Δεύτερη εξίσου σημαντική διαφορά αφορά την οντολογική διάσταση του ανθρώπου. Κατά την ορθόδοξη θεολογία ο άνθρωπος είναι πλασμένος κατ΄ εικόνα και καθ΄ ομοίωσιν Θεού ενώ κατά την ψυχολογική θεώρηση του ανθρώπου, πρόκειται για εξελισσόμενο υποκείμενο που η εξέλιξή του ή η φύση του εν γένει διαφέρει ανάλογα το θεωρητικό μοντέλο στο οποίο ανήκει ο εκφραστής – ψυχολόγος- ψυχαναλυτής.
Τρίτο πεδίο στο οποίο υπάρχει πολύ σημαντική διαφορά μεταξύ θεολογικής και ψυχολογικής ανθρωπολογίας είναι ο τρόπος που γίνεται αντιληπτή η ίδια η νόσος του ανθρώπου. Κατά την θεολογία η νόσος είναι αποτέλεσμα της πτώσης. Πρωταρχικό ρόλο στην ασθένεια της ψυχής διαδραματίζουν η λογική και οι λογισμοί. Εκεί γίνεται η προσβολή του διαβόλου , οι λογισμοί από απλοί γίνονται σύνθετοι και οδηγούν τον άνθρωπο στην αμαρτία122. Αντίθετα, κατά την ψυχολογική θεώρηση της νόσου, οι επιστήμονες ψυχικής υγείας αρκούνται να θεωρήσουν ότι η νόσος προκαλείται από αντίδραση που παρουσιάζει το άτομο σε ερεθίσματα του περιβάλλοντός του. Πολύ επιγραμματικά αν μπορούσαμε να θέσουμε μια ακόμα μεγαλειώδη διαφορά ανάμεσα στις δύο αυτές θεωρήσεις θα μιλούσαμε για τον τρόπο με τον οποίο η θεολογία αντιλαμβάνεται την θεραπεία του ανθρώπου από τα πάθη του και την αντίστοιχη που θεωρεί η ψυχολογία ότι είναι η ενδεδειγμένη. Κατά την θεολογική προσέγγιση η θεραπεία της ασθενούς ψυχής, η ζωοποίηση του νεκρού νου και η καθαρότητα της ακάθαρτης καρδιάς δεν μπορούν να επιτευχθούν με συμβουλές ή φαρμακευτική αγωγή αλλά με τα μυστήρια της Εκκλησίας μας και την πνευματική καθοδήγηση από ταπεινωθέντες πνευματικούς πατέρες, με την εγκράτεια και την προσευχή με την αγάπη και την προστασία του νου από τους ακάθαρτους λογισμούς. Από την άλλη πλευρά, η ψυχολογική προσέγγιση της θεραπείας του ψυχικά νοσούντος ανθρώπου ακολουθεί μεθόδους όπως η φαρμακευτική αγωγή, η ψυχοθεραπεία και οι συμβουλευτικές συνεδρίες.
Τέλος, θεμελιώδης διαφορά προκύπτει από την θεώρηση του τελικού σκοπού του ανθρώπου για τις δύο προσεγγίσεις. Για την ορθόδοξη θεολογία τελικό σκοπό του ανθρώπου αποτελεί η θέωσή του, η ένωσή του δηλαδή με τον Δημιουργό του και η συμμετοχή του στην άκτιστη θεία χάρη. Η θέωση του ανθρώπου επιτυγχάνεται με τη πνευματική ανύψωση του ανθρώπου, που προκύπτει από την συμμετοχή του στα μυστήρια της Εκκλησίας, την δυνατή του πίστη, την μετάνοια και την ταπείνωσή του όπως μας δίδαξε με την ενσάρκωσή του ο Υιός του Θεού. Αντίθετα, ψυχολογική προσέγγιση του σκοπού του ανθρώπου αποτελεί η ψυχική ευεξία και η αυτοπραγμάτωσή του ανάλογα με τους στόχους που έχει θέσει στην ζωή του. Από τις παραπάνω θεμελιώδεις διαφορές στην προσέγγιση του ανθρώπου από θεολογικής και ψυχολογικής πλευράς, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν κοινά στον τρόπο που προσεγγίζεται ο άνθρωπος. Οι προσεγγίσεις είναι τελείως διαφορετικές, και συνήθως υπάρχει κλίμα καχυποψίας στην τυχόν συνεργασία τους. Ιδανικά θα έπρεπε να υπάρχει συνεργασία και ελευθερία στην άποψη της καθεμιάς, ωστόσο καμία από τις δύο θεωρήσεις δεν δείχνει ιδιαίτερη προθυμία να γίνει κάτι τέτοιο καθώς φαίνεται να λειτουργούν τελείως διαφορετικά και με αντικρουόμενες αντιλήψεις.
-55-
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου