Ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824 )

ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Ναυμαχία του Γέροντα (29 Αυγούστου 1824 )

http://roykoymoykoy.blogspot.gr/

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Η Ναυμαχία του Γέροντα ή της Μανδαλιάς υπήρξε πολεμική ναυτική συμπλοκή της Επανάστασης του 1821 κατά την οποία οι Έλληνες κατήγαγαν μεγάλη νίκη εναντίον του συνασπισμένου τουρκοαιγυπτιακού στόλου. 

 Έλαβε χώρα στις 29 Αυγούστου 1824 στον κόλπο του Γέροντα (Τσάταλα), απέναντι από τη Λέρο. Αρχηγοί του τουρκοαιγυπτιακού στόλου ήταν ο Αιγύπτιος Ισμαήλ Γιβραλτάρ και ο Τούρκος Χοσρέφ Πασάς, ενώ τον ελληνικό στόλο, που συνεπικουρούνταν από πυρπολικά από την Ύδρα και τις Σπέτσες, διοικούσε ο Ανδρέας Μιαούλης.

Τα γεγονότα πριν τη μάχη

Η ναυμαχία αυτή ήταν αποτέλεσμα της συνδυασμένης δράσης του τουρκικού και του οθωμανικού στόλου στο Αιγαίο, η οποία είχε σκοπό την καταστροφή του ελληνικού στόλου και απώτερο στόχο της την επίθεση των Αιγυπτίων εναντίον των Σπετσών και στη συνέχεια την απόβασή τους στην Πελοπόννησο. Ήδη το προηγούμενο διάστημα είχαν καταστραφεί τα Ψαρά από τον τουρκικό στόλο και η Κάσος από τον αιγυπτιακό στόλο, ενώ νωρίτερα είχε καταπνιγεί η επανάσταση στην Κρήτη. Μετά την καταστροφή των Ψαρών, κινητοποιήθηκε ο ελληνικός στόλος της Ύδρας και των Σπετσών και, το καλοκαίρι του 1824, πέτυχε σημαντικές νίκες εναντίον των Τουρκοαιγυπτίων: στα Ψαρά, σε ναυμαχία στο στενό της Μυκάλης, στη ναυμαχία της Κω και Αλικαρνασσού και απέτρεψε εχθρική απόβαση στη Σάμο.

Περιγραφή της ναυμαχίας

Η ναυμαχία αυτή ήταν η μεγαλύτερη της Επανάστασης του 1821. Έλαβαν σε αυτή μέρος τουρκικά, αιγυπτιακά, αλγερινά και τυνησιακά πλοία εναντίον των ελληνικών πλοίων .

Ο ελληνικός στόλος είχε αγκυροβολήσει στον μυχό (κόρφο) του Γέροντα. Ο Μιαούλης βρισκόταν σε κρίσιμη θέση καθώς από την νηνεμία τα πλοία του είχαν ακινητοποιηθεί. Ύστερα από αψιμαχίες με τον εχθρικό στόλο, όπου κάηκαν τα πυρπολικά του Παπανικολή, του Ματρόζου και του Πιπίνου, όμως βοηθούμενος από ευνοϊκό άνεμο κατάφερε να βγάλει από τον κόρφο του κόλπου τα πλοία του. Έτσι άρχισε άγρια ναυμαχία της οποίας το αποτέλεσμα οι αρχηγοί των αντιπάλων καταλάβαιναν πως θα έκρινε το μέλλον της Επανάστασης. Ο συνεχής κανονιοβολισμός των Ελλήνων προκάλεσε σοβαρές ζημιές στον οθωμανικό στόλο. Έτσι ο Μιαούλης έστειλε τα πυρπολικά. Πολλά οθωμανικά πλοία πυρπολήθηκαν, ενώ τα πυρπολικά των Υδραίων Γεωργάκη Θεοχάρη (Παπαντώνη) και Κυριάκου Βατικιώτη ανατίναξαν μια τυνησιακή φρεγάτα με σαράντα τέσσερα κανόνια. Ο οθωμανικός στόλος διασπάσθηκε και η ναυαρχίδα των Αιγυπτίων, στην οποία επέβαινε και ο Ιμπραήμ, έσβησε τους φανούς της για να περάσει απαρατήρητη από τους Έλληνες. Με το τέλος της μέρας ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος αποσύρθηκε προς την Κω ενώ ο ελληνικός παρέμεινε στον Γέροντα.

Επίσης την ναυμαχία παρακολούθησαν πολλοί κάτοικοι της Λέρου, από τα υψώματα του νησιού. Από τη μάχη έμεινε γνωστή η φράση «κάνω τσατάλια» (καταστρέφω) από το όνομα του κόλπου της Μικράς Ασίας κοντά στον οποίο έγινε η ναυμαχία.

Τα γεγονότα μετά τη ναυμαχία

Παρά την ήττα τους, οι Οθωμανοί επιχείρησαν ξανά επίθεση στη Σάμο, ξεκινώντας με τον πολυάριθμο στόλο τους, από τα Τσάταλα, στις 6 Σεπτεμβρίου 1824. Όμως οι Έλληνες είχαν προλάβει να παρατάξουν τον δικό τους στόλο μπροστά από το νησί. Η εχθρική απόβαση αποτράπηκε και πάλι ενώ ακολούθησε και ναυμαχία έξω από την Ικαρία η οποία προκάλεσε τη διάσπαση του τουρκοαιγυπτιακού στόλου. Ο τουρκικός στόλος, υπό τον Χοσρέφ, τράβηξε προς τα Δαρδανέλλια, και ο αιγυπτιακός προς τα νοτιοδυτικά. Μετά και από αυτά τα γεγονότα, ματαιώθηκαν οριστικά οι προσπάθειες των Τουρκοαιγυπτίων να αποβιβαστούν στη Σάμο.

Η ΧΑΡΜΟΛΥΠΗ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

     Ο νεοελληνικός θρησκευτικός στοχασμός και η νεοελληνική λογοτεχνία –θρησκευτική ή όχι, αδιάφορο– έξω από ελάχιστες εξαιρέσεις, πέρασαν πολύ επιδερμικά πάνω από το Μυστήριο της Σταυρώσεως. Οι περισσότεροι είναι δεμένοι στο άρμα της Δύσεως, που με μια γλυκερώτατη συναισθηματικότητα, κουβαλάει πίνακες ατελείωτους με αισθηματικές αναλύσεις, που δεν ξεπερνούν το ηλιοβασίλεμα της φρικτής ημέρας της Σταυρώσεως. Πρέπει εδώ να προλάβω μιαν αντίρρηση: «Αφού δεν έχουμε ντόπια θρησκευτική λογοτεχνία άξια, τι θέλετε να κάμουμε;» –και έτσι επαναπαύονται, όσοι μιμούνται ή διαπορθμεύουν της μετριότητες της ρωμαιοκαθολικής ή προτεσταντικής λογοτεχνίας, στον περίβολο της ελληνικής ορθοδοξίας. Κι ως ένα σημείο, ίσως, φαίνεται πως έχουν δίκιο. Γιατί, εκτός από ένα-δυο βιβλία επιστημονικά, που δεν προσφέρονται για τον λαό, μα για τον ειδικό αναγνώστη, στο θέμα αυτό εδώ δεν έχουμε τίποτ’ άλλο. Να μην πάρουμε, λοιπόν, απ’ τους ξένους που έχουν; Για να κλείσουμε αυτή την εισαγωγική παράγραφο, απαντούμε: Αν θέλουμε να δώσουμε καθαρή και στερεά τροφή στον λαό μας, έχουμε τόση πολλή στην Πατερική παρακαταθήκη της ελληνικής Ορθοδοξίας και της Ανατολής γενικώτερα, που μπορούμε να θρέψουμε, όχι μόνο τον ελληνικό λαό, μα την υφήλιο ολάκερη, για εκατομμύρια χρόνια. Κι ας μην πει κανείς, ότι είναι πολύ βαρειά και βαρυστόμαχη. Για τους απλοϊκώτερους μπορούμε να την αραιώνουμε, μεταφράζοντάς την, χωρίς να την αλλοιώνουμε εσωτερικά. Πιστεύω, πως τούτο είναι χιλιάδες φορές προτιμότερο, από το να προσφέρουμε –και να δίνουμε έτσι να πιστεύει ο κόσμος που μας εμπιστεύεται ότι δεν έχουμε τίποτε καλύτερο από– το «γάλα», το «χορτάρι» και τα «ξυλοκέρατα», που μας έρχονται, αφού τα παραγγέλλουμε, με το ταχυδρομείο του εξωτερικού. Ας σημειώσουμε ακόμη, πως μ’ αυτό δεν έχουμε σκοπό να κλείσουμε τα παράθυρα, που μας επιτρέπουν να μην αγνοούμε τους ξένους. Θέλουμε να πούμε, πως στοιχειώδης σύνεση μάς επιβάλλει μεγαλύτερον έλεγχο προς ό,τι έρχεται απ’ έξω, και μεγαλύτερο σεβασμό και ζωντανή αξιοποίηση των ορθοδόξων πνευματικών θησαυρών μας.

     Η σκέψη και ο στοχασμός όλων των χριστιανών αυτές τις μέρες προσκυνούν ευλαβικά τους Αγίους Τόπους, όπου ο Χριστός σταυρώθηκε. Κι όλων των εντύπων –που γνωρίζουν τα ενδιαφέροντα των αναγνωστών τους– οι στήλες, φιλοξενούν άρθρα και ειδικά μελετήματα, για να μας δώσουν μια ευκαιρία να νιώσουμε καλύτερα το πνεύμα των ημερών, δηλαδή το νόημα της Σταυρώσεως του Χριστού, για τη ζωή και τη σωτηρία των ανθρώπων. Πιστεύουμε, πως οι καλύτεροι ερμηνευτές αυτού του νοήματος, είναι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Γιατί αυτοί μονάχα μπόρεσαν να νιώσουν τη «χαρμολύπη» του Σταυρού, και δίχως σκοτεινές φιλοσοφίες, να μας δώσουν το Πάθος του Σταυρού στις πνευματικές διαστάσεις του και την πραγματική έννοια της υπέρτατης θυσίας του Χριστού, πέρα από φιλολογικές φλυαρίες. Απ’ τον απέραντον αυτόν Πατερικό λειμώνα, θα μου επιτρέψει ο αναγνώστης ν’ ανθολογήσω μερικές μονάχα γραμμές –όταν αναφέρονται στο Μυστήριο της Σταυρώσεως– καθώς θα προχωρούμε.

     Υπάρχει μια διαφορά στην αντίληψη της Σταυρώσεως, ανάμεσα στους Πατέρες της Ανατολής και της Δύσεως. Η δυτική Θεολογία κλαίει και οδύρεται απαρηγόρητα μπρος στον Εσταυρωμένο, με κοπετούς και θρήνους, που φανερώνουν την απελπισία. Όλα είναι πνιγμένα στο βουβό και καταλυτικό πένθος. Παντού ανασαίνεις το ζοφερό σκοτάδι το ατελεύτητο. Κι αυτό φαίνεται καθαρά στις θρησκευτικές τέχνες τους –ιδιαίτερα στη ζωγραφική. Πόσο διαφορετική είναι η Σταύρωση της ορθοδόξου αγιογραφίας! Πάρτε μια Σταύρωσης της Μακεδονικής ή της Κριτικής Σχολής, ακόμα και των ημερών μας –όπως συνεχίζει την παράδοσή τους ο ακαταπόνητος Κόντογλου– και θα ίδετε με πόση πνευματικότητα δίνεται το μαρτύριο του Σταυρού, δίχως τίποτε το γήινο. Η θλίψη του Χριστού και το πένθος της Θεοτόκου και του Ιωάννου, που Του παραστέκουν, έχουν κάτι που απαλαίνουν τον πόνο του θανάτου. Πάσχει ο Χριστός, μα η λύπη του δεν είναι κραυγαλέα, δεν πνίγεται στους λυγμούς. Η όψη του είναι σοβαρή, αυστηρή, συγκρατημένη. Και πίσω από τον Σταυρό, μπορεί να δει ο ορθόδοξος πνευματικός άνθρωπος να ανατέλλει μια καινούργια ζωή. Κι αυτό είναι που κάνει τη λύπη του Σταυρού να παίρνει ένα χαρούμενο νόημα για τον χριστιανό. Βλέπει στον Σταυρό το μέγα Μυστήριο της Σωτηρίας μας. Και θυμάται, με τον θεοφόρο Μάξιμο τον Ομολογητή, πως «τὰ φαινόμενα πάντα δεῖται Σταυροῦ, τοῖς τῶν ἐπ’ αὐτοῖς κατ’ αἴσθησιν ἐνεργουμένων ἐπεχούσης τὴν σχέσιν ἕξεως». Αυτό μπορεί πιο καλά απ’ όλους να το νιώσει ο Έλληνας, που μέσα στη μακραίωνη πορεία του, δεν πέρασε ούτε στιγμή δίχως σταυρό στον ώμο. Και πάντα έβλεπε, ανεβαίνοντας τον Γολγοθά του, να του χαμογελά στο βάθος ένα ζεστό και γλυκύτατο φως αναστάσεως. Και γι’ αυτό τις μέρες αυτές στην Ελλάδα –σε όσα σπίτια ξενόφερτες συνήθειες δεν σκορπίζουν την οικογένεια στα πέρατα του «τουριστικού» κόσμου– οι άνθρωποι παρακολουθούν σαν κάτι πολύ δικό τους την Ακολουθία του Νυμφίου και τα άχραντα Πάθη Του. Στο πρόσωπο του Χριστού δεν βλέπει ο χριστιανός της Ανατολής έναν άνθρωπο που αγωνιά από τον αβάσταχτο πόνο. Βλέπει τη Σταυρωμένη Αγάπη να σκίζει το χειρόγραφο των αμαρτιών των ανθρώπων. Βλέπει τον Σωτήρα του και τον Λυτρωτή του. Βλέπει, όπως λέγει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, «τὸ ὡραῖον τῆς στολῆς τοῦ πεπονθότος σώματος, τῷ κάλλει καλλωπισθέντος καὶ τῇ θεότητι λαμπρυνθέντος, ἧς οὐδὲν ἐρασμιώτερον, οὐδὲ ὡραιότερον»!

     Η «χαρμολύπη» είναι μια πατερική λέξη, που χρειάζεται ένας Ισαάκ Σύρος, για να μας δώσει το βάθος και το πλάτος της μέσα στη γλώσσα της ασκητικής και πατερικής, γενικώτερα, φιλολογίας. Είναι μια λέξη, πάντως, που χρησιμοποιείται και κατανοείται μόνο μεταξύ των ζωντανών πνευματικών ανθρώπων. Αν οι αισθήσεις σου δεν είναι εξαγιασμένες και δεν μπορούν να ιδούν πνευματικά το νόημα των λέξεων και των πραγμάτων, θα μείνεις πάντα στο νεκρό πρόβλημα: «ὁ μὴ ὁρῶν καὶ ἀκούων καὶ αἰσθανόμενος πνευματικῶς, νεκρός ἐστι», κατά την επιγραμματική φράση του αγίου Γρηγορίου του Σιναΐτου. Έτσι, υπάρχουν μέσα στον Χριστιανισμό φαινόμενα, που αν δεν τα δούμε μέσα στο πνευματικό περίγραμμά τους, μας είναι εντελώς ακατανόητα και κινδυνεύουμε να πέσουμε σε παρεξήγηση, όταν καταπιανόμαστε μ’ αυτά.

     Φραστικά, μπορούσε να προλειάνει κάπως το έδαφος της χαρμολύπης του Σταυρού, αυτός εδώ ο λόγος του ιερού Χρυσοστόμου: «Καιρὸς λύπης ἐστίν, οὐχ ὅταν πάσχωμεν κακῶς, ἀλλ’ ὅταν δράσωμεν κακῶς». Ή και τούτος ο λόγος του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου: «Ἔστιν ἡδονῆς λύπης τιμιωτέρα, καὶ κατήφεια πανηγύρεως, καὶ γέλωτος οὐ καλοῦ δάκρυον ἐπαινούμενον». Πραγματικά, όμως, το νόημα της χαρμολύπης του Σταυρού, βρίσκεται πίσω απ’ το τι αντιπροσωπεύει για τον καθένα μας η Σταύρωση του Ιησού Χριστού πάνω στον «Κρανίου τόπον». Υπάρχουν δύο ερμηνείες από τους Πατέρες για τον τόπο του Κρανίου. Η πρώτη λέει ότι ονομάστηκε «Κρανίου τόπος» επειδή πάντοτε ήταν κρανία από αποκεφαλισμένους κακούργους σπαρμένα σε μεγάλη έκταση, σ’ εκείνον τον τόπο (Γεώργιος Κορέσσιος κ.α.). Η δεύτερη ερμηνεία αναφέρεται στην παράδοση, κατά την οποία εκεί που στάθηκε ο Σταυρός του Χριστού, ήταν θαμμένο το σώμα του Αδάμ: «Ἐπειδὴ τοῦ Πρωτοπλάστου ἀνθρώπου ἐκεῖ τὸ κρανίον εὕρηται, καὶ τὸ λείψανον ἐναπέκειτο, τούτου ἕνεκα Κρανίου τόπος ἐπεκέκλητο», κατά την έκφραση του αγίου Επιφανίου. «Διόπερ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἀνθρωπίνου θανάτου ἐρευνήσας εἰς τὸν λεγόμενον Κρανίου τόπον, τὸ πάθος ἐδέξατο, ἵνα ἐν ᾧ τόπῳ ἡ φθορὰ τῶν ἀνθρώπων τὴν ἀρχὴν ἔλαβεν, ἐκεῖθεν ἡ ζωὴ τῆς Βασιλείας ἄρξηται», τονίζει χαρακτηριστικά ο Μέγας Βασίλειος (ε΄ ὅρασ. εἰς Ἡσαΐαν). Ο μοναχός επιφάνιος στο σύγγραμμά του για τη Συρία και την Ιερουσαλήμ, λέγει και το εξής: «Ἀπὸ τὸν Γολγοθᾶν ναὸς (οἶκος) μικρὸς τοῦ Ἀδάμ ἐστι, καὶ ἐν αὐτῷ ἦν αὐτοῦ (τοῦ Ἀδάμ) ὑπὸ τὸ ρῆγμα τοῦ Γολγοθᾶ· ὅθεν ἐκ τούτου Κρανίου τόπος ἐκλήθη».

     Η λύπη και η απελπισία που ζώνει τις ψυχές των μαθητών του Χριστού τώρα που πλησιάζει το Πάθος Του, είναι κάτι το ανθρώπινο. Και ενώ είδαν τόσα θαύματα, μπρος στη μάζα των φανατισμένων Εβραίων συγχύζονται, ταράζονται, απελπίζονται. Άλλος προδίδει, άλλος γίνεται αρνητής, άλλοι ζητούν πρωτεία στη «βασιλεία» Του, άλλοι αποκοιμήθηκαν στον κήπο της Γεθσημανής. Εδώ θά ’θελα να ξεμοναχιάσω δυο μορφές: τον Πέτρο και τον Ιούδα. Και οι δυο τους έπεσαν, και μάλιστα σε βαρύ αμάρτημα. (Θυμίζω στον αναγνώστη, τη σκοτεινή απελπισία, με την οποία οι Δυτικοί ενδύουν τον Εσταυρωμένο· θα δει πιο κάτω γιατί). Ο Πέτρος αμαρτάνει με την άρνηση. Ο Ιούδας με την προδοσία, όπου τον αιχμαλωτίζει η απελπισία. Όμως, οι αντιδράσεις τους υπήρξαν διαφορετικές. Ιδού μία ανατομία ψυχολογικότατη, που επιχειρεί ο νηπτικός συγγραφέας Ιωάννης Καρπάθιος: «Χαλεπώτερον τοῦ ἁμαρτάνειν ἐστὶ τὸ ἀπελπίζειν. Ἰούδας γὰρ ὁ προδότης μικρόψυχος ἦν καὶ ἀπειροπόλεμος, καὶ διὰ τοῦτο ἀπογνόντι αὐτῷ ἐπιδραμὼν ὁ ἐχθρός, ἀγχόνην περιῆψε· Πέτρος δὲ ἡ πέτρα ἡ στερεά, φοβερὸν πτῶμα κατενεχθείς, ὡς ἐμπειροπόλεμος οὐκ ἐξελύθη, οὐδὲ ἀπέγνω δυσθυμήσας, ἀλλὰ ἀναπηδήσας, προῆγε πικρότατα δάκρυα ἀπὸ καρδίας θλιβομένης καὶ τεταπεινωμένης, καὶ παραυτίκα ὁ πολέμιος ἡμῶν, θεασάμενος ταῦτα, ὥσπερ φλοξὶ σφοδροτάταις τὰς ὅψεις φλεγόμενος, ἀνεπήδησε, φεύγων μακρὰν καὶ δεινῶς ὀλολύζων». Αυτό το απόσπασμα από την πολυτιμότατη για τον ορθόδοξο «Φιλοκαλία» των μυστικών Πατέρων της Εκκλησίας, δεν αποβλέπει μόνο στην κατάδειξη της διαφοράς εκείνων των προσώπων και των αντιδράσεών τους. Φωτίζει αρκετά και την προβληματική του σύγχρονου Χριστιανισμού. Κάτω από τον ίσκιο του Σταυρού, που πορεύονται οι χριστιανοί, είναι υποχρεωμένοι, όταν βρεθούν στην πνευματική μάχη και στην προσωπική πάλη με τον αντίπαλο, να ακολουθήσουν ή τον ένα δρόμο ή τον άλλο. Οι αρνήσεις μας είναι καθημερινές· και οι προδοσίες όχι σπάνιες –σε ανάλογα προβλήματα της σημερινής ζωής μας. Η απελπισία σταματάει στη Σταύρωση –αυτό που, ίσως χωρίς να το θέλει πάντοτε η Δύση, με τον ουμανιστικό πιο πολύ χαρακτήρα της, υπερτονίζει στο απολυτρωτικό έργο του Ιησού. Αλλά η χαρμολύπη του ορθόδοξου χριστιανού, πάντοτε, πίσω από το πικρό δάκρυ της πτώσεως, βλέπει, ελπίζει και αγωνίζεται για την ανάστασή του. Γι’ αυτό και η Σταύρωση δεν κρύβει καθόλου σ’ εμάς το φως και το άρρητο πνευματικό κάλλος της Αναστάσεως.

     Στους λόγους των Πατέρων, που είναι αφιερωμένοι στο Πάθος του Κυρίου, υπάρχει μια πολύ ευτυχισμένη στιγμή, όπου ερμηνεύουν συμβολικά τον Σταυρό και τα άλλα γεγονότα και σύνεργα της σταυρώσεως. Ο συμβολισμός όμως αυτός, δεν είναι μια εικόνα αδειανή. Έχει ένα βάθος πνευματικό, ασυνήθιστο για τη λογοτεχνία. Ιδού μερικά, πρόχειρα διαλεγμένα, παραδείγματα. Ο Κύριος φόρεσε ακάνθινο στέφανο, για να ρίξει το στεφάνι της νίκης από το κεφάλι του σατανά, που μας νικούσε ως τότε (Γρηγόριος Θεολόγος). Ο ακάνθινος στέφανος εξαφάνισε τις μέριμνες και τις οδύνες της ζωής, που ονομάζονται αγκάθια (Μέγας Αθανάσιος). Ο στέφανος δείχνει ακόμη, ότι ο Κύριος έγινε Βασιλεύς και νικητής του κοσμοκράτορος, της σαρκός και της αμαρτίας –γιατί στεφάνι φορούν και οι βασιλείς (Μέγας Αθανάσιος). Έβγαλε τα ιμάτια και ντύθηκε την πορφύρα, για να βγάλει από τον Αδάμ της παραβάσεως, τους δερματίνους χιτώνες της νεκρώσεως. Πήρε τον «κάλαμον» στο χέρι Του σαν σκήπτρο, για να θανατώσει τον «ἀρχαῖον ὄφιν καὶ δράκοντα» (Γρηγόριος Θεολόγος). Πήρε τον «κάλαμον», για να σβήσει το χειρόγραφο των αμαρτιών μας (Μέγας Αθανάσιος). Σταυρώθηκε στο ξύλο, «διὰ τὸ ξύλον τῆς γνώσεως». Γεύτηκε χολή και ξύδι, για να σβήσει το αποτέλεσμα που είχε η γλυκιά γεύση του απαγορευμένου καρπού (Γρηγόριος Θεολόγος).

     Και μερικές άλλες γνώμες πατερικές, χωρίς όνομα: Επήρε τα καρφιά, για να καρφώσει την αμαρτία. Άπλωσε τα χέρια Του στον Σταυρό, για να γιατρέψει το παράνομο άπλωμα των χεριών του Αδάμ και της Εύας. Άπλωσε τα χέρια στον Σταυρό, για να ενώσει όλα όσα ήταν μέχρι τότε απομακρυσμένα και χωρισμένα, τους αγγέλους με τους ανθρώπους, τα ουράνια με τα επίγεια. Έλαβε θάνατο, για να θανατώσει τον θάνατο. Μπήκε Εκείνος στον γήινο τάφο, για να μη σκύβουμε εμείς προς τη γη, όπως νωρίτερα. Ανάστησε τους νεκρούς στην Ιερουσαλήμ, για να μας προδηλώσει και τη δική μας ανάσταση στην Άνω Ιερουσαλήμ. Ανέβηκε στο ύψος του Σταυρού, για να μας σηκώσει από τη μεγάλη πτώση μας.

     Θά ’θελα να τελειώσω με ένα εξαίσιο πατερικό κείμενο του αγίου Πρόκλου Κωνσταντινουπόλεως. Ας μου επιτρέψει ο αναγνώστης την αυτούσια παράθεσή του.

     «Ω, Πάθος του Κυρίου, που έγινες ο καθαρμός του κόσμου! Ω, Θάνατε, που έγινες αφορμή να έλθει στον κόσμο η αθανασία και να ανατείλει σ’ εμάς η ζωή! Ω, κάθοδος στον Άδη, εκεί όπου βρίσκονταν όσοι είχαν νεκρωθεί για αιώνες και που έγινες γέφυρα για ζήσουν και πάλι! Ω, μεσημέρι Σταυρικής Θυσίας, που ανακάλεσες την καταδίκη εκείνου του δειλινού στον Παράδεισο! Ω, ο Σταυρός του Χριστού, που έγινε η γιατρειά του δέντρου με τον απαγορευμένο καρπό! Ω, καρφιά, που κάρφωσαν τον κόσμο στη Θεογνωσία! Ω, αγκάθια από το Ιουδαϊκό αμπέλι που γίνατε γλυκά σταφύλια! Ω, χολή, που έβγαλες το μέλι της Πίστεως κι έγινες κατήγορος της πονηρίας των Ιουδαίων! Ω, σπόγγε, που σκούπισες και στράγγισες την κοσμική αμαρτία! Ω, κάλαμε, που πολιτογράφησες τους πιστούς ψηλά στους Ουρανούς και σύντριψες την τυραννία του αρχέκακου όφη! Ω, Μυστήριο, προς το οποίο απιστούν όλοι οι άπιστοι και το οποίο προσκυνούν ακατάπαυστα όλοι οι πιστοί! Ω, σημείο του Σταυρού, που αντιλέγουν οι άπιστοι και δοξάζουν οι πιστοί! Ω, Μυστήριο του Σταυρού που είναι σκάνδαλο για τους Ιουδαίους, μωρία για τα ειδωλολατρικά έθνη, για μας όμως φανερώνεις τον Χριστό, που είναι η Δύναμη και η Σοφία του Θεού, όπως λέει και ο Απόστολος Παύλος».

ΠΑΝΤΕΛΗΣ Β. ΠΑΣΧΟΣ

[ Παντελή Β. Πάσχου:

«Έρως Ορθοδοξίας»,

Μέρος Β΄, κεφ. Β΄, §12,

σελ. 192–199,

Εκδόσεις

«Αποστολικής Διακονίας

της Εκκλησίας της Ελλάδος»·

Αθήναι 1987⁴.

Επιμέλεια ανάρτησης:

π. Δαμιανός. ]

https://toeilhtarion.blogspot.com/2020/04/blog-post_17.html

ΑΤΕΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ…

     «Διαβάζοντας το ιερό Ευαγγέλιο της Σταυρώσεώς Σου, ω, ανείκαστε σε αγαθότητα, Ιησού μου, σπάραζε ασταμάτητα η καρδιά μου!…

     »Παρακαλούσα, μέσα στο γλυκερό και οδυνηρό θρήνο μου, να μου πλατύνεις τον νου για να προσεγγίσω την πανύμνητη εκούσια Σταύρωσή Σου. Να μου δώσεις πνεύμα συμπόνιας για τους φίλους Σου και για την Παναγία Μητέρα Σου, που υπεραλγούσαν, βλέποντάς Σε καθηλωμένο και καθημαγμένο στο τρισμακάριστο Ξύλο...

     »Παρακαλούσα, επιπλέον, να μου στάξεις μια ρανίδα από την άβυσσο της θεϊκής ανεξικακίας και συγγνώμης Σου, για να θρηνήσω την απανθρωπία των σταυρωτών Σου, αλλά και να επικαλεσθώ το έλεός Σου υπέρ όλων μας, που Σε ανασταυρώνουμε κάθε μέρα και ώρα…

     »Ω, ασύλληπτη αγριότητα! Κύριέ μου Ιησού, πόσο διαστράφηκαν οι άνθρωποι που πλάσθηκαν σύμφωνα με τη δική Σου εικόνα! Σε τι δαιμονισμό περιήλθαν τα τέκνα Σου, ώστε να μη μπορούν να ειρηνεύσουν μέχρι να Σε δουν να σπαράζεις πάνω στον αιμόφυρτο Σταυρό Σου!...

     »Ω, ανυπέρβλητε σε συγχωρητικότητα και αγάπη, γλυκύτατε Ιησού! Πώς βαστούσαν οι καρδιές τους, βλέποντάς Σε απλωμένο στον ξύλινο Σταυρό Σου, άφωνο, πράο, να καρφώνουν με τόση σκληρότητα και αναλγησία τα πανάγια χέρια και πόδια Σου, μπροστά στα μάτια της θρηνούσας Μητέρας Σου;!...

     »Και επισφράγισες, πανάγαθε Κύριε, την άπειρη αγάπη Σου προς τα πλάσματά Σου, με τη θεανθρώπινη φωνή Σου από το ύψος του Σταυρού Σου: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι» (Λουκ. 23, 34)! Έτσι παρακαλούσες τον συνάναρχο ουράνιο Πατέρα Σου υπέρ των σταυρωτών Σου. Από τη φωνή Σου αυτή θα ριγούν όλοι οι αιώνες. Ήσουνα (είσαι και θα είσαι πάντοτε) ο ασύγκριτος Νικητής της ζωής και του θανάτου. Οι ουρανοί έφριξαν. Η γη τρόμαξε. Και ο ήλιος σκοτίσθηκε, βλέποντας τα μαρτυρικά μεγαλεία Σου ως αυτοθυσιαζόμενης Αγάπης.

     »Γι’ αυτό τα σύμπαντα, Θεέ της αγάπης και του ελέους, Εσένα προσκυνούν σε όλους τους αιώνες. Για την απείρου αξίας θυσίας Σου, από την απερίγραπτη αγάπη Σου προς τον κόσμο, η Εκκλησία Σου, από περάτων έως περάτων, Σου προσφέρει αναρίθμητα νέφη Μαρτύρων και Αγίων· και Σε αινεί και Σε δοξάζει με ασίγητους ύμνους και πνευματικές ωδές, για όσα υπέφερες και για όσα προσφέρεις από θεϊκή αγάπη, στεφανωμένε με ακάνθινο στεφάνι, Χριστέ!

     »Αιώνιε, Θεέ σεσαρκωμένε, γλυκύτατε Ιησού, αξίωσέ μας να Σε αγαπήσουμε αντάξια της αγάπης Σου! Και κάνε μας μετόχους της αιώνιας και αδιάδοχης Βασιλείας Σου, έστω και αν χρειαστεί να πάθουμε –λίγα ή πολλά– για την αγάπη Σου!...».

«ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ»

ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ

[ «Χριστοκεντρικές εμπειρίες

ενός Ερημίτου»

(Επιμέλεια:

Μοναχού Θεοκλήτου 

Διονυσιάτου, 1916—2006)·

Τόμ. Α΄, §49, σελ. 86—88,

Εκδόσεις «Αστήρ»·

Αθήνα, 1991.

Α΄ Δημοσίευση:

Μεγάλη Παρασκευή

18 Απριλίου 2014.

Επιμέλεια ανάρτησης:

π. Δαμιανός. ]

https://toeilhtarion.blogspot.com/2020/04/blog-post_18.html

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

 

     Στο Άγιον Όρος βρίσκεται το Μοναστήρι του Ζωγράφου, το οποίο τιμάται στο όνομα του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Μέσα στο καθολικό αυτής της Μονής, δίπλα στον κίονα του δεξιού χορού, υπάρχει μια θαυμάσια εικόνα του Αγίου, από τις πιο θαυματουργές του Όρους.

     Αλλά ποιο είναι το ιστορικό της; Όταν βασίλευε στο Βυζάντιο ο Λέων ο Σοφός (909 μ.Χ.), τρία αδέλφια από την Αχρίδα, ο Μωϋσής, ο Ααρών και ο Βασίλειος, θέλησαν να γίνουν μοναχοί. Γι’ αυτό πήγαν στο Άγιον Όρος, όπου έχτισαν ένα Μοναστήρι. Όμως διαφώνησαν μεταξύ τους για το ποιος θα έπρεπε να ήταν ο άγιος προς τον οποίον θα το αφιέρωναν. Γι’ αυτό, με νηστεία και προσευχή, παρακάλεσαν τον Θεό να φανερώσει το θέλημά Του. Ετοίμασαν, λοιπόν, το σανίδι όπου θα ιστορούσαν την εικόνα και το τοποθέτησαν μέσα στη νεόχτιστη Εκκλησία.

     Ένα βράδυ, ενώ και οι τρεις τους προσεύχονταν μέσα στα κελλιά τους, ένα ασυνήθιστο φως, λαμπρότερο και από αυτό του ηλίου, απλώθηκε από την Εκκλησία σ’ όλο τον γύρω τόπο κι έφτασε ως τα κοντινά υψώματα. Την άλλη μέρα το πρωί, πήγαν στον Ναό και εκεί τους κατέλαβε έκπληξη, φόβος, θαυμασμός και δέος για το πραγματικά παράδοξο που έβλεπαν με τα ίδια τους τα μάτια: Επάνω στο άγραφο και ανιστόρητο ξύλο, επάνω στο κενό και αζωγράφιστο σανίδι, είχε αποτυπωθεί θαυμάσια η ζωντανή μορφή του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Από αυτή, λοιπόν, τη μορφή έβγαινε εκείνη η ουράνια λάμψη, η οποία καταύγαζε όλο τον μοναστηριακό τόπο την προηγούμενη νύχτα. Από αυτό το εκπληκτικό θαύμα της αχειροποίητης εικόνας του Αγίου Γεωργίου, η Μονή του Ζωγράφου αφιερώθηκε άπαξ διά παντός στο σεπτό όνομά του.

     Πολλά και αναρίθμητα θαύματα έγιναν από τότε και από παντού έφταναν οι πιστοί για να προσκυνήσουν τη χάρη του Αγίου. Ο αυτοκράτωρ, στη Βασιλεύουσα, όταν άκουσε το θαύμα, τόσο πολύ ευλαβήθηκε τον Άγιο, ώστε ήρθε ο ίδιος αυτοπροσώπως, με ζήλο και με αγάπη πολλή, για να δει και να προσκυνήσει την εικόνα του Τροπαιοφόρου. Το ίδιο έκαμε και ο ηγεμόνας των Βουλγάρων, ονόματι Ιωάννης, από το Τύρνοβο, και βοήθησαν τη Μονή του Ζωγράφου, η οποία, έκτοτε, υψώθηκε μεγαλόπρεπη και περικαλλής.

     Ένας, όμως, δεσπότης, ακούγοντας για τα πολυάριθμα θαύματα της αχειροποίητης εικόνας του Μεγαλομάρτυρος, μέσα του αμφέβαλλε και απιστούσε λέγοντας με αφροσύνη πνεύματος ότι όλ’ αυτά δεν ήταν παρά τεχνάσματα και επινοήσεις των μοναχών, που σκοπό είχαν τη φιλοχρηματία και τον πλουτισμό, καθώς και άλλα παρόμοια. Πήγε, λοιπόν, ο ίδιος στο Μοναστήρι και, μόλις οι μοναχοί τον οδήγησαν με πολλή τιμή μέσα στον Ναό, αυτός, χωρίς σεβασμό και ευλάβεια, με φανερή την απαξίωση και, συνάμα, την περιέργεια, στάθηκε με αλαζονεία και κομπασμό μπροστά στην ιερή εικόνα. Σαν αγέρωχος, υπερόπτης και ανευλαβής που ήταν, άπλωσε με θράσος και αναίδεια το χέρι του και άγγιξε το θείο πρόσωπο του Μεγαλομάρτυρος. Ευθύς αμέσως –ω, του θαύματος!– ακινητοποιήθηκε το δάκτυλο του χεριού του επάνω στο ιστορημένο πρόσωπο της Εικόνος και στάθηκε εντελώς αδύνατο να αποκολληθεί από την εικόνα. Μάταια προσπαθούσε η συνοδεία του και οι πατέρες να τον ελευθερώσουν. Το κόλλημα του δακτύλου του ήταν η παίδευση του αγίου που απέρριπτε. Μετά από λίγο, μέσα σε φρικτούς πόνους, οι πατέρες αναγκάστηκαν να του κόψουν το δάκτυλο προκειμένου να απαγκιστρώσουν το χέρι του από την επιφάνεια της αχειροποίητης εικόνας. Ακόμη και σήμερα στην αριστερή παρειά (μάγουλο) και κοντά στη ζωγραφισμένη μύτη του Αγίου, είναι ορατό και ευδιάκριτο αυτό το οικτρό δακτυλικό υπόλειμμα του ταπεινωμένου δεσπότη. Και μένει εκεί σαν απόδειξη της ζωντανής παρουσίας των αγίων στη ζωή μας, της ζωντάνιας της Ορθοδόξου Πίστεώς μας και της μεγάλης χάριτος, της δυνάμεως και της παρρησίας που έχει λάβει από τον Αθλοθέτη Χριστό ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Γεώργιος για να στηρίζει, να ενισχύει και να χαροποιεί όλους τους πιστούς και, εάν και εφ’ όσον αυτό χρειαστεί εξαιτίας της δικής αμαρτίας ή απιστίας, να παιδαγωγεί και να παραδειγματίζει κάθε αθεόφοβο, άθεο, άπιστο και βέβηλο τολμητία άνθρωπο, που εκπειράζει και εναντιώνεται στην ευεργετική και παντοδύναμη χάρη του Παναγίου Πνεύματος, τη χάρη δηλαδή που έχουν όλοι οι Άγιοι του Χριστού, εξαιρέτως δε ο άγιος ένδοξος Μεγαλομάρτυς Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος και θαυματουργός, του οποίου την ευλογία και σκέπη των μεγάλων πρεσβειών του, είθε να έχουμε όλοι στην καρδιά, τη ζωή και τον αγώνα μας!

[ «Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος»,

Κεφ. Β΄ («Θαύματα του Αγίου»),

σελ. 74-76.

Έκδοση

Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου

Ηλίων Ευβοίας·

Αιδηψός, Ιούνιος 1999.

Επιμέλεια ανάρτησης:

π. Δαμιανός. ]

https://toeilhtarion.blogspot.com/2020/04/blog-post_22.html

ΠΑΙΚΟΝ ΟΡΟΣ

.

 

Ο ΤΡΟΠΑΙΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

                                                                            23 Απριλίου 

     Σήμερα η Εκκλησία μας εορτάζει μαρτυρική εορτή. Εάν επιχειρήσουμε να εκθειάσουμε τον εορταζόμενο άγιο, μάλλον θα τον μειώσουμε. Ο άγιος αυτός είναι η δόξα των Μαρτύρων, το καύχημα των Αγίων, η τιμή του Ουρανού και της θριαμβεύουσας Εκκλησίας. Είναι ο παμμέγιστος Γεώργιος. Δεν υπάρχει στόμα χριστιανικό από τη νηπιακή ηλικία μέχρι του τελευταίου επιθανάτιου παλμού της καρδιάς του ανθρώπου, που να μην επικαλεσθεί το γλυκύτατο όνομά του. Δεν υπάρχει χώρα χριστιανική που να μην υπάρχουν έστω και ερείπια ναού, που να μην έχει κτιστεί στη μνήμη του. Ο φωστήρας αυτός κρύβει ένα μεγάλο μυστήριο που δεν εξερευνήθηκε κατάλληλα. Πού οφείλεται η τόση αγάπη του λαού προς αυτόν; Αλλά και η δική του αγάπη προς τον λαό είναι τόσο μεγάλη που μας εμποδίζει να τον ξεχνάμε, αλλά συνεχώς να τον επικαλούμαστε. Μέσα σε τρεις ή τέσσερις χριστιανικές οικογένειες θα υπάρχει οπωσδήποτε το όνομα «Γεώργιος». Γιατί δεν υπάρχει οικογένεια, στην οποία δεν επενέβη η αγάπη αυτού του αγίου για να βοηθήσει.

     Αυτός ο ήρωας πέτυχε να ολοκληρώσει τη χριστιανική του ιδιότητα, όχι μόνο διά της ομολογίας της Πίστεως αλλά και διά του μαρτυρίου. Και τη συνεχίζει και μετά το μαρτύριό του. Αγκάλιασε την Εκκλησία, τους πιστούς όλων των αιώνων στα τετραπέρατα της οικουμένης. Και εκεί που δεν υπάρχει ακόμα Ορθοδοξία, που υπάρχει η ομίχλη της ειδωλολατρίας, και εκεί προφταίνει απρόσκλητος και δίνει την παρουσία της αγάπης του. Δίκαια ονομάστηκε από την Εκκλησία «Αθλοφόρος», «Τροπαιφόρος» και «Μεγαλομάρτυς». Όλοι οι Μάρτυρες είναι μεγάλοι, διότι όλοι θυσίασαν τη ζωή τους και φανέρωσαν την τέλεια αγάπη τους προς τον Χριστό μας. Αλλά το «Τροπαιοφόρος» και το «Μεγαλομάρτυς» δεν ανήκει τόσο στη γενναιότητα που επέδειξε στα βασανιστήρια αλλά, κατά τη γνώμη μου, στο πλήρωμα της αγάπης του, που υπήρξε όχι μόνο κατά την περίοδο που έζησε, αλλά και μετέπειτα μέχρι ακόμα τη συντέλεια των αιώνων, ούτως ώστε να προλαμβάνει κάθε παλμό πόνου και να στηρίζει όποιον επικαλεσθεί το όνομά του.

     Για μας τους μοναχούς ιδιαίτερα, ο Άγιος Γεώργιος είναι κουροτρόφος και προστάτης. Στην Θ΄ ωδή του Κανόνος του Αγίου λέγονται τα εξής: «Καὶ σὺ κατ’ ἐξαίρετον σκίρτα, τὸ Ὄρος τὸ Ἅγιον· χόρευε νῦν καὶ ἀγάλλου φαιδρῶς, εὗρες καὶ γὰρ κράτιστον τὸν Μέγαν Γεώργιον, ὀροφύλακα». Μετά την Κυρία Θεοτόκο έρχεται αυτός ως προστάτης του τόπου τούτου και των μοναχών. Τέσσερα αθωνικά Μοναστήρια και αρκετά Κελλιά και Καλύβες είναι αφιερωμένα στο άγιο όνομά του.

     Στον βίο του αναφέρεται ότι ο πατέρας του, ο Γερόντιος, ήταν χριστιανός και τελειώθηκε ως Μάρτυρας. Και ο Γεώργιος από μικρός ήταν χριστιανός. Σε ηλικία 22 ετών αγόρασε το αξίωμα του κόμητος. Όταν πήγε να πάρει τον τίτλο για να προβιβασθεί, είδε τους ανωτέρους του να ετοιμάζουν το διάταγμα διωγμού κατά των χριστιανών. Απόρησε γιατί τόσο αναίσχυντα διατάσσουν την καταστροφή των χριστιανών χωρίς να τους φταίνε. Έβγαλε τη ζώνη του, την πέταξε προς τους αρχηγούς του και φώναξε: «Είμαι χριστιανός! Δεν θα πειθαρχήσω στο διάταγμά σας!». Από αυτή τη στιγμή αρχίζει το μαρτύριό του. Και αυτός ο Μεγαλομάρτυς, παρ’ όλο το νεαρό της ηλικίας του, υπόμενε αγόγγυστα όλες τις ύβρεις και τις ατιμώσεις, χωρίς να παραφερθεί. Με πατρική αμνησικακία και στοργή υπόμεινε τα τρομερά εκείνα μαρτύρια και θαυματουργούσε για να τους πείσει –αν και γνώριζε ότι δεν θα πιστέψουν– αλλά για να μην υποβιβάσει τη δύναμη της Χάριτος. Έκανε το θαύμα και έλεγε: «Εγώ θα το κάνω, αλλά εσείς δεν θα πιστέψετε!». Και ανάστησε έναν νεκρό που είχε πεθάνει πριν από τριακόσια έτη.

     Και εκείνο που μας συγκινεί πραγματικά, είναι το αμνησίκακο που είχε, ενώ μπορούσε να τους επιτιμήσει. Μπορούσε να τους φερθεί με ένα άγριο ύφος, αλλά αυτός τους μιλούσε με πολλή συμπάθεια.

     Εμείς, σαν μοναχοί, παραδειγματιζόμαστε από τη γενναιοψυχία και την αυταπάρνησή του, γιατί ενισχυόμαστε και στο δικό μας αναίμακτο μαρτύριο συνειδήσεως. Στους Μάρτυρες έλεγαν: «Ή αρνείσθε ή ομολογείτε!». Και δεν αρνήθηκαν και πέθαναν. Σε μας, τώρα, δεν υπάρχει αυτή η φάση. Υπάρχει όμως ο μυστηριώδης πόλεμος του νοητού τυράννου, ο οποίος συνεχώς μας πειράζει. Είναι σαν να μας λέει: «Ή θα προσκυνήσεις το πολύμορφο είδωλο της αμαρτίας ή θα σου φέρω πειρασμό ή ασθένεια ή ταραχή!». Κι εμείς απαντούμε με υψωμένη τη φωνή: «Κύριον τον Θεόν μου προσκυνήσω και Αυτώ Μόνω λατρεύσω! Ούτε τους θεούς σου λατρεύω, ούτε την εικόνα σου προσκυνώ!». Πραγματικά, αντλούμε από αυτόν τον γίγαντα μεγάλο θάρρος. Είμαστε ομοϊδεάτες. Για την αγάπη του Χριστού όχι μόνο δεν λυπήθηκε την περιουσία του, τις αξίες, τους τίτλους, τη χλιδή, τα οποία ανοίγονταν μπροστά του, αλλά ούτε και αυτή τη ζωή του, την οποία και θυσίασε.

     Και εμείς, στις δύσκολες ημέρες που περνάμε, πιστεύουμε ότι ο Ίδιος ο Θεός που ήταν τότε, είναι και τώρα· και με την ίδια πατρική στοργή και συμπάθεια ενισχύει την μικρότητά μας. Και εμείς, με την ίδια πρόθεση, προτιμούμε την αγάπη του Χριστού μας, την πίστη και την υποταγή μας προς Αυτόν, έναντι των υπολοίπων κοσμικών ανέσεων. Χάριν Τούτου και εμείς, με τις πτωχές μας δυνάμεις, δρασκελίσαμε τον βίαιο ποταμό της κοσμικής σύγχυσης και ματαιότητας. Αρνηθήκαμε τους σπιτικούς και αυτήν ακόμα τη φύση μας και βρισκόμαστε αυτοεξόριστοι σε αυτό τον τόπο, με την ίδια προσδοκία· φεύγοντας από τις αφορμές των αιτίων, μακριά από τα σκάνδαλα, μέσα στα πλαίσια της ελευθερίας που διαθέτουμε διά της Χάριτος του Χριστού μας, για να αποδείξουμε πρακτικά ότι αγαπούμε γνήσια τον Χριστό· τον δε διάβολο και την αμαρτία βδελυσσόμαστε όπως του αξίζει.

     Μερικές φορές μπορεί να μην τα καταφέρνουμε από απειρία, από αγνωσία ή από αδυναμία, αλλά ουδέποτε προδίδουμε την πρόθεση. Συνέχεια και εμείς ομολογούμε, ότι, «Κύριον τον Θεόν ημών προσκυνούμε και Αυτώ Μόνω λατρεύομεν!», και ένεκα της αγάπης Του, «τα πάντα ηγούμεθα σκύβαλα» (όλα τα νομίζουμε πως είναι άχρηστα), αντλώντας θάρρος από το νέφος των Μαρτύρων που βάδισαν αυτόν τον δρόμο και μας τον άφησαν σαν κληρονομιά. Πιστεύουμε ακράδαντα πως οπωσδήποτε θα μείνει μαζί μας η θεία Χάρις και θα πετύχουμε κι εμείς τον σκοπό μας. Έτσι, πετυχαίνουμε δύο μεγάλα καλά. Πρώτα, τη δική μας σωτηρία. Και δεύτερον, το ότι αποτελούμε ένα στήριγμα προς τους εν Χριστώ αδελφούς μας, που μένουν μέσα στην κοινωνία και σηκώνουν τον σκληρό και βαρύ ζυγό του κοινωνικού βίου και παλεύουν με τόσα αντίθετα και αντίξοα, με τόσες ταλαιπωρίες, για να μπορέσουν και αυτοί να μην αρνηθούν τον Κύριο, αλλά να Τον ομολογήσουν στο μέτρο της δυνάμεώς τους. Φως για μας είναι οι Άγγελοι. Και φως για τους χριστιανούς του κόσμου είναι οι μοναχοί, διότι σήμερα οι άνθρωποι δεν μπορούν να βρουν τον Μέγα Αντώνιο, τον Μέγα Παΐσιο και τον Παχώμιο· αυτοί παρήλθαν. Σήμερα στη θέση αυτή βρισκόμαστε εμείς οι ταπεινοί, που κρατάμε τα ίδια εμβλήματα, τις ίδιες γραμμές, την ίδια παράδοση και συνεχίζουμε την ίδια πορεία.

     Όλοι μας, με σωστή πρόθεση, ας καταφύγουμε γονατιστοί στην αγάπη του Αγίου Γεωργίου, διότι αυτές τις αφορμές ζητεί ο Τροπαιοφόρος για να προβάλει την πανίσχυρη πρεσβεία του και να μας ενισχύσει στον αγώνα μας. «Μακάριος εκείνος που έχει γνωστούς στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ!». Ιδού και εμείς· έχουμε «γνωστό» και «οικείο» τον Άγιο Γεώργιο, που με ελάχιστα λόγια εγκωμιάσαμε, για να του δώσουμε την αφορμή και πρόφαση να εκπληρώσει τη θεοπρεπή του αγάπη και να μας χαρίσει τον Ουρανό. Αμήν.

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΙΩΣΗΦ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΟΣ

(1921–2009)
Θα ήθελα να αφιερώσω, εκ βάθους καρδίας,
την παρούσα ανάρτηση στον μακαριστό θείο μου,
τον Παπα–Γιώργη τον Σχοινά, από τον Βόλο,
αλησμόνητο αγαθό, ταπεινό και άκακο Εφημέριο
του παλαιού, ιστορικού (17ος αι.)
ναού του Αγίου Αθανασίου
(αλλά και Αγίου Γεωργίου)
Νέας Μεσήμβριας – Θεσσαλονίκης,
του οποίου πάμπολλες φορές υπήρξα ψάλτης
στον ήσυχο και κατανυκτικό ναό του,
σε παντός καιρού πρωινά.
Ω, πόσο αξέχαστες και ευεργετικές
εκείνες οι Λειτουργίες μας!
Ο καλός Θεός να τον αναπαύει
κι εγώ να έχω την ευχούλα του για φυλακτό μου.
Μου λείπει πολύ, είναι η αλήθεια!
Επίσης, ας μου επιτραπεί να αφιερώσω
την παρούσα ανάρτηση και στον γαμπρό μου,
τον πάλαι ποτέ πιστό και φιλότιμο διακονητή μου,
δίνοντας σε αυτόν τις πιο εγκάρδιες ευχές μου
για υγεία, δύναμη και σωτηρία.

[ Ιωσήφ Μοναχού:

«Διδαχές από τον Άθωνα»,

Κεφ. 11ο, σελ. 87–92.

Εκδόσεις «Το Άγιον Όρος»·

Θεσσαλονίκη, 1989.
Η υπότιτλη θαυμάσια εικόνα
αποτελεί έργο άξιων χειρών
του Αγιογράφου και Καθηγητού Αγιογραφίας
κ. Βασιλείου Θεοδωρακάκου.

Επιμέλεια ανάρτησης:

π. Δαμιανός.

https://toeilhtarion.blogspot.com/2020/04/blog-post_23.html

ΜΕΤΑ ΤΟ «ΕΞΑΙΡΕΤΩΣ»

     Ρώτησαν το 2003 τον μακαριστό Γέροντα π.Αμβρόσιο Λάζαρη (1912–2006), τον χαρισματικό Πνευματικό της Μονής Δαδίου και πιστό τέκνο του Αγίου Πορφυρίου το εξής:

     –Πες μου, Γέροντα, ποια στιγμή της Θείας Λειτουργίας όλα αυτά τα χρόνια ήταν για σένα η πιο συγκλονιστική;

    –Μετά το «Εξαιρέτως», απάντησε αυτός αργά και χωρίς να βιάζεται, λες και περίμενε την έγκριση από κάποιον, για να μιλήσει.

     –Γιατί τότε;

     –Γιατί έβλεπα την Κυρία Θεοτόκο και τον Υιόν της, παιδί μου!…

[ «Γέρων Αμβρόσιος Λάζαρης,

ο Πνευματικός της Μονής Δαδίου»,

Μέρος Β΄, κεφ. 1ο, σελ. 173–174,

Εκδόσεις Π. Κυριακίδη,

Φθιώτιδα, Νοέμβριος 2008¹.

Επιμέλεια ανάρτησης:

π. Δαμιανός. ]

https://toeilhtarion.blogspot.com/2020/04/blog-post_27.html

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΝΑ

(Κατά Ιωάννην, Κεφ. 2ο, Στίχοι: 1–11)

     Την τρίτη μέρα, γινόταν ένας γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας. Ήταν εκεί και η Μητέρα του Ιησού. Προσκάλεσαν λοιπόν και τον Ιησού και τους Μαθητές Του στον γάμο. Κάποια στιγμή που τελείωσε το κρασί, η Μητέρα του Ιησού Τού λέει: «Δεν έχουν κρασί!». Της λέει τότε ο Ιησούς: «Τι επεμβαίνεις εσύ στο δικό Μου έργο, γυναίκα; Δεν ήρθε ακόμη η ώρα Μου!». Τότε η Μητέρα Του γυρίζει και λέει προς τους υπηρέτες: «Ό,τι σας πει, να το κάνετε!».

     Βρίσκονταν εκεί έξι πέτρινες στάμνες που χωρούσαν η καθεμιά ογδόντα ως εκατόν είκοσι λίτρα και αυτές χρειάζονταν για τον καθαρισμό που απαιτούσε ο ιουδαϊκός νόμος. Τότε ο Ιησούς λέει στους υπηρέτες: «Γεμίστε τις στάμνες με νερό». Και τις γέμισαν ως απάνω. «Πάρτε τώρα», τους είπε, «και φέρτε να δοκιμάσει ο υπεύθυνος για το τραπέζι». Και αυτοί του έφεραν. Μόλις, όμως, ο υπεύθυνος για το τραπέζι γεύτηκε το νερό που είχε γίνει κρασί, μη γνωρίζοντας τη θαυμαστή προέλευσή του, γιατί μόνο οι υπηρέτες που είχαν βάλει το νερό ήξεραν, φωνάζει τον γαμπρό και του λέει: «Όλος ο κόσμος προσφέρει πρώτα το καλό κρασί στους καλεσμένους, κι όταν μεθύσουν, τότε φέρνει το πιο δεύτερο· εσύ όμως φύλαξες το καλό κρασί ως αυτή την ώρα».

     Αυτή ήταν η αρχή των σημείων του Ιησού στην Κανά της Γαλιλαίας. Έτσι φανέρωσε τη δόξα Του και οι Μαθητές Του πίστεψαν σ’ Αυτόν.

     Τη Δευτέρα αμέσως μετά την Κυριακή του Θωμά, η περικοπή του Ευαγγελίου που διαβάζεται εν τη θεία Λειτουργία, αφορά τον περιβόητο «Γάμο στην Κανά». Δεν υπάρχει ορθόδοξος πιστός που να μη θυμάται με καρδιακή ευαρέσκεια τούτη την περικοπή. Μα, όλοι σχεδόν νομίζουν ότι αυτό το Ευαγγέλιο διαβάζεται και ακούγεται μόνο μέσα στο Μυστήριο του Γάμου. Όμως, όχι. Σήμερα, είναι η διατεταγμένη μέρα αυτής της ωραίας και διδακτικής περικοπής. Και μας θυμίζει την «αρχή των σημείων» του Χριστού στον γάμο των ανθρώπων. Η παρουσία του Χριστού μυστηριοποιεί μια για πάντα τον γάμο, που χωρίς Αυτόν, δεν είναι Μυστήριο, αλλά συνθήκη, συμφωνία, συμβίωση, θεσμοποίηση.

