Τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ΄
Στόν χῶρο τῆς Ἐκκλησίας χρησιμοποιοῦνται λέξεις καί φράσεις πού ἀπαιτοῦν ἰδιαίτερη προσοχή ὡς πρός τή γραμματική, τόν τονισμό, τή σύνταξη καί τήν ἑρμηνεία τους. Ἡ ὀρθή χρήση τους συμβάλλει στήν κατανόηση τῶν ἱερῶν κειμένων καί στήν εὐπρέπεια τῆς θείας λατρείας.
Α. Γλωσσικές καί λειτουργικές παρατηρήσεις
• «Ὑμεῖς ἐστε τό φῶς τοῦ κόσμου»: Τό «ἐστε» παραμένει ἄτονο, ἐπειδή ἡ προηγούμενη λέξη τονίζεται στή λήγουσα.
• «Ἄνθρωπός τις ἦν πλούσιος»: Ἡ λέξη «τις» εἶναι ἐγκλιτική καί προκαλεῖ δεύτερο τόνο στό «ἄνθρωπός».
• «Τῆς Παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογημένης, ἐνδόξου, δεσποίνης ἡμῶν…»: Ἀπαιτεῖται προσοχή στά κόμματα καί στόν ὀρθό τονισμό τοῦ «ὑπερευλογημένης».
• «Σοφία· ὀρθοί· ἀκούσωμεν τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου»: Ἡ παύση γίνεται μετά τίς λέξεις «Σοφία» καί «ὀρθοί», ὄχι μετά τό «ἀκούσωμεν».
• «Πεντακισχιλίους ἄνδρας χορτάσας»: Τό «πεντακισχιλίους» γράφεται καί ἐκφωνεῖται ὡς μία λέξη, δηλώνοντας τούς πέντε χιλιάδες ἄνδρες.
• «Τήν Θεοτόκον καί μητέρα τοῦ φωτός»: Ὀρθός τύπος εἶναι «μητέρα», χωρίς τελικό -ν.
• «Ὡς τόν βασιλέα τῶν ὅλων ὑποδεξόμενοι»: Ὄχι «ὑποδεξάμενοι». Ἡ μετοχή μέλλοντος δηλώνει τόν σκοπό τῆς ὑποδοχῆς τοῦ Χριστοῦ.
• «Ἐκ τοῦ κατά Ματθαῖον ἁγίου Εὐαγγελίου»: Ἡ πρόθεση «κατά» συντάσσεται μέ αἰτιατική.
• «Τῆς μιᾶς, ἁγίας, καθολικῆς καί ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας»: Ὀρθός τύπος εἶναι «μιᾶς» καί ὄχι «μίας».
• «Ὁ πατήρ» καί ὄχι «ὁ πάτερ».
Β. Ἑρμηνευτικές παρατηρήσεις
Ἡ ἀειπαρθενία τῆς Θεοτόκου: Ἡ φράση «οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτήν ἕως οὗ ἔτεκε» (Ματθ. 1,25) δέν ὑποδηλώνει μεταβολή μετά τή Γέννηση τοῦ Χριστοῦ. Ἡ λέξη «πρωτότοκος» δέν προϋποθέτει τή γέννηση ἄλλων τέκνων. Ἡ Ἐκκλησία ὁμολογεῖ τήν Παναγία ὡς Ἀειπάρθενο.
Ἡ τροφή τοῦ Τιμίου Προδρόμου: Οἱ «ἀκρίδες καί μέλι ἄγριον» (Ματθ. 3,4) ἑρμηνεύονται κυρίως ὡς ἔντομα καί μέλι ἀγρίων μελισσῶν, ἐνῶ ὑπάρχει καί ἡ ἄποψη ὅτι οἱ ἀκρίδες ἦταν βλαστάρια βοτάνων.
Ἡ ὁμολογία τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου: Ἡ φράση «ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν ἐκκλησίαν» (Ματθ. 16,18) ἑρμηνεύεται στήν Ὀρθόδοξη παράδοση μέ ἀναφορά στήν ὁμολογία τῆς πίστεως ὅτι ὁ Χριστός εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ.
Ἡ ἐσχάτη πλάνη: Στό «καί ἔσται ἡ ἐσχάτη πλάνη χείρων τῆς πρώτης» (Ματθ. 27,64), οἱ Ἀρχιερεῖς καί Φαρισαῖοι ἐννοοῦσαν τήν ἐνδεχόμενη διάδοση τῆς Ἀναστάσεως.
Ὁ νομικός: Στήν Καινή Διαθήκη ὁ ὅρος δηλώνει τόν νομοδιδάσκαλο, τόν γνώστη καί ἑρμηνευτή τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου.
Οἱ Ἕλληνες καί τά ἔθνη: Στό Ἰω. 12,20 ὁ ὅρος «Ἕλληνες» ἀναφέρεται σέ ἐθνικούς πού προσῆλθαν στά Ἱεροσόλυμα γιά νά προσκυνήσουν.
Γ. Ἐκκλησιαστική ὁρολογία
«Ἐθεμελιώθη»: τέθηκε ὁ θεμέλιος λίθος.
«Ἀνηγέρθη»: οἰκοδομήθηκε ὁ Ναός.
«Ἀνεκαινίσθη»: ἐπισκευάσθηκε καί ἀνακαινίσθηκε.
«Ἐνεκαινιάσθη»: τελέσθηκαν τά ἱερά Ἐγκαίνια καί καθιερώθηκε ὁ Ναός.
«Ἱστορήθη»: ἁγιογραφήθηκε.
«Τεθησαύρισται»: φυλάσσονται τά ἱερά λείψανα.
Ἡ «Ἀκολουθία τοῦ Ἑσπερινοῦ» δέν πρέπει νά ἀποκαλεῖται «Λειτουργία τοῦ Ἑσπερινοῦ». Ἐπίσης, ἡ ἔκφραση «ἅγιος Ἰωάννης ὁ ἀποκεφαλιστής» εἶναι λανθασμένη, καθώς σημαίνει ἐκεῖνον πού ἀποκεφαλίζει.
Δ. Ἄλλες σημαντικές ἐπισημάνσεις
Ἡ διάκριση μεταξύ «ἔθνους», «γένους», «κράτους» καί «λαοῦ» ἔχει ἰδιαίτερη σημασία στή λειτουργική γλώσσα.
Ἡ «δεξιά τοῦ Ὑψίστου» συμβολίζει τή θεία παντοδυναμία καί τό σωτήριο ἔργο τοῦ Θεοῦ. Ἡ φράση «αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου» ἔχει καί βαθύ χριστολογικό περιεχόμενο.
Οἱ λέξεις «Χερουβίμ» καί «Σεραφίμ» εἶναι ἄκλιτες καί δηλώνουν ἰδιαίτερες τάξεις τῶν ἁγίων ἀγγέλων.
Ἡ «ράβδος ἐπιστυπτική», πού ἀναφέρεται κατά τήν παράδοση τῆς ποιμαντορικῆς ράβδου στόν Ἐπίσκοπο, συμβολίζει τήν ποιμαντική εὐθύνη, τή στήριξη τῶν πιστῶν καί τόν παιδαγωγικό ἔλεγχο.
Ε. Ἡ ὀρθή ἀπαγγελία τοῦ «Πάτερ ἡμῶν»
«Ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς»: Ἡ πρόθεση «ἐν» παραμένει ἄτονη.
«Ὡς ἐν οὐρανῷ»: Ὄχι «οὐρανόν».
«Δός ἡμῖν σήμερον»: Ὄχι «δῶσε».
«Καί ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν»: Ὄχι «ἄφησε» οὔτε «ὠφελήματα».
Ἐπίλογος
Ἡ ἐκκλησιαστική γλώσσα ἀποτελεῖ πολύτιμο θησαυρό τῆς παραδόσεώς μας. Ἡ ὀρθή γραφή, ἡ προσεγμένη ἐκφορά καί ἡ βαθύτερη κατανόηση τῶν ἱερῶν κειμένων δέν εἶναι μόνον ζήτημα γλωσσικῆς καλλιέργειας, ἀλλά καί σεβασμοῦ πρός τή θεία λατρεία καί τήν πνευματική κληρονομιά τῆς Ἐκκλησίας μας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου