Τα αποδιδόμενα στον Άγιο Αντώνιο έργα κατά την Κοπτο-αραβική Παράδοση

 1-3  Στα αραβικά χειρόγραφα διατηρήθηκαν πολλά έργα, που συντάχθηκαν την πρώτη εποχή της εμφάνισης του μοναστικού φαινομένου. Τα έργα αυτά συνήθως αποδίδονται στους πατέρες και ηγέτες του μοναχικού κινήματος παρότι υπάρχουν αμφιβολίες για την αυθεντικότητα και τη γνησιότητα τους. Ωστόσο η σπουδαιότητα τους οφείλεται τόσο στην απόδοση τους στα μεγάλα ονόματα των ιδρυτών του μοναχισμού, όπως του Αγίου Αντωνίου, του Μακαρίου, του Παχωμίου …90, όσο και στο γεγονός ότι αποτελούν μετάφραση από τα κοπτικά πρωτότυπα, τα οποία δεν διασώθηκαν, παρά μόνο με τη μορφή σπαραγμάτων. Συνεπώς, η συνεισφορά αυτών των χειρογράφων συνίσταται στο ότι προσφέρουν μια αληθινή εικόνα για τις αντιλήψεις περί ασκητικής ζωής κατά την πρώτη εποχή εμφάνισης του μοναχισμού. Από αυτά τα έργα, θα ασχοληθούμε μόνο με τα κείμενα εκείνα, που αποδίδονται στον Άγιο Αντώνιο. Τα κείμενα αυτά εμπεριέχονται σε αρκετά χειρόγραφα και εκδόθηκαν στο «Kitab Rawdat al noufous fi 91, «كتاب روضة النفوس في رسائل القديس انطونيوس » «Antonios qiddis -al il’rasa δηλαδή (Το βιβλίο του κήπου των ψυχών στις Επιστολές του Αγίου Αντωνίου). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα κείμενα αυτά συναντώνται σε ορισμένα χειρόγραφα που περιέχουν και τις Επιστολές του Μ. Αντωνίου. Πιθανότατα η μετάφρασή τους υπάγεται μάλλον στην ίδια χρονικά εποχή, δηλαδή το έτος 1270/71 μ.Χ., όπως γνωρίζουμε από τα χειρόγραφα των Επιστολών του Αγίου. 

1- Οι 20 Επιστολές του Μ. Αντωνίου. 

Θα τις διερευνήσουμε εκτενέστερα στο επόμενο κεφάλαιο καθώς τμήμα τους αποτελούν 7 Επιστολές του Αντωνίου που πραγματευόμαστε  

2- Οι πνευματικές διδασκαλίες92. 

 Ο τίτλος τους σύμφωνα με το βιβλίο του “Rawdat” είναι «Οι Πνευματικές διδασκαλίες και ιερές εντολές περί της αγαθής αρετής και της ησυχίας». Το κοπτικό πρωτότυπο δεν διασώθηκε, εκτός από ένα μικρό μέρος σε δύο σπαράγματα93. Μας διασώζεται ένα κοπτικό κείμενο από την βιβλιοθήκη του Nag Hammadi με την ονομασία «η διδασκαλία του Σιλβάνου (Silvanus)»94, το οποίο περιέχει ένα παρόμοιο κείμενο με το αραβικό. Πιθανότατα, το αραβικό κείμενο είχε συνταχθεί με βάση το κοπτικό κείμενο του Nag Hammdi ή ίσως και τα δύο κείμενα να αντιγράφηκαν από ένα πιο παλαιό κείμενο στην ελληνική ή στην αιγυπτιακή δημοτική γλώσσα. Παρατηρείται ομοιότητα στην διδασκαλία των Επιστολών και των «Πνευματικών διδασκαλιών» αυτών. 

  3- Οι 20 ομιλίες95.

Διασώθηκαν μόνο στα αραβικά και περιέχουν τη μοναστική και 

ασκητική διδασκαλία για τα ακόλουθα θέματα: 

1- Περί τήρησης του νου

2- Περί φόβου του Θεού 

3- Περί μακροθυμίας

4- Περί δόλου 

5- Περί ταπείνωσης

6- Περί αγνότητας 

7- Περί ειρήνης 

8- Περί ησυχίας 

9- Περί παραμυθίας εκείνων, που θα ασκηθούν υπέρ της σωτηρίας 

της ψυχής τους 

10- Περί εγκρατείας της γλώσσας μας

11- Περί σοφίας και κατανόησης 

12- Περί σωφροσύνης

13- Περί κενοδοξίας 

14- Περί υπομονής 

15- Περί κατανόησης 

16- Περί χαρίσματος 

17- Περί λατρείας και περί της παρθενίας. 

18- Περί απομάκρυνσης από το κακό 

19- Περί διαφύλαξης (εγκρατείας) της γλώσσας 

20- Περί δόλου