     Όσο και να θέλουμε ή να πιστεύουμε ότι αγαπάμε εμείς οι άνθρωποι, μόνο με το γλυκό κρασί της θείας Αγάπης και της θείας Ευλογίας, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι πορευόμαστε στη ζωή μας με την Αγάπη Του στην αγάπη μας, από τη φθορά του κόσμου στην αφθαρσία της θείας ζωής.

     Πόσο θλίβουμε τον Σωτήρα μας Χριστό που αθετούμε και αρνούμαστε την ευλογία που Αυτός εκχώρησε στη σύσταση του Μυστηρίου του Γάμου! Χιλιάδες οι αφώτιστοι και κοσμολάτρες νεοέλληνες σπεύδουν στον δήμαρχο τάχα για να παντρευτούν, αλλά η αληθινή παντρειά είναι μόνο στον Χριστό μας. Το γαϊτανάκι της από μέρους μας αρνήσεως του Κυρίου κρατάει χρόνια και την ευθύνη γι’ αυτό την έχουν στο ακέραιο οι γονείς, κατόπιν οι παππούδες, οι νονοί, οι συγγενείς και οι φίλοι. Άγευστοι και άπειροι των βιωμάτων της θείας Χάριτος, οι κατά σάρκα και ου κατά Θεόν γεννήτορες, σπρώχνουν κολαστικά τα παιδιά προς τα δημαρχεία για να «παντρευτούν» στο άψε-σβήσε. Μετά, έρχονται και σου λένε με κομπασμό και με αναισθησία: «Ξέρεις κάτι; Εμένα που με βλέπεις, είμαι πολύ πιστός! Πιστεύω!». Μα, πώς πιστεύεις, βρε αδελφέ, αφού δεν (γίνεται να) υπάρχει σοβαρή και γνήσια πίστη μέσα σου, όταν με τη ζωή σου και με την επιλογή που έχεις κάνει, έχεις αρνηθεί το Μυστήριο του Γάμου που έχει φέρει στη γη αυτή ο Χριστός για σένα; Θα μου πει κανείς, οι υπόλοιποι εκτός των Ορθοδόξων δεν έχουν τελετές γάμου; Αυτοί δεν παντρεύονται; Παντρεύονται ανθρώπινα, χοϊκά· πάντως όχι χριστοκεντρικά, όχι θεϊκά, όχι με τη Χάρη του Θεού.

     Ποιος από τους γονείς, σήμερα, θα βρεθεί ακατάκριτος και ακατηγόρητος ενώπιον των ορθοδόξων ευθυνών του, και θα προτρέψει τα παιδιά τους και τα παιδιά μας να πορευθούν προς την Εκκλησία για να ιερολογήσει αυτή τον γάμο τους; Αυτό κι αν είναι ομολογία και πίστη! Παρά το κλίμα της κοσμικότητας, της αθεΐας και της απιστίας που επικρατεί σχεδόν παντού, κάποια καλόπαιδα, με τη θεάρεστη ενθάρρυνση των γονιών τους, έρχονται τελικά στην Εκκλησία. Και με την όλη παρουσία τους εκεί, είναι σαν φωνάζουν και σαν να κελεύουν προς τον Χριστό: «Χριστέ μας, παρά τις αμαρτίες μας, παρά τη μηδαμινότητά μας, εμείς πιστεύουμε σ’ Εσένα και ήρθαμε εδώ σήμερα, για να ευλογήσεις Εσύ με την αγάπη Σου, με το έλεός Σου, με τη θεία Χάρη και τη δύναμή Σου, την αγάπη μας, τη σχέση που έχουμε σαν άνθρωποι που αγαπιούνται και θέλουν ο ένας τον άλλον. Και από μικρή, φθαρτή και πεπερασμένη που είναι αυτή μας η αγάπη, Εσύ, με τη θεϊκή Σου σκέπη και προστασία, να την κάνεις, μεγάλη και μεγαλειώδη, κραταιά, άφθαρτη, αιώνια!». Και γίνεται το Θαύμα, το Θαύμα του Γάμου της εν Κανά. Αυτή τη φορά όμως οι εσωτερικές πέτρινες υδρίες των ερωτευμένων υπάρξεων γεμίζουν με τον «καλόν οίνον» του Χριστού, δηλαδή με τη δύναμη, το σθένος, την κραταίωση, τη χαρά, τη χάρη του Χριστού! Τι μυστήριο και τι μεγαλείο! Αντιμετωπίζουν τους πειρασμούς και τις δυσκολίες του γάμου τους με την άνωθεν δύναμη και με την εσωτερική γλυκύτητα του παραδεισένιου οίνου που τους προσφέρει αδαπάνητα ο Χριστός. Πόση αμαρτία και τι μεγάλο κατάκριμα εισπράττουν στη ζωή τους όσοι μένουν αστεφάνωτοι και ανιερολόγητοι στη σχέση τους, καταπατώντας τη δωρεά του Μυστήριου του Γάμου που ίδρυσε ο Χριστός στην Εκκλησία μας, για τη σωτηρία όλων!

     Μου είπε μια φορά μια κυρία: «Πάντρεψα τον γιο μου, πάτερ!» «Πότε; Πού;» «Στο δημαρχείο, εχθές!» «Καλή μου, ένας είναι ο Γάμος! Του Χριστού και όχι του δημάρχου!». Πέρασαν τόσα χρόνια από τότε και ακόμη να αξιωθεί να στεφανωθεί το παιδί της. Και ανθρωπίνως, ούτε πρόκειται. Αυτή είναι η θλιβερή κατάντια μας. Μας κρατάει ο σατανάς δέσμιους, με τη μια αφορμή μετά την άλλη, ειδικά τα νέα παιδιά, αρκεί να μην παντρευτούν, αρκεί να μην βηματίσουν αποφασιστικά προς την Εκκλησία, προς τον Χριστό μας, για να επαναληφθεί αχρόνως και προσωπικώς ο Γάμος στην Κανά και ο Γάμος της Κανά να γίνει δικός μας γάμος, δική μας χαρά, δικό μας πανηγύρι! Μέσα σε αυτόν τον Γάμο, τον Γάμο της ιερότητας και της χαράς, βλέπουμε και πάλι τον Χριστό να ιερολογεί την αγάπη μας, τη σχέση μας, αυτόν που αγαπάμε, αυτήν που αγαπάμε. Κι όλα αποκτούν νέα ζωή, νέα αρχή, δίχως τέλος, γιατί όλα τα ανθρώπινα ριζοβολούν και μπολιάζονται στη θεία και σωτήρια αγάπη.

     Εκεί, μέσα στην Εκκλησία και μέσα στο Μυστήριο της Εκκλησίας, θα ατενίζουμε νοερά την Παναγία μας να βρίσκεται ταπεινά και αγαπητικά πλάι στον Χριστό. Και στέκεται εκεί πλάι στον Υιό Της όχι τυχαία· απλά για να ψιθυρίζει στον Χριστό και να κινεί πρεσβευτικά την αγάπη Του υπέρ ημών: «Δεν έχουν κρασί!». Στερούνται τούτα τα ζευγαράκια μας κι ας νομίζουν ότι τα έχουν όλα. Δεν έχουν την άφραστη γλυκάδα και την πολύτιμη πεμπτουσία της ζωής, που είσαι Εσύ, Χριστέ μας, για όλους τους ανθρώπους! Όσοι αγαπάτε, παντρευτείτε· παντρευτείτε εν τω Χριστώ, διά του Χριστού και παρά του Χριστού, ο Οποίος είναι ο μόνος που προσφέρει το θείο και ζωογόνο μεθύσι της καρδιάς στην αγάπη και τον γάμο των ανθρώπων. Και η χαρά σας, η χαρά της αγάπης σας, θα είναι στ’ αλήθεια εν Αυτώ «πεπληρωμένη»!

π. Δαμιανός

Επιτρέπεται

η αναδημοσίευση των αναρτήσεων

από το «Ειλητάριον»,

αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα

ως πηγή προέλευσης.