Α) Ο έμφυτος νόμος
Ο έμφυτος νόμος είναι η χάρη, που έδωσε ο Θεός κατά την δημιουργία σε κάθε άνθρωπο. Μολονότι κάθε άνθρωπος έλαβε αυτό το νόμο, έγινε αιτία της πτώσης του και στη συνέχεια «μαράθηκε ή ψυχράνθηκε» από αυτόν το νόμο. Ο νόμος αυτός δεν ήταν απλώς μία εντολή από το Θεό, αλλά ένα μέρος από τη φύση του ανθρώπου, συνεπώς η διαφθορά του ήταν αποτέλεσμα της διαφθοράς του νού και της αληθινής γνώσης του ανθρώπου.
Β) Ο γραπτός νόμος μέσω του Μωυσή και των Προφητών
Μετά την πτώση και τη διαφθορά της λογικής φύσης, ο Θεός προνόησε για τον άνθρωπο, δίνοντάς του το γραπτό νόμο, πρώτα μέσω του Μωυσή, κατόπιν μέσω των προφητών. Ο Άγιος Αντώνιος υπογραμμίζει και τονίζει έντονα την αδυναμία των νόμων για τη σωτηρία μας, επομένως ο γραπτός νόμος είχε ως σκοπό να βοηθήσει τον άνθρωπο και για την προετοιμασία του για την ενανθρώπηση του Λόγου του Θεού. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η ενανθρώπηση του Θεού κατήργησε το γραπτό νόμο, διότι «ο γραπτός νόμος ενεργεί μαζί μας σ’ αγαθή δουλεία, για να μπορούμε να εξουσιάσουμε [δηλ. νικήσουμε] όλα τα πάθη και να εκπληρώσουμε την αγαθή διακονία της αρετής» (Δ΄8). Ταυτόχρονα με το νόμο αυτό μόνο δεν μπορούμε να φτάσουμε στην τελειότητα, που πραγματοποιείται μόνο με την αποδοχή της υιοθεσίας.
Γ) Η αποστολή του Υιού
Αντιλαμβάνεται ο Άγιος την αμαρτία από μία και μόνο άποψη ως ανίατη ασθένεια. Δεν αντικρίζει ο Άγιος τον Χριστό ως αντικαταστάτη του ανθρώπου, που ήρθε να δεχθεί την τιμωρία του, αλλά είναι ο Γιατρός μας, που ήρθε να λάβει όλες τις αδυναμίες μας, ώστε να μας δίνει -κατά χάριν- όλα τα χαρακτηριστικά Του, όπως εκφράζεται μέσα από την κοπτική λατρεία «έλαβε αυτά, που ήταν δικά μας, και μας έδωσε αυτά που είναι δικά Του»341. Παρατηρούμε ότι η σωτηριολογία του Αγίου Αντωνίου συμφωνεί πλήρως με τον Άγιο Αθανάσιο στο βιβλίο «Περί της Ενανθρώπησης του Λόγου».
Ε) Το Άγιο Πνεύμα
Σύμφωνα με τον Άγιο Αντώνιο, το Άγιο Πνεύμα είναι ο διδάσκαλος, ο Άγιος δεν κάνει λόγο για την πνευματική μαθητεία στον γέροντα, αλλά για την απευθείας μαθητεία κοντά στο Άγιο Πνεύμα, το Οποίο –σύμφωνα με την Α΄ Επιστολή- διδάσκει στο νού τον εξαγνισμό της ψυχής και στη συνέχεια των μελών του σώματος και σύμφωνα με τις άλλες Επιστολές, διδάσκει στον άνθρωπο «να προσκυνεί στον Πατέρα, όπως Του πρέπει». Χρησιμοποιεί ο Άγιος δύο θέματα από την Αγία Γραφή για να δείξει το έργο του Αγίου Πνεύματος. Το πρώτο, προέρχεται από την Παλαιά Διαθήκη, το οποίο είναι η διήγηση του Ηλία και των ιερέων του Βάαλ, και το δεύτερο από την Καινή Διαθήκη, που είναι το βάπτισμα. Και στα δύο παραδείγματα εκφράζεται η συμβολή του έργου του Αγίου Πνεύματος στην κάθαρση του ανθρώπου με τα δύο σύμβολα, «το ύδωρ και το Πύρ». Χρησιμοποιεί, ακόμη, ο Άγιος τη λέξη «πνεύμα» μόνο για να εκφράσει το Άγιο Πνεύμα, αλλά σε άλλες περιπτώσεις μιλάει για «το πνεύμα της μετανοίας», «το πνεύμα της διάκρισης», «τα πνεύματα της σωτηρίας», «το πνεύμα της δουλείας» και «το πνεύμα της υιοθεσίας». Δεν αναφέρεται ο Άγιος στη θεότητα του Αγίου Πνεύματος διότι η θεολογία στη διδασκαλία του συνδέεται στενά με την Οικονομία του Θεού, και αφού δεν μίλησε προφανώς για την έλευση Του την ημέρα της Πεντηκοστής, δεν χρειάσθηκε να κάνει λόγο και για τη θεότητά Του.
Ο χρόνος και η μυστική ζωή
Α) Γνώση του παρόντος καιρού (χρόνου)
Πάντα τονίζει ο Άγιος Αντώνιος τη γνώση του χρόνου, που ζούμε. Ο χρόνος στον Άγιο Αντώνιο σημαίνει την αναγνώριση και την αντίληψη του ανθρώπου στην πνευματική του κατάσταση. Ποιός είναι; Είναι ο χρόνος της χαράς ή ο χρόνος του οδυρμού; Επομένως ,συνδέει ο Άγιος τη γνώση του χρόνου με την αυτογνωσία.
Β) Η παρουσία ή η «μυστική έλευση» του Χριστού
Μια από τις δυσκολίες του κειμένου των Επιστολών είναι να αντιληφθούμε, τί ακριβώς εννοεί ο Άγιος Αντώνιος με την παρουσία (ή έλευση) του Χριστού, την πρώτη Παρουσία, δηλαδή την Ενανθρώπησή Του, ή την Δευτέρα Παρουσία342. Όμως, από την προσεκτική ανάγνωση των Επιστολών προκύπτει ότι ο Άγιος δεν εννοεί ούτε την ιστορική παρουσία ούτε την μελλοντική, αλλά την πνευματική και μυστική του έλευση μέσα μας, η οποία θα χαρίσει στον άνθρωπο την ελευθερία, δηλαδή τη σωτηρία και τη χαρά. Έτσι, παρατηρούμε ότι δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να περιγράψει στα τέκνα του τα μελλοντικά αγαθά, διότι «ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν»343 με την πραγματική έλευση του Ιησού μέσα τους. Με την έλευση του Χριστού, ο άνθρωπος μπορεί να απελευθερωθεί και έτσι να λάβει το πνεύμα της υιοθεσίας. Παρατηρούμε, επίσης, ότι ο Άγιος στην Αραβική μετάφραση κάνει λόγο για το φανερό και το μυστικό Του Ευαγγέλιο. Σε αυτό το σημείο φαίνεται ότι το μυστικό Ευαγγέλιο είναι οι μυστικές ενέργειες του Αγίου Πνεύματος στον άνθρωπο.
-168-
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου