκώθηκαν, γδάρθηκαν ἢ ψήθηκαν στὸ σουβλὶ καταφρονώντας τὸν θάνατο. Πρῶτοι οἱ Νεομάρτυρες! Κατὰ τὸν Φώτη Κόντογλου, 35.000 Νεομάρτυρες μαρτύρησαν στοὺς χρόνους τῆς Τουρκοκρατίας. Ἀκόμη καὶ «μειράκια ἑωράκαμεν... τῇ τομῇ τῆς μαχαίρας ἀφόβως ὑποκλίνοντα τὸν αὐχένα», γράφει ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Νεκτάριος (1660-1669). Ἡ ἁγία Φιλοθέη, ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς καὶ οἱ λοιποὶ Διδάσκαλοι τοῦ Γένους καλλιεργοῦσαν στοὺς κακοπαθημένους ραγιάδες τὸ μαρτυρικὸ φρόνημα!

 Ἀπόφαση θανάτου εἶχαν καὶ οἱ κλέφτες, ποὺ ἀνέβαιναν στὰ βουνὰ νὰ πολεμήσουν τοὺς Τούρκους! 

 Οἱ Σουλιῶτες καὶ οἱ Σουλιώτισσες ἔδωσαν πολλὰ καὶ μεγάλα δείγματα καταφρονήσεως τοῦ θανάτου!

 Ἡ Φιλικὴ Ἑταιρεία, ποὺ προετοίμαζε τοὺς δουλωμένους Ἕλληνες γιὰ τὸ «ποθούμενο», μέσα ἀπὸ τοὺς ὅρκους τῶν κατηχουμένων καλλιεργοῦσε καὶ τὴν καταφρόνηση τοῦ θανάτου. 

Οἱ σημαῖες τῆς Ἐπαναστάσεως εἶχαν ὅλες Σταυρό, θυμίζοντας σ’ αὐτοὺς ποὺ πολεμοῦσαν τὴν ἀπόφαση τοῦ θανάτου. 

Οἱ Ἱερολοχίτες ποὺ ἔπεσαν μέχρις ἑνὸς στὸ Δραγατσάνι, ἔφεραν στὰ ἐνδύματα καὶ στὸν σκοῦφο τους τὴ νεκροκεφαλή. Ἡ βαθύτερη ση­μασία καὶ αὐτῆς τῆς παραστάσεως εἶναι ἡ καταφρόνηση τοῦ θανάτου. 

 Ὁ ἡρωικότερος μαχητὴς τῆς ἐπαναστάσεως στὴ Μολδοβλαχία, ὁ Γιωργάκης Ὀλύμπιος, ἔλεγε στὰ παλληκάρια του: «Ἐμπρός, ἀδέλφια, ἂς πεθάνουμε κοιτάζοντας ἄφοβα τὸν θάνατο στὰ μάτια». 

 Ὁ μαρτυρικὸς Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος ὁ Ε΄ εἶπε στοὺς συνοδικοὺς Ἀρχιερεῖς ποὺ τοῦ πρότειναν νὰ τὸν κρύψουν: «Ὁ θάνατός μου θὰ ὠφελήσει περισσότερο παρὰ ἡ ζωή μου».

 Ὁ ἐπιφανέστερος πολέμαρχος τῆς Ἐπαναστάσεως, ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, δίδασκε ὄχι μόνο τὴ στρατηγικὴ τοῦ πολέμου ἀλλὰ καὶ τὴ καταφρόνηση τοῦ θανάτου. Ταυτόχρονα ἐνέπνεε καὶ τὴν πίστη καὶ τὴν εὐσέβεια. Στὰ Δερβενάκια ἀποδεκάτισε τὴ στρατιὰ τοῦ Δράμαλη. Παρόλο ποὺ πολεμοῦσαν τρία ἡμερόνυχτα χωρὶς νὰ ξαποστάσουν, ἐπειδὴ ξημέρωνε ἡμέρα Παρασκευή, εἶπε ὁ Γέρος τοῦ Μωριὰ στὰ παλληκάρια του: «Θὰ νηστέψουμε ὅλη τὴν ἡμέρα μὲ αὐστηρὴ νηστεία, γιὰ νὰ εὐχαριστήσουμε τὸν Θεὸ καὶ τὴν Παναγία ποὺ μᾶς χάρισαν τὴ νίκη». 

 Ἡ ἱστορία σημειώνει γιὰ τὸν Ὀδυσσέα Ἀνδροῦτσο ὅτι κλείστηκε στὸ Χάνι τῆς Γραβιᾶς χορεύοντας τὸν χορό· «Κάτω στοῦ Βάλτου τὰ χωριά». Ὁ χορὸς ἐκεῖνος ἦταν ταυτόχρονα γλέντι θανάτου. 

 Ὁ Κωνσταντίνος Κανάρης ἀνέλαβε τὴν ἐπιχείρηση νὰ κάψει τὴ ναυαρχίδα τοῦ Καρᾶ Ἀλῆ λέγοντας στὸν ἑαυτό του: –Κωνσταντῆ, θὰ πεθάνεις! 

 Ὁ Μάρκος Μπότσαρης εἶπε στὰ παλληκάρια του, πρὶν ξεψυχήσει, στὴ μάχη τοῦ Κεφαλόβρυσου: «Ἀδελφοί, ἐγὼ ἔκανα τὸ χρέος μου πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ πεθαίνω εὐχαριστημένος». 

 Τὴν καταφρόνηση τοῦ θανάτου φανερώνει καὶ ἡ θυσία στὸν καταρράκτη «Ἀραπίτσα» τῆς Νάουσας, ποὺ εἶναι τὸ Ζάλογγο τῆς Μακεδονίας. 

 Ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ ἡ καταφρόνηση τοῦ θανάτου ἀνέβηκε σὲ ὕψη δυσθεώρητα, ἦταν τὸ Μεσολόγγι. Γιὰ τὸ Μεσολόγγι ἔγραψε ὁ Ν. Κασομούλης: «Κανένα δὲν ἔβλεπα νὰ σκύφτη ἀπὸ τὰ βόλια. Ὅλοι ἔτρεχαν εἰς τὴν φωτιάν. Ὁ πόλεμος εἶχε καταντήσει εἰς τὴν ἀκοήν των ὡσὰν μία μουσική»! Οἱ ἐλεύθεροι πολιορκημένοι ἦταν ἀποφασισμένοι «νὰ ἀποθάνουν ἐκ καρδίας διὰ τὴν ὑπὲρ Πατρίδος ἀγάπην, διὰ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ἔρωτα καὶ διὰ τὴν ἐλευθερίαν». Ἐλάχιστοι ἐπέζησαν. Οἱ περισσότεροι ἔπεσαν ἡρωικῶς μαχόμενοι! 

 Θαυμάζουμε τὴν ἀντοχὴ τῶν ἀγωνιστῶν τοῦ ’21 στὴν κακοπάθεια, τὴν αὐταπάρνησή τους, τὸ μαρτυρικὸ φρόνημά τους! Κατανοοῦμε ὅτι ὅλα τὰ ὡραῖα καὶ τὰ μεγάλα γίνονται μὲ κόπους καὶ μὲ θυσίες! Ἂν λοιπὸν θέλουμε νὰ τοὺς μοιάσουμε, νὰ μὴν ἐπιδιώκουμε τὴν καλοπέραση, ἀλλὰ νὰ ἔχουμε ἀπόφαση θανάτου. Χωρὶς σταυρὸ δὲν ἔρχεται ἀνάσταση. Χωρὶς θυσίες δὲν ἔρχεται τὸ ποθούμενο. Μὲ σταυρὸ καὶ μὲ θυσίες ἔρχονται ὅλα τὰ δῶρα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Κι ἔτσι τιμοῦμε ἀληθινὰ τοὺς ἀγωνιστὲς τοῦ 1821, ποὺ θυσιάστηκαν γιὰ νὰ ζοῦμε ἐμεῖς σήμερα ἐλεύθεροι. 

Ἡ Πατρίδα μας περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη ἐποχὴ χρειάζεται σήμερα ἀπογόνους ποὺ θὰ τιμοῦν τοὺς ἔνδοξους προγόνους τους καὶ θὰ βαδίζουν στὰ ἴχνη τους μὲ ἀπόφαση θανάτου! ΟΣΩΤΗΡ2107

10 Απριλίου 1826 – Η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου

Ο Μιαούλης πλέον δεν κατάφερε να λύσει και αυτή τη φορά τον αποκλεισμό και η φρουρά εξαναγκάστηκε να σιτίζεται με σκυλιά, γάτες και ποντίκια, προκειμένου να αποφύγει τον θάνατο από την πείνα.[4]Οι δυσβάστακτες πλέον συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων (λιμός, αρρώστιες κλπ.) καθώς και η νέα αποτυχία του Μιαούλη να προσεγγίσει το Μεσολόγγι προκάλεσαν απελπιστική κατάσταση μεταξύ των πολιορκημένων, οι οποίοι δεν έβλεπαν πια άλλη λύση από την Έξοδο. Έτσι τη νύχτα της 10ης Απριλίου 1826 οργάνωσαν τις δυνάμεις τους σε τρία σώματα, υπό την αρχηγία του Νότη Μπότσαρη, Δημήτριο Μακρή και Κίτσο Τζαβέλα· στο μέσο του τριγώνου που θα σχημάτιζαν αυτές οι δυνάμεις, τοποθετήθηκαν τα γυναικόπαιδα. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, αν και ανέλαβε να επιτεθεί από τις πλαγιές του Ζυγού, ελπίζοντας να δημιουργήσει αντιπερισπασμό στους πολιορκητές, τελικά δεν κατόρθωσε να υλοποιήσει την υπόσχεσή του, αφού ο Ιμπραήμ πληροφορήθηκε τα σχέδια των πολιορκημένων. Επομένως, όταν η ογκώδης μάζα των Ελλήνων ξεκίνησε στις δύο τα μεσάνυχτα την Έξοδο, με αρχηγό τον Αθανάσιο Ραζή- Κότσικα οι άνδρες του Ιμπραήμ και του Κιουταχή ήταν προετοιμασμένοι και οι ντάπιες (προμαχώνες) που είχαν οριστεί ως περάσματα των Μεσολογγιτών είχαν αποκλειστεί. Ο αιφνιδιασμός του Ιμπραήμ προκάλεσε μεγάλη σύγχυση στην ελληνική πλευρά και ο άνισος αγώνας που επακολούθησε απέβη συντριπτικός για τους Έλληνες. Η πρωτοπορία ωστόσο του σώματος της Εξόδου προχώρησε, διασχίζοντας τις τουρκικές τάξεις κι φθάνοντας αποδεκατισμένη στις πλαγιές του Ζυγού και από εκεί στην Άμφισσα. Όσοι είχαν μείνει πίσω αναγκάστηκαν να αγωνιστούν σε φονικές οδομαχίες. Μεταξύ εκείνων που ξέφυγαν (1.300 μαχητές και περίπου εκατό γυναικόπαιδα) ήταν οι Νότης Μπότσαρης, Δημήτριος Μακρής, Κίτσoς Τζαβέλας, Χρήστος Φωτομάρας κ.α. Ανάμεσα στο πλήθος που επέστρεψε και σφιαγιάστηκε μέσα στην πόλη βρίσκονταν ο επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ (ο εκκλησιαστικός ηγέτης των πολιορκημένων), ο Γιάκομ Μάγερ, ο Μιχαήλ Κοκκίνης (τειχοποιός-αρχιτέκτων)[5] και όσοι ανατινάχτηκαν μαζί με τον Χρήστο Καψάλη στις πυριτιδαποθήκες. Ο δημογέροντας Χρήστος Καψάλης, όταν κυκλώθηκε από τους εισβολείς στο σπίτι του, όπου είχαν συγκεντρωθεί τραυματίες, γέροντες και γυναικόπαιδα, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη, ενώ ο μητροπολίτης Ρωγών Ιωσήφ ανατίναξε τον Ανεμόμυλο, στην τελευταία πράξη αντίστασης, όταν κυκλώθηκε από τους εχθρούς. Υπολογίζεται ότι εκείνη την ημέρα- Κυριακή των Βαϊων- πυρπολήθηκαν 2.000, άλλοι 3.000 σκοτώθηκαν από τους Τούρκους και άλλοι χίλιοι αιχμαλωτίσθηκαν.
Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε στις 11 Μαϊου 1829. Το 1937 αναγνωρίστηκε ως «Ιερά Πόλις» και η Κυριακή των Βαΐων ορίστηκε ως επέτειος της εξόδου.

http://enromiosini.gr/arthrografia/

Η ταινία «ΈΞΟΔΟΣ 1826».ΤΟ ΕΕΚ ΑΡΝΗΘΗΚΕ ΝΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙ ΤΑΙΝΙΑ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΗ...ΝΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΙΣΧΟΣ !

 ΦΥΣΙΚΑ  ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙ ΤΟ ΕΚΚ  ΜΙΑ  ΤΕΤΟΙΑ  ΤΑΙΝΙΑ ? ΟΤΑΝ ΨΑΧΝΕΙΣ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟ ΣΕ ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΝΑ ΨΑΧΝΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΝΕΡΟ ! 
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΔΩ http://www.istorikathemata.com/2017/01/1826.